મહાભારત · અધ્યાય 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
ततस्त्रीणि सहस्राणि रथानां च धनुष्मताम् ।
घोराणि कुरुवीराणां पर्यकीर्यन्त भारत ॥ ४.५६.१ ॥
ત્યારે કુરુવીરોના ધનુર્ધર રથોની ત્રણ હજાર ભયંકર હરોળ ચારેબાજુ ગોઠવાઈ, હે ભારત.
4.56.2
कर्णो रथसहस्रेण प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयम् ।
भीष्मः शान्तनवो धीमान्सहस्रेण पुरस्कृतः ॥ ४.५६.२ ॥
કર્ણે હજાર રથો સાથે ધનંજયનો સામનો કર્યો; બુદ્ધિમાન શંતનુપુત્ર ભીષ્મ હજાર (રથો વડે) આગળ મૂકાયા.
4.56.3
तथा रथसहस्रेण भ्रातृभिः परिवारितः ।
पश्चाद्दुर्योधनोऽतिष्ठद्यशसा च श्रिया ज्वलन् ॥ ४.५६.३ ॥
એ જ રીતે હજાર રથો અને ભાઈઓથી ઘેરાયેલો દુર્યોધન પાછળ ઊભો રહ્યો; યશ અને તેજથી ઝળહળતો.
4.56.4
अतिष्ठन्निवकाशेषु पादाताः सह वाजिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ॥ ४.५६.४ ॥
પાયદળ ઘોડાઓ સાથે ખાલી જગ્યાઓમાં ઊભું રહ્યું; ભયાનક રૂપવાળા હાથીઓ ભાલા અને અંકુશથી ચલાવાતા હતા.
4.56.5
तानि दृष्ट्वा ह्यनीकानि विततानि महात्मनाम् ।
वैराटिमुत्तरं तं तु प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ४.५६.५ ॥
મહાત્માઓની એ ફેલાયેલી સેના જોઈને પાંડવે વિરાટપુત્ર ઉત્તરને ઉત્તર આપ્યો.
4.56.6
जाम्बूनदमयी वेदी ध्वजाग्रे यस्य दृश्यते ।
शोणाश्चाश्वा रथे युक्ता द्रोण एष प्रकाशते ॥ ४.५६.६ ॥
જેની ધ્વજાની ટોચ પર સોનાની વેદી દેખાય છે, રથમાં લાલ ઘોડા જોતરાયેલા છે — આ દ્રોણ પ્રકાશી રહ્યા છે.
4.56.7
आचार्यो निपुणो धीमान्ब्रह्मविच्छूरसत्तमः ।
आहवे चाप्रतिद्वन्द्वो दूरपाती महारथः ॥ ४.५६.७ ॥
આચાર્ય નિપુણ, બુદ્ધિમાન, બ્રહ્મજ્ઞાની અને શૂરવીરોમાં શ્રેષ્ઠ છે; યુદ્ધમાં તેમનો કોઈ પ્રતિદ્વંદ્વી નથી, તે દૂર સુધી બાણ મારનાર મહારથી છે.
4.56.8
सुप्रसन्नो महावीरः कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम् ।
अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः ॥ ४.५६.८ ॥
મહાવીર દ્રોણ કુરુઓ પ્રત્યે અત્યંત પ્રસન્ન છે; તેમને જમણી બાજુ રાખીને પ્રદક્ષિણા કરવી જોઈએ. અહીં પણ વિરોધ ન કરવો એ જ આ સનાતન ધર્મ છે.
4.56.9
यदि मे प्रहरेद्द्रोणः शरीरे मे प्रहृष्यतः ।
ततोऽस्मिन्प्रहरिष्यामि नान्यथा बुद्धिरस्ति मे ॥ ४.५६.९ ॥
દ્રોણ પ્રસન્ન થઈને મારા શરીર પર પ્રહાર કરે તો હું પણ તેમના પર જ પ્રહાર કરીશ; મારો નિશ્ચય બીજો નથી.
4.56.10
भारताचार्यमुख्येन ब्राह्मणेन महात्मना ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१० ॥
ભારતોના મુખ્ય આચાર્ય, મહાત્મા બ્રાહ્મણ સાથે હું યુદ્ધ કરી રહ્યો છું; હે સારથિ, રથ ધીમે હાંક.
4.56.11
ध्वजाग्रे सिंहलाङ्गूलो दिक्षु सर्वासु शोभते ।
भारताचार्यपुत्रस्तु सोऽश्वत्थामा विराजते ॥ ४.५६.११ ॥
ધ્વજાના અગ્રભાગે સિંહપૂંછનું ચિહ્ન સર્વ દિશાઓમાં શોભે છે; ભારતોના આચાર્યનો પુત્ર તે અશ્વત્થામા દીપે છે.
4.56.12
ध्वजाग्रं दृश्यते यत्र बालसूर्यसमप्रभम् ।
दुर्जयः सर्वसैन्यानां देवैरपि सवासवैः ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१२ ॥
ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી ધ્વજાગ્ર જ્યાં દેખાય છે, તે સર્વ સેનાઓથી અજેય છે; ઇન્દ્ર સહિત દેવોથી પણ અજેય છે. તેની સાથે યુદ્ધ કરતા મારો રથ ધીમે હાંક, હે સારથિ.
4.56.13
ध्वजाग्रे गोवृषो यस्य काञ्चनोऽभिविराजते ।
आचार्यवरमुख्यस्तु कृप एष महारथः ॥ ४.५६.१३ ॥
જેના ધ્વજના અગ્રભાગે સુવર્ણ વૃષભ ચમકે છે, આચાર્યોમાં શ્રેષ્ઠ આ મહારથી કૃપ છે.
4.56.14
द्रोणेन च समो वीर्ये पितुर्मे परमः सखा ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१४ ॥
વીર્યમાં દ્રોણ સમાન, મારા પિતાના પરમ મિત્ર — તેની સાથે યુદ્ધ કરતી વખતે, હે સારથિ, રથ ધીમે હાંક.
4.56.15
यस्य काञ्चनकम्बूभिर्हस्तिकक्ष्यापरिष्कृतः ।
ध्वजः प्रकाशते दूराद्रथे विद्युद्गणोपमः ॥ ४.५६.१५ ॥
સુવર્ણ શંખો અને હાથીના પટ્ટાથી શણગારેલો જેનો ધ્વજ દૂરથી રથ પર વીજળીના સમૂહ જેવો ઝળકે છે.
4.56.16
एष वैकर्तनः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
दृढवैरी सदाऽस्माकं नित्यं कटुकभाषणः ॥ ४.५६.१६ ॥
આ વૈકર્તન કર્ણ છે, ધનુર્ધરોનો આદર્શ; આપણો સદા દૃઢ શત્રુ, હંમેશા કડવાં વચન બોલનાર.
4.56.17
यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः ।
अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति ॥ ४.५६.१७ ॥
જેના આશ્રયના બળથી જ ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર સૌબલ સાથે આપણને રાજ્યમાંથી હાંકી કાઢીને આજે પણ ફરી યુદ્ધ કરશે.
4.56.18
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः ।
जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः ॥ ४.५६.१८ ॥
તે હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે, અતિ દુર્જય; આ જામદગ્ન્ય રામનો શિષ્ય, મહારથી છે.
4.56.19
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी ॥ ४.५६.१९ ॥
બધાં શસ્ત્રોમાં કુશળ કર્ણ, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ; યુદ્ધમાં અપ્રતિમ વીર્યવાન, દૃઢ લક્ષ્યવેધી, પરાક્રમી.
4.56.20
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना ।
द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव ॥ ४.५६.२० ॥
આજે હું આ સૂતબંધુ સાથે યુદ્ધ કરીશ; બલિ અને વાસવના યુદ્ધની જેમ તું અમારા બંનેના યુદ્ધનો સાક્ષી થશે.
4.56.21
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२१ ॥
મહારથી, શૂર, સૂતપુત્ર, ધનુર્ધર એવા તેની સાથે હું યુદ્ધ કરતો હોઉં ત્યારે, હે સારથિ, ઝડપથી રથ હાંક.
4.56.22
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः ।
एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः ॥ ४.५६.२२ ॥
જેના રથના આસન પર મણિમય હાથીનો ધ્વજ છે, ત્યાં યશથી ઘેરાયેલો આ કૌરવ દુર્યોધન છે.
4.56.23
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२३ ॥
લક્ષ્ય સાધવામાં કુશળ, દૃઢ લક્ષ્યવેધી, ઝડપી હાથવાળો, પ્રતાપી એવા તેની સાથે હું યુદ્ધ કરતો હોઉં ત્યારે, હે સારથિ, ઝડપથી રથ હાંક.
4.56.24
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना ।
वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते ॥ ४.५६.२४ ॥
જે શ્વેત ચમકતા પાંચ તાડવૃક્ષોના ધ્વજથી અને વૈડૂર્ય દંડવાળા તાડવૃક્ષ ચિહ્નથી શોભે છે.
4.56.25
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् ।
रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा ॥ ४.५६.२५ ॥
હાથની કુશળતાવાળો, મોટા ધનુષ્યવાળો તે સેનાને હર્ષ પમાડતો ઊભો છે; પૂર્વે જમદગ્નિપુત્ર રામ દ્વારા દ્વંદ્વયુદ્ધમાં પરાજિત થયો હતો.
4.56.26
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् ।
एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः ॥ ४.५६.२६ ॥
ઝડપી, લક્ષ્ય વીંધવામાં કુશળ, હળવા હાથવાળો અને પરાક્રમી આ શંતનુપુત્ર ભીષ્મ છે; આપણા સૌના પિતામહ.
4.56.27
ककुदः सर्वसैन्यानां सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
जयश्रियाऽवबद्धस्तु सुयोधनवशानुगः ।
पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत् ॥ ४.५६.२७ ॥
બધી સેનાઓના શિરોમણિ, બધા શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, જયલક્ષ્મીથી બંધાયેલો, પણ સુયોધનના વશમાં ચાલનારો આ; પછી એને હટાવવો જોઈએ, જેથી તે મારા કાર્યમાં વિઘ્નકારી ન થાય.
4.56.28
इत्येतांस्त्वरितः पार्थः कथयित्वा तु चोत्तरे ।
रूपतश्चिह्नतश्चैव युद्धाय त्वरते पुनः ॥ ४.५६.२८ ॥
એ રીતે ઉતાવળથી પાર્થે ઉત્તરને આ બધાનું વર્ણન કરીને, રૂપ અને ચિહ્નો વડે ઓળખ આપીને, ફરી યુદ્ધ માટે ઉતાવળ કરી.