ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.57.1
अश्वत्थामा ततस्तत्र कर्णं संप्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
उवाच स्मयमानोऽसौ सूतपुत्रमरिन्दमम् ॥ ४.५७.१ ॥
ତାପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ସେଠାରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି ହସି ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.57.2
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं विकत्थसे ।
न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.५७.२ ॥
କର୍ଣ୍ଣ! ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ ବୋଲି ଅତିରିକ୍ତ ଦମ୍ଭ କରୁଥିଲ; ସେଇ ସମୟ ଏବେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ।
4.57.3
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः ।
संग्रामशिरसो मध्ये दृम्भते केसरी यथा ॥ ४.५७.३ ॥
ଏ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯମଙ୍କ ପରି ସର୍ବଭୂତର ସଂହାରକ; ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରେ।
4.57.4
शूरोसि यदि संग्रामे दर्शयस्व सभां विना ॥ ४.५७.४ ॥
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ତେବେ ସଭା ବିନା (ତୁମ ବୀରତ୍ୱ) ଦେଖାଅ।
4.57.5
यद्यशक्तोसि संग्रामे पार्थेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरेव सभां गत्वा धार्तराष्ट्रेण धीमता।
मातुलं परिगृह्याशु मन्त्रयस्व यथासुखम् ॥ ४.५७.५ ॥
ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯଦି ତୁମେ ଅସମର୍ଥ, ତେବେ ପୁଣି ସଭାକୁ ଯାଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ, ତୁମ ମାମୁଁଙ୍କୁ ଧରି, ଶୀଘ୍ର ଯେମିତି ଭଲ ଲାଗେ ସେମିତି ପରାମର୍ଶ କର।
4.57.6
एवमुक्तस्तथा कर्णः क्रोधादुद्वृत्य लोचने ।
द्रोणपुत्रमिदं वाक्यमुवाच कुरुसन्निधौ ॥ ४.५७.६ ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଘୂରାଇ କୌରବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.57.7
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न कृष्णाद्देवकीसुतात् ।
पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ४.५७.७ ॥
ମୁଁ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେ ନାହିଁ; ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣକାରୀ।
4.57.8
सत्वाधिकानां पुंसां तु धनुर्वेदोपजीविनाम् ।
गर्जतां जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति ॥ ४.५७.८ ॥
ସାହସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନୁର୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଗର୍ଜନକାରୀମାନଙ୍କର ଦର୍ପ ଜାତ ହୁଏ; ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
4.57.9
पश्यत्वाचार्यपुत्रो मामर्जुनेनातिरंहसा ।
युध्यमानं सुसंयुक्तं जयो वै मय्यवस्थितः ॥ ४.५७.९ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) ଦେଖନ୍ତୁ: ଅତି ବେଗରେ ଅର୍ଜୁନ ସହ ମୁଁ ଭଲରୂପେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି; ବିଜୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
4.57.10
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमः ॥ ४.५७.१० ॥
ତା'ପରେ ହସି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଶ୍ୱେତବାହନ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ କଲେ।
4.57.11
महात्मानं मन्दबुद्धिर्निश्वसन्धृतराष्ट्रजः ।
उवाच स महाराज राजा दुर्योधनस्तदा ॥ ४.५७.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ତଦା ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ଦେଖି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ।
4.57.12
न विद्मो ह्यर्जुनं तत्र वसन्तं मत्स्यवेश्मनि ।
तेनेदं कर्ण मत्स्यानामग्रहीष्म धनं बहु ॥ ४.५७.१२ ॥
ଅର୍ଜୁନ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ (ବିରାଟଙ୍କ) ଗୃହରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣି ନ ଥିଲୁ; ତେଣୁ, ହେ କର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ବହୁ ଧନ ନେଇଥିଲୁ।
4.57.13
एवं चेत्तर्हि गच्छामो विसृजन्तो धनं बहु ।
अयशो नातिवर्तेत लोकयोरुभयोरपि ॥ ४.५७.१३ ॥
ତେବେ ଚାଲ, ଏହି ବିପୁଳ ଧନ ଛାଡ଼ି; ଉଭୟ ଲୋକରେ ଅପଯଶ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ ନାହିଁ।
4.57.14
किं च युद्धात्परं नास्ति क्षत्रियाणां सुखावहम् ।
तस्मात्पार्थेन संग्रामं कुर्महे न पलायनम् ॥ ४.५७.१४ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖଦାୟକ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ପାର୍ଥ ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ କରିବା, ପଳାୟନ ନୁହେଁ।
4.57.15
एतावदुक्त्वा राजा वै ह्यभियानमियेष सः ।
तथा दशसहस्राणि वीराणां हि धनुष्मताम् ।
अभ्यद्रवंस्तदा पार्थं शलभा इव पावकम् ॥ ४.५७.१५ ॥
ଏତିକି କହି ରାଜା ଆକ୍ରମଣ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ସେତେବେଳେ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଦଶ ହଜାର ବୀର ପାର୍ଥ ଉପରେ ଶଳଭ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ପଡ଼ିବା ପରି ଧାଇଁଲେ।
4.57.16
वर्मिता वाजिनस्तत्र संभृताश्च पदातिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशपाणिभिः । ॥ ४.५७.१६ ॥
ସେଠାରେ କବଚଧାରୀ ଘୋଡ଼ା ଥିଲେ, ପଦାତିକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ ହାତରେ ତୋମର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
4.57.17
अधिष्ठिताः सुसंयत्तैर्हस्तिशिक्षाविशारदैः ।
अभ्यद्रवन्सुसंक्रुद्धाश्चापहस्तोद्यतायुधाः ॥ ४.५७.१७ ॥
ହସ୍ତୀ ଶିକ୍ଷାରେ ନିପୁଣ, ସୁସଜ୍ଜିତ ସାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହାତରେ ଧନୁ ଓ ଉଠାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଧାଇଁଲେ।
4.57.18
पञ्च चैनं रथोदग्रास्त्वरिताः पर्यवारयन् ।
द्रोणो भीष्मश्च कर्णश्च कुरुराजश्च वीर्यवान् ॥ ४.५७.१८ ॥
ପାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଗଲେ—ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପରାକ୍ରମୀ କୁରୁରାଜ।
4.57.19
अश्वत्थामा महाबाहुर्धनुर्वेदपरायणः ।
इषूंश्च सम्यगस्यन्तो जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ४.५७.१९ ॥
ମହାବାହୁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଠ, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘ ପରି ବାଣ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ।
4.57.20
ते लाभमिव मन्वानाः प्रत्यगृह्णन्धनंजयम् ।
शरौघानभिवर्षन्तो नादयन्तो दिशो दश ॥ ४.५७.२० ॥
ସେମାନେ ଲାଭ ପାଇଥିବା ପରି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ; ବାଣ ସମୂହ ବର୍ଷଣ କରି ଦଶ ଦିଗ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କଲେ।
4.57.21
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं प्रकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमान् ॥ ४.५७.२१ ॥
ତା'ପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ବୀଭତ୍ସୁ, ଶ୍ୱେତବାହନ ଅର୍ଜୁନ, ହସି ହସି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
4.57.22
यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् ।
तथा गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैराच्छादयद्दिशः ॥ ४.५७.२२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ନିଜ କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ, ସେପରି ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣରେ ସେ ଦିଗସମୂହ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
4.57.23
न रथानां न चाश्वानां न ध्वजानां न वर्मिणाम् ।
अतिविद्धैः शितैर्बाणैरासीदद्व्यङ्गुलिरन्तरम् ॥ ४.५७.२३ ॥
ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ଧ୍ୱଜ, କବଚଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ — ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ — ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଳି ପରିମାଣ ବ୍ୟବଧାନ ବି ରହିଲା ନାହିଁ।
4.57.24
दैवयोगाद्धि पार्थस्य हयानामुत्तरस्य च ।
शिक्षाबलोपपन्नत्वादस्त्राणां वै परिक्रमात्।
ध्वजगाण्डीवयोश्चापि दैव्या शक्त्या च मायया ॥ ४.५७.२४ ॥
ଦୈବଯୋଗରୁ ପାର୍ଥ ଓ ଉତ୍ତରଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ ଶିକ୍ଷା ଓ ବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ, ଅସ୍ତ୍ରର କୁଶଳ ଗତି ଦ୍ୱାରା, ଧ୍ୱଜ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବର ଦୈବ ଶକ୍ତି ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା (ରକ୍ଷିତ ହେଲେ)।
4.57.25
इतस्ततश्च संयाने दूरे वाऽप्यथवाऽन्तिके ।
दुर्गे विषमजाते वा स्थले निम्ने तथा क्षितौ।
न च रुध्येद्गतिस्तस्य रथस्य मनसो यथा ॥ ४.५७.२५ ॥
ଏଣେ ତେଣେ, ଚାଲୁଥିବା ରଥରେ, ଦୂରରେ ବା ପାଖରେ, ଦୁର୍ଗମ ବା ବିଷମ ଭୂମିରେ, ସମତଳ ବା ଗାତରେ, ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ରଥର ଗତି ମନ ପରି କେଉଁଠି ଅଟକୁ ନ ଥିଲା।
4.57.26
समरेषु तु विद्वांसस्तस्य तांस्तान्परिक्रमान् ।
वीर्यमत्यद्भुतं दृष्ट्वा तथा पार्थस्य तद्बलम् ।
त्रेसुरेवं परे भीताः पराङ्मुखरथा अपि। ॥ ४.५७.२६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ସେହି ସେହି ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ସେହି ବଳ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଏହିପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ ପାଇଲେ, ରଥମାନେ ମଧ୍ୟ ପଛ ଫେରି ପଳାଇଲେ।
4.57.27
कालाग्निमिव बीभत्सुं निर्दहन्तमिव प्रजाः ।
नारयः प्रेक्षितुं शेकुर्ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ४.५७.२७ ॥
କାଳାଗ୍ନି ପରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଦହନ କରୁଥିବା ପରି ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି।
4.57.28
तानि भिन्नान्यनीकानि रेजुरर्जुनमार्गणैः ।
तिग्मांशोश्च घनाभ्राणि व्याप्तानीव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.२८ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଭଗ୍ନ ସେହି ସେନାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଆବୃତ ଘନ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
4.57.29
अशोकाना वनानीव सञ्चितैः कुसुमैः शुभैः ।
पार्थः संरञ्जयामास रुधिरेणाकुलं बलम् ॥ ४.५७.२९ ॥
ଅଶୋକ ବନକୁ ବାଛିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗ ଦିଆଯିବା ପରି, ପାର୍ଥ ରକ୍ତରେ ବ୍ୟାକୁଳ ସେନାକୁ ରଙ୍ଗାଇଦେଲେ।
4.57.30
सहस्रशोऽर्जुनशरैश्छिन्नान्युच्चावचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च खेऽभ्युवाह सदागतिः ॥ ४.५७.३० ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ହଜାରେ ଥର କଟା ଯାଇଥିବା ଉଚ୍ଚନୀଚ ଛତ୍ର ଓ ପତାକାକୁ, ସଦା ଗତିଶୀଳ ପବନ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ାଇ ନେଲା।
4.57.31
ये ह्यर्जुनबलत्रस्ताः परिपेतुर्दिशो दश ।
रथात्तं देशमुत्सृज्य पार्थच्छिन्नयुगा हयाः ॥ ४.५७.३१ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଳରେ ଭୀତ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ; ପାର୍ଥ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଜୁଆ କାଟିଥିଲେ, ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ରଥ ଛାଡ଼ି ଗଲେ।
4.57.32
निकृत्तपूर्वचरणास्ते निपेतुः शितैः शरैः ।
शिरोभिः प्रथमं जग्मुर्मेदिनीं जघनैर्हयाः ॥ ४.५७.३२ ॥
ସାମ୍ନା ଗୋଡ କଟାଯାଇଥିବା ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପ୍ରଥମେ ମୁଣ୍ଡରେ, ପରେ ପଛ ଭାଗରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
4.57.33
चक्षुर्नासाविषाणेषु दन्तवेष्टेषु च द्विपान् ।
मर्मस्वन्येषु चाहत्य तथा निघ्नन्गजोत्तमाः ॥ ४.५७.३३ ॥
ଆଖି, ନାକ, ଦାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ-ଆବରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କରି, ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି।
4.57.34
कौरवाणां गजानां च शरीरैर्गतचेतसाम् ।
क्षणेन संवृता भूमिर्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ ४.५७.३४ ॥
କୌରବ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କର ଚେତନାହୀନ ଶରୀରରେ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା, ଯେପରି ମେଘରେ ଆକାଶ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୁଏ।
4.57.35
अस्त्रैर्दिव्यैर्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव ।
बडबामुखसंभूतः कालाग्निरिव संवृतः ॥ ४.५७.३५ ॥
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମହାବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ଯେପରି ହସୁଥିଲେ, ବଡବାମୁଖରୁ ଜାତ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଘେରା ହୋଇଥିଲେ।
4.57.36
यथा युगान्तसमये सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
कालपक्वमशेषेण धक्ष्येदुग्रशिखः शिखी ॥ ४.५७.३६ ॥
ଯୁଗାନ୍ତ ସମୟରେ, କାଳରେ ପକ୍ୱ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସବୁକୁ, ଉଗ୍ରଶିଖା ଅଗ୍ନି ଶେଷ ନ ରଖି ଦଗ୍ଧ କରେ।
4.57.37
तद्वत्पार्थोऽस्रतेजोभिर्धनुषो निस्वनेन च ।
दैवाद्वीर्याच्च बीभत्सुस्तस्मिन्दौर्योधने बले ॥ ४.५७.३७ ॥
ସେହିପରି ପାର୍ଥ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜ ଓ ଧନୁର ଟଙ୍କାରରେ, ଦୈବ ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ, ବୀଭତ୍ସୁ ସେହି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାକୁ (ଭୀତ କଲେ)।
4.57.38
रणे शक्तिममित्राणां प्रणीयोपनिनाय सः ।
चेष्टां प्रायेण भूतानां रात्रिः प्राणभृतामिव ॥ ४.५७.३८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦମନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ (ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ) ନେଲେ; ରାତ୍ରି ଯେପରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅଧିକାଂଶ ଚେଷ୍ଟା ଶାନ୍ତ କରେ।
4.57.39
सोऽतीयात्सहसा शत्रून्सहसा तेऽभिपेदिरे ।
शीघ्रादूरं दृढामोघमस्त्रमस्यातिमानुषम् ।
दृष्ट्वा ते कौरवा भीता अतिमानुषविक्रमम् ॥ ४.५७.३९ ॥
ସେ ହଠାତ୍ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭେଦ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ସେମାନେ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର, ବହୁ ଦୂରଗାମୀ, ଦୃଢ଼, ଅମୋଘ ଓ ଅତିମାନୁଷ ଥିଲା। ସେହି ଅତିମାନୁଷ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି କୌରବମାନେ ଭୀତ ହେଲେ।
4.57.40
खगपत्राभिसंवीतैः खाविष्टैः खगमैरिव ।
अर्जुनस्य खमावव्रे लोहितप्राणपैः खगैः ॥ ४.५७.४० ॥
ପକ୍ଷୀ-ପକ୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ, ଆକାଶରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ରକ୍ତ ପିଇଥିବା ବାଣମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କଲା।
4.57.41
अर्जुनेन विनिर्मुक्ताः शरा गाण्डीवधन्वना ।
तार्क्ष्यवेगा इवाकाशे ससञ्जुः परमर्मसु ॥ ४.५७.४१ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣମାନେ ଗରୁଡ଼ର ବେଗରେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଲାଗିଲେ।
4.57.42
वर्माणि सारथिश्चैव हेमजालानि वाजिनाम् ।
किरीटं सूर्यसंकाशं वैयाघ्रमथ चर्म च ॥ ४.५७.४२ ॥
କବଚ, ସାରଥି, ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ସୁନା ଜାଲି ସାଜ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରୀଟ, ବାଘଛାଲ ଢାଲ ମଧ୍ୟ (ବିଦ୍ଧ ହେଲେ)।
4.57.43
ततः सर्वाणि गात्राणि रथस्य द्विषतां शरैः ।
नीहारेणेव भूतानि छन्नानीह चकाशिरे ॥ ४.५७.४३ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବାଣରେ ରଥର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଆବୃତ ହେଲା; କୁହୁଡ଼ିରେ ଢଙ୍କା ପ୍ରାଣୀ ପରି ସେଗୁଡ଼ିକ ସେଠାରେ ଝଲମଲ ହେଲା।
4.57.44
सकृदेव न तं शेकुः कथमभ्यसितुं परे ।
अनभ्यस्तः पुनस्तैर्हि रथः सोभिपपात तान् ॥ ४.५७.४४ ॥
ଶତ୍ରୁମାନେ ଏକ ଥରକ ପାଇଁ ବି ତାହାକୁ ଆଗରେ ରହି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ତା'ପରେ ଯେଉଁ ରଥକୁ ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୁଇଁ ନ ଥିଲେ, ତାହା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାଁପିଲା।
4.57.45
तच्छरा द्विट्शरीरेषु यथा च न ससञ्जिरे ।
द्विधाऽनीकेषु बीभत्सोर्न ससञ्ज रथस्तथा ॥ ४.५७.४५ ॥
ତାହାର ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶରୀରରେ ଲାଗି ରହୁନଥିଲା; ସେହିପରି ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ରଥ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅଟକୁ ନଥିଲା।
4.57.46
स तद्धि क्षोभयामास विगाह्यारिबलं रथी ।
अनन्तवेगो भुजगः क्रीडन्निव महार्णवे ॥ ४.५७.४६ ॥
ସେହି ରଥୀ ଶତ୍ରୁସେନା ଭିତରକୁ ପଶି ତାହାକୁ ଆଲୋଡ଼ିତ କଲା; ଅନନ୍ତ ବେଗର ସର୍ପ ମହାସାଗରରେ ଖେଳି ଜଳ ଆଲୋଡ଼ିବା ପରି।
4.57.47
अस्यतो नित्यमत्यर्थं सर्वघोषाधिकस्तथा ।
संनादः श्रूयते भूतैर्धनुषश्च किरीटिनः ॥ ४.५७.४७ ॥
ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା କିରୀଟୀଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଧନୁର ଶବ୍ଦ ସର୍ବଦା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
4.57.48
संच्छिन्नास्तत्र मातङ्गा बाणैरल्पान्तरान्तरैः ।
संस्यूतास्तत्र दृश्यन्ते मेघा इव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.४८ ॥
ସେଠାରେ ହାତୀମାନେ ବାଣରେ ଏପରି ଛିନ୍ନ ହେଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ଫାଙ୍କ ରହିଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ସିଲାଯାଇଥିବା ମେଘ ପରି ସେମାନେ ସେଠାରେ ଦିଶୁଥିଲେ।
4.57.49
दिशोऽनुभ्रमतः सर्वा सव्यदक्षिणमस्यतः ।
सततं दृश्यते युद्धे सायकासनमण्डलम् ॥ ४.५७.४९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଘୂରି ବୁଲି, ବାମ ଓ ଡାହାଣକୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବାଣ ଓ ଧନୁର ବୃତ୍ତ ନିରନ୍ତର ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
4.57.50
पतन्त्यरूपेषु यथा चक्षूंषि न कदाचन ।
नालक्ष्येषु शराः पेतुस्तस्य गाण्डीवधन्वनः ॥ ४.५७.५० ॥
ଆଖି ଯେପରି କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହିପରି ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱାଙ୍କ ବାଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ିନଥିଲା ।
4.57.51
महागजसहस्रस्य युगपन्मृद्गतो वनम् ।
कौन्तेयरथमार्गस्तु रणे घोरतरोऽभवत् ॥ ४.५७.५१ ॥
ହଜାରେ ବଡ଼ ହାତୀ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦଳିଥିବା ବନ ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ରଥମାର୍ଗ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହେଲା ।
4.57.52
नूनं पार्थजयैषित्वाच्छक्रः सर्वामरैः सह ।
हन्त्यस्मानिति मन्यन्ते पार्थेनैवार्दिताः परे ॥ ४.५७.५२ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଆମକୁ ମାରୁଛନ୍ତି ବୋଲି, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭାବିଲେ ।
4.57.53
घ्नन्तमत्यर्थमहितान्सव्यसाचिनमाहवे ।
कालमर्जुनरूपेण ग्रसन्तमिव च प्रजाः ॥ ४.५७.५३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବଧ କରୁଥିବା ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ, ଅର୍ଜୁନ ରୂପରେ କାଳ ଯେପରି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛନ୍ତି ପରି ଦେଖାଗଲା ।
4.57.54
कुरुसेनाशरीराणि पार्थेनानाहतान्यपि ।
पेतुः पार्थहतानीव पार्थकर्मानुदर्शनात् ॥ ४.५७.५४ ॥
କୁରୁ ସେନାର ଶରୀର, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାର୍ଥଙ୍କ କର୍ମ ଦେଖି ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବା ପରି ପଡ଼ିଗଲା ।
4.57.55
ओषधीनां शिरांसीव कालपक्तिसमन्वयात् ।
अवनेमुः कुरूणां हि शिरांस्यर्जुनजाद्भयात् ॥ ४.५७.५५ ॥
କାଳପକ୍ବତା ସଂଯୋଗରେ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଯେପରି ନଇଯାଏ, ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ଭୟରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନଇଗଲା।
4.57.56
चकार चार्जुनः क्रोधाद्विमुखान्रुषितानपि ॥ ४.५७.५६ ॥
ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ କ୍ରୋଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିମୁଖ କରିଦେଲେ।
4.57.57
अर्जुनेनापि भिन्नानि बलाग्नाणि पुनः क्वचित् ।
चक्रुर्लोहितधाराभिर्धरणीं लोहितोत्तराम् ॥ ४.५७.५७ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗ କେଉଁଠି ରକ୍ତଧାରାରେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ତରେ ଆବୃତ କଲା।
4.57.58
लोहितेनापि संपृक्तैः पांसुभिः पवनोद्धतैः ।
तेनैव च समुद्धूतैः सूक्ष्मैर्लोहितबिन्दुभिः ॥ ४.५७.५८ ॥
ରକ୍ତରେ ମିଶିଥିବା, ପବନରେ ଉଡ଼ାଯାଇଥିବା ଧୂଳିରେ ଏବଂ ସେହି ରକ୍ତରୁ ଉଠିଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁରେ ମଧ୍ୟ (ପୃଥିବୀ ଆବୃତ ହେଲା)।
4.57.59
लोहितार्द्रैः प्रहरणैः प्रभग्ना लोहितोक्षिताः ।
लोहितेषु निमग्नास्ते निहताश्च किरीटिना ॥ ४.५७.५९ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭଗ୍ନ, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ, ରକ୍ତରେ ନିମଗ୍ନ ଏବଂ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ନିହତ ସେମାନେ।
4.57.60
बभूवुर्लोहितास्तत्र भृशमादित्यरश्मयः ।
आकाशं तत्क्षणेनासीत्सन्ध्याभ्रमिव लोहितं ॥ ४.५७.६० ॥
ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଲ ହେଲା; ସେହି କ୍ଷଣରେ ଆକାଶ ସନ୍ଧ୍ୟାମେଘ ପରି ଲାଲ ହୋଇଗଲା।
4.57.61
अप्यस्तं प्राप्य चादित्यो निवर्तेत न पाण्डवः ।
निवर्तन्ते न जित्वारिं नित्यजल्पविचक्षणाः ॥ ४.५७.६१ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ପାଇ ଫେରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଫେରିବେ ନାହିଁ; ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ ନ କରି ସେମାନେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ବୃଥା ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ନୁହଁନ୍ତି।
4.57.62
तान्सर्वान्समरे शूरान्पौरुषे पर्यवस्थितान् ।
दिव्यैरस्त्रैरमोघात्मा सर्वानार्च्छद्धनुर्धरान् ॥ ४.५७.६२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟଳ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କୁ, ଅମୋଘ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବା ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
4.57.63
स तु द्रोणं त्रिसप्तत्या नाराचानां समार्पयत् ।
अशीत्या शकुनिं चैव द्रौणिमप्याशु सप्तभिः ॥ ४.५७.६३ ॥
ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସତୁରି ତିନି ନାରାଚ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଶକୁନିଙ୍କୁ ଅଶୀ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସାତ ଦ୍ୱାରା।
4.57.64
दुःसहं दशभिर्बाणैरर्जुनः समविध्यत ।
दुश्यासनं द्वादशभिः कृपं शारद्वतं त्रिभिः।
भीष्मं शान्तनवं षष्ट्या प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.५७.६४ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃସହଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ବାର ଦ୍ୱାରା, ଶାରଦ୍ୱତ କୃପଙ୍କୁ ତିନି ଦ୍ୱାରା, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଷାଠିଏ ଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷର ମଝିରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
4.57.65
स कर्णं कर्णिनाऽविध्यत्पीतेन निशितेन च ।
वासविर्द्विषतां मध्ये विव्याध परमेषुणा ॥ ४.५७.६५ ॥
ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣୀ ବାଣରେ, ପୀତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସବି ପରମ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
4.57.66
स कर्णं सतनुत्राणं निर्भिद्य निशितः शरः ।
अगच्छद्दानयन्भूमिं चोदितो दृढधन्वना ॥ ४.५७.६६ ॥
କବଚ ସହିତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଭେଦ କରି ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଦୃଢଧନ୍ୱାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରି ଚାଲିଗଲା।
4.57.67
ततोऽस्य वाहान्व्यहनच्चतुर्भिश्चतुरः क्षुरैः ।
सारथेश्च शिरः कायादपाहरदरिन्दमः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं तस्य करे स्थितम् ॥ ४.५७.६७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ତାର ଚାରି ଅଶ୍ୱକୁ ଚାରି କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା; ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସାରଥିର ମସ୍ତକ ଶରୀରରୁ କାଟି ପକାଇଲା। ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ତାର ହାତରେ ଥିବା ଧନୁ ଛେଦନ କଲା।
4.57.68
तस्मिन्विद्धे महाभागे कर्णे सर्वास्त्रपारगे ।
हताश्वसूते विरथे ततोऽनीकमभज्यत ॥ ४.५७.६८ ॥
ମହାଭାଗ, ସର୍ବାସ୍ତ୍ର ପାରଙ୍ଗତ କର୍ଣ୍ଣ ବିଦ୍ଧ ହେଲା, ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥି ହତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ରଥହୀନ ହେଲା, ତାପରେ ସେନା ଭଙ୍ଗ ପଡ଼ିଲା।