महाभारत · अध्याय 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अत्तरेणैवमुक्तस्तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
मृद्व्या प्रत्याययन्वाचा भीतं शङ्कावशं गतम् ॥ ४.४२.१ ॥
उत्तराने असे सांगितल्यावर पार्थ विराटपुत्राला मृदू वाणीने धीर देत म्हणाला; तो भयभीत आणि शंकेच्या अधीन झाला होता.
4.42.2
अत्त्वया प्रथमं पृष्टं शत्रुसेनाङ्गमर्दनम् ।
पार्थस्येदं धनुर्दिव्यं गाण्डीवमिति विश्रुतम् ॥ ४.४२.२ ॥
तू प्रथम विचारलेस: शत्रुसैन्याचे अवयव चिरडणारे, पार्थाचे हे दिव्य धनुष्य गाण्डीव या नावाने प्रसिद्ध आहे.
4.42.3
अभेद्यमभयं श्रीमद्दिव्यमच्छेद्यमव्रणम् ।
सर्वायुधमहामात्रं शातकुम्भमयं धनुः ॥ ४.४२.३ ॥
हे धनुष्य अभेद्य, भयरहित, शोभायुक्त, दिव्य, अच्छेद्य आणि व्रणरहित आहे; सर्व शस्त्रांचे महान भांडार, सोन्याचे बनलेले.
4.42.4
एतच्छतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ॥ ४.४२.४ ॥
हे धनुष्य एक लाखाच्या मोलाचे, राष्ट्राची वाढ करणारे आहे; देव, दानव आणि गंधर्वांनी शाश्वत वर्षे याची पूजा केली.
4.42.5
येन देवासुरान्पार्थः सर्वान्विषहते रणे ।
एतद्वर्षसहस्रं तु ब्रह्मा पूर्वमधारयत् ॥ ४.४२.५ ॥
ज्याच्या योगे पार्थ युद्धात देव व असुर सर्वांना जिंकतो; हे पूर्वी ब्रह्म्याने हजार वर्षे धारण केले होते.
4.42.6
उमापतिश्चतुःषष्टिं शक्रोऽशीतिं च पञ्च च ।
सोमः पञ्चसहस्राणि तथा च वरुणः शतम् ॥ ४.४२.६ ॥
उमापती (शिव) चौसष्ट वर्षे, शक्र (इंद्र) पंच्याऐंशी, सोम पाच हजार आणि वरुण शंभर वर्षे हे धारण केले.
4.42.7
तस्माच्च वरुणादग्निः प्रेम्णा प्राहृत्य तच्छुभम् ।
अग्निना प्रातिभाव्येन दत्तं पार्थाय गाण्डिवम् ।
पञ्चषष्टिं च वर्षाणि कौन्तेयो धारयिष्यति ॥ ४.४२.७ ॥
त्या वरुणाकडून अग्नीने प्रेमाने ते शुभ धनुष्य मिळवले. अग्नीने हमी म्हणून ते गाण्डीव पार्थाला दिले. कुन्तीपुत्र पासष्ट वर्षे ते धारण करील.
4.42.8
एवंवीर्यं महावेतेतच्च धनुरुत्तमम् ।
नीलोत्पलसमं राज्ञः कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.८ ॥
असे पराक्रम असलेले हे उत्तम धनुष्य नीलकमळासारखे आहे; ते महात्मा कौरव राजाचे आहे.
4.42.9
बिन्दवश्चात्र सौवर्णाः पृष्ठे साधुनियोजिताः ।
विश्रुतं भीमसेनस्य जातरूपग्रहं दृढम् ॥ ४.४२.९ ॥
येथे पाठीवर सोन्याचे ठिपके नीट बसवलेले आहेत; हे भीमसेनाचे प्रसिद्ध, सोन्याने पकडलेले दृढ धनुष्य आहे.
4.42.10
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
ऋषभा यत्र सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः ॥ ४.४२.१० ॥
पाठीवर सहस्र सुवर्ण गोधा, चौदा सुवर्ण बिबटे आणि सुवर्ण शिंगांचे बैल उभे आहेत.
4.42.11
येन भीमोऽजयत्कृत्स्नां दिशं प्राचीं परंतपः ।
पृष्ठे विभक्ताः शोभन्ते कुशाग्निप्रतिदीपिताः ॥ ४.४२.११ ॥
ज्याच्या योगे परंतप भीमाने सर्व पूर्व दिशा जिंकली; पाठीवरील विभागलेले चिन्ह कुशाग्नीने प्रज्वलित होऊन शोभतात.
4.42.12
पूजितं सुरमर्त्येषु प्रथितं धनुरुत्तमम् ।
तालप्रमाणं भीमस्य रत्नरुक्मविभूषितम् ॥ ४.४२.१२ ॥
देव आणि मानव यांच्यात पूजित, प्रसिद्ध हे उत्तम धनुष्य भीमाचे आहे; तालवृक्षाएवढे लांब, रत्ने आणि सोन्याने शोभिवंत.
4.42.13
दुरानमं महद्दीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रकभूषणाः ॥ ४.४२.१३ ॥
हे वाकवायला कठीण, विशाल आणि लांब, सुंदर रूपाचे व अजेय आहे. याची सोनेरी पिसे शंभर चंद्रकोरीच्या अलंकारांनी सजलेली आहेत.
4.42.14
नकुलस्य धनुस्त्वेतन्माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
एतेन सदृशं चित्रं धनुरेतद्यवीयसः।
हारिद्रवर्णं राज्ञस्तु कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.१४ ॥
हे बुद्धिमान माद्रीपुत्र नकुलाचे धनुष्य आहे. त्याच्यासारखे हे विचित्र धनुष्य धाकट्या भावाचे आहे. ते हळदीच्या रंगाचे आहे; महात्मा कौरव राजाचे आहे.
4.42.15
विपाठा भीमसेनस्य गिरीणामपि दारणाः ।
सुप्रभाः सुमहाकायास्तीक्ष्णाग्राः सुतरां दृढाः ।
भीमेन प्रहिता ह्येते वारणानां निवारणाः ॥ ४.४२.१५ ॥
हे भीमसेनाचे विपाठ बाण आहेत; पर्वतांनाही फोडणारे. ते तेजस्वी, विशाल देहाचे, तीक्ष्ण टोकाचे आणि अत्यंत दृढ आहेत. भीमाने सोडलेले हे हत्तींना रोखणारे आहेत.
4.42.16
सुवर्णदण्डरुचिराः कालदण्डोपमाः शुभाः ।
नकुलस्य शरा ह्येते वज्राशनिसमप्रभाः ॥ ४.४२.१६ ॥
सोन्याच्या दांड्यांनी सुंदर, कालदंडासारखे, शुभ. हे नकुलाचे बाण आहेत; वज्र आणि अशनीसारखे तेजस्वी.
4.42.17
यांश्च त्वं पृच्छसे दीप्तान्समधारान्समाहितान् ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः सहदेवस्य ते शराः ॥ ४.४२.१७ ॥
जे तेजस्वी, समधार, सुसज्ज बाण तू विचारतोस, ते वराहकर्ण बाण आहेत; तीक्ष्ण टोकाचे; सहदेवाचे.
4.42.18
यस्त्वयं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
पार्थस्यायं महाघोरः सर्वभारसहो महान् ॥ ४.४२.१८ ॥
गाईच्या कातड्याच्या भात्यात बसवलेला हा लांब बाण पार्थाचा आहे; तो अतिशय भयानक, सर्व भार सहन करणारा आणि महान आहे.
4.42.19
यस्त्वयं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मणि दंशितः ।
राज्ञो युधिष्ठिरस्यायं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः । ॥ ४.४२.१९ ॥
बिबट्याच्या कातड्याच्या म्यानात बसवलेली ही निर्मळ तलवार बुद्धिमान कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिराची आहे.
4.42.20
वैयाघकोशो भीमस्य पञ्चशार्दूललक्षणः ।
वारणानां सुदृप्तानां शिक्षितः स्कन्धशातने ॥ ४.४२.२० ॥
भीमाचे हे वाघाच्या कातड्याचे कोश आहे; पाच वाघांच्या चिन्हांचे; मत्त हत्तींचे खांदे छेदण्यात प्रशिक्षित.
4.42.21
नीलोत्पलसवर्णाभः खङ्गः पार्थस्य धीमतः ।
मृगेन्द्रचर्मपिहितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ॥ ४.४२.२१ ॥
नीलकमलासारखी कांती असलेली ही तलवार बुद्धिमान पार्थाची आहे; सिंहाच्या कातड्याने झाकलेली, तीक्ष्ण धारेची, अत्यंत निर्मळ.
4.42.22
दर्शनीयः सुतीक्ष्णाग्रः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
अर्जुनस्यैष निस्त्रिंशः परसैन्याग्रदूषणः ॥ ४.४२.२२ ॥
पाहण्यासारखी, अत्यंत तीक्ष्ण टोक असलेली; बुद्धिमान कुंतीपुत्र अर्जुनाची; शत्रुसैन्याच्या अग्रभागाला नाश करणारी.
4.42.23
यस्त्वयं पार्षते कोशे निक्षिप्तो रुचिरत्सरुः ।
नकुलस्यैष निस्त्रिंशो वैश्वानरसमप्रभः ॥ ४.४२.२३ ॥
सुंदर मुठीची, पार्षताच्या म्यानात ठेवलेली ही तलवार नकुलाची आहे; अग्नीसारखी तेजस्वी.
4.42.24
यस्त्वयं पिङ्गलः खङ्गश्चित्रो मणिमयत्सरुः ।
सहदेवस्य खङ्गोऽयं भारसाहोऽतिदंशितःक ।
भीमस्यायं महादण्डः सर्वामित्रविनाशनः ॥ ४.४२.२४ ॥
पिंगट रंगाची, विचित्र, मण्यांनी जडलेल्या मुठीची ही तलवार सहदेवाची आहे; भार सहन करणारी, नीट बसवलेली. हा भीमाचा महादंड आहे, सर्व शत्रूंचा नाश करणारा.
4.42.25
भेदतो ह्यर्जुनस्तूर्णं कथयामास तत्त्वतः ।
आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशांश्चातुलप्रभान् ॥ ४.४२.२५ ॥
अर्जुनाने खुणांवरून तत्काळ यथार्थपणे सांगितले — आयुधे, भाते आणि अतुल तेजाची खड्गे.