Mahābhārata · Adhyāya 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः ।
आजगाम महाबाहुः कृपः शस्त्रभृतांवरः ।
अर्जुनं प्रतियोद्धुं वै युद्धकामो महारथः। ॥ ४.६१.१ ॥
Mientras tanto llegó allí Kṛpa, de gran valor y prowess, el de brazos poderosos, el mejor de los portadores de armas, gran auriga, deseoso de combatir contra Arjuna.
4.61.2
अथं द्रौणे रथं त्यक्त्वा कृपस्य रथमुत्तमम् ।
आजगामार्जुनस्तूर्णं सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ ४.६१.२ ॥
Entonces Arjuna, dejando el carro del hijo de Droṇa, llegó rápidamente al excelente carro de Kṛpa, resplandeciente como el sol y el fuego.
4.61.3
तौ वीर सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महारथौ ।
वाषिकाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ ॥ ४.६१.३ ॥
Aquellos dos héroes, semejantes al sol, grandes aurigas dispuestos a combatir, brillaban de pie como dos nubes portadoras de lluvia.
4.61.4
श्रगृह्य गाण्डिवं लोके विश्रुतं पुनरर्जुनः ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठो विनिघ्नञ्शरमालया ॥ ४.६१.४ ॥
Tomando de nuevo el Gāṇḍīva, famoso en el mundo, Arjuna, el mejor de los Bharatas, avanzó, golpeando con una hilera de flechas.
4.61.5
कृपश्च धनुरादाय तथैवार्जुनमभ्यगाम् ॥ ४.६१.५ ॥
Y Kṛpa, tomando su arco, avanzó igualmente hacia Arjuna.
4.61.6
प्रगृह्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् ।
कृपः पार्थाय चिक्षेप शंतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.६ ॥
Tomando su poderoso arco, Kṛpa lanzó contra Pārtha flechas de hierro sedientas de sangre, por centenares y luego por miles.
4.61.7
जीमूत इव धर्मान्ते शरवर्पं विमुञ्चति ।
नन्दयन्सुहृदः सर्वान्प्रत्ययुध्यत फल्गुनम् ॥ ४.६१.७ ॥
Como una nube de lluvia al final de la estación, lanzaba una lluvia de flechas, alegrando a todos sus amigos mientras combatía contra Phālguna (Arjuna).
4.61.8
विकृष्य बलवच्चापं पाण्डवोऽमितविक्रमः ।
चचार समरे पार्थश्चित्रमार्गान्विदर्शयन् ॥ ४.६१.८ ॥
Tensando su poderoso arco, el hijo de Pāṇḍu, de valor inmensurable, se movía en la batalla mostrando trayectorias maravillosas: Pārtha (Arjuna).
4.61.9
सर्वाश्चैव दिशो बाणैः प्रदिशश्च महाबलः ।
एकच्छायमिवाकाशं सर्वतः कृतवान्प्रभुः ॥ ४.६१.९ ॥
Con flechas, el poderoso señor llenó todas las direcciones y las intermedias, de modo que el cielo, por todas partes, quedó como cubierto por una sola sombra.
4.61.10
प्राच्छादयदमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम् ।
उद्गतः समरे मेघो धाराभिरिव पर्वतम् ॥ ४.६१.१० ॥
Pārtha, de espíritu inmensurable, cubrió a Kṛpa con cientos de flechas, como una nube surgida en la batalla cubre una montaña con sus torrentes.
4.61.11
स शरैरर्पितः ऋद्धः शितैरग्निशिखोपमैः ।
कृपो बभूव समरे विधूमोऽग्निरिव ज्वलंम् ॥ ४.६१.११ ॥
Atravesado por aquellas flechas afiladas como lenguas de fuego, Kṛpa se enfureció en la batalla y ardió como un fuego sin humo.
4.61.12
ततः शरसहस्रेण पार्थमप्रतिमौजसम् ।
अर्दयित्वा महाबाहुर्ननाद समरे कृपः ॥ ४.६१.१२ ॥
Entonces Kṛpa, el de grandes brazos, afligiendo a Pārtha de poder incomparable con mil flechas, rugió en la batalla.
4.61.13
ततः कनकपुङ्खेन शरेण नतपर्वणा ।
बिभेद समरे पार्थः कृपस्य ध्वजमुत्तमम् ॥ ४.६१.१३ ॥
Entonces Arjuna, en la batalla, atravesó el excelente estandarte de Kṛpa con una flecha de plumas doradas y junturas curvas.
4.61.14
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह समरे पार्थो भूयो बहुशिलीमुखान् ॥ ४.६१.१४ ॥
Entonces el poderoso Arjuna volvió a tomar en la batalla flechas nārāca que brillaban como el sol, y muchas flechas śilīmukha.
4.61.15
तैस्तदातीं महाबाहुः कृपस्य रथरक्षिणः ।
जघान क्षत्रियश्रेष्ठो युध्यमानान्महारथान् ॥ ४.६१.१५ ॥
Entonces el de brazos poderosos, el mejor de los guerreros, abatió con esas flechas a los guardias de carro de Kṛpa y a los grandes guerreros de carro que combatían.
4.61.16
चन्द्रकेतुः सुकेतुश्च चित्राश्वो मणिमांस्तद ।
मुञ्जमौलिश्च विक्रान्तो हेमवर्णो भयावहः ॥ ४.६१.१६ ॥
Candraketu, Suketu, Citrāśva, Maṇimān, el valiente Muñjamauli y el de color dorado que infunde terror,
4.61.17
सुरथोऽतिरथश्चैव सुपेणोऽरिष्ट एव च ।
नृकेतुश्च सहानीकास्ते निषेदुर्गतासवः ॥ ४.६१.१७ ॥
Suratha, Atiratha, Supeṇa, Ariṣṭa y Nṛketu, junto con sus ejércitos, yacieron sin vida.
4.61.18
तान्निहत्य ततः पार्थो निमेपादिव भारत ।
पुनरन्यान्समाधत्त त्रयोदश शिलीमुखान् ॥ ४.६१.१८ ॥
Habiéndolos abatido, oh Bhārata, Arjuna, en un instante, por así decir, colocó en su arco trece flechas śilīmukha más.
4.61.19
अथास्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
षष्ठेन तु शिरः सङ्ख्ये कृपस्य रथसारथेः ॥ ४.६१.१९ ॥
Luego, con una flecha golpeó el yugo, con cuatro los cuatro caballos, y con la sexta cortó la cabeza del auriga de Kṛpa en la batalla.
4.61.20
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः ।
द्वादशेन तु भल्लेन कृपस्य सशरं धनुः ॥ ४.६१.२० ॥
El poderoso, con tres flechas cortó el timón de tres partes, con dos el eje, y con la duodécima, una flecha de cabeza ancha, el arco de Kṛpa junto con su flecha.
4.61.21
छित्त्वा वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्निव ।
त्रयोदशेनेन्द्रसमः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.६१.२१ ॥
Cortando con una flecha semejante al rayo, Phalguna, como riendo, igual a Indra, hirió a Kṛpa en medio del pecho con la decimotercera flecha.
4.61.22
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
अथ शक्तिं परामृश्य सूर्यवैश्वानरप्रभाम् ।
चिक्षेप सहसा क्रुद्धः पार्थायाद्भुतकर्मणे ॥ ४.६१.२२ ॥
Con el arco roto, sin carro, con los caballos y el auriga muertos, tomó una lanza radiante como el sol y el fuego y, airado, la arrojó de repente contra Pārtha, el de hazañas maravillosas.
4.61.23
तामर्जुनस्तथारूपां शक्तिं हेमपरिष्कृताम् ।
रुरोध सायकैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रमुखैश्च ताम् ॥ ४.६१.२३ ॥
Aquella lanza adornada de oro, Arjuna la detuvo con agudas flechas de punta en media luna.
4.61.24
आपतन्तीं महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः ।
सापतद्दशधा भूमौ पार्थेन निहता शरैः ॥ ४.६१.२४ ॥
Aquello, que caía como un gran meteoro, lo cortó con diez flechas; herido por las flechas de Pārtha, cayó al suelo en diez pedazos.
4.61.25
शक्त्यां तु विनिकृत्तायां विरथः शरपीडितः ।
गदापाणिरवप्लुत्य रथात्तूर्णममित्रहा।
गदां चिक्षेप सहसा पार्थायामिततेजसे ॥ ४.६१.२५ ॥
Cuando la lanza fue cortada, el matador de enemigos, sin carro y atormentado por las flechas, saltó rápidamente de su carro y, con la maza en la mano, lanzó de repente la maza contra Pārtha, de brillo sin medida.
4.61.26
सा च मुक्ता गदा गुर्वी रूपेणास्य परिष्कृता ।
अर्जुनस्य शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गं जगाम सा ॥ ४.६१.२६ ॥
Aquella maza pesada, adornada con su forma, una vez lanzada, fue golpeada por las flechas de Arjuna y regresó por su propio camino.
4.61.27
अथ खङ्गं समुद्धृत्य शतचन्द्रं च भानुमत् ।
इयेष पाण्डवं हन्तुं कृपो लघुपराक्रमः ॥ ४.६१.२७ ॥
Entonces Kṛpa, de escaso valor, desenvainó su espada y el brillante escudo llamado Śatacandra, y deseó matar al Pāṇḍava.
4.61.28
स शरद्वत्सुतस्तूर्णं महाचार्यः सुशिक्षितः ।
खेचरेव चचारकैः क्रमाच्चर्मासिधृग्भुवि ॥ ४.६१.२८ ॥
Aquel hijo de Śaradvat, gran maestro y bien entrenado, se movía rápidamente como quien viaja por el cielo, portando escudo y espada alternativamente sobre la tierra.
4.61.29
ततः क्षुरप्रैः कौन्तेयो दशभिः खङ्गचर्मणी ।
निमेषादिव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ४.६१.२९ ॥
Entonces el hijo de Kuntī, con diez flechas de cabeza afilada, cortó la espada y el escudo en un instante, por así decirlo, y aquello resultó maravilloso.
4.61.30
विषण्णवदमस्तत्र विनाशात्खङ्गचर्मणोः ।
दन्तैर्दन्तच्छदान्दष्ट्वा चुकोप हृदि दीर्घवत् ॥ ४.६१.३० ॥
Allí, como abatido por la destrucción de la espada y el escudo, se mordió los labios con los dientes, y su corazón ardió de ira durante mucho tiempo.
4.61.31
भवत्विति पुनश्चोक्त्वा युद्धापगमनोद्यतः ।
अश्वत्थाम्नस्तु स रथं कृपः समभिपुप्लुवे।
स्वस्रीयस्य महातेजा जग्राह च धनुः पुनः ॥ ४.६१.३१ ॥
Diciendo de nuevo: «Que así sea», Kṛpa, de gran esplendor, dispuesto a retirarse de la batalla, saltó sobre el carro de su sobrino Aśvatthāman y volvió a tomar su arco.
4.61.32
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो भीष्मो द्रोणमथाब्रवीत् ।
दृष्ट्वा कृपं फल्गुनेन पीडितं चोर्जितं च तम् ॥ ४.६१.३२ ॥
Mientras tanto, el airado Bhīṣma habló a Droṇa, viendo a Kṛpa, afligido por Phalguna pero aún poderoso.
4.61.33
एकैकमस्मान्संग्रामे पराजयति फल्गुनः ।
अहं द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिर्गौतम एव च।
अन्ये च बहवः शूरा वयं जेष्याम वासविम् ॥ ४.६१.३३ ॥
En la batalla Phalguna nos vence uno a uno. Pero yo, Droṇa, Karṇa, Drauṇi (Aśvatthāman), Gautama (Kṛpa) y otros muchos héroes estamos aquí; venceremos al hijo de Vāsava (Arjuna).
4.61.34
समागम्य ततः सर्वे भीष्मद्रोणमुखा रथाः ।
अर्जुनं सहसा युक्ताः प्रत्ययुध्यन्त भारत ॥ ४.६१.३४ ॥
Entonces todos los aurigas, encabezados por Bhīṣma y Droṇa, se reunieron y de repente combatieron contra Arjuna, oh descendiente de Bharata.
4.61.35
स सायकमयैर्जालैः सर्वतस्तान्महारथान् ।
प्राच्छादयच्छरौघैस्तान्नीहार इव पर्वतान् ॥ ४.६१.३५ ॥
Con redes hechas de flechas los cubrió por todos lados a aquellos grandes aurigas, como la niebla cubre las montañas, con torrentes de flechas.
4.61.36
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः ।
भेरीशङ्खनिनादैश्च स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ४.६१.३६ ॥
Con los grandes elefantes rugiendo, los caballos relinchando y el sonido de tambores y caracolas, aquel estruendo se volvió tumultuoso.
4.61.37
नागाश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
पार्थस्य शरवर्षाणि न्यपतञ्शतशः क्षितौ ॥ ४.६१.३७ ॥
Atravesando los cuerpos de elefantes y caballos, también las armaduras de hierro, y las lluvias de flechas de Pārtha (Arjuna) cayeron por centenares sobre la tierra.
4.61.38
त्वरमाणः शरानस्यन्पाण्डवस्तु प्रकाशते ।
मध्यंदिनगतोऽर्चिष्माञ्छरदीव दिवाकरः ॥ ४.६१.३८ ॥
Apresurándose a disparar flechas, el Pāṇḍava resplandece como el sol radiante que alcanza el mediodía en otoño.
4.61.39
अविषह्य शरान्सर्वे पार्थचापच्युपान्रणे ।
उदक्प्रयान्ति विध्वस्ता रथेभ्यो रथिनस्तदा।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ४.६१.३९ ॥
Incapaces de soportar todas las flechas disparadas por el arco de Pārtha en la batalla, los carreros derrotados huyen hacia el norte desde sus carros, los jinetes desde los lomos de sus caballos y los infantes por el suelo.
4.61.40
शरैस्तु ताड्यमानानां कवचानां महात्मनाम् ।
ताम्रराजतलौहानां प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ ४.६१.४० ॥
De las armaduras de cobre, plata y hierro de los magnánimos, golpeadas por las flechas, surgió un gran estruendo.
4.61.41
छन्नमायोधनं जज्ञे शरीरैर्गतचेतसाम् ।
श्रान्त्या गलितशस्त्राणां पततामश्वसादिनाम् ॥ ४.६१.४१ ॥
El campo de batalla quedó cubierto con los cuerpos de los que habían perdido el sentido, y de los jinetes que caían con las armas resbaladas por el cansancio.
4.61.42
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैरास्तृणोन्महीम् ।
प्रनृत्यन्निव संग्रामे चापहस्ते धनंजयः ॥ ४.६१.४२ ॥
Vaciando los asientos de los carros, cubriendo la tierra de hombres, Dhanaṃjaya (Arjuna), con el arco en la mano, parece danzar en la batalla.
4.61.43
शिरांस्यपातयत्सङ्ख्ये क्षत्रियाणां नरर्षभः ।
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विष्णूजितमिवाशने।
त्रस्तानि सर्वसैन्यानि व्यलीयन्त च भागश ॥ ४.६१.४३ ॥
En la batalla, aquel toro entre los hombres hizo caer las cabezas de los guerreros. Al oír el estruendo del arco Gāṇḍīva, como si Viṣṇu hubiera sido vencido por el rayo, todos los ejércitos, aterrorizados, se dispersaron en fragmentos.
4.61.44
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजानि च ।
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि करणमूर्धनि ॥ ४.६१.४४ ॥
Se veían cabezas caídas sobre el campo de batalla, con pendientes y turbantes, adornadas con guirnaldas de oro.
4.61.45
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः ।
सहस्ताभरणैश्चान्यैः प्रच्छन्ना भाति मेदिनी ॥ ४.६१.४५ ॥
La tierra, cubierta de cuerpos aplastados por flechas, de brazos con arcos, de manos y otros adornos, resplandecía.
4.61.46
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ।
अश्मवृष्टिरिवाकाशादभवद्भरतर्षभ ॥ ४.६१.४६ ॥
Oh toro de los Bharatas, la lluvia de cabezas derribadas en la batalla por agudas flechas se volvió como una lluvia de piedras caída del cielo.
4.61.47
दर्शयित्वा तदाऽऽत्मानं रौद्रं रौद्रपराक्रमः ।
जघान समरे शूराञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.४७ ॥
Entonces, mostrando su forma terrible, el de terrible valor abatió en batalla a héroes por centenares y por millares.
4.61.48
तथावरुद्धश्चारण्ये दशवर्षाणि त्रीणि च ।
क्रोधाग्निमुत्ससर्जाजौ धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः ॥ ४.६१.४८ ॥
Así, retenido en el bosque durante trece años, el Pāṇḍava en la batalla liberó el fuego de su cólera sobre los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
4.61.49
तस्य तद्दहतः सैन्यं दृष्ट्वा चास्य पराक्रमम् ।
सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य भारत ॥ ४.६१.४९ ॥
Al verlo quemar aquel ejército y al ver su valor, oh Bhārata, todos los guerreros de Dhṛtarāṣṭra ansiaron la paz.
4.61.50
यथा नलवनं नागः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
एवं सर्वानपामृद्रादर्जुनः शस्त्रतेजसा ॥ ४.६१.५० ॥
Como un elefante en celo de sesenta años pisotea un bosque de cañas, así Arjuna aplastó a todos ellos con el brillo de sus armas.
4.61.51
विद्राव्य च ततः सैन्यं त्रासयित्वा महारथान् ।
अर्जुनो जयतांश्रेष्ठः पर्यावर्तत भारत ॥ ४.६१.५१ ॥
Tras poner en fuga al ejército y aterrorizar a los grandes guerreros de carro, Arjuna, el mejor de los vencedores, dio la vuelta, oh Bhārata.
4.61.52
तस्य मार्गान्विचरतो निघ्नतश्च रणाजिरे ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ४.६१.५२ ॥
Mientras él se movía por sus sendas y mataba en el campo de batalla, surgió un río terrible con olas de sangre y entrañas.
4.61.53
अस्थिशैवालसंबाधां संग्रामे पार्थनिर्मिताम् ।
शरचापप्लवां घोरां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ४.६१.५३ ॥
Un río terrible, cuajado de musgo de huesos, hecho por Pārtha en la batalla, con flechas y arcos como restos flotantes, un cieno de carne y sangre.
4.61.54
रथोडुपां चान्त्रसर्पां केशशैवालशाड्वलाम् ।
करवालासिपाठीनां चामरोष्णीषफेनिलाम् ॥ ४.६१.५४ ॥
Sus barcas eran carros, sus serpientes eran entrañas, su musgo y hierba eran cabellos, sus peces eran espadas y cuchillos, y espumaba con chowries y turbantes.
4.61.55
अश्वग्रीवामहावर्तां कबन्धजलमानुषाम् ।
काककङ्करुतां तीव्रां सारसक्रौञ्चनादिताम् ॥ ४.६१.५५ ॥
Un río feroz con cuellos de caballo como grandes remolinos, troncos sin cabeza y hombres como sus aguas, resonando con los graznidos de cuervos y aves kaṅka, lleno de los gritos de grullas y garzas.
4.61.56
सिंहनादमहानादां शङ्खस्वनमहास्वनाम् ।
वीरोत्तमाङ्गपद्माढ्यां शरचापमहानलाम् ॥ ४.६१.५६ ॥
Llena del gran rugido de leones y del fuerte sonido de caracolas, rica en lotos hechos de cabezas de héroes, un río con grandes fuegos de flechas y arcos.
4.61.57
पदातिमत्स्यकलुषां गजशीर्षककच्छपाम् ।
गोमायुगसंघुष्टां मांसमञ्जाभिकर्दमाम् ॥ ४.६१.५७ ॥
Turbia por la infantería como peces, con cabezas de elefante como tortugas, resonando con multitudes de chacales, cenagosa de carne y médula.
4.61.58
प्रावर्तयन्नदीं घोरां पिशाचगणसेविताम् ।
अपारामनिवासां च रक्तोदां सर्वतो वृताम् ॥ ४.६१.५८ ॥
Hicieron fluir aquel río terrible, frecuentado por huestes de demonios, sin orilla lejana ni morada, que fluye de sangre, rodeado por todos lados.
4.61.59
अभीक्ष्णमकरोत्पार्थो नदीमुत्तमशोणिताम् ।
गजवर्ममहाद्वीपामश्वदेहमहाशिलाम् ॥ ४.६१.५९ ॥
Partha creó repetidamente aquel río de sangre selecta, cuyas grandes islas eran armaduras de elefantes y cuyas grandes rocas eran cuerpos de caballos.
4.61.60
पदातिदेहसंघाटां रथावलिमहातरुम् ।
केशशाद्वलसंछन्नां सुतरां भीतिदां नृणाम् ॥ ४.६१.६० ॥
Con racimos de cuerpos de infantes, filas de carros como grandes árboles, cubierta de hierba de cabellos, sumamente aterradora para los hombres.
4.61.61
अगाधरक्तोदवहां यमसागरगामिनीम् ।
दुस्तरां भीरुमर्त्यानां शूराणां सुतरां नृप।
प्रावर्तयन्नदीमेवं भीषणां पाकशासनिः ॥ ४.६१.६१ ॥
Hizo fluir aquel río terrible, que llevaba una sangre sin fondo y corría hacia el océano de Yama, difícil de cruzar para los mortales cobardes pero fácil para los valientes, oh rey: el hijo de Pākaśāsani (Arjuna).
4.61.62
तस्याददानस्य शरान्सन्दधानस्य मुञ्चतः ।
विकर्षतश्च गाण्डीवं न किंचिद्ददृशेऽन्तरम् ॥ ४.६१.६२ ॥
Mientras él tomaba flechas, las colocaba, las soltaba y tensaba el Gāṇḍīva, no se veía intervalo alguno entre ellos.