മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः ।
आजगाम महाबाहुः कृपः शस्त्रभृतांवरः ।
अर्जुनं प्रतियोद्धुं वै युद्धकामो महारथः। ॥ ४.६१.१ ॥
ഇതിനിടയിൽ മഹാവീര്യവും പരാക്രമവുമുള്ള, മഹാബാഹുവായ, ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃപർ അർജുനനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ എത്തി, ആ മഹാരഥൻ.
4.61.2
अथं द्रौणे रथं त्यक्त्वा कृपस्य रथमुत्तमम् ।
आजगामार्जुनस्तूर्णं सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ ४.६१.२ ॥
പിന്നെ ദ്രോണപുത്രന്റെ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച്, സൂര്യാഗ്നികൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന കൃപരുടെ ഉത്തമരഥത്തിലേക്ക് അർജുനൻ വേഗത്തിൽ വന്നു.
4.61.3
तौ वीर सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महारथौ ।
वाषिकाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ ॥ ४.६१.३ ॥
സൂര്യതേജസ്സുള്ള ആ രണ്ടു വീരന്മാരും, യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങിയ മഹാരഥന്മാരും, മഴ പെയ്യുന്ന രണ്ടു മേഘങ്ങൾ പോലെ നിലയുറപ്പിച്ച് ശോഭിച്ചു.
4.61.4
श्रगृह्य गाण्डिवं लोके विश्रुतं पुनरर्जुनः ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठो विनिघ्नञ्शरमालया ॥ ४.६१.४ ॥
ലോകപ്രസിദ്ധമായ ഗാണ്ഡീവം വീണ്ടും കൈയിലെടുത്ത്, ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ അമ്പുകളുടെ നിര തൊടുത്ത് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
4.61.5
कृपश्च धनुरादाय तथैवार्जुनमभ्यगाम् ॥ ४.६१.५ ॥
കൃപരും വില്ലെടുത്ത് അതുപോലെ അർജുനനെ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നോട്ടു നീങ്ങി.
4.61.6
प्रगृह्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् ।
कृपः पार्थाय चिक्षेप शंतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.६ ॥
ശക്തമായ വില്ലെടുത്ത് കൃപർ പാർത്ഥനു നേരെ രക്തം കുടിക്കുന്ന ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ നൂറുകണക്കിനും പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിനും എയ്തു.
4.61.7
जीमूत इव धर्मान्ते शरवर्पं विमुञ्चति ।
नन्दयन्सुहृदः सर्वान्प्रत्ययुध्यत फल्गुनम् ॥ ४.६१.७ ॥
മഴക്കാലത്തിന്റെ അവസാനം മേഘം ശരവർഷം ചൊരിയുന്നതുപോലെ, സുഹൃത്തുക്കളെ ഒക്കെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഫല്ഗുനനെ (അർജുനനെ) എതിർത്തു യുദ്ധം ചെയ്തു.
4.61.8
विकृष्य बलवच्चापं पाण्डवोऽमितविक्रमः ।
चचार समरे पार्थश्चित्रमार्गान्विदर्शयन् ॥ ४.६१.८ ॥
അളവില്ലാത്ത വീര്യമുള്ള പാണ്ഡുപുത്രനായ പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) ബലമുള്ള വില്ലു വലിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ അദ്ഭുതകരമായ മാർഗങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു.
4.61.9
सर्वाश्चैव दिशो बाणैः प्रदिशश्च महाबलः ।
एकच्छायमिवाकाशं सर्वतः कृतवान्प्रभुः ॥ ४.६१.९ ॥
ആ മഹാബലനായ പ്രഭു അമ്പുകൾകൊണ്ട് എല്ലാ ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും നിറച്ചു; ആകാശം എല്ലായിടത്തും ഒരേ നിഴലാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെയായി.
4.61.10
प्राच्छादयदमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम् ।
उद्गतः समरे मेघो धाराभिरिव पर्वतम् ॥ ४.६१.१० ॥
അളവില്ലാത്ത ആത്മാവുള്ള പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ കൃപനെ മറച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ ഉയർന്ന മേഘം ധാരകളാൽ പർവതത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ.
4.61.11
स शरैरर्पितः ऋद्धः शितैरग्निशिखोपमैः ।
कृपो बभूव समरे विधूमोऽग्निरिव ज्वलंम् ॥ ४.६१.११ ॥
അഗ്നിജ്വാലകൾ പോലുള്ള മൂർച്ചയേറിയ അമ്പുകളേറ്റ കൃപൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച് പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
4.61.12
ततः शरसहस्रेण पार्थमप्रतिमौजसम् ।
अर्दयित्वा महाबाहुर्ननाद समरे कृपः ॥ ४.६१.१२ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ കൃപൻ, ഒപ്പമില്ലാത്ത ഓജസ്സുള്ള പാർത്ഥനെ (അർജുനനെ) ആയിരം അമ്പുകളാൽ വേദനിപ്പിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ഗർജിച്ചു.
4.61.13
ततः कनकपुङ्खेन शरेण नतपर्वणा ।
बिभेद समरे पार्थः कृपस्य ध्वजमुत्तमम् ॥ ४.६१.१३ ॥
അപ്പോൾ സ്വർണ്ണച്ചിറകും വളഞ്ഞ സന്ധികളുമുള്ള ബാണംകൊണ്ട് പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ കൃപന്റെ ഉത്തമമായ ധ്വജത്തെ തുളച്ചു.
4.61.14
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह समरे पार्थो भूयो बहुशिलीमुखान् ॥ ४.६१.१४ ॥
പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന നാരാചങ്ങളും പല ശിലീമുഖങ്ങളും വീണ്ടും എടുത്തു.
4.61.15
तैस्तदातीं महाबाहुः कृपस्य रथरक्षिणः ।
जघान क्षत्रियश्रेष्ठो युध्यमानान्महारथान् ॥ ४.६१.१५ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവും ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ ആ ബാണങ്ങൾകൊണ്ട് കൃപന്റെ രഥരക്ഷകരെയും യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന മഹാരഥന്മാരെയും വധിച്ചു.
4.61.16
चन्द्रकेतुः सुकेतुश्च चित्राश्वो मणिमांस्तद ।
मुञ्जमौलिश्च विक्रान्तो हेमवर्णो भयावहः ॥ ४.६१.१६ ॥
ചന്ദ്രകേതു, സുകേതു, ചിത്രാശ്വൻ, മണിമാൻ, വിക്രാന്തനായ മുഞ്ജമൗലി, ഭയം വരുത്തുന്ന സ്വർണ്ണവർണ്ണൻ,
4.61.17
सुरथोऽतिरथश्चैव सुपेणोऽरिष्ट एव च ।
नृकेतुश्च सहानीकास्ते निषेदुर्गतासवः ॥ ४.६१.१७ ॥
സുരഥൻ, അതിരഥൻ, സുപേണൻ, അരിഷ്ടൻ, നൃകേതു എന്നിവരും തങ്ങളുടെ സേനകളോടൊപ്പം പ്രാണൻ വെടിഞ്ഞ് വീണുകിടന്നു.
4.61.18
तान्निहत्य ततः पार्थो निमेपादिव भारत ।
पुनरन्यान्समाधत्त त्रयोदश शिलीमुखान् ॥ ४.६१.१८ ॥
അവരെ വധിച്ചശേഷം, ഭാരതാ, പാർത്ഥൻ കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന നേരംകൊണ്ട് വീണ്ടും പതിമൂന്ന് ശിലീമുഖ ബാണങ്ങൾ വില്ലിൽ തൊടുത്തു.
4.61.19
अथास्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
षष्ठेन तु शिरः सङ्ख्ये कृपस्य रथसारथेः ॥ ४.६१.१९ ॥
പിന്നീട് അവന്റെ നുകത്തെ ഒരു അമ്പുകൊണ്ടും നാല് കുതിരകളെ നാല് അമ്പുകൊണ്ടും ആറാമത്തെ അമ്പുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ കൃപന്റെ തേരാളിയുടെ തല അറുത്തു.
4.61.20
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः ।
द्वादशेन तु भल्लेन कृपस्य सशरं धनुः ॥ ४.६१.२० ॥
ബലവാനായ അവൻ മൂന്ന് അമ്പുകൊണ്ട് മൂന്ന് ഭാഗമുള്ള ദണ്ഡും രണ്ടുകൊണ്ട് അച്ചുതണ്ടും പന്ത്രണ്ടാമത്തെ ഭല്ലംകൊണ്ട് കൃപന്റെ അമ്പോടുകൂടിയ വില്ലും ഛേദിച്ചു.
4.61.21
छित्त्वा वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्निव ।
त्रयोदशेनेन्द्रसमः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.६१.२१ ॥
വജ്രസമാനമായ അമ്പുകൊണ്ട് ഛേദിച്ചശേഷം ഫല്ഗുനൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇന്ദ്രസമനായവൻ പതിമൂന്നാമത്തെ അമ്പുകൊണ്ട് കൃപന്റെ മാറിനിടയിൽ പ്രഹരിച്ചു.
4.61.22
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
अथ शक्तिं परामृश्य सूर्यवैश्वानरप्रभाम् ।
चिक्षेप सहसा क्रुद्धः पार्थायाद्भुतकर्मणे ॥ ४.६१.२२ ॥
വില്ലൊടിഞ്ഞ്, തേരില്ലാതെ, കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടവനായി, അപ്പോൾ സൂര്യാഗ്നിപ്രഭയുള്ള ശക്തി എടുത്ത് കോപത്തോടെ അദ്ഭുതകർമ്മിയായ പാർത്ഥന്റെ നേരെ പെട്ടെന്ന് എറിഞ്ഞു.
4.61.23
तामर्जुनस्तथारूपां शक्तिं हेमपरिष्कृताम् ।
रुरोध सायकैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रमुखैश्च ताम् ॥ ४.६१.२३ ॥
സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ആ ശക്തിയെ അർജ്ജുനൻ മൂർച്ചയുള്ള അർദ്ധചന്ദ്രമുഖ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
4.61.24
आपतन्तीं महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः ।
सापतद्दशधा भूमौ पार्थेन निहता शरैः ॥ ४.६१.२४ ॥
മഹോൽക്കപോലെ വീണുവരുന്ന അതിനെ പത്ത് അമ്പുകൊണ്ട് ഛേദിച്ചു; പാർത്ഥന്റെ അമ്പുകളാൽ ഹതമായ അത് പത്തു ഭാഗങ്ങളായി ഭൂമിയിൽ വീണു.
4.61.25
शक्त्यां तु विनिकृत्तायां विरथः शरपीडितः ।
गदापाणिरवप्लुत्य रथात्तूर्णममित्रहा।
गदां चिक्षेप सहसा पार्थायामिततेजसे ॥ ४.६१.२५ ॥
ശക്തി മുറിഞ്ഞപ്പോൾ, രഥമില്ലാതായി അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായ ആ ശത്രുഘാതകൻ രഥത്തിൽ നിന്നു വേഗത്തിൽ ചാടിയിറങ്ങി, കയ്യിൽ ഗദയുമായി അമിതതേജസ്വിയായ പാർത്ഥന്റെ നേരെ പെട്ടെന്ന് ഗദ എറിഞ്ഞു.
4.61.26
सा च मुक्ता गदा गुर्वी रूपेणास्य परिष्कृता ।
अर्जुनस्य शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गं जगाम सा ॥ ४.६१.२६ ॥
ആ ഭാരമേറിയ ഗദ, അവന്റെ രൂപത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, എറിയപ്പെട്ടപ്പോൾ അർജുനന്റെ അമ്പുകളാൽ തട്ടി തന്റെ വഴിയിലൂടെത്തന്നെ തിരിച്ചുപോയി.
4.61.27
अथ खङ्गं समुद्धृत्य शतचन्द्रं च भानुमत् ।
इयेष पाण्डवं हन्तुं कृपो लघुपराक्रमः ॥ ४.६१.२७ ॥
പിന്നെ അല്പപരാക്രമനായ കൃപൻ വാളും തിളങ്ങുന്ന ശതചന്ദ്രം എന്ന പരിചയും ഊരിയെടുത്ത് പാണ്ഡവനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
4.61.28
स शरद्वत्सुतस्तूर्णं महाचार्यः सुशिक्षितः ।
खेचरेव चचारकैः क्रमाच्चर्मासिधृग्भुवि ॥ ४.६१.२८ ॥
ശരദ്വാന്റെ പുത്രനായ ആ മഹാ ആചാര്യൻ, നന്നായി പരിശീലിച്ചവൻ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ, പരിചയും വാളും ധരിച്ച് ഭൂമിയിൽ ക്രമമായി സഞ്ചരിച്ചു.
4.61.29
ततः क्षुरप्रैः कौन्तेयो दशभिः खङ्गचर्मणी ।
निमेषादिव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ४.६१.२९ ॥
അപ്പോൾ കൗന്തേയൻ പത്ത് ക്ഷുരപ്ര അമ്പുകളാൽ വാളും പരിചയും ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ എന്നപോലെ മുറിച്ചു; അത് അത്ഭുതമായിരുന്നു.
4.61.30
विषण्णवदमस्तत्र विनाशात्खङ्गचर्मणोः ।
दन्तैर्दन्तच्छदान्दष्ट्वा चुकोप हृदि दीर्घवत् ॥ ४.६१.३० ॥
അവിടെ വാളും പരിചയും നശിച്ചതിനാൽ അവൻ ദുഃഖിതനെപ്പോലെയായി; പല്ലുകൊണ്ട് അധരങ്ങൾ കടിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ ദീർഘനേരം കോപിച്ചു.
4.61.31
भवत्विति पुनश्चोक्त्वा युद्धापगमनोद्यतः ।
अश्वत्थाम्नस्तु स रथं कृपः समभिपुप्लुवे।
स्वस्रीयस्य महातेजा जग्राह च धनुः पुनः ॥ ४.६१.३१ ॥
"അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് വീണ്ടും പറഞ്ഞ്, യുദ്ധം വിട്ടുപോകാൻ ഒരുങ്ങിയ മഹാതേജസ്വിയായ കൃപർ തന്റെ സഹോദരീപുത്രനായ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ രഥത്തിലേക്ക് ചാടി; വീണ്ടും വില്ല് എടുത്തു.
4.61.32
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो भीष्मो द्रोणमथाब्रवीत् ।
दृष्ट्वा कृपं फल्गुनेन पीडितं चोर्जितं च तम् ॥ ४.६१.३२ ॥
ഇതിനിടയിൽ കുപിതനായ ഭീഷ്മർ ദ്രോണരോട് പറഞ്ഞു; ഫൽഗുനനാൽ (അർജ്ജുനനാൽ) പീഡിതനായിട്ടും ശക്തനായ കൃപരെ കണ്ടിട്ട്.
4.61.33
एकैकमस्मान्संग्रामे पराजयति फल्गुनः ।
अहं द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिर्गौतम एव च।
अन्ये च बहवः शूरा वयं जेष्याम वासविम् ॥ ४.६१.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഫൽഗുനൻ നമ്മളിൽ ഓരോരുത്തരെയായി തോൽപ്പിക്കുന്നു. ഞാനും ദ്രോണരും കർണ്ണനും ദ്രൗണിയും (അശ്വത്ഥാമാവും) ഗൗതമനും (കൃപരും) ഉണ്ട്; മറ്റ് ഏറെ ശൂരന്മാരും ഉണ്ട്; നാം വാസവിയെ (അർജ്ജുനനെ) ജയിക്കും.
4.61.34
समागम्य ततः सर्वे भीष्मद्रोणमुखा रथाः ।
अर्जुनं सहसा युक्ताः प्रत्ययुध्यन्त भारत ॥ ४.६१.३४ ॥
അപ്പോൾ ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും മുൻനിർത്തി എല്ലാ രഥികളും ഒത്തുകൂടി, ഓ ഭാരതാ, പെട്ടെന്ന് അർജ്ജുനനെ എതിർത്ത് യുദ്ധം ചെയ്തു.
4.61.35
स सायकमयैर्जालैः सर्वतस्तान्महारथान् ।
प्राच्छादयच्छरौघैस्तान्नीहार इव पर्वतान् ॥ ४.६१.३५ ॥
അവൻ അമ്പുകളാൽ ഉണ്ടാക്കിയ വലകൾകൊണ്ട് എല്ലാ വശങ്ങളിൽനിന്നും ആ മഹാരഥന്മാരെ മൂടി; മഞ്ഞ് പർവതങ്ങളെ മൂടുന്നതുപോലെ, അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹങ്ങളാൽ അവരെ മറച്ചു.
4.61.36
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः ।
भेरीशङ्खनिनादैश्च स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ४.६१.३६ ॥
ഗർജ്ജിക്കുന്ന മഹാഗജങ്ങളാലും ഹ്രേഷിക്കുന്ന കുതിരകളാലും ഭേരി-ശംഖ് നാദങ്ങളാലും ആ ശബ്ദം അത്യന്തം ഭീകരമായി.
4.61.37
नागाश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
पार्थस्य शरवर्षाणि न्यपतञ्शतशः क्षितौ ॥ ४.६१.३७ ॥
ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും ശരീരങ്ങൾ തുളച്ച്, ഇരുമ്പു കവചങ്ങളും പാർത്ഥന്റെ (അർജുനന്റെ) ശരവർഷങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് ഭൂമിയിൽ വീണു.
4.61.38
त्वरमाणः शरानस्यन्पाण्डवस्तु प्रकाशते ।
मध्यंदिनगतोऽर्चिष्माञ्छरदीव दिवाकरः ॥ ४.६१.३८ ॥
വേഗത്തിൽ ശരങ്ങൾ എയ്യുന്ന പാണ്ഡവൻ (അർജുനൻ) ശരത്കാലത്തിൽ മധ്യാഹ്നത്തിലെത്തിയ തേജസ്വിയായ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
4.61.39
अविषह्य शरान्सर्वे पार्थचापच्युपान्रणे ।
उदक्प्रयान्ति विध्वस्ता रथेभ्यो रथिनस्तदा।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ४.६१.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട എല്ലാ ശരങ്ങളും സഹിക്കാനാവാതെ, തകർന്ന രഥികൾ രഥങ്ങളിൽ നിന്നും, അശ്വാരൂഢർ കുതിരപ്പുറത്തുനിന്നും, കാലാളുകൾ നിലത്തുനിന്നും വടക്കോട്ട് ഓടുന്നു.
4.61.40
शरैस्तु ताड्यमानानां कवचानां महात्मनाम् ।
ताम्रराजतलौहानां प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ ४.६१.४० ॥
ശരങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെടുന്ന മഹാത്മാക്കളുടെ ചെമ്പ്, വെള്ളി, ഇരുമ്പ് കവചങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു.
4.61.41
छन्नमायोधनं जज्ञे शरीरैर्गतचेतसाम् ।
श्रान्त्या गलितशस्त्राणां पततामश्वसादिनाम् ॥ ४.६१.४१ ॥
ക്ഷീണത്താൽ ആയുധങ്ങൾ വഴുതിപ്പോയ, വീഴുന്ന അശ്വാരൂഢരുടെ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവരുടെ ശരീരങ്ങളാൽ യുദ്ധഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു.
4.61.42
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैरास्तृणोन्महीम् ।
प्रनृत्यन्निव संग्रामे चापहस्ते धनंजयः ॥ ४.६१.४२ ॥
രഥത്തട്ടുകൾ ശൂന്യമാക്കി, മനുഷ്യരാൽ ഭൂമിയെ മൂടി, യുദ്ധത്തിൽ കയ്യിൽ വില്ലുമായി ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
4.61.43
शिरांस्यपातयत्सङ्ख्ये क्षत्रियाणां नरर्षभः ।
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विष्णूजितमिवाशने।
त्रस्तानि सर्वसैन्यानि व्यलीयन्त च भागश ॥ ४.६१.४३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ ക്ഷത്രിയരുടെ തലകൾ വെട്ടിവീഴ്ത്തി. ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം കേട്ട്, വജ്രത്താൽ വിഷ്ണു തോറ്റതുപോലെ, സകല സേനകളും ഭയന്ന് കഷണങ്ങളായി ചിതറി.
4.61.44
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजानि च ।
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि करणमूर्धनि ॥ ४.६१.४४ ॥
കുണ്ഡലങ്ങളും തലപ്പാവും ധരിച്ച, സ്വർണ്ണമാലകൾ അണിഞ്ഞ തലകൾ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
4.61.45
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः ।
सहस्ताभरणैश्चान्यैः प्रच्छन्ना भाति मेदिनी ॥ ४.६१.४५ ॥
അമ്പുകളാൽ തകർക്കപ്പെട്ട ശരീരങ്ങൾ, വില്ലോടുകൂടിയ കൈകൾ, കൈകൾ, മറ്റ് ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് മൂടിയ ഭൂമി പ്രകാശിച്ചു.
4.61.46
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ।
अश्मवृष्टिरिवाकाशादभवद्भरतर्षभ ॥ ४.६१.४६ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട തലകൾ ആകാശത്തുനിന്നുള്ള കല്ലുമഴ പോലെയായി.
4.61.47
दर्शयित्वा तदाऽऽत्मानं रौद्रं रौद्रपराक्रमः ।
जघान समरे शूराञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.४७ ॥
അപ്പോൾ ഭയങ്കര പരാക്രമിയായ അവൻ തന്റെ ഭീകര രൂപം കാണിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ശൂരന്മാരെ വധിച്ചു.
4.61.48
तथावरुद्धश्चारण्ये दशवर्षाणि त्रीणि च ।
क्रोधाग्निमुत्ससर्जाजौ धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः ॥ ४.६१.४८ ॥
അങ്ങനെ കാട്ടിൽ പതിമൂന്ന് വർഷം തടഞ്ഞുനിർത്തപ്പെട്ട പാണ്ഡവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ നേർക്ക് തന്റെ ക്രോധാഗ്നി അഴിച്ചുവിട്ടു.
4.61.49
तस्य तद्दहतः सैन्यं दृष्ट्वा चास्य पराक्रमम् ।
सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य भारत ॥ ४.६१.४९ ॥
അവൻ ആ സൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതും അവന്റെ പരാക്രമവും കണ്ടപ്പോൾ, ഹേ ഭാരത, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും സമാധാനം ആഗ്രഹിച്ചു.
4.61.50
यथा नलवनं नागः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
एवं सर्वानपामृद्रादर्जुनः शस्त्रतेजसा ॥ ४.६१.५० ॥
അറുപതു വയസ്സുള്ള മദിച്ച ആന നാണൽകാട് ചവിട്ടിമെതിക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ തേജസ്സിനാൽ അവരെയെല്ലാം ചതച്ചു.
4.61.51
विद्राव्य च ततः सैन्यं त्रासयित्वा महारथान् ।
अर्जुनो जयतांश्रेष्ठः पर्यावर्तत भारत ॥ ४.६१.५१ ॥
സൈന്യത്തെ ഓടിച്ചും മഹാരഥന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തിയും, ജേതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, ഹേ ഭാരത, തിരിഞ്ഞു.
4.61.52
तस्य मार्गान्विचरतो निघ्नतश्च रणाजिरे ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ४.६१.५२ ॥
അവൻ വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, രക്തവും കുടൽമാലകളുടെ തിരകളുമുള്ള ഭയങ്കരമായ ഒരു നദി ഒഴുകി.
4.61.53
अस्थिशैवालसंबाधां संग्रामे पार्थनिर्मिताम् ।
शरचापप्लवां घोरां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ४.६१.५३ ॥
അസ്ഥിപ്പായൽകൊണ്ടു നിറഞ്ഞതും, യുദ്ധത്തിൽ പാർഥൻ സൃഷ്ടിച്ചതും, അമ്പുകളും വില്ലുകളും ഒഴുകുന്ന വസ്തുക്കളായുള്ളതും, മാംസരക്തച്ചേറുള്ളതുമായ ഭയങ്കര നദി അത്.
4.61.54
रथोडुपां चान्त्रसर्पां केशशैवालशाड्वलाम् ।
करवालासिपाठीनां चामरोष्णीषफेनिलाम् ॥ ४.६१.५४ ॥
രഥങ്ങൾ തോണികളായും, കുടലുകൾ പാമ്പുകളായും, മുടി പായലും പുല്ലുമായും, വാളുകളും കഠാരകളും മീനുകളായും, ചാമരങ്ങളും തലപ്പാവുകളും നുരയായും ഉള്ള നദി അത്.
4.61.55
अश्वग्रीवामहावर्तां कबन्धजलमानुषाम् ।
काककङ्करुतां तीव्रां सारसक्रौञ्चनादिताम् ॥ ४.६१.५५ ॥
കുതിരക്കഴുത്തുകൾ വലിയ ചുഴികളായും, തലയില്ലാത്ത ഉടലുകളും മനുഷ്യരും ജലമായും, കാക്കകളുടെയും കങ്കപ്പക്ഷികളുടെയും കരച്ചിൽ മുഴങ്ങുന്നതും, സാരസങ്ങളുടെയും ക്രൗഞ്ചങ്ങളുടെയും വിളി നിറഞ്ഞതുമായ ഭീകരമായ നദി.
4.61.56
सिंहनादमहानादां शङ्खस्वनमहास्वनाम् ।
वीरोत्तमाङ्गपद्माढ्यां शरचापमहानलाम् ॥ ४.६१.५६ ॥
സിംഹഗർജ്ജനവും ശംഖധ്വനിയും നിറഞ്ഞതും, വീരന്മാരുടെ തലകളാകുന്ന താമരകളാൽ സമൃദ്ധവും, അമ്പുകളും വില്ലുകളും മഹാജ്വാലകളായതുമായ നദി.
4.61.57
पदातिमत्स्यकलुषां गजशीर्षककच्छपाम् ।
गोमायुगसंघुष्टां मांसमञ्जाभिकर्दमाम् ॥ ४.६१.५७ ॥
കാലാൾപ്പടയാളികൾ മത്സ്യങ്ങളായി കലങ്ങിയതും, ആനത്തലകൾ ആമകളായതും, കുറുനരികളുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെ ഓരിയിടലിൽ മുഴങ്ങുന്നതും, മാംസവും മജ്ജയും ചേർന്ന ചെളി നിറഞ്ഞതുമായ.
4.61.58
प्रावर्तयन्नदीं घोरां पिशाचगणसेविताम् ।
अपारामनिवासां च रक्तोदां सर्वतो वृताम् ॥ ४.६१.५८ ॥
അവർ ആ ഭയങ്കരമായ നദിയെ ഒഴുക്കി; അത് പിശാചഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതും, അക്കരെയില്ലാത്തതും, വാസസ്ഥലമില്ലാത്തതും, രക്തം ഒഴുകുന്നതും, എല്ലായിടത്തും ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
4.61.59
अभीक्ष्णमकरोत्पार्थो नदीमुत्तमशोणिताम् ।
गजवर्ममहाद्वीपामश्वदेहमहाशिलाम् ॥ ४.६१.५९ ॥
പാർത്ഥൻ ആ നദിയെ ഇടവിടാതെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ ഉത്തമരക്തം ഒഴുകി, അതിന്റെ വലിയ ദ്വീപുകൾ ആനക്കവചങ്ങളും വലിയ പാറകൾ കുതിരശരീരങ്ങളുമായിരുന്നു.
4.61.60
पदातिदेहसंघाटां रथावलिमहातरुम् ।
केशशाद्वलसंछन्नां सुतरां भीतिदां नृणाम् ॥ ४.६१.६० ॥
കാലാൾപ്പടയാളികളുടെ ശരീരക്കൂട്ടങ്ങളുള്ള, രഥനിരകൾ വലിയ മരങ്ങളായുള്ള, മുടിയാകുന്ന പുല്ലാൽ മൂടപ്പെട്ട, മനുഷ്യർക്ക് അത്യധികം ഭയം നൽകുന്ന.
4.61.61
अगाधरक्तोदवहां यमसागरगामिनीम् ।
दुस्तरां भीरुमर्त्यानां शूराणां सुतरां नृप।
प्रावर्तयन्नदीमेवं भीषणां पाकशासनिः ॥ ४.६१.६१ ॥
അഗാധമായ രക്തപ്രവാഹം വഹിച്ച്, യമസാഗരത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന, ഭീരുക്കൾക്ക് കടക്കാനാകാത്തതും ശൂരന്മാർക്ക് എളുപ്പം കടക്കാവുന്നതുമായ ആ ഭയങ്കര നദിയെ, ഹേ രാജാവേ, പാകശാസനിയുടെ പുത്രൻ (അർജുനൻ) ഇപ്രകാരം ഒഴുക്കി.
4.61.62
तस्याददानस्य शरान्सन्दधानस्य मुञ्चतः ।
विकर्षतश्च गाण्डीवं न किंचिद्ददृशेऽन्तरम् ॥ ४.६१.६२ ॥
അമ്പുകൾ എടുക്കുന്നതിലും തൊടുക്കുന്നതിലും വിടുന്നതിലും ഗാണ്ഡീവം വലിക്കുന്നതിലും അവന് യാതൊരു ഇടവേളയും കാണപ്പെട്ടില്ല.