మహాభారతం · అధ్యాయం 4.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.57.1
अश्वत्थामा ततस्तत्र कर्णं संप्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
उवाच स्मयमानोऽसौ सूतपुत्रमरिन्दमम् ॥ ४.५७.१ ॥
అప్పుడు పరాక్రమశాలి అశ్వత్థామ అక్కడ కర్ణుని చూసి, నవ్వుతూ శత్రువులను అణచే సూతపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
4.57.2
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं विकत्थसे ।
न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.५७.२ ॥
కర్ణా! సభ మధ్యలో యుద్ధంలో నాకు సమానుడు లేడని నువ్వు విచ్చలవిడిగా గొప్పలు చెప్పావు; ఆ సమయమే ఇదిగో నీ ముందుకు వచ్చింది.
4.57.3
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः ।
संग्रामशिरसो मध्ये दृम्भते केसरी यथा ॥ ४.५७.३ ॥
కోపించిన యముడిలా సర్వ ప్రాణులను మర్దించేవాడు ఇతడు; యుద్ధాగ్రంలో సింహంలా గర్జిస్తున్నాడు.
4.57.4
शूरोसि यदि संग्रामे दर्शयस्व सभां विना ॥ ४.५७.४ ॥
యుద్ధంలో నువ్వు శూరుడివైతే, సభ లేకుండానే (నీ శౌర్యాన్ని) చూపించు.
4.57.5
यद्यशक्तोसि संग्रामे पार्थेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरेव सभां गत्वा धार्तराष्ट्रेण धीमता।
मातुलं परिगृह्याशु मन्त्रयस्व यथासुखम् ॥ ४.५७.५ ॥
అద్భుత కర్మలు చేసే పార్థునితో యుద్ధంలో నువ్వు అసమర్థుడవైతే, మళ్లీ సభకు వెళ్లి, తెలివైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రునితో, నీ మేనమామను పట్టుకొని, త్వరగా నీకు నచ్చినట్లు ఆలోచించుకో.
4.57.6
एवमुक्तस्तथा कर्णः क्रोधादुद्वृत्य लोचने ।
द्रोणपुत्रमिदं वाक्यमुवाच कुरुसन्निधौ ॥ ४.५७.६ ॥
ఇలా అనగా కర్ణుడు కోపంతో కన్నులు తిప్పి, కురువుల సమక్షంలో ద్రోణపుత్రునితో ఈ మాట అన్నాడు.
4.57.7
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न कृष्णाद्देवकीसुतात् ।
पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ४.५७.७ ॥
నేను బీభత్సుడి (అర్జునుడి)కి భయపడను; దేవకీ కుమారుడు కృష్ణుడికీ భయపడను; పాండవులందరికీ కూడా భయపడను. నేను క్షత్రధర్మాన్ని అనుసరించువాడిని.
4.57.8
सत्वाधिकानां पुंसां तु धनुर्वेदोपजीविनाम् ।
गर्जतां जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति ॥ ४.५७.८ ॥
ధైర్యంలో అధికులైన, ధనుర్వేదంతో జీవించే పురుషులకు, గర్జించేవారిలో గర్వం పుడుతుంది; వారి స్వరం తడబడదు.
4.57.9
पश्यत्वाचार्यपुत्रो मामर्जुनेनातिरंहसा ।
युध्यमानं सुसंयुक्तं जयो वै मय्यवस्थितः ॥ ४.५७.९ ॥
ఆచార్యపుత్రుడు (అశ్వత్థామ) చూడనివ్వు: అత్యంత వేగంతో అర్జునుడితో నేను యుద్ధం చేస్తున్నాను, బాగా కలిసి; నిశ్చయంగా విజయం నాలోనే ఉంది.
4.57.10
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमः ॥ ४.५७.१० ॥
అప్పుడు నవ్వుతూ, కుంతీ కుమారుడు, శ్వేతాశ్వాలు కలవాడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) విశ్వాసంతో దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
4.57.11
महात्मानं मन्दबुद्धिर्निश्वसन्धृतराष्ट्रजः ।
उवाच स महाराज राजा दुर्योधनस्तदा ॥ ४.५७.११ ॥
మహారాజా! అప్పుడు మందబుద్ధి గల ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, రాజు దుర్యోధనుడు, ఆ మహాత్ముడిని (అర్జునుడిని) చూస్తూ నిట్టూర్చి అన్నాడు.
4.57.12
न विद्मो ह्यर्जुनं तत्र वसन्तं मत्स्यवेश्मनि ।
तेनेदं कर्ण मत्स्यानामग्रहीष्म धनं बहु ॥ ४.५७.१२ ॥
అర్జునుడు మత్స్యరాజు (విరాటుడి) భవనంలో నివసిస్తున్నాడని మాకు తెలియదు; అందుకే, ఓ కర్ణా, మత్స్యుల నుండి మేము అధిక ధనాన్ని గ్రహించాము.
4.57.13
एवं चेत्तर्हि गच्छामो विसृजन्तो धनं बहु ।
अयशो नातिवर्तेत लोकयोरुभयोरपि ॥ ४.५७.१३ ॥
అయితే పోదాం, ఈ అధిక ధనాన్ని విడిచిపెట్టి; ఉభయ లోకాలలోనూ అపయశస్సు మనలను మించదు.
4.57.14
किं च युद्धात्परं नास्ति क्षत्रियाणां सुखावहम् ।
तस्मात्पार्थेन संग्रामं कुर्महे न पलायनम् ॥ ४.५७.१४ ॥
క్షత్రియులకు యుద్ధం కంటే సుఖకరమైనది మరొకటి లేదు; కాబట్టి పార్థునితో యుద్ధం చేద్దాం, పారిపోవడం కాదు.
4.57.15
एतावदुक्त्वा राजा वै ह्यभियानमियेष सः ।
तथा दशसहस्राणि वीराणां हि धनुष्मताम् ।
अभ्यद्रवंस्तदा पार्थं शलभा इव पावकम् ॥ ४.५७.१५ ॥
ఇంతగా చెప్పి రాజు దాడి చేయ కోరెను; అప్పుడు విల్లు ధరించిన పదివేల వీరులు పార్థుని వైపు మిడతలు అగ్నివైపు దూకినట్లు దూకారు.
4.57.16
वर्मिता वाजिनस्तत्र संभृताश्च पदातिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशपाणिभिः । ॥ ४.५७.१६ ॥
అక్కడ కవచాలు ధరించిన గుర్రాలు ఉన్నాయి; కాలిబంట్లతో కూడినవి; చేతిలో ఈటెలు, అంకుశాలు ధరించిన భయంకర రూపపు ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి.
4.57.17
अधिष्ठिताः सुसंयत्तैर्हस्तिशिक्षाविशारदैः ।
अभ्यद्रवन्सुसंक्रुद्धाश्चापहस्तोद्यतायुधाः ॥ ४.५७.१७ ॥
ఏనుగు శిక్షణలో నిపుణులైన, బాగా సిద్ధమైన సారథులు ఎక్కిన వారు, అత్యంత కోపంతో, చేతుల్లో విల్లు, ఎత్తిన ఆయుధాలతో ముందుకు దూకారు.
4.57.18
पञ्च चैनं रथोदग्रास्त्वरिताः पर्यवारयन् ।
द्रोणो भीष्मश्च कर्णश्च कुरुराजश्च वीर्यवान् ॥ ४.५७.१८ ॥
ఐదుగురు శ్రేష్ఠ రథికులు వేగంగా అతనిని చుట్టుముట్టారు—ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, పరాక్రమశాలి కురురాజు.
4.57.19
अश्वत्थामा महाबाहुर्धनुर्वेदपरायणः ।
इषूंश्च सम्यगस्यन्तो जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ४.५७.१९ ॥
మహాబాహువైన అశ్వత్థామ, ధనుర్వేదంలో నిష్ణాతుడై, వర్షాకాలపు మేఘాల వలె బాణాలను సమర్థంగా ప్రయోగిస్తూ ఉన్నాడు.
4.57.20
ते लाभमिव मन्वानाः प्रत्यगृह्णन्धनंजयम् ।
शरौघानभिवर्षन्तो नादयन्तो दिशो दश ॥ ४.५७.२० ॥
వారు లాభం పొందినట్లుగా ధనంజయునికి ప్రతిఘటించారు; బాణ ప్రవాహాలను కురిపిస్తూ పది దిక్కులను మారుమోగించారు.
4.57.21
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं प्रकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमान् ॥ ४.५७.२१ ॥
అప్పుడు కుంతీపుత్రుడు బీభత్సుడు, శ్వేతాశ్వుడైన అర్జునుడు నవ్వుతూ దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి ఆ శ్రేష్ఠ రథికులను ఎదిరించాడు.
4.57.22
यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् ।
तथा गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैराच्छादयद्दिशः ॥ ४.५७.२२ ॥
సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూమిని కప్పినట్లుగా, గాండీవం నుండి వదిలిన బాణాలతో అతడు దిక్కులను కప్పివేశాడు.
4.57.23
न रथानां न चाश्वानां न ध्वजानां न वर्मिणाम् ।
अतिविद्धैः शितैर्बाणैरासीदद्व्यङ्गुलिरन्तरम् ॥ ४.५७.२३ ॥
రథాలకు, గుర్రాలకు, ధ్వజాలకు, కవచధారులకు మధ్య — వాడి బాణాలతో గుచ్చబడి — రెండు అంగుళాల అంతరమైనా మిగలలేదు.
4.57.24
दैवयोगाद्धि पार्थस्य हयानामुत्तरस्य च ।
शिक्षाबलोपपन्नत्वादस्त्राणां वै परिक्रमात्।
ध्वजगाण्डीवयोश्चापि दैव्या शक्त्या च मायया ॥ ४.५७.२४ ॥
దైవయోగం వల్ల పార్థుని, ఉత్తరుని గుర్రాలు శిక్షణ, బలంతో కూడి, అస్త్రాల నైపుణ్య సంచారంతో, ధ్వజం, గాండీవాల దివ్యశక్తి, మాయల వల్ల రక్షించబడ్డాయి.
4.57.25
इतस्ततश्च संयाने दूरे वाऽप्यथवाऽन्तिके ।
दुर्गे विषमजाते वा स्थले निम्ने तथा क्षितौ।
न च रुध्येद्गतिस्तस्य रथस्य मनसो यथा ॥ ४.५७.२५ ॥
ఇటు అటు, నడుస్తున్న రథంలో, దూరంలో గాని దగ్గరలో గాని, దుర్గమ లేదా అసమాన నేలపై, చదునైన లేదా గుంటలలో, భూమిపై కూడా, అతని రథ గతి మనసులా ఎక్కడా ఆగలేదు.
4.57.26
समरेषु तु विद्वांसस्तस्य तांस्तान्परिक्रमान् ।
वीर्यमत्यद्भुतं दृष्ट्वा तथा पार्थस्य तद्बलम् ।
त्रेसुरेवं परे भीताः पराङ्मुखरथा अपि। ॥ ४.५७.२६ ॥
యుద్ధాల్లో నిపుణులైనవారు అతని ఆ ఆ విన్యాసాలను, అత్యద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని, పార్థుని ఆ బలాన్ని చూసి భయపడ్డారు; ఈ విధంగా శత్రువులు భయపడ్డారు, వారి రథాలు వెనుకకు తిరిగి పారిపోయాయి కూడా.
4.57.27
कालाग्निमिव बीभत्सुं निर्दहन्तमिव प्रजाः ।
नारयः प्रेक्षितुं शेकुर्ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ४.५७.२७ ॥
కాలాగ్ని వంటి, ప్రజలను దహించివేస్తున్నట్లున్న బీభత్సుని (అర్జునుని) శత్రువులు చూడలేకపోయారు; మండుతున్న అగ్నిని చూడలేనట్లుగా.
4.57.28
तानि भिन्नान्यनीकानि रेजुरर्जुनमार्गणैः ।
तिग्मांशोश्च घनाभ्राणि व्याप्तानीव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.२८ ॥
అర్జునుని బాణాలతో ఛిన్నమైన ఆ సేనలు, సూర్యకిరణాలతో వ్యాపించిన దట్టమైన మేఘాల వలె మెరిశాయి.
4.57.29
अशोकाना वनानीव सञ्चितैः कुसुमैः शुभैः ।
पार्थः संरञ्जयामास रुधिरेणाकुलं बलम् ॥ ४.५७.२९ ॥
అశోక వనాలను సేకరించిన అందమైన పూలతో రంగు వేసినట్లు, పార్థుడు రక్తంతో కలతచెందిన సేనను రంగులతో నింపాడు.
4.57.30
सहस्रशोऽर्जुनशरैश्छिन्नान्युच्चावचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च खेऽभ्युवाह सदागतिः ॥ ४.५७.३० ॥
అర్జునుని బాణాలతో వేలసార్లు తెగిపోయిన ఎత్తుపల్లమైన గొడుగులను, జెండాలను, ఎల్లప్పుడూ కదిలే గాలి ఆకాశంలో మోసుకుపోయింది.
4.57.31
ये ह्यर्जुनबलत्रस्ताः परिपेतुर्दिशो दश ।
रथात्तं देशमुत्सृज्य पार्थच्छिन्नयुगा हयाः ॥ ४.५७.३१ ॥
అర్జునుని బలానికి భయపడి పది దిక్కులకు పారిపోయినవారు; పార్థుడు యుగాలను ఛేదించిన గుర్రాలు రథాన్ని ఆ స్థలంలో విడిచిపెట్టాయి.
4.57.32
निकृत्तपूर्वचरणास्ते निपेतुः शितैः शरैः ।
शिरोभिः प्रथमं जग्मुर्मेदिनीं जघनैर्हयाः ॥ ४.५७.३२ ॥
ముందు కాళ్లు తెగిన అవి పదునైన బాణాలతో పడిపోయాయి; ముందు తలలతో, తరువాత వెనుక భాగాలతో గుర్రాలు భూమిని చేరాయి.
4.57.33
चक्षुर्नासाविषाणेषु दन्तवेष्टेषु च द्विपान् ।
मर्मस्वन्येषु चाहत्य तथा निघ्नन्गजोत्तमाः ॥ ४.५७.३३ ॥
కళ్లు, ముక్కు, దంతాలు, దంత కవచాలు మరియు ఇతర మర్మస్థానాలపై కొట్టి, ఇలా ఉత్తమ ఏనుగులను సంహరిస్తూ.
4.57.34
कौरवाणां गजानां च शरीरैर्गतचेतसाम् ।
क्षणेन संवृता भूमिर्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ ४.५७.३४ ॥
కౌరవుల మరియు ఏనుగుల చైతన్యం కోల్పోయిన శరీరాలతో క్షణంలోనే భూమి కప్పబడింది, మేఘాలతో ఆకాశం కప్పబడినట్లు.
4.57.35
अस्त्रैर्दिव्यैर्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव ।
बडबामुखसंभूतः कालाग्निरिव संवृतः ॥ ४.५७.३५ ॥
దివ్య అస్త్రాలతో మహాబాహువు అర్జునుడు నవ్వుతున్నట్లుగా, బడబాముఖం నుండి పుట్టిన కాలాగ్నిలా చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
4.57.36
यथा युगान्तसमये सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
कालपक्वमशेषेण धक्ष्येदुग्रशिखः शिखी ॥ ४.५७.३६ ॥
యుగాంతకాలంలో, కాలంచేత పండిన స్థావర-జంగమాలన్నింటినీ, ఉగ్ర జ్వాలల అగ్ని మిగలకుండా దహించినట్లు.
4.57.37
तद्वत्पार्थोऽस्रतेजोभिर्धनुषो निस्वनेन च ।
दैवाद्वीर्याच्च बीभत्सुस्तस्मिन्दौर्योधने बले ॥ ४.५७.३७ ॥
అలాగే పార్థుడు తన అస్త్రాల తేజస్సుతో, ధనుస్సు టంకారంతో, దైవబలంతో, పరాక్రమంతో, బీభత్సుడు ఆ దుర్యోధన సేనను (కలవరపరిచాడు).
4.57.38
रणे शक्तिममित्राणां प्रणीयोपनिनाय सः ।
चेष्टां प्रायेण भूतानां रात्रिः प्राणभृतामिव ॥ ४.५७.३८ ॥
యుద్ధంలో అతడు శత్రువుల శక్తిని అణచి వారిని (మృత్యువు వైపుకు) నడిపించాడు; రాత్రి ప్రాణులందరి చేష్టలను అణచివేసినట్లు.
4.57.39
सोऽतीयात्सहसा शत्रून्सहसा तेऽभिपेदिरे ।
शीघ्रादूरं दृढामोघमस्त्रमस्यातिमानुषम् ।
दृष्ट्वा ते कौरवा भीता अतिमानुषविक्रमम् ॥ ४.५७.३९ ॥
అతడు అకస్మాత్తుగా శత్రువులను దాటి ముందుకు సాగాడు; వారు అకస్మాత్తుగా అతనిపై దూకారు. అతని అస్త్రం వేగంగా, దూరం వరకు, దృఢంగా, అమోఘంగా, మానవాతీతంగా ఉంది. ఆ మానవాతీత పరాక్రమాన్ని చూసి కౌరవులు భయపడ్డారు.
4.57.40
खगपत्राभिसंवीतैः खाविष्टैः खगमैरिव ।
अर्जुनस्य खमावव्रे लोहितप्राणपैः खगैः ॥ ४.५७.४० ॥
పక్షుల రెక్కల వంటి అంబులతో నిండిన, ఆకాశమంతా వ్యాపించిన, రక్తం త్రాగే అంబులతో అర్జునుని ఆకాశం కప్పబడింది.
4.57.41
अर्जुनेन विनिर्मुक्ताः शरा गाण्डीवधन्वना ।
तार्क्ष्यवेगा इवाकाशे ससञ्जुः परमर्मसु ॥ ४.५७.४१ ॥
గాండీవ ధనుర్ధారి అర్జునుడు వదిలిన బాణాలు గరుడుని వేగంతో ఆకాశంలో దూసుకుపోయి శత్రువుల మర్మస్థానాలను తాకాయి.
4.57.42
वर्माणि सारथिश्चैव हेमजालानि वाजिनाम् ।
किरीटं सूर्यसंकाशं वैयाघ्रमथ चर्म च ॥ ४.५७.४२ ॥
కవచాలు, సారథి, గుర్రాల బంగారు జాలికల అలంకారాలు, సూర్యునిలా ప్రకాశించే కిరీటం, పులిచర్మపు డాలు కూడా (ఛిన్నమయ్యాయి).
4.57.43
ततः सर्वाणि गात्राणि रथस्य द्विषतां शरैः ।
नीहारेणेव भूतानि छन्नानीह चकाशिरे ॥ ४.५७.४३ ॥
అప్పుడు శత్రువుల బాణాలతో రథంలోని అన్ని అంగాలు కప్పబడ్డాయి; మంచుతో కప్పబడిన ప్రాణులవలె అవి అక్కడ ప్రకాశించాయి.
4.57.44
सकृदेव न तं शेकुः कथमभ्यसितुं परे ।
अनभ्यस्तः पुनस्तैर्हि रथः सोभिपपात तान् ॥ ४.५७.४४ ॥
శత్రువులు ఒక్కసారి కూడా అతనిని ఎదుర్కోలేకపోయారు; తరువాత వారు ఇంకా తాకని ఆ రథం వారిపై విరుచుకుపడింది.
4.57.45
तच्छरा द्विट्शरीरेषु यथा च न ससञ्जिरे ।
द्विधाऽनीकेषु बीभत्सोर्न ससञ्ज रथस्तथा ॥ ४.५७.४५ ॥
అతని బాణాలు శత్రువుల శరీరాలకు అతుక్కోలేదు; అలాగే బీభత్సుని (అర్జునుని) రథం రెండు సైన్యాల మధ్య చిక్కుకోలేదు.
4.57.46
स तद्धि क्षोभयामास विगाह्यारिबलं रथी ।
अनन्तवेगो भुजगः क्रीडन्निव महार्णवे ॥ ४.५७.४६ ॥
ఆ రథికుడు శత్రుసేనలోకి చొచ్చుకుపోయి దానిని కలవరపరచాడు; అనంత వేగంగల పాము మహాసముద్రంలో ఆడుతూ కదిలించినట్లు.
4.57.47
अस्यतो नित्यमत्यर्थं सर्वघोषाधिकस्तथा ।
संनादः श्रूयते भूतैर्धनुषश्च किरीटिनः ॥ ४.५७.४७ ॥
బాణాలు వేస్తున్న కిరీటధారి (అర్జునుని) ధనుస్సు ధ్వని ఎప్పుడూ అన్ని శబ్దాలకంటే ఎక్కువగా ప్రాణులకు వినిపించింది.
4.57.48
संच्छिन्नास्तत्र मातङ्गा बाणैरल्पान्तरान्तरैः ।
संस्यूतास्तत्र दृश्यन्ते मेघा इव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.४८ ॥
అక్కడ ఏనుగులు బాణాలతో చీలిపోయి, వాటి మధ్య చిన్న ఖాళీలు మాత్రమే మిగిలాయి; సూర్యకిరణాలతో కుట్టబడిన మేఘాలవలె అవి అక్కడ కనిపించాయి.
4.57.49
दिशोऽनुभ्रमतः सर्वा सव्यदक्षिणमस्यतः ।
सततं दृश्यते युद्धे सायकासनमण्डलम् ॥ ४.५७.४९ ॥
యుద్ధంలో అన్ని దిక్కులలో తిరుగుతూ, ఎడమ కుడి వైపులకు బాణాలు వేస్తూ, బాణాలు మరియు విల్లుతో కూడిన వృత్తం నిరంతరం కనిపించింది.
4.57.50
पतन्त्यरूपेषु यथा चक्षूंषि न कदाचन ।
नालक्ष्येषु शराः पेतुस्तस्य गाण्डीवधन्वनः ॥ ४.५७.५० ॥
కళ్ళు ఎప్పుడూ కనబడని వాటిపై పడనట్లుగా, గాండీవ ధనువు ధరించినవాని బాణాలు కనబడని లక్ష్యాలపై పడలేదు.
4.57.51
महागजसहस्रस्य युगपन्मृद्गतो वनम् ।
कौन्तेयरथमार्गस्तु रणे घोरतरोऽभवत् ॥ ४.५७.५१ ॥
వేయి పెద్ద ఏనుగులు ఒకేసారి తొక్కిన అడవిలాగా, యుద్ధంలో కౌంతేయుని రథమార్గం మరింత భయంకరమైంది.
4.57.52
नूनं पार्थजयैषित्वाच्छक्रः सर्वामरैः सह ।
हन्त्यस्मानिति मन्यन्ते पार्थेनैवार्दिताः परे ॥ ४.५७.५२ ॥
పార్థుని విజయాన్ని కోరడం వల్ల ఇంద్రుడు సమస్త దేవతలతో కలిసి మమ్మల్ని సంహరిస్తున్నాడని, పార్థునిచే పీడించబడిన శత్రువులు భావించారు.
4.57.53
घ्नन्तमत्यर्थमहितान्सव्यसाचिनमाहवे ।
कालमर्जुनरूपेण ग्रसन्तमिव च प्रजाः ॥ ४.५७.५३ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను అత్యధికంగా సంహరిస్తున్న సవ్యసాచిని, అర్జునుని రూపంలో కాలుడు ప్రజలను మింగుతున్నట్లు కనిపించాడు.
4.57.54
कुरुसेनाशरीराणि पार्थेनानाहतान्यपि ।
पेतुः पार्थहतानीव पार्थकर्मानुदर्शनात् ॥ ४.५७.५४ ॥
కురు సైన్యపు శరీరాలు, పార్థునిచే తాకబడకపోయినా కూడా, పార్థుని కర్మలను చూసి పార్థునిచే చంపబడినట్లు పడిపోయాయి.
4.57.55
ओषधीनां शिरांसीव कालपक्तिसमन्वयात् ।
अवनेमुः कुरूणां हि शिरांस्यर्जुनजाद्भयात् ॥ ४.५७.५५ ॥
కాలపక్వత కారణంగా ఓషధుల తలలు వంగినట్లు, అర్జునుడి వల్ల కలిగిన భయంతో కురువీరుల తలలు వంగిపోయాయి.
4.57.56
चकार चार्जुनः क्रोधाद्विमुखान्रुषितानपि ॥ ४.५७.५६ ॥
అర్జునుడు కోపంతో కోపంగా ఉన్నవారిని కూడా విముఖులను చేశాడు.
4.57.57
अर्जुनेनापि भिन्नानि बलाग्नाणि पुनः क्वचित् ।
चक्रुर्लोहितधाराभिर्धरणीं लोहितोत्तराम् ॥ ४.५७.५७ ॥
అర్జునుడి చేత మళ్లీ ఛేదించబడిన సైన్య ముందు వరుసలు కొన్ని చోట్ల రక్తధారలతో భూమిని రక్తంతో కప్పాయి.
4.57.58
लोहितेनापि संपृक्तैः पांसुभिः पवनोद्धतैः ।
तेनैव च समुद्धूतैः सूक्ष्मैर्लोहितबिन्दुभिः ॥ ४.५७.५८ ॥
రక్తంతో కలిసిన, గాలికి లేచిన ధూళితో, అదే రక్తం నుండి పైకి ఎగసిన సూక్ష్మ రక్తబిందువులతో కూడా (భూమి కప్పబడింది).
4.57.59
लोहितार्द्रैः प्रहरणैः प्रभग्ना लोहितोक्षिताः ।
लोहितेषु निमग्नास्ते निहताश्च किरीटिना ॥ ४.५७.५९ ॥
రక్తంతో తడిసిన ఆయుధాలతో విరిగిపోయి, రక్తంతో తడిపివేయబడి, రక్తంలో మునిగి, కిరీటి (అర్జునుడి) చేత వారు హతమయ్యారు.
4.57.60
बभूवुर्लोहितास्तत्र भृशमादित्यरश्मयः ।
आकाशं तत्क्षणेनासीत्सन्ध्याभ्रमिव लोहितं ॥ ४.५७.६० ॥
అక్కడ సూర్యకిరణాలు బాగా ఎర్రబడ్డాయి; ఆ క్షణంలోనే ఆకాశం సాయంకాల మేఘంలా ఎర్రగా మారింది.
4.57.61
अप्यस्तं प्राप्य चादित्यो निवर्तेत न पाण्डवः ।
निवर्तन्ते न जित्वारिं नित्यजल्पविचक्षणाः ॥ ४.५७.६१ ॥
సూర్యుడు అస్తమయాన్ని చేరి తిరిగినా, పాండవులు తిరగరు; శత్రువును జయించకుండా వారు తిరగరు, వారు ఎల్లప్పుడూ వ్యర్థ మాటలలో నేర్పరులు.
4.57.62
तान्सर्वान्समरे शूरान्पौरुषे पर्यवस्थितान् ।
दिव्यैरस्त्रैरमोघात्मा सर्वानार्च्छद्धनुर्धरान् ॥ ४.५७.६२ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమంతో స్థిరంగా నిలిచిన ఆ వీరులందరిని, గురి తప్పని అతడు దివ్యాస్త్రాలతో ఆ ధనుర్ధరులందరిపై ప్రహరించాడు.
4.57.63
स तु द्रोणं त्रिसप्तत्या नाराचानां समार्पयत् ।
अशीत्या शकुनिं चैव द्रौणिमप्याशु सप्तभिः ॥ ४.५७.६३ ॥
అతడు ద్రోణుని డెబ్బది మూడు నారాచ బాణాలతో కొట్టాడు; శకునిని ఎనభైతో, ద్రోణుని కుమారుని కూడా త్వరగా ఏడుతో కొట్టాడు.
4.57.64
दुःसहं दशभिर्बाणैरर्जुनः समविध्यत ।
दुश्यासनं द्वादशभिः कृपं शारद्वतं त्रिभिः।
भीष्मं शान्तनवं षष्ट्या प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.५७.६४ ॥
అర్జునుడు దుస్సహుని పది బాణాలతో కొట్టాడు; దుశ్శాసనుని పన్నెండుతో, శారద్వతుడైన కృపుని మూడుతో, శంతనుని కుమారుడు భీష్ముని అరవైతో, వక్షస్థలం మధ్యలో కొట్టాడు.
4.57.65
स कर्णं कर्णिनाऽविध्यत्पीतेन निशितेन च ।
वासविर्द्विषतां मध्ये विव्याध परमेषुणा ॥ ४.५७.६५ ॥
అతడు కర్ణుని కర్ణి బాణంతో, పసుపు రంగు, పదునైన బాణంతో కొట్టాడు; శత్రువుల మధ్య వాసవి పరమ బాణంతో కొట్టాడు.
4.57.66
स कर्णं सतनुत्राणं निर्भिद्य निशितः शरः ।
अगच्छद्दानयन्भूमिं चोदितो दृढधन्वना ॥ ४.५७.६६ ॥
కవచంతో కర్ణుని భేదించి ఆ పదునైన బాణం, దృఢధన్వుడు ప్రేరేపించగా, భూమిని చీల్చుతూ వెళ్ళింది.
4.57.67
ततोऽस्य वाहान्व्यहनच्चतुर्भिश्चतुरः क्षुरैः ।
सारथेश्च शिरः कायादपाहरदरिन्दमः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं तस्य करे स्थितम् ॥ ४.५७.६७ ॥
అప్పుడు అతడు అతని నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు క్షురప్రాలతో కొట్టాడు; శత్రువులను అణచువాడు సారథి తలను శరీరం నుండి ఖండించాడు. అర్ధచంద్ర బాణంతో అతని చేతిలోని విల్లును తెగగొట్టాడు.
4.57.68
तस्मिन्विद्धे महाभागे कर्णे सर्वास्त्रपारगे ।
हताश्वसूते विरथे ततोऽनीकमभज्यत ॥ ४.५७.६८ ॥
మహాభాగుడు, సర్వాస్త్రాలలో నిష్ణాతుడైన కర్ణుడు గాయపడి, గుర్రాలు సారథి హతులై, రథం లేనివాడైనప్పుడు, అప్పుడు సైన్యం చెదిరిపోయింది.