మహాభారతం · అధ్యాయం 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
ततस्त्रीणि सहस्राणि रथानां च धनुष्मताम् ।
घोराणि कुरुवीराणां पर्यकीर्यन्त भारत ॥ ४.५६.१ ॥
అప్పుడు కురువీరుల విల్లు ధరించిన రథాలు మూడు వేలు భయంకరంగా చుట్టూ నిలపబడ్డాయి, ఓ భారతా.
4.56.2
कर्णो रथसहस्रेण प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयम् ।
भीष्मः शान्तनवो धीमान्सहस्रेण पुरस्कृतः ॥ ४.५६.२ ॥
కర్ణుడు వెయ్యి రథాలతో ధనంజయుణ్ణి ఎదుర్కొన్నాడు; బుద్ధిమంతుడైన శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు వెయ్యి (రథాలతో) ముందు ఉంచబడ్డాడు.
4.56.3
तथा रथसहस्रेण भ्रातृभिः परिवारितः ।
पश्चाद्दुर्योधनोऽतिष्ठद्यशसा च श्रिया ज्वलन् ॥ ४.५६.३ ॥
అదే విధంగా వెయ్యి రథాలతో, సోదరులతో చుట్టబడిన దుర్యోధనుడు వెనుక నిలిచాడు; కీర్తితో, కాంతితో ప్రకాశిస్తూ.
4.56.4
अतिष्ठन्निवकाशेषु पादाताः सह वाजिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ॥ ४.५६.४ ॥
కాలాళ్లు గుర్రాలతో కలిసి ఖాళీ ప్రదేశాలలో నిలిచారు; భయంకర రూపపు ఏనుగులు తోమరాలతో, అంకుశాలతో నడపబడ్డాయి.
4.56.5
तानि दृष्ट्वा ह्यनीकानि विततानि महात्मनाम् ।
वैराटिमुत्तरं तं तु प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ४.५६.५ ॥
మహాత్ముల విస్తరించిన ఆ సేనలను చూసి, పాండవుడు విరాటుని కుమారుడైన ఉత్తరునితో మాట్లాడాడు.
4.56.6
जाम्बूनदमयी वेदी ध्वजाग्रे यस्य दृश्यते ।
शोणाश्चाश्वा रथे युक्ता द्रोण एष प्रकाशते ॥ ४.५६.६ ॥
ఎవరి ధ్వజాగ్రంపై బంగారపు వేది కనిపిస్తుందో, రథంలో ఎర్ర గుర్రాలు కట్టబడి ఉన్నాయో — ఇదే ద్రోణుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు.
4.56.7
आचार्यो निपुणो धीमान्ब्रह्मविच्छूरसत्तमः ।
आहवे चाप्रतिद्वन्द्वो दूरपाती महारथः ॥ ४.५६.७ ॥
ఆచార్యుడు నిపుణుడు, బుద్ధిమంతుడు, బ్రహ్మజ్ఞాని, వీరులలో శ్రేష్ఠుడు; యుద్ధంలో ఆయనకు ప్రతిద్వంద్వి లేడు, దూరం వరకు బాణాలు వేయగల మహారథుడు.
4.56.8
सुप्रसन्नो महावीरः कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम् ।
अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः ॥ ४.५६.८ ॥
మహావీరుడు ద్రోణుడు కురువుల పట్ల ఎంతో ప్రసన్నుడై ఉన్నాడు; ఆయనను కుడివైపు ఉంచి ప్రదక్షిణంగా వెళ్లాలి. ఇక్కడ కూడా ఎదురు చెప్పకుండా ఉండటమే ఈ సనాతన ధర్మం.
4.56.9
यदि मे प्रहरेद्द्रोणः शरीरे मे प्रहृष्यतः ।
ततोऽस्मिन्प्रहरिष्यामि नान्यथा बुद्धिरस्ति मे ॥ ४.५६.९ ॥
ద్రోణుడు సంతోషంతో నా శరీరంపై ప్రహరిస్తే, నేను కూడా ఆయనపైనే ప్రహరిస్తాను; నా నిశ్చయం వేరుగా లేదు.
4.56.10
भारताचार्यमुख्येन ब्राह्मणेन महात्मना ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१० ॥
భరతుల ప్రధాన ఆచార్యుడు, మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుడితో నేను యుద్ధం చేస్తున్నాను; ఓ సారథీ, రథాన్ని నెమ్మదిగా నడుపు.
4.56.11
ध्वजाग्रे सिंहलाङ्गूलो दिक्षु सर्वासु शोभते ।
भारताचार्यपुत्रस्तु सोऽश्वत्थामा विराजते ॥ ४.५६.११ ॥
ధ్వజాగ్రంపై సింహపు తోక గుర్తు అన్ని దిక్కుల్లో ప్రకాశిస్తోంది; భరతుల ఆచార్యుని కుమారుడైన ఆ అశ్వత్థామ ప్రకాశిస్తున్నాడు.
4.56.12
ध्वजाग्रं दृश्यते यत्र बालसूर्यसमप्रभम् ।
दुर्जयः सर्वसैन्यानां देवैरपि सवासवैः ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१२ ॥
ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశించే ధ్వజాగ్రం ఎక్కడ కనిపిస్తుందో, అది అన్ని సేనలకు జయింపరానిది; ఇంద్రుడితో కూడిన దేవతలకు కూడా జయింపరానిది. అతనితో యుద్ధం చేస్తున్న నా రథాన్ని నెమ్మదిగా నడుపు, ఓ సారథీ.
4.56.13
ध्वजाग्रे गोवृषो यस्य काञ्चनोऽभिविराजते ।
आचार्यवरमुख्यस्तु कृप एष महारथः ॥ ४.५६.१३ ॥
ఎవని ధ్వజాగ్రంపై బంగారు వృషభం ప్రకాశిస్తుందో, ఆచార్యులలో శ్రేష్ఠుడైన ఈ మహారథుడు కృపుడు.
4.56.14
द्रोणेन च समो वीर्ये पितुर्मे परमः सखा ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१४ ॥
వీర్యంలో ద్రోణునితో సమానుడు, మా తండ్రికి అత్యంత ప్రియమిత్రుడు — అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, సారథీ, రథాన్ని మెల్లగా నడుపు.
4.56.15
यस्य काञ्चनकम्बूभिर्हस्तिकक्ष्यापरिष्कृतः ।
ध्वजः प्रकाशते दूराद्रथे विद्युद्गणोपमः ॥ ४.५६.१५ ॥
బంగారు శంఖాలతో, ఏనుగు కట్లతో అలంకరించబడిన ఎవని ధ్వజం దూరం నుండి రథంపై మెరుపుల గుంపులా ప్రకాశిస్తుందో.
4.56.16
एष वैकर्तनः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
दृढवैरी सदाऽस्माकं नित्यं कटुकभाषणः ॥ ४.५६.१६ ॥
ఇతడు వైకర్తనుడు కర్ణుడు, ధనుర్ధారుల ప్రమాణం; మనకు ఎల్లప్పుడూ దృఢ శత్రువు, నిత్యం కఠిన వాక్యాలు పలుకువాడు.
4.56.17
यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः ।
अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति ॥ ४.५६.१७ ॥
ఎవని ఆశ్రయ బలంతోనే ధృతరాష్ట్ర కుమారుడు సౌబలునితో కలిసి మనలను రాజ్యం నుండి వెళ్లగొట్టి ఈనాటికీ మళ్లీ పోరాడుతాడు.
4.56.18
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः ।
जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः ॥ ४.५६.१८ ॥
ఇతడు ఎల్లప్పుడూ నాతో పోటీపడతాడు, అతి దుర్జయుడు; ఇతడు జామదగ్న్య రాముని శిష్యుడు, మహారథుడు.
4.56.19
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी ॥ ४.५६.१९ ॥
అన్ని అస్త్రాలలో నిపుణుడైన కర్ణుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు; యుద్ధంలో సాటిలేని వీర్యం కలవాడు, స్థిరమైన గురితో కొట్టేవాడు, పరాక్రమశాలి.
4.56.20
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना ।
द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव ॥ ४.५६.२० ॥
ఈ రోజు నేను ఈ సూతబంధువుతో యుద్ధం చేస్తాను; బలి వాసవుల యుద్ధంలా, మన ఇద్దరి యుద్ధానికి నీవు సాక్షిగా ఉంటావు.
4.56.21
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२१ ॥
మహారథుడు, శూరుడు, సూతపుత్రుడు, ధనుర్ధారి అయిన అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, ఓ సారథీ, వేగంగా రథం నడుపు.
4.56.22
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः ।
एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः ॥ ४.५६.२२ ॥
ఎవరి రథ ఆసనంపై మణిమయ గజధ్వజం ఉందో, అక్కడ కీర్తితో ఆవృతుడైన ఈ కౌరవుడు దుర్యోధనుడు.
4.56.23
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२३ ॥
లక్ష్యం సాధించినవాడు, దృఢంగా గురిపెట్టేవాడు, చురుకైన చేతులు కలవాడు, ప్రతాపవంతుడు అయిన అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, ఓ సారథీ, వేగంగా రథం నడుపు.
4.56.24
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना ।
वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते ॥ ४.५६.२४ ॥
తెల్లగా ప్రకాశించే ఐదు తాటిచెట్ల ధ్వజంతో, వైడూర్య దండంతో ఉన్న తాళవృక్ష చిహ్నంతో ప్రకాశించేవాడు.
4.56.25
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् ।
रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा ॥ ४.५६.२५ ॥
చేతివాటం కలవాడు, పెద్ద విల్లు గలవాడు సైన్యాన్ని సంతోషపెడుతూ నిలబడి ఉన్నాడు; పూర్వం జమదగ్ని కుమారుడైన రాముడి చేత ద్వంద్వ యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.
4.56.26
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् ।
एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः ॥ ४.५६.२६ ॥
వేగవంతుడు, లక్ష్యాన్ని త్వరగా ఛేదించేవాడు, తేలికైన చేతులు కలవాడు, పరాక్రమశాలి ఇతడు శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు; మనందరికీ పితామహుడు.
4.56.27
ककुदः सर्वसैन्यानां सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
जयश्रियाऽवबद्धस्तु सुयोधनवशानुगः ।
पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत् ॥ ४.५६.२७ ॥
సర్వ సైన్యాలలో శిఖరమైనవాడు, సర్వ ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు, విజయ లక్ష్మిచే బంధింపబడినవాడు, కానీ సుయోధనుని వశంలో నడిచేవాడు ఇతడు; తర్వాత ఇతడిని తప్పించాలి, అతడు నా పనికి అడ్డు కాకూడదు.
4.56.28
इत्येतांस्त्वरितः पार्थः कथयित्वा तु चोत्तरे ।
रूपतश्चिह्नतश्चैव युद्धाय त्वरते पुनः ॥ ४.५६.२८ ॥
ఇలా త్వరగా పార్థుడు ఉత్తరునికి వీరందరినీ వివరించి, రూపం చిహ్నాల ద్వారా గుర్తులు చెప్పి, మళ్లీ యుద్ధానికి త్వరపడ్డాడు.