มหาภารตะ · อัธยายะ 4.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.57.1
अश्वत्थामा ततस्तत्र कर्णं संप्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
उवाच स्मयमानोऽसौ सूतपुत्रमरिन्दमम् ॥ ४.५७.१ ॥
ครั้นนั้น อัศวัตถามาผู้มีกำลังได้มองดูกรรณะ ณ ที่นั้น แล้วยิ้มกล่าวกับบุตรของสารถีผู้ปราบศัตรูว่า
4.57.2
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं विकत्थसे ।
न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.५७.२ ॥
ดูก่อนกรรณะ ท่านผู้โอ้อวดเกินควรในท่ามกลางที่ประชุมว่า ไม่มีใครเสมอเราในการรบ บัดนี้ เหตุการณ์นั้นได้มาถึงท่านแล้ว
4.57.3
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः ।
संग्रामशिरसो मध्ये दृम्भते केसरी यथा ॥ ४.५७.३ ॥
ผู้นี้ดุจยมราชผู้โกรธ ผู้ทำลายสรรพสัตว์ คำรามอยู่กลางแนวหน้าของสงคราม เหมือนสิงโต
4.57.4
शूरोसि यदि संग्रामे दर्शयस्व सभां विना ॥ ४.५७.४ ॥
หากท่านกล้าหาญในสงคราม จงแสดงให้เห็นนอกที่ประชุมเถิด
4.57.5
यद्यशक्तोसि संग्रामे पार्थेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरेव सभां गत्वा धार्तराष्ट्रेण धीमता।
मातुलं परिगृह्याशु मन्त्रयस्व यथासुखम् ॥ ४.५७.५ ॥
หากท่านไม่สามารถต่อสู้กับปารถผู้มีการกระทำอันน่าอัศจรรย์ในสงคราม ก็จงกลับไปยังที่ประชุมอีก จับมือมาตุลของท่านไว้ แล้วปรึกษาหารือกับบุตรของธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญาตามสบายเถิด
4.57.6
एवमुक्तस्तथा कर्णः क्रोधादुद्वृत्य लोचने ।
द्रोणपुत्रमिदं वाक्यमुवाच कुरुसन्निधौ ॥ ४.५७.६ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น กรรณะก็ด้วยความโกรธกลอกตาทั้งสองขึ้น แล้วกล่าวถ้อยคำนี้แก่บุตรของโทรณะ ในท่ามกลางพวกกุรุ
4.57.7
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न कृष्णाद्देवकीसुतात् ।
पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ४.५७.७ ॥
เราไม่กลัวพีภัตสุ ไม่กลัวกฤษณะบุตรของเทวกี และไม่กลัวปาณฑพทั้งปวงแม้แต่ผู้ใด เราประพฤติตามธรรมของกษัตริย์
4.57.8
सत्वाधिकानां पुंसां तु धनुर्वेदोपजीविनाम् ।
गर्जतां जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति ॥ ४.५७.८ ॥
ในบุรุษผู้เหนือกว่าด้วยความกล้าหาญ ผู้เลี้ยงชีพด้วยศาสตร์แห่งธนู ความทะนงย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้ที่คำราม และเสียงของเขาย่อมไม่สั่นคลอน
4.57.9
पश्यत्वाचार्यपुत्रो मामर्जुनेनातिरंहसा ।
युध्यमानं सुसंयुक्तं जयो वै मय्यवस्थितः ॥ ४.५७.९ ॥
ขอให้บุตรของอาจารย์ได้เห็นเราต่อสู้กับอรชุนผู้มีความเร็วยิ่ง โดยพร้อมเพรียงดีแล้ว ชัยชนะย่อมตั้งอยู่กับเราแน่นอน
4.57.10
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमः ॥ ४.५७.१० ॥
ครั้นนั้น ภีภัตสุ บุตรของกุนตี ผู้มีม้าขาว เป็นยอดแห่งนักรบบนรถ หัวเราะแล้ว ก็ร่ายทิพยาวุธด้วยความมั่นใจ
4.57.11
महात्मानं मन्दबुद्धिर्निश्वसन्धृतराष्ट्रजः ।
उवाच स महाराज राजा दुर्योधनस्तदा ॥ ४.५७.११ ॥
ดูก่อนมหาราช ครั้นนั้นทุรโยธน์ บุตรของธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญาทึบ ถอนใจมองดูผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น แล้วตรัสขึ้น
4.57.12
न विद्मो ह्यर्जुनं तत्र वसन्तं मत्स्यवेश्मनि ।
तेनेदं कर्ण मत्स्यानामग्रहीष्म धनं बहु ॥ ४.५७.१२ ॥
เราไม่รู้ว่าอรชุนพำนักอยู่ในพระราชวังของพระเจ้ามัตสยะ ดูก่อนกรรณะ เพราะเหตุนั้นเราจึงยึดทรัพย์จำนวนมากจากชาวมัตสยะ
4.57.13
एवं चेत्तर्हि गच्छामो विसृजन्तो धनं बहु ।
अयशो नातिवर्तेत लोकयोरुभयोरपि ॥ ४.५७.१३ ॥
หากเป็นเช่นนั้น ก็ให้เราไปเถิด ทิ้งทรัพย์จำนวนมากนี้ไว้ ความเสื่อมเสียจะไม่ตามทันเราในโลกทั้งสอง
4.57.14
किं च युद्धात्परं नास्ति क्षत्रियाणां सुखावहम् ।
तस्मात्पार्थेन संग्रामं कुर्महे न पलायनम् ॥ ४.५७.१४ ॥
อนึ่ง ไม่มีสิ่งใดที่ให้ความสุขแก่กษัตริย์ยิ่งไปกว่าการรบ เพราะฉะนั้น เราจงทำสงครามกับปารถ อย่าหนีไปเลย
4.57.15
एतावदुक्त्वा राजा वै ह्यभियानमियेष सः ।
तथा दशसहस्राणि वीराणां हि धनुष्मताम् ।
अभ्यद्रवंस्तदा पार्थं शलभा इव पावकम् ॥ ४.५७.१५ ॥
ตรัสเพียงเท่านี้แล้ว พระราชาทรงปรารถนาจะรุกเข้าไป ครั้นนั้น นักรบผู้ถือธนูหมื่นนายก็พุ่งเข้าใส่ปารถ เหมือนแมลงเม่าพุ่งเข้าใส่ไฟ
4.57.16
वर्मिता वाजिनस्तत्र संभृताश्च पदातिभिः ।
भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशपाणिभिः । ॥ ४.५७.१६ ॥
ที่นั่นมีม้าที่สวมเกราะ เต็มไปด้วยทหารราบ และช้างที่มีรูปร่างน่ากลัว มีหอกและขอช้างอยู่ในมือ
4.57.17
अधिष्ठिताः सुसंयत्तैर्हस्तिशिक्षाविशारदैः ।
अभ्यद्रवन्सुसंक्रुद्धाश्चापहस्तोद्यतायुधाः ॥ ४.५७.१७ ॥
มีควาญช้างที่เตรียมพร้อมดีและชำนาญในการฝึกช้างขึ้นขี่ ด้วยความโกรธจัด พวกเขาถือธนูและยกอาวุธขึ้น แล้วพุ่งเข้าไป
4.57.18
पञ्च चैनं रथोदग्रास्त्वरिताः पर्यवारयन् ।
द्रोणो भीष्मश्च कर्णश्च कुरुराजश्च वीर्यवान् ॥ ४.५७.१८ ॥
รถศึกที่โดดเด่นห้าคนล้อมเขาไว้อย่างรวดเร็ว คือโทรณะ ภีษมะ กรรณะ และกุรุราชผู้มีกำลัง
4.57.19
अश्वत्थामा महाबाहुर्धनुर्वेदपरायणः ।
इषूंश्च सम्यगस्यन्तो जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ४.५७.१९ ॥
อัศวัตถามาผู้มีแขนใหญ่ อุทิศตนแก่ศาสตร์แห่งธนู ยิงลูกศรได้อย่างแม่นยำ ดุจเมฆฝนแห่งฤดูฝน
4.57.20
ते लाभमिव मन्वानाः प्रत्यगृह्णन्धनंजयम् ।
शरौघानभिवर्षन्तो नादयन्तो दिशो दश ॥ ४.५७.२० ॥
พวกเขาคิดว่าได้ชัยแล้ว จึงตอบโต้ธนัญชัย ร่ายฝนลูกศรเป็นกระแส และทำให้ทั้งสิบทิศก้องกังวาน
4.57.21
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
दिव्यमस्त्रं प्रकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमान् ॥ ४.५७.२१ ॥
จากนั้น อรชุน บุตรของกุนตี ผู้มีม้าขาว หัวเราะ แล้วยิงอาวุธทิพย์ตอบโต้บรรดานักรบรถศึกชั้นเยี่ยมเหล่านั้น
4.57.22
यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् ।
तथा गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैराच्छादयद्दिशः ॥ ४.५७.२२ ॥
ดั่งดวงอาทิตย์ปกคลุมแผ่นดินด้วยรัศมี ท่านก็ปกคลุมทุกทิศด้วยลูกศรที่ยิงออกจากคัณฑีวะ
4.57.23
न रथानां न चाश्वानां न ध्वजानां न वर्मिणाम् ।
अतिविद्धैः शितैर्बाणैरासीदद्व्यङ्गुलिरन्तरम् ॥ ४.५७.२३ ॥
ระหว่างรถศึก ม้า ธง และนักรบที่สวมเกราะ ซึ่งถูกลูกศรคมทะลุทั่ว ไม่เหลือช่องว่างแม้เพียงสองนิ้วมือ
4.57.24
दैवयोगाद्धि पार्थस्य हयानामुत्तरस्य च ।
शिक्षाबलोपपन्नत्वादस्त्राणां वै परिक्रमात्।
ध्वजगाण्डीवयोश्चापि दैव्या शक्त्या च मायया ॥ ४.५७.२४ ॥
ด้วยการลิขิตของโชคชะตา ม้าของปารถะและของอุตตระถูกคุ้มครอง ทั้งเพราะมีทักษะและกำลัง และด้วยการเคลื่อนไหวอย่างชำนาญของอาวุธ ตลอดจนพลังทิพย์และมายาของธงกับคัณฑีวะ
4.57.25
इतस्ततश्च संयाने दूरे वाऽप्यथवाऽन्तिके ।
दुर्गे विषमजाते वा स्थले निम्ने तथा क्षितौ।
न च रुध्येद्गतिस्तस्य रथस्य मनसो यथा ॥ ४.५७.२५ ॥
ไม่ว่าจะเคลื่อนไปทางใดทางหนึ่ง ไกลหรือใกล้ บนพื้นที่ทุรกันดาร ขรุขระ บนที่ราบหรือที่ลุ่ม หรือบนพื้นดินเอง การเคลื่อนที่ของรถศึกของท่านไม่เคยถูกขัดขวาง รวดเร็วดั่งใจนึก
4.57.26
समरेषु तु विद्वांसस्तस्य तांस्तान्परिक्रमान् ।
वीर्यमत्यद्भुतं दृष्ट्वा तथा पार्थस्य तद्बलम् ।
त्रेसुरेवं परे भीताः पराङ्मुखरथा अपि। ॥ ४.५७.२६ ॥
บรรดานักรบผู้ชำนาญในสนามรบ เมื่อเห็นการเคลื่อนไหวต่าง ๆ ของท่าน เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ยิ่ง และเห็นกำลังของปารถะ ต่างหวาดกลัว ฝ่ายศัตรูจึงหวาดหวั่น แม้รถศึกของพวกเขาก็หันหลังหนีไป
4.57.27
कालाग्निमिव बीभत्सुं निर्दहन्तमिव प्रजाः ।
नारयः प्रेक्षितुं शेकुर्ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ४.५७.२७ ॥
ดั่งไฟแห่งกาลเวลา ดั่งจะเผาผลาญสรรพสัตว์ อรชุนผู้ลุกโชนดั่งเปลวไฟ ศัตรูไม่อาจจะมองดูได้
4.57.28
तानि भिन्नान्यनीकानि रेजुरर्जुनमार्गणैः ।
तिग्मांशोश्च घनाभ्राणि व्याप्तानीव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.२८ ॥
กองทัพเหล่านั้นถูกลูกศรของอรชุนทำลายแตกกระจาย ส่องแสงดั่งเมฆหนาทึบที่ถูกรัศมีของดวงอาทิตย์แทรกซึมทั่ว
4.57.29
अशोकाना वनानीव सञ्चितैः कुसुमैः शुभैः ।
पार्थः संरञ्जयामास रुधिरेणाकुलं बलम् ॥ ४.५७.२९ ॥
ดั่งป่าต้นอโศกที่ถูกประดับด้วยดอกไม้งามที่เก็บรวบรวมมา ปารถะย้อมกองทัพที่ยุ่งเหยิงให้แดงฉานด้วยโลหิต
4.57.30
सहस्रशोऽर्जुनशरैश्छिन्नान्युच्चावचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च खेऽभ्युवाह सदागतिः ॥ ४.५७.३० ॥
ร่มและธงทุกขนาดนับพันที่ถูกลูกศรของอรชุนตัดขาด ลมที่พัดไม่หยุดได้พัดพาขึ้นไปบนท้องฟ้า
4.57.31
ये ह्यर्जुनबलत्रस्ताः परिपेतुर्दिशो दश ।
रथात्तं देशमुत्सृज्य पार्थच्छिन्नयुगा हयाः ॥ ४.५७.३१ ॥
บรรดาผู้ที่หวาดกลัวพลังของอรชุนพากันหนีไปทั้งสิบทิศ ละทิ้งรถศึกไว้ ณ ที่นั้น ส่วนม้าที่แอกถูกปารถะตัดขาด
4.57.32
निकृत्तपूर्वचरणास्ते निपेतुः शितैः शरैः ।
शिरोभिः प्रथमं जग्मुर्मेदिनीं जघनैर्हयाः ॥ ४.५७.३२ ॥
ขาหน้าของม้าถูกตัดขาด ม้าเหล่านั้นล้มลงด้วยลูกศรคม ก่อนอื่นศีรษะกระทบพื้น ตามด้วยส่วนท้าย
4.57.33
चक्षुर्नासाविषाणेषु दन्तवेष्टेषु च द्विपान् ।
मर्मस्वन्येषु चाहत्य तथा निघ्नन्गजोत्तमाः ॥ ४.५७.३३ ॥
ท่านโจมตีดวงตา รูจมูก งา และปลอกงา รวมทั้งจุดสำคัญอื่น ๆ จึงสังหารช้างชั้นเยี่ยมเหล่านั้น
4.57.34
कौरवाणां गजानां च शरीरैर्गतचेतसाम् ।
क्षणेन संवृता भूमिर्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ ४.५७.३४ ॥
เมื่อร่างของชาวเการพและช้างหมดสติ ไม่นานพื้นดินก็ถูกปกคลุมไป ดั่งท้องฟ้าถูกเมฆปกคลุม
4.57.35
अस्त्रैर्दिव्यैर्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव ।
बडबामुखसंभूतः कालाग्निरिव संवृतः ॥ ४.५७.३५ ॥
ด้วยอาวุธทิพย์ อรชุนผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ดั่งกำลังหัวเราะ ถูกล้อมรอบดั่งไฟแห่งกาลเวลาที่ก่อกำเนิดจากปากของนางม้าพฑพา
4.57.36
यथा युगान्तसमये सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
कालपक्वमशेषेण धक्ष्येदुग्रशिखः शिखी ॥ ४.५७.३६ ॥
ดั่งไฟที่มีเปลวดุร้าย เมื่อถึงคราวสิ้นยุค ย่อมเผาทุกสิ่งทั้งที่เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ ที่สุกงอมด้วยกาลเวลา จนไม่เหลือแม้สิ่งใด
4.57.37
तद्वत्पार्थोऽस्रतेजोभिर्धनुषो निस्वनेन च ।
दैवाद्वीर्याच्च बीभत्सुस्तस्मिन्दौर्योधने बले ॥ ४.५७.३७ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น ปารถะ ด้วยรัศมีแห่งอาวุธและเสียงสายคันธนู ด้วยพลังทิพย์และความกล้าหาญ อรชุนผู้ไม่ครั่นคร้ามได้สร้างความหวาดหวั่นให้แก่กองทัพของทุรโยธน์
4.57.38
रणे शक्तिममित्राणां प्रणीयोपनिनाय सः ।
चेष्टां प्रायेण भूतानां रात्रिः प्राणभृतामिव ॥ ४.५७.३८ ॥
ในการรบ ท่านทำลายกำลังของศัตรูและนำพวกเขาไป ดั่งราตรีที่ทำให้กิจกรรมของสรรพสัตว์ที่มีชีวิตส่วนใหญ่สงบลง
4.57.39
सोऽतीयात्सहसा शत्रून्सहसा तेऽभिपेदिरे ।
शीघ्रादूरं दृढामोघमस्त्रमस्यातिमानुषम् ।
दृष्ट्वा ते कौरवा भीता अतिमानुषविक्रमम् ॥ ४.५७.३९ ॥
ท่านพุ่งผ่านศัตรูไปโดยฉับพลัน และพวกเขาก็รีบเข้าปะทะท่านอย่างกะทันหัน อาวุธของท่านรวดเร็ว ไกล มั่นคง ไม่พลาดเป้า และเกินวิสัยมนุษย์ เมื่อชาวเการพเห็นความกล้าหาญอันเหนือมนุษย์นั้น ต่างก็หวาดกลัว
4.57.40
खगपत्राभिसंवीतैः खाविष्टैः खगमैरिव ।
अर्जुनस्य खमावव्रे लोहितप्राणपैः खगैः ॥ ४.५७.४० ॥
ท้องฟ้าของอรชุนถูกปกคลุมด้วยลูกศรที่ดื่มโลหิต มีขนนกดั่งปีกนก เต็มไปทั่วฟ้า บินไปดั่งนก
4.57.41
अर्जुनेन विनिर्मुक्ताः शरा गाण्डीवधन्वना ।
तार्क्ष्यवेगा इवाकाशे ससञ्जुः परमर्मसु ॥ ४.५७.४१ ॥
ลูกศรที่อรชุน ผู้ถือธนูคาณฑีวะ ปล่อยออกไป พุ่งไปในท้องฟ้าเร็วดุจพญาครุฑ และแทงเข้าที่จุดสำคัญของข้าศึก
4.57.42
वर्माणि सारथिश्चैव हेमजालानि वाजिनाम् ।
किरीटं सूर्यसंकाशं वैयाघ्रमथ चर्म च ॥ ४.५७.४२ ॥
เกราะ สารถี ตาข่ายทองที่คลุมม้า มงกุฎที่สุกใสดุจดวงอาทิตย์ และโล่หนังเสือ ต่างก็ถูกแทงทะลุ
4.57.43
ततः सर्वाणि गात्राणि रथस्य द्विषतां शरैः ।
नीहारेणेव भूतानि छन्नानीह चकाशिरे ॥ ४.५७.४३ ॥
แล้วทุกส่วนของรถศึกถูกลูกศรของข้าศึกปกคลุม และส่องประกายอยู่ที่นั่นดุจสรรพสัตว์ที่ถูกหมอกห่อหุ้ม
4.57.44
सकृदेव न तं शेकुः कथमभ्यसितुं परे ।
अनभ्यस्तः पुनस्तैर्हि रथः सोभिपपात तान् ॥ ४.५७.४४ ॥
ข้าศึกไม่อาจต้านทานเขาได้แม้เพียงครั้งเดียว แล้วรถศึกที่พวกเขาไม่เคยได้แตะต้องมาก่อน ก็พุ่งเข้าใส่พวกเขา
4.57.45
तच्छरा द्विट्शरीरेषु यथा च न ससञ्जिरे ।
द्विधाऽनीकेषु बीभत्सोर्न ससञ्ज रथस्तथा ॥ ४.५७.४५ ॥
ดังที่ลูกศรของเขาไม่ติดอยู่ในร่างของข้าศึก รถศึกของภีภัตสุ (อรชุน) ก็ไม่ติดขัดอยู่ท่ามกลางกองทัพทั้งสองฝ่ายฉันนั้น
4.57.46
स तद्धि क्षोभयामास विगाह्यारिबलं रथी ।
अनन्तवेगो भुजगः क्रीडन्निव महार्णवे ॥ ४.५७.४६ ॥
นักรบผู้ขับรถศึกนั้นพุ่งฝ่าเข้าไปในกองทัพข้าศึกและกวนให้ปั่นป่วน ดุจงูที่มีความเร็วไม่สิ้นสุดเล่นอยู่ในมหาสมุทร ทำให้น้ำปั่นป่วน
4.57.47
अस्यतो नित्यमत्यर्थं सर्वघोषाधिकस्तथा ।
संनादः श्रूयते भूतैर्धनुषश्च किरीटिनः ॥ ४.५७.४७ ॥
เสียงกึกก้องของธนูของผู้สวมมงกุฎ (อรชุน) ขณะที่เขายิงลูกศรอยู่ตลอดเวลา ถูกสรรพสัตว์ได้ยินอย่างชัดเจน ดังกว่าเสียงอื่นทั้งปวงอย่างยิ่ง
4.57.48
संच्छिन्नास्तत्र मातङ्गा बाणैरल्पान्तरान्तरैः ।
संस्यूतास्तत्र दृश्यन्ते मेघा इव गभस्तिभिः ॥ ४.५७.४८ ॥
ช้างศึกที่นั่นถูกลูกศรแทงจนมีช่องว่างเล็กๆ ระหว่างกันอยู่ทั่วไป จึงปรากฏดุจถูกเย็บติดกัน ดุจเมฆที่ถูกรังสีของดวงอาทิตย์เย็บต่อกัน
4.57.49
दिशोऽनुभ्रमतः सर्वा सव्यदक्षिणमस्यतः ।
सततं दृश्यते युद्धे सायकासनमण्डलम् ॥ ४.५७.४९ ॥
เขาหมุนวนไปทั่วทุกทิศ ยิงลูกศรไปทั้งทางซ้ายและทางขวา วงลูกศรและคันธนูจึงปรากฏให้เห็นอยู่เสมอในการรบ
4.57.50
पतन्त्यरूपेषु यथा चक्षूंषि न कदाचन ।
नालक्ष्येषु शराः पेतुस्तस्य गाण्डीवधन्वनः ॥ ४.५७.५० ॥
ดังที่ดวงตาไม่เคยมองไปตกลงบนสิ่งที่มองไม่เห็น ลูกศรของผู้ถือธนูคาณฑีวะก็ไม่เคยตกลงบนเป้าที่ไม่ปรากฏ
4.57.51
महागजसहस्रस्य युगपन्मृद्गतो वनम् ।
कौन्तेयरथमार्गस्तु रणे घोरतरोऽभवत् ॥ ४.५७.५१ ॥
ดุจป่าที่ถูกช้างใหญ่นับพันเหยียบย่ำในคราวเดียว เส้นทางรถศึกของกุนเตยะ (อรชุน) ในการรบจึงน่ากลัวยิ่งขึ้นไปอีก
4.57.52
नूनं पार्थजयैषित्वाच्छक्रः सर्वामरैः सह ।
हन्त्यस्मानिति मन्यन्ते पार्थेनैवार्दिताः परे ॥ ४.५७.५२ ॥
แน่นอน เพราะพระอินทร์ประสงค์ให้ปารถะได้รับชัยชนะ พระองค์จึงกำลังสังหารพวกเราพร้อมด้วยเทพอมตะทั้งปวง ข้าศึกคิดเช่นนั้น ถูกปารถะเองกระหน่ำโจมตีจนแตกพ่าย
4.57.53
घ्नन्तमत्यर्थमहितान्सव्यसाचिनमाहवे ।
कालमर्जुनरूपेण ग्रसन्तमिव च प्रजाः ॥ ४.५७.५३ ॥
สัวยสาจิน ผู้สังหารข้าศึกอย่างยิ่งในการรบ ปรากฏดุจความตายในร่างของอรชุน กำลังกลืนกินสรรพสัตว์
4.57.54
कुरुसेनाशरीराणि पार्थेनानाहतान्यपि ।
पेतुः पार्थहतानीव पार्थकर्मानुदर्शनात् ॥ ४.५७.५४ ॥
ร่างของทหารกุรุแม้มิได้ถูกปารถะโจมตี ก็ล้มลงดุจถูกปารถะสังหาร เพียงเพราะได้เห็นการกระทำของปารถะ
4.57.55
ओषधीनां शिरांसीव कालपक्तिसमन्वयात् ।
अवनेमुः कुरूणां हि शिरांस्यर्जुनजाद्भयात् ॥ ४.५७.५५ ॥
ดุจศีรษะของพืชสมุนไพรโน้มลงเมื่อสุกงอมตามกาลเวลา ศีรษะของชาวกุรุก็โน้มลงด้วยความหวาดกลัวอรชุน
4.57.56
चकार चार्जुनः क्रोधाद्विमुखान्रुषितानपि ॥ ४.५७.५६ ॥
และอรชุนด้วยความโกรธ ได้ทำให้แม้แต่ผู้ที่โกรธเกรี้ยวหันหนีจากการรบ
4.57.57
अर्जुनेनापि भिन्नानि बलाग्नाणि पुनः क्वचित् ।
चक्रुर्लोहितधाराभिर्धरणीं लोहितोत्तराम् ॥ ४.५७.५७ ॥
แนวหน้าของกองทัพที่ถูกอรชุนแทงทะลุอีกครั้ง ณ ที่นี่บ้างที่นั่นบ้าง ทำให้พื้นดินเปรอะเปื้อนด้วยกระแสโลหิต
4.57.58
लोहितेनापि संपृक्तैः पांसुभिः पवनोद्धतैः ।
तेनैव च समुद्धूतैः सूक्ष्मैर्लोहितबिन्दुभिः ॥ ४.५७.५८ ॥
พื้นดินยังถูกปกคลุมด้วยฝุ่นที่ปนกับโลหิต ซึ่งลมพัดฟุ้งขึ้นมา และด้วยหยดโลหิตละเอียดที่ฟุ้งขึ้นจากโลหิตนั้นเอง
4.57.59
लोहितार्द्रैः प्रहरणैः प्रभग्ना लोहितोक्षिताः ।
लोहितेषु निमग्नास्ते निहताश्च किरीटिना ॥ ४.५७.५९ ॥
ถูกอาวุธที่ชุ่มโลหิต ราดด้วยโลหิต จมอยู่ในโลหิต พวกเขาแตกกระจัดกระจาย และถูกผู้สวมมงกุฎ (อรชุน) สังหาร
4.57.60
बभूवुर्लोहितास्तत्र भृशमादित्यरश्मयः ।
आकाशं तत्क्षणेनासीत्सन्ध्याभ्रमिव लोहितं ॥ ४.५७.६० ॥
รังสีของดวงอาทิตย์ที่นั่นแดงจัดยิ่งนัก และในขณะนั้นเอง ท้องฟ้าก็แดงดุจเมฆยามสนธยา
4.57.61
अप्यस्तं प्राप्य चादित्यो निवर्तेत न पाण्डवः ।
निवर्तन्ते न जित्वारिं नित्यजल्पविचक्षणाः ॥ ४.५७.६१ ॥
แม้ดวงอาทิตย์จะถึงที่ตกแล้วหวนกลับ ปาณฑพก็จะไม่หวนกลับ พวกเขาจะไม่ถอยโดยไม่ชนะข้าศึก ผู้ชำนาญในการคุยโม้อยู่เสมอ
4.57.62
तान्सर्वान्समरे शूरान्पौरुषे पर्यवस्थितान् ।
दिव्यैरस्त्रैरमोघात्मा सर्वानार्च्छद्धनुर्धरान् ॥ ४.५७.६२ ॥
ผู้มีจิตที่ไม่เคยพลาดเป้า ได้ใช้อาวุธทิพย์ยิงธนูทุกนายที่ยืนหยัดอยู่ในการรบด้วยความกล้าหาญ ยิงใส่วีรบุรุษเหล่านั้นทั้งหมด
4.57.63
स तु द्रोणं त्रिसप्तत्या नाराचानां समार्पयत् ।
अशीत्या शकुनिं चैव द्रौणिमप्याशु सप्तभिः ॥ ४.५७.६३ ॥
เขายิงโทรณะด้วยลูกศรเหล็กเจ็ดสิบสามดอก ยิงศกุนิด้วยแปดสิบดอก และยิงบุตรของโทรณะอย่างรวดเร็วด้วยเจ็ดดอก
4.57.64
दुःसहं दशभिर्बाणैरर्जुनः समविध्यत ।
दुश्यासनं द्वादशभिः कृपं शारद्वतं त्रिभिः।
भीष्मं शान्तनवं षष्ट्या प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.५७.६४ ॥
อรชุนยิงทุะสหะด้วยลูกศรสิบดอก ยิงทุรศาสนะด้วยสิบสองดอก ยิงกฤปะบุตรของศารทวัตด้วยสามดอก และยิงภีษมะบุตรของศานตนุด้วยหกสิบดอก ลงที่กลางอก
4.57.65
स कर्णं कर्णिनाऽविध्यत्पीतेन निशितेन च ।
वासविर्द्विषतां मध्ये विव्याध परमेषुणा ॥ ४.५७.६५ ॥
เขายิงกรรณะด้วยลูกศรมีเงี่ยง สีทองและคม และท่ามกลางข้าศึก บุตรของวาสวะได้ยิงเขาด้วยลูกศรอันยอดเยี่ยม
4.57.66
स कर्णं सतनुत्राणं निर्भिद्य निशितः शरः ।
अगच्छद्दानयन्भूमिं चोदितो दृढधन्वना ॥ ४.५७.६६ ॥
ลูกศรคมนั้นทะลุเกราะของกรรณะ แล้วพุ่งผ่านไปจนถึงแผ่นดิน ถูกส่งไปด้วยแรงของผู้มีคันธนูแข็งแรง
4.57.67
ततोऽस्य वाहान्व्यहनच्चतुर्भिश्चतुरः क्षुरैः ।
सारथेश्च शिरः कायादपाहरदरिन्दमः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं तस्य करे स्थितम् ॥ ४.५७.६७ ॥
จากนั้นผู้ปราบศัตรูได้ฟันม้าทั้งสี่ของกรรณะด้วยลูกศรหัวมีดโกนสี่ดอก และตัดศีรษะของสารถีออกจากลำตัว ด้วยลูกศรรูปพระจันทร์ครึ่งซีกเขาตัดคันธนูที่อยู่ในมือของกรรณะขาด
4.57.68
तस्मिन्विद्धे महाभागे कर्णे सर्वास्त्रपारगे ।
हताश्वसूते विरथे ततोऽनीकमभज्यत ॥ ४.५७.६८ ॥
เมื่อกรรณะผู้มีโชคยิ่ง ผู้ชำนาญอาวุธทั้งปวง ถูกยิงแล้ว ม้าและสารถีของเขาถูกฆ่า ทำให้เขาไร้รถศึก กองทัพก็แตกกระจัดกระจาย