ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
ततस्त्रीणि सहस्राणि रथानां च धनुष्मताम् ।
घोराणि कुरुवीराणां पर्यकीर्यन्त भारत ॥ ४.५६.१ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਤਾਰਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
4.56.2
कर्णो रथसहस्रेण प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयम् ।
भीष्मः शान्तनवो धीमान्सहस्रेण पुरस्कृतः ॥ ४.५६.२ ॥
ਕਰਣ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਧਨੰਜੈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਹਜ਼ਾਰ (ਰਥਾਂ ਨਾਲ) ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਗਏ।
4.56.3
तथा रथसहस्रेण भ्रातृभिः परिवारितः ।
पश्चाद्दुर्योधनोऽतिष्ठद्यशसा च श्रिया ज्वलन् ॥ ४.५६.३ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
4.56.4
अतिष्ठन्निवकाशेषु पादाताः सह वाजिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ॥ ४.५६.४ ॥
ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਤੋਮਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
4.56.5
तानि दृष्ट्वा ह्यनीकानि विततानि महात्मनाम् ।
वैराटिमुत्तरं तं तु प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ४.५६.५ ॥
ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਫੈਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
4.56.6
जाम्बूनदमयी वेदी ध्वजाग्रे यस्य दृश्यते ।
शोणाश्चाश्वा रथे युक्ता द्रोण एष प्रकाशते ॥ ४.५६.६ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੇਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਰਥ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਘੋੜੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ — ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
4.56.7
आचार्यो निपुणो धीमान्ब्रह्मविच्छूरसत्तमः ।
आहवे चाप्रतिद्वन्द्वो दूरपाती महारथः ॥ ४.५६.७ ॥
ਆਚਾਰਿਆ ਨਿਪੁੰਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੂਰ ਤੱਕ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ।
4.56.8
सुप्रसन्नो महावीरः कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम् ।
अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः ॥ ४.५६.८ ॥
ਮਹਾਵੀਰ ਦ੍ਰੋਣ ਕੁਰੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
4.56.9
यदि मे प्रहरेद्द्रोणः शरीरे मे प्रहृष्यतः ।
ततोऽस्मिन्प्रहरिष्यामि नान्यथा बुद्धिरस्ति मे ॥ ४.५६.९ ॥
ਜੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
4.56.10
भारताचार्यमुख्येन ब्राह्मणेन महात्मना ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१० ॥
ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਚਾਰਿਆ, ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਰਥ ਹੌਲੀ ਚਲਾਓ।
4.56.11
ध्वजाग्रे सिंहलाङ्गूलो दिक्षु सर्वासु शोभते ।
भारताचार्यपुत्रस्तु सोऽश्वत्थामा विराजते ॥ ४.५६.११ ॥
ਧੁਜਾ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੂਛ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.56.12
ध्वजाग्रं दृश्यते यत्र बालसूर्यसमप्रभम् ।
दुर्जयः सर्वसैन्यानां देवैरपि सवासवैः ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१२ ॥
ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਧੁਜਾ ਦਾ ਸਿਰਾ ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਲਈ ਅਜੇਤੂ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਤੂ। ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਰਥ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਚਲਾਓ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ।
4.56.13
ध्वजाग्रे गोवृषो यस्य काञ्चनोऽभिविराजते ।
आचार्यवरमुख्यस्तु कृप एष महारथः ॥ ४.५६.१३ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਲਦ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਆਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਪ ਹੈ।
4.56.14
द्रोणेन च समो वीर्ये पितुर्मे परमः सखा ।
तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे ॥ ४.५६.१४ ॥
ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ — ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਰੱਥ ਹੌਲੀ ਚਲਾ।
4.56.15
यस्य काञ्चनकम्बूभिर्हस्तिकक्ष्यापरिष्कृतः ।
ध्वजः प्रकाशते दूराद्रथे विद्युद्गणोपमः ॥ ४.५६.१५ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਦੂਰੋਂ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
4.56.16
एष वैकर्तनः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
दृढवैरी सदाऽस्माकं नित्यं कटुकभाषणः ॥ ४.५६.१६ ॥
ਇਹ ਵੈਕਰਤਨ ਕਰਨ ਹੈ, ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ; ਸਾਡਾ ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਵੈਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।
4.56.17
यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः ।
अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति ॥ ४.५६.१७ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੌਬਲ ਸਮੇਤ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮੁੜ ਲੜੇਗਾ।
4.56.18
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः ।
जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः ॥ ४.५६.१८ ॥
ਇਹ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਜਯ; ਇਹ ਜਾਮਦਗਨਯ ਰਾਮ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਮਹਾਰਥੀ ਹੈ।
4.56.19
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी ॥ ४.५६.१९ ॥
ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰਨ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
4.56.20
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना ।
द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव ॥ ४.५६.२० ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਸੂਤਬੰਧੂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਬਲਿ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੋਵੇਂਗਾ।
4.56.21
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२१ ॥
ਮਹਾਰਥੀ, ਸੂਰਮੇ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਜਲਦੀ ਰਥ ਚਲਾ।
4.56.22
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः ।
एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः ॥ ४.५६.२२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਬੈਠਕ ਉੱਤੇ ਮਣੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹਾਥੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਕੌਰਵ ਦੁਰਯੋਧਨ ਹੈ।
4.56.23
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् ।
तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे ॥ ४.५६.२३ ॥
ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼, ਫੁਰਤੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਜਲਦੀ ਰਥ ਚਲਾ।
4.56.24
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना ।
वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते ॥ ४.५६.२४ ॥
ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕਦੇ ਪੰਜ ਤਾੜਾਂ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਵੈਡੂਰਯ ਦੰਡ ਵਾਲੇ ਤਾੜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
4.56.25
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् ।
रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा ॥ ४.५६.२५ ॥
ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਵੱਡੇ ਧਨੁੱਖ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਸੀ।
4.56.26
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् ।
एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः ॥ ४.५६.२६ ॥
ਤੇਜ਼, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ, ਹਲਕੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ।
4.56.27
ककुदः सर्वसैन्यानां सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
जयश्रियाऽवबद्धस्तु सुयोधनवशानुगः ।
पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत् ॥ ४.५६.२७ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿੱਤ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ, ਪਰ ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੇ।
4.56.28
इत्येतांस्त्वरितः पार्थः कथयित्वा तु चोत्तरे ।
रूपतश्चिह्नतश्चैव युद्धाय त्वरते पुनः ॥ ४.५६.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਦੱਸ ਕੇ, ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਕਾਹਲੀ ਕੀਤੀ।