મહાભારત · અધ્યાય 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः ।
आजगाम महाबाहुः कृपः शस्त्रभृतांवरः ।
अर्जुनं प्रतियोद्धुं वै युद्धकामो महारथः। ॥ ४.६१.१ ॥
એ જ સમયે ત્યાં મહાવીર્ય અને પરાક્રમવાળા, મહાબાહુ, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૃપ અર્જુન સામે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી આવ્યા, તે મહારથી.
4.61.2
अथं द्रौणे रथं त्यक्त्वा कृपस्य रथमुत्तमम् ।
आजगामार्जुनस्तूर्णं सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ ४.६१.२ ॥
પછી દ્રોણપુત્રનો રથ છોડીને સૂર્ય અને અગ્નિ જેવા તેજવાળા કૃપના ઉત્તમ રથ તરફ અર્જુન ઝડપથી આવ્યો.
4.61.3
तौ वीर सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महारथौ ।
वाषिकाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ ॥ ४.६१.३ ॥
સૂર્ય જેવા તેજસ્વી તે બે વીર, યુદ્ધ માટે તૈયાર મહારથીઓ, વરસાદ વરસાવતા બે મેઘ જેવા ઊભા રહીને શોભી ઊઠ્યા.
4.61.4
श्रगृह्य गाण्डिवं लोके विश्रुतं पुनरर्जुनः ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठो विनिघ्नञ्शरमालया ॥ ४.६१.४ ॥
જગતમાં પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય ફરીથી ઉઠાવીને ભરતશ્રેષ્ઠ અર્જુન બાણોની હારમાળા વરસાવતો આગળ વધ્યો.
4.61.5
कृपश्च धनुरादाय तथैवार्जुनमभ्यगाम् ॥ ४.६१.५ ॥
કૃપે પણ ધનુષ્ય લઈને તે જ રીતે અર્જુન તરફ આગળ વધ્યો.
4.61.6
प्रगृह्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् ।
कृपः पार्थाय चिक्षेप शंतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.६ ॥
શક્તિશાળી ધનુષ્ય ઉઠાવીને કૃપે પાર્થ પર લોહીપાન કરતા લોખંડી બાણો સેંકડો અને પછી હજારો ફેંક્યા.
4.61.7
जीमूत इव धर्मान्ते शरवर्पं विमुञ्चति ।
नन्दयन्सुहृदः सर्वान्प्रत्ययुध्यत फल्गुनम् ॥ ४.६१.७ ॥
વર્ષાઋતુના અંતે મેઘ જેમ બાણવર્ષા કરે, તેમ સર્વ મિત્રોને આનંદ આપતાં તેણે ફાલ્ગુન (અર્જુન) સામે યુદ્ધ કર્યું.
4.61.8
विकृष्य बलवच्चापं पाण्डवोऽमितविक्रमः ।
चचार समरे पार्थश्चित्रमार्गान्विदर्शयन् ॥ ४.६१.८ ॥
અમિત પરાક્રમી પાંડુપુત્ર પાર્થ (અર્જુન)એ બળવાન ધનુષ્ય ખેંચીને યુદ્ધમાં અદ્ભુત માર્ગો બતાવતાં વિચરણ કર્યું.
4.61.9
सर्वाश्चैव दिशो बाणैः प्रदिशश्च महाबलः ।
एकच्छायमिवाकाशं सर्वतः कृतवान्प्रभुः ॥ ४.६१.९ ॥
તે મહાબળવાન પ્રભુએ બાણોથી સર્વ દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ ભરી દીધી; આકાશ ચારેબાજુ એક જ છાયાથી આચ્છાદિત થઈ ગયું.
4.61.10
प्राच्छादयदमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम् ।
उद्गतः समरे मेघो धाराभिरिव पर्वतम् ॥ ४.६१.१० ॥
અમિત આત્મા ધરાવતા પાર્થ (અર્જુન)એ સેંકડો બાણોથી કૃપને ઢાંકી દીધો; યુદ્ધમાં ઊઠેલો મેઘ ધારાઓથી પર્વતને ઢાંકે તેમ.
4.61.11
स शरैरर्पितः ऋद्धः शितैरग्निशिखोपमैः ।
कृपो बभूव समरे विधूमोऽग्निरिव ज्वलंम् ॥ ४.६१.११ ॥
અગ્નિજ્વાળા જેવા તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધાયેલો કૃપ યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયો અને ધુમાડા વગરની આગની જેમ પ્રજ્વલિત થયો.
4.61.12
ततः शरसहस्रेण पार्थमप्रतिमौजसम् ।
अर्दयित्वा महाबाहुर्ननाद समरे कृपः ॥ ४.६१.१२ ॥
ત્યારે મહાબાહુ કૃપે અપ્રતિમ તેજસ્વી પાર્થ (અર્જુન)ને હજારો બાણોથી પીડિત કરીને યુદ્ધમાં ગર્જના કરી.
4.61.13
ततः कनकपुङ्खेन शरेण नतपर्वणा ।
बिभेद समरे पार्थः कृपस्य ध्वजमुत्तमम् ॥ ४.६१.१३ ॥
ત્યારે સોનાની પાંખો અને વાંકા ગાંઠવાળા બાણથી પાર્થે યુદ્ધમાં કૃપનો ઉત્તમ ધ્વજ વીંધ્યો.
4.61.14
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह समरे पार्थो भूयो बहुशिलीमुखान् ॥ ४.६१.१४ ॥
પછી મહાતેજસ્વી પાર્થે યુદ્ધમાં સૂર્ય સમાન ચમકતા નારાચ અને અનેક શિલીમુખ બાણ ફરી ઉપાડ્યા.
4.61.15
तैस्तदातीं महाबाहुः कृपस्य रथरक्षिणः ।
जघान क्षत्रियश्रेष्ठो युध्यमानान्महारथान् ॥ ४.६१.१५ ॥
ત્યારે મહાબાહુ, ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠે તે બાણોથી કૃપના રથરક્ષકો અને લડતા મહારથીઓને હણ્યા.
4.61.16
चन्द्रकेतुः सुकेतुश्च चित्राश्वो मणिमांस्तद ।
मुञ्जमौलिश्च विक्रान्तो हेमवर्णो भयावहः ॥ ४.६१.१६ ॥
ચંદ્રકેતુ, સુકેતુ, ચિત્રાશ્વ, મણિમાન્, પરાક્રમી મુંજમૌલિ અને ભયજનક સુવર્ણવર્ણ વીર,
4.61.17
सुरथोऽतिरथश्चैव सुपेणोऽरिष्ट एव च ।
नृकेतुश्च सहानीकास्ते निषेदुर्गतासवः ॥ ४.६१.१७ ॥
સુરથ, અતિરથ, સુપેણ, અરિષ્ટ અને નૃકેતુ—તેઓ પોતાની સેના સહિત પ્રાણરહિત થઈને પડ્યા.
4.61.18
तान्निहत्य ततः पार्थो निमेपादिव भारत ।
पुनरन्यान्समाधत्त त्रयोदश शिलीमुखान् ॥ ४.६१.१८ ॥
તેમને હણીને, હે ભારત, પાર્થે પલકારામાં ફરી તેર શિલીમુખ બાણ ધનુષ પર ચડાવ્યા.
4.61.19
अथास्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
षष्ठेन तु शिरः सङ्ख्ये कृपस्य रथसारथेः ॥ ४.६१.१९ ॥
પછી તેના રથના ધૂંસરાને એક બાણથી, ચાર ઘોડાઓને ચાર બાણથી, અને છઠ્ઠા બાણથી યુદ્ધમાં કૃપના સારથિનું મસ્તક કાપ્યું.
4.61.20
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः ।
द्वादशेन तु भल्लेन कृपस्य सशरं धनुः ॥ ४.६१.२० ॥
બળવાન અને મહાબળવાને ત્રણ બાણથી ત્રિવેણુ દંડ, બે બાણથી ધરી, અને બારમા ભલ્લ બાણથી કૃપનું બાણ સહિત ધનુષ્ય કાપ્યું.
4.61.21
छित्त्वा वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्निव ।
त्रयोदशेनेन्द्रसमः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.६१.२१ ॥
વજ્ર સમાન બાણથી કાપીને ફલ્ગુન જાણે હસતા હોય તેમ, ઇન્દ્ર સમાન તેમણે તેરમા બાણથી કૃપની છાતી વચ્ચે પ્રહાર કર્યો.
4.61.22
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
अथ शक्तिं परामृश्य सूर्यवैश्वानरप्रभाम् ।
चिक्षेप सहसा क्रुद्धः पार्थायाद्भुतकर्मणे ॥ ४.६१.२२ ॥
ધનુષ તૂટ્યું, રથ વિનાનો, ઘોડા અને સારથિ હણાયેલા, ત્યારે સૂર્ય-અગ્નિ સમાન તેજવાળી શક્તિ ઉપાડીને ક્રોધિત થઈ અદ્ભુતકર્મા પાર્થ પર અચાનક ફેંકી.
4.61.23
तामर्जुनस्तथारूपां शक्तिं हेमपरिष्कृताम् ।
रुरोध सायकैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रमुखैश्च ताम् ॥ ४.६१.२३ ॥
સોનાથી શણગારેલી એ શક્તિને અર્જુને તીક્ષ્ણ અર્ધચંદ્રમુખ બાણોથી રોકી.
4.61.24
आपतन्तीं महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः ।
सापतद्दशधा भूमौ पार्थेन निहता शरैः ॥ ४.६१.२४ ॥
મહાઉલ્કા જેવી પડતી તેને તેણે દસ બાણોથી કાપી; પાર્થના બાણોથી હણાયેલી તે દસ ટુકડામાં ભૂમિ પર પડી.
4.61.25
शक्त्यां तु विनिकृत्तायां विरथः शरपीडितः ।
गदापाणिरवप्लुत्य रथात्तूर्णममित्रहा।
गदां चिक्षेप सहसा पार्थायामिततेजसे ॥ ४.६१.२५ ॥
શક્તિ કપાઈ જતાં, રથ વિનાનો અને બાણોથી પીડિત એ શત્રુહંતા રથમાંથી તરત કૂદીને, હાથમાં ગદા લઈ અમિતતેજસ્વી પાર્થ પર અચાનક ગદા ફેંકી.
4.61.26
सा च मुक्ता गदा गुर्वी रूपेणास्य परिष्कृता ।
अर्जुनस्य शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गं जगाम सा ॥ ४.६१.२६ ॥
એ ભારે ગદા, જે તેના રૂપથી શોભિત હતી, છોડાતાં અર્જુનના બાણોથી ટકરાઈને પોતાના જ માર્ગે પાછી ગઈ.
4.61.27
अथ खङ्गं समुद्धृत्य शतचन्द्रं च भानुमत् ।
इयेष पाण्डवं हन्तुं कृपो लघुपराक्रमः ॥ ४.६१.२७ ॥
પછી અલ્પ પરાક્રમી કૃપે તલવાર અને ચમકતી શતચંદ્ર નામની ઢાલ ખેંચીને પાંડવને મારવાની ઇચ્છા કરી.
4.61.28
स शरद्वत्सुतस्तूर्णं महाचार्यः सुशिक्षितः ।
खेचरेव चचारकैः क्रमाच्चर्मासिधृग्भुवि ॥ ४.६१.२८ ॥
શરદ્વાનનો પુત્ર એ મહાન આચાર્ય, સુશિક્ષિત, આકાશચારીઓની જેમ ઝડપથી, ઢાલ અને તલવાર ધારણ કરીને ભૂમિ પર ક્રમશઃ વિચરવા લાગ્યો.
4.61.29
ततः क्षुरप्रैः कौन्तेयो दशभिः खङ्गचर्मणी ।
निमेषादिव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ४.६१.२९ ॥
પછી કૌંતેયે દસ ક્ષુરપ્ર બાણોથી તલવાર અને ઢાલને જાણે એક પળમાં કાપી નાખી; તે અદ્ભુત થયું.
4.61.30
विषण्णवदमस्तत्र विनाशात्खङ्गचर्मणोः ।
दन्तैर्दन्तच्छदान्दष्ट्वा चुकोप हृदि दीर्घवत् ॥ ४.६१.३० ॥
ત્યાં તલવાર અને ઢાલના વિનાશથી તે જાણે ખિન્ન થયો; દાંતથી હોઠ કરડીને તેનું હૃદય લાંબા સમય સુધી ક્રોધથી ભરાયું.
4.61.31
भवत्विति पुनश्चोक्त्वा युद्धापगमनोद्यतः ।
अश्वत्थाम्नस्तु स रथं कृपः समभिपुप्लुवे।
स्वस्रीयस्य महातेजा जग्राह च धनुः पुनः ॥ ४.६१.३१ ॥
"એમ જ થાઓ" એમ ફરી કહીને યુદ્ધ છોડવા તત્પર મહાતેજસ્વી કૃપ પોતાના ભાણેજ અશ્વત્થામાના રથ પર કૂદી પડ્યા; ફરી ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
4.61.32
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो भीष्मो द्रोणमथाब्रवीत् ।
दृष्ट्वा कृपं फल्गुनेन पीडितं चोर्जितं च तम् ॥ ४.६१.३२ ॥
આ દરમિયાન ક્રોધે ભરાયેલા ભીષ્મે દ્રોણને કહ્યું; ફાલ્ગુન (અર્જુન)થી પીડિત છતાં બળવાન કૃપને જોઈને.
4.61.33
एकैकमस्मान्संग्रामे पराजयति फल्गुनः ।
अहं द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिर्गौतम एव च।
अन्ये च बहवः शूरा वयं जेष्याम वासविम् ॥ ४.६१.३३ ॥
યુદ્ધમાં ફાલ્ગુન આપણામાંના એક-એકને હરાવે છે. હું, દ્રોણ, કર્ણ, દ્રૌણિ (અશ્વત્થામા), ગૌતમ (કૃપ) અને બીજા ઘણા શૂરવીરો છીએ; આપણે વાસવિ (અર્જુન)ને જીતીશું.
4.61.34
समागम्य ततः सर्वे भीष्मद्रोणमुखा रथाः ।
अर्जुनं सहसा युक्ताः प्रत्ययुध्यन्त भारत ॥ ४.६१.३४ ॥
પછી ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાની હેઠળના બધા રથીઓ એકઠા થઈ, હે ભારત, અચાનક અર્જુન સામે લડ્યા.
4.61.35
स सायकमयैर्जालैः सर्वतस्तान्महारथान् ।
प्राच्छादयच्छरौघैस्तान्नीहार इव पर्वतान् ॥ ४.६१.३५ ॥
તેણે બાણોની જાળથી ચારે બાજુથી એ મહારથીઓને ઢાંકી દીધા; ઝાકળ પર્વતોને ઢાંકે તેમ, બાણોના પ્રવાહોથી તેમને આચ્છાદિત કર્યા.
4.61.36
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः ।
भेरीशङ्खनिनादैश्च स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ४.६१.३६ ॥
ગર્જતા મહાગજો, હણહણતા ઘોડાઓ અને ભેરી-શંખના નાદથી એ શબ્દ અત્યંત તુમુલ થઈ ગયો.
4.61.37
नागाश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
पार्थस्य शरवर्षाणि न्यपतञ्शतशः क्षितौ ॥ ४.६१.३७ ॥
હાથી અને ઘોડાઓનાં શરીર વીંધાઈને, લોખંડનાં કવચો અને પાર્થ (અર્જુન)ના બાણવર્ષો સેંકડોની સંખ્યામાં ભૂમિ પર પડ્યા.
4.61.38
त्वरमाणः शरानस्यन्पाण्डवस्तु प्रकाशते ।
मध्यंदिनगतोऽर्चिष्माञ्छरदीव दिवाकरः ॥ ४.६१.३८ ॥
ઝડપથી બાણ છોડતો પાંડવ (અર્જુન) શરદ ઋતુમાં મધ્યાહ્ને પહોંચેલા તેજસ્વી સૂર્યની જેમ પ્રકાશે છે.
4.61.39
अविषह्य शरान्सर्वे पार्थचापच्युपान्रणे ।
उदक्प्रयान्ति विध्वस्ता रथेभ्यो रथिनस्तदा।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ४.६१.३९ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થના ધનુષ્યથી છૂટેલાં બધાં બાણો સહન ન કરી શકીને, વિખરાયેલા રથીઓ રથોમાંથી, ઘોડેસવારો ઘોડાની પીઠ પરથી અને પાયદળ ભૂમિ પર ઉત્તર દિશા તરફ ભાગે છે.
4.61.40
शरैस्तु ताड्यमानानां कवचानां महात्मनाम् ।
ताम्रराजतलौहानां प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ ४.६१.४० ॥
બાણોથી પ્રહાર પામતાં મહાત્માઓનાં તાંબા, ચાંદી અને લોખંડનાં કવચોમાંથી એક મહાન અવાજ ઊઠ્યો.
4.61.41
छन्नमायोधनं जज्ञे शरीरैर्गतचेतसाम् ।
श्रान्त्या गलितशस्त्राणां पततामश्वसादिनाम् ॥ ४.६१.४१ ॥
થાકને કારણે શસ્ત્રો સરી ગયેલા, પડતા અશ્વારોહીઓ અને ચેતના ગુમાવેલાઓનાં શરીરોથી રણભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ.
4.61.42
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैरास्तृणोन्महीम् ।
प्रनृत्यन्निव संग्रामे चापहस्ते धनंजयः ॥ ४.६१.४२ ॥
રથનાં આસનો ખાલી કરતો, માણસોથી ધરતી ઢાંકતો, યુદ્ધમાં હાથમાં ધનુષ્ય લઈને ધનંજય (અર્જુન) જાણે નૃત્ય કરતો હોય તેમ.
4.61.43
शिरांस्यपातयत्सङ्ख्ये क्षत्रियाणां नरर्षभः ।
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विष्णूजितमिवाशने।
त्रस्तानि सर्वसैन्यानि व्यलीयन्त च भागश ॥ ४.६१.४३ ॥
યુદ્ધમાં તે નરશ્રેષ્ઠે ક્ષત્રિયોનાં માથાં કાપી પાડ્યાં. ગાંડીવનો ટંકાર સાંભળીને, વજ્રથી વિષ્ણુ પરાજિત થયા હોય તેમ, સર્વ સેનાઓ ભયભીત થઈ ટુકડે ટુકડે વિખેરાઈ ગઈ.
4.61.44
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजानि च ।
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि करणमूर्धनि ॥ ४.६१.४४ ॥
કુંડળ અને પાઘડી ધારણ કરેલાં, સોનાની માળા પહેરેલાં માથાં ભૂમિ પર પડેલાં જોવાતાં હતાં.
4.61.45
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः ।
सहस्ताभरणैश्चान्यैः प्रच्छन्ना भाति मेदिनी ॥ ४.६१.४५ ॥
બાણોથી કચડાયેલાં શરીરો, ધનુષ સહિતની ભુજાઓ, હાથ અને અન્ય આભૂષણોથી ઢંકાયેલી પૃથ્વી ચમકતી હતી.
4.61.46
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ।
अश्मवृष्टिरिवाकाशादभवद्भरतर्षभ ॥ ४.६१.४६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી પાડવામાં આવતાં માથાં આકાશમાંથી પથ્થરોના વરસાદ જેવાં બન્યાં.
4.61.47
दर्शयित्वा तदाऽऽत्मानं रौद्रं रौद्रपराक्रमः ।
जघान समरे शूराञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.४७ ॥
ત્યારે ભયંકર પરાક્રમવાળા તેણે પોતાનું રૌદ્ર રૂપ દર્શાવીને યુદ્ધમાં સેંકડો અને હજારો શૂરવીરોને હણ્યા.
4.61.48
तथावरुद्धश्चारण्ये दशवर्षाणि त्रीणि च ।
क्रोधाग्निमुत्ससर्जाजौ धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः ॥ ४.६१.४८ ॥
આમ વનમાં તેર વર્ષ રોકાયેલા પાંડવે યુદ્ધમાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો પર પોતાનો ક્રોધાગ્નિ છોડ્યો.
4.61.49
तस्य तद्दहतः सैन्यं दृष्ट्वा चास्य पराक्रमम् ।
सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य भारत ॥ ४.६१.४९ ॥
તેણે તે સેનાને બાળતા અને તેના પરાક્રમને જોઈને, હે ભારત, ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ યોદ્ધાઓ શાંતિ ઇચ્છવા લાગ્યા.
4.61.50
यथा नलवनं नागः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
एवं सर्वानपामृद्रादर्जुनः शस्त्रतेजसा ॥ ४.६१.५० ॥
સાઠ વર્ષનો મદોન્મત્ત હાથી જેમ નળવનને કચડી નાખે, તેમ અર્જુને પોતાના શસ્ત્રતેજથી તે સર્વને કચડી નાખ્યા.
4.61.51
विद्राव्य च ततः सैन्यं त्रासयित्वा महारथान् ।
अर्जुनो जयतांश्रेष्ठः पर्यावर्तत भारत ॥ ४.६१.५१ ॥
સેનાને ભગાડીને અને મહારથીઓને ભયભીત કરીને, વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન, હે ભારત, પાછો ફર્યો.
4.61.52
तस्य मार्गान्विचरतो निघ्नतश्च रणाजिरे ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ४.६१.५२ ॥
તેના માર્ગોમાં વિચરતાં અને રણભૂમિમાં હણતાં, લોહી અને આંતરડાંના તરંગોવાળી ભયાનક નદી વહેવા લાગી.
4.61.53
अस्थिशैवालसंबाधां संग्रामे पार्थनिर्मिताम् ।
शरचापप्लवां घोरां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ४.६१.५३ ॥
હાડકાંના શેવાળથી ભરેલી, યુદ્ધમાં પાર્થે રચેલી, બાણ અને ધનુષ્યને તરતી વસ્તુઓ રૂપે ધરાવતી, માંસ અને લોહીના કાદવવાળી તે ભયાનક નદી હતી.
4.61.54
रथोडुपां चान्त्रसर्पां केशशैवालशाड्वलाम् ।
करवालासिपाठीनां चामरोष्णीषफेनिलाम् ॥ ४.६१.५४ ॥
રથ જેની નાવો, આંતરડાં જેના સાપ, વાળ જેનું શેવાળ અને ઘાસ, તલવારો અને છરીઓ જેની માછલીઓ, ચામર અને પાઘડીઓ જેનો ફીણ — એવી તે નદી.
4.61.55
अश्वग्रीवामहावर्तां कबन्धजलमानुषाम् ।
काककङ्करुतां तीव्रां सारसक्रौञ्चनादिताम् ॥ ४.६१.५५ ॥
ઘોડાની ડોક જેમાં મોટા વમળો, ધડ અને માણસો જેનું પાણી, કાગડા અને કંક પક્ષીઓના અવાજથી ગુંજતી, સારસ અને ક્રૌંચના કૂજનથી ભરેલી ભયાનક નદી.
4.61.56
सिंहनादमहानादां शङ्खस्वनमहास्वनाम् ।
वीरोत्तमाङ्गपद्माढ्यां शरचापमहानलाम् ॥ ४.६१.५६ ॥
સિંહોની ગર્જના અને શંખોના મહાનાદથી ભરેલી, વીરોના માથારૂપી કમળોથી સમૃદ્ધ, બાણ અને ધનુષ્યની મહાજ્વાળાવાળી નદી.
4.61.57
पदातिमत्स्यकलुषां गजशीर्षककच्छपाम् ।
गोमायुगसंघुष्टां मांसमञ्जाभिकर्दमाम् ॥ ४.६१.५७ ॥
પાયદળના સૈનિકો જ માછલીઓ રૂપે ડહોળાયેલી, હાથીના માથા જ કાચબા રૂપે, શિયાળોના ટોળાંના અવાજથી ગુંજતી, માંસ અને મજ્જાના કાદવથી ભરેલી.
4.61.58
प्रावर्तयन्नदीं घोरां पिशाचगणसेविताम् ।
अपारामनिवासां च रक्तोदां सर्वतो वृताम् ॥ ४.६१.५८ ॥
તેમણે એ ભયાનક નદીને વહેવડાવી; જે પિશાચગણો વડે સેવાતી હતી, જેનો કિનારો નહોતો, જેમાં વાસ નહોતો, જે રક્ત વહાવતી અને ચારેબાજુ ઘેરાયેલી હતી.
4.61.59
अभीक्ष्णमकरोत्पार्थो नदीमुत्तमशोणिताम् ।
गजवर्ममहाद्वीपामश्वदेहमहाशिलाम् ॥ ४.६१.५९ ॥
પાર્થે વારંવાર એ નદી સર્જી; જેમાં ઉત્તમ રક્ત વહેતું, જેના મોટા ટાપુ હાથીના બખ્તર અને મોટા પથ્થરો ઘોડાના દેહ હતા.
4.61.60
पदातिदेहसंघाटां रथावलिमहातरुम् ।
केशशाद्वलसंछन्नां सुतरां भीतिदां नृणाम् ॥ ४.६१.६० ॥
પાયદળના દેહોના સમૂહોવાળી, રથોની હારો જ મોટાં વૃક્ષો, વાળરૂપી ઘાસથી ઢંકાયેલી, માણસોને અત્યંત ભય પમાડનારી.
4.61.61
अगाधरक्तोदवहां यमसागरगामिनीम् ।
दुस्तरां भीरुमर्त्यानां शूराणां सुतरां नृप।
प्रावर्तयन्नदीमेवं भीषणां पाकशासनिः ॥ ४.६१.६१ ॥
અગાધ રક્તનો પ્રવાહ વહાવતી, યમસાગર તરફ વહેતી, ભીરુઓ માટે દુસ્તર અને શૂરો માટે સહેલાઈથી તરાય તેવી એ ભીષણ નદીને, હે રાજન, પાકશાસનિના પુત્રે (અર્જુને) આ રીતે વહાવી.
4.61.62
तस्याददानस्य शरान्सन्दधानस्य मुञ्चतः ।
विकर्षतश्च गाण्डीवं न किंचिद्ददृशेऽन्तरम् ॥ ४.६१.६२ ॥
બાણો લેતા, ચઢાવતા, છોડતા અને ગાંડીવ ખેંચતા તેમની વચ્ચે કોઈ અંતર દેખાતું ન હતું.