ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः ।
आजगाम महाबाहुः कृपः शस्त्रभृतांवरः ।
अर्जुनं प्रतियोद्धुं वै युद्धकामो महारथः। ॥ ४.६१.१ ॥
ଏହି ସମୟରେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମୀ, ମହାବାହୁ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାରେ ଆସିଲେ, ସେ ମହାରଥୀ।
4.61.2
अथं द्रौणे रथं त्यक्त्वा कृपस्य रथमुत्तमम् ।
आजगामार्जुनस्तूर्णं सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ ४.६१.२ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥ ଛାଡ଼ି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ କୃପଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଅର୍ଜୁନ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
4.61.3
तौ वीर सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महारथौ ।
वाषिकाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ ॥ ४.६१.३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମହାରଥୀ, ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦୁଇ ମେଘ ପରି ଠିଆ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଇଲେ।
4.61.4
श्रगृह्य गाण्डिवं लोके विश्रुतं पुनरर्जुनः ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठो विनिघ्नञ्शरमालया ॥ ४.६१.४ ॥
ଜଗତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ପୁଣି ଧରି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ବାଣର ଧାରା ବର୍ଷାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
4.61.5
कृपश्च धनुरादाय तथैवार्जुनमभ्यगाम् ॥ ४.६१.५ ॥
କୃପ ମଧ୍ୟ ଧନୁ ଧରି ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ଆଡ଼କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
4.61.6
प्रगृह्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् ।
कृपः पार्थाय चिक्षेप शंतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.६ ॥
ବଳବାନ ଧନୁ ଧରି କୃପ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ରକ୍ତପାନ କରୁଥିବା ଲୌହ ବାଣ ଶହ ଶହ ଓ ପରେ ହଜାର ହଜାର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
4.61.7
जीमूत इव धर्मान्ते शरवर्पं विमुञ्चति ।
नन्दयन्सुहृदः सर्वान्प्रत्ययुध्यत फल्गुनम् ॥ ४.६१.७ ॥
ବର୍ଷାଋତୁର ଶେଷରେ ମେଘ ଯେପରି ଶରବର୍ଷଣ କରେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ସୁହୃଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି ସେ ଫାଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
4.61.8
विकृष्य बलवच्चापं पाण्डवोऽमितविक्रमः ।
चचार समरे पार्थश्चित्रमार्गान्विदर्शयन् ॥ ४.६१.८ ॥
ଅପାର ପରାକ୍ରମୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସବଳ ଧନୁ ଟାଣି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚିତ୍ର ପଥ ଦେଖାଇ ବିଚରଣ କଲେ।
4.61.9
सर्वाश्चैव दिशो बाणैः प्रदिशश्च महाबलः ।
एकच्छायमिवाकाशं सर्वतः कृतवान्प्रभुः ॥ ४.६१.९ ॥
ସେ ମହାବଳୀ ପ୍ରଭୁ ବାଣରେ ସବୁ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ଆକାଶ ସର୍ବତ୍ର ଏକ ଛାୟାରେ ଆବୃତ ଭଳି ହେଲା।
4.61.10
प्राच्छादयदमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम् ।
उद्गतः समरे मेघो धाराभिरिव पर्वतम् ॥ ४.६१.१० ॥
ଅମିତାତ୍ମା ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଶହ ଶହ ବାଣରେ କୃପଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଠିଥିବା ମେଘ ଧାରାରେ ପର୍ବତକୁ ଢାଙ୍କିବା ପରି।
4.61.11
स शरैरर्पितः ऋद्धः शितैरग्निशिखोपमैः ।
कृपो बभूव समरे विधूमोऽग्निरिव ज्वलंम् ॥ ४.६१.११ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କୃପ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ଧୂମହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଲେ।
4.61.12
ततः शरसहस्रेण पार्थमप्रतिमौजसम् ।
अर्दयित्वा महाबाहुर्ननाद समरे कृपः ॥ ४.६१.१२ ॥
ତା'ପରେ ମହାବାହୁ କୃପ ଅପ୍ରତିମ ତେଜସ୍ୱୀ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ସହସ୍ର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
4.61.13
ततः कनकपुङ्खेन शरेण नतपर्वणा ।
बिभेद समरे पार्थः कृपस्य ध्वजमुत्तमम् ॥ ४.६१.१३ ॥
ତା'ପରେ ସୁନା ପକ୍ଷ ଓ ନଇଁଥିବା ଗଣ୍ଠିଥିବା ବାଣରେ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ କୃପଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୱଜା ବିଦ୍ଧ କଲେ।
4.61.14
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह समरे पार्थो भूयो बहुशिलीमुखान् ॥ ४.६१.१४ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଝଲସୁଥିବା ନାରାଚ ଓ ବହୁ ଶିଳୀମୁଖ ବାଣ ପୁଣି ଧରିଲେ।
4.61.15
तैस्तदातीं महाबाहुः कृपस्य रथरक्षिणः ।
जघान क्षत्रियश्रेष्ठो युध्यमानान्महारथान् ॥ ४.६१.१५ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାବାହୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ବାଣରେ କୃପଙ୍କ ରଥରକ୍ଷକ ଓ ଯୁଦ୍ଧରତ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
4.61.16
चन्द्रकेतुः सुकेतुश्च चित्राश्वो मणिमांस्तद ।
मुञ्जमौलिश्च विक्रान्तो हेमवर्णो भयावहः ॥ ४.६१.१६ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଚିତ୍ରାଶ୍ୱ, ମଣିମାନ୍, ପରାକ୍ରମୀ ମୁଞ୍ଜମୌଳି ଓ ଭୟଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ବୀର,
4.61.17
सुरथोऽतिरथश्चैव सुपेणोऽरिष्ट एव च ।
नृकेतुश्च सहानीकास्ते निषेदुर्गतासवः ॥ ४.६१.१७ ॥
ସୁରଥ, ଅତିରଥ, ସୁପେଣ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ନୃକେତୁ—ସେମାନେ ସେନା ସହିତ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
4.61.18
तान्निहत्य ततः पार्थो निमेपादिव भारत ।
पुनरन्यान्समाधत्त त्रयोदश शिलीमुखान् ॥ ४.६१.१८ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହେ ଭାରତ, ପାର୍ଥ ପଳକ ମାତ୍ରରେ ପୁଣି ତେର ଶିଳୀମୁଖ ବାଣ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିଲେ।
4.61.19
अथास्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
षष्ठेन तु शिरः सङ्ख्ये कृपस्य रथसारथेः ॥ ४.६१.१९ ॥
ଆଉ ତାଙ୍କ ରଥର ଯୁଆଳିକୁ ଏକ ବାଣରେ, ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରି ବାଣରେ, ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କୃପଙ୍କ ସାରଥିର ମସ୍ତକ କାଟିଦେଲେ।
4.61.20
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः ।
द्वादशेन तु भल्लेन कृपस्य सशरं धनुः ॥ ४.६१.२० ॥
ବଳବାନ ଓ ମହାବଳୀ ସେ ତିନି ବାଣରେ ତ୍ରିବେଣୁ ଦଣ୍ଡ, ଦୁଇରେ ଅକ୍ଷ, ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ କୃପଙ୍କ ଶର ସହିତ ଧନୁ ଛେଦିଲେ।
4.61.21
छित्त्वा वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्निव ।
त्रयोदशेनेन्द्रसमः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ४.६१.२१ ॥
ବଜ୍ର ସମାନ ବାଣରେ କାଟି ଫଲ୍ଗୁନ ଯେପରି ହସୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରସମ ସେ ତ୍ରୟୋଦଶ ବାଣରେ କୃପଙ୍କ ବକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
4.61.22
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
अथ शक्तिं परामृश्य सूर्यवैश्वानरप्रभाम् ।
चिक्षेप सहसा क्रुद्धः पार्थायाद्भुतकर्मणे ॥ ४.६१.२२ ॥
ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଲା, ରଥହୀନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ହତ ହେଲା ପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜର ଶକ୍ତି ଧରି କ୍ରୋଧରେ ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ହଠାତ୍ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
4.61.23
तामर्जुनस्तथारूपां शक्तिं हेमपरिष्कृताम् ।
रुरोध सायकैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रमुखैश्च ताम् ॥ ४.६१.२३ ॥
ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ଅର୍ଜୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରମୁଖ ବାଣରେ ରୋକିଲେ।
4.61.24
आपतन्तीं महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः ।
सापतद्दशधा भूमौ पार्थेन निहता शरैः ॥ ४.६१.२४ ॥
ମହାଉଲ୍କା ପରି ପଡ଼ୁଥିବା ତାହାକୁ ସେ ଦଶ ବାଣରେ କାଟିଲେ; ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ହତ ହୋଇ ତାହା ଦଶଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
4.61.25
शक्त्यां तु विनिकृत्तायां विरथः शरपीडितः ।
गदापाणिरवप्लुत्य रथात्तूर्णममित्रहा।
गदां चिक्षेप सहसा पार्थायामिततेजसे ॥ ४.६१.२५ ॥
ଶକ୍ତି କଟିଗଲେ, ରଥହୀନ ଓ ବାଣପୀଡ଼ିତ ସେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ରଥରୁ ଶୀଘ୍ର ଡେଇଁ, ହାତରେ ଗଦା ଧରି ଅମିତତେଜା ପାର୍ଥ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଗଦା ନିକ୍ଷେପ କଲା।
4.61.26
सा च मुक्ता गदा गुर्वी रूपेणास्य परिष्कृता ।
अर्जुनस्य शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गं जगाम सा ॥ ४.६१.२६ ॥
ସେଇ ଭାରୀ ଗଦା, ଯାହା ତାହାର ରୂପରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା, ଛଡ଼ାଯିବାରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତିତ ହୋଇ ନିଜ ପଥରେ ଫେରିଗଲା।
4.61.27
अथ खङ्गं समुद्धृत्य शतचन्द्रं च भानुमत् ।
इयेष पाण्डवं हन्तुं कृपो लघुपराक्रमः ॥ ४.६१.२७ ॥
ତା'ପରେ ଅଳ୍ପ ପରାକ୍ରମୀ କୃପ ଖଡ୍ଗ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଶତଚନ୍ଦ୍ର ଢାଲ ଟାଣି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା।
4.61.28
स शरद्वत्सुतस्तूर्णं महाचार्यः सुशिक्षितः ।
खेचरेव चचारकैः क्रमाच्चर्मासिधृग्भुवि ॥ ४.६१.२८ ॥
ଶରଦ୍ବାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେ ମହାଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ସୁଶିକ୍ଷିତ, ଆକାଶଚାରୀ ପରି ଶୀଘ୍ର, ଢାଲ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରି ଭୂମିରେ କ୍ରମଶଃ ବିଚରଣ କଲା।
4.61.29
ततः क्षुरप्रैः कौन्तेयो दशभिः खङ्गचर्मणी ।
निमेषादिव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ४.६१.२९ ॥
ତା'ପରେ କୌନ୍ତେୟ ଦଶ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲକୁ ଯେମିତି ନିମିଷ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।
4.61.30
विषण्णवदमस्तत्र विनाशात्खङ्गचर्मणोः ।
दन्तैर्दन्तच्छदान्दष्ट्वा चुकोप हृदि दीर्घवत् ॥ ४.६१.३० ॥
ସେଠାରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲର ବିନାଶରେ ସେ ଯେମିତି ବିଷଣ୍ଣ ହେଲା; ଦାନ୍ତରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି ତା'ର ହୃଦୟ ଦୀର୍ଘକାଳ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
4.61.31
भवत्विति पुनश्चोक्त्वा युद्धापगमनोद्यतः ।
अश्वत्थाम्नस्तु स रथं कृपः समभिपुप्लुवे।
स्वस्रीयस्य महातेजा जग्राह च धनुः पुनः ॥ ४.६१.३१ ॥
"ଏହା ହେଉ" ବୋଲି ପୁଣି କହି ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ମହାତେଜସ୍ୱୀ କୃପ ନିଜ ଭାଗିନେୟ ଅଶ୍ବତ୍ଥାମାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ; ପୁଣି ଧନୁ ଧରିଲେ।
4.61.32
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो भीष्मो द्रोणमथाब्रवीत् ।
दृष्ट्वा कृपं फल्गुनेन पीडितं चोर्जितं च तम् ॥ ४.६१.३२ ॥
ଏହି ସମୟରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ; ଫାଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବଳଶାଳୀ କୃପଙ୍କୁ ଦେଖି।
4.61.33
एकैकमस्मान्संग्रामे पराजयति फल्गुनः ।
अहं द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिर्गौतम एव च।
अन्ये च बहवः शूरा वयं जेष्याम वासविम् ॥ ४.६१.३३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଫାଲ୍ଗୁନ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣ ଜଣଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୌଣି (ଅଶ୍ବତ୍ଥାମା), ଗୌତମ (କୃପ) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବହୁ ଶୂରବୀର ଅଛୁ; ଆମେ ବାସବିଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ଜିତିବା।
4.61.34
समागम्य ततः सर्वे भीष्मद्रोणमुखा रथाः ।
अर्जुनं सहसा युक्ताः प्रत्ययुध्यन्त भारत ॥ ४.६१.३४ ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ରଥୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ହଠାତ୍ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
4.61.35
स सायकमयैर्जालैः सर्वतस्तान्महारथान् ।
प्राच्छादयच्छरौघैस्तान्नीहार इव पर्वतान् ॥ ४.६१.३५ ॥
ସେ ବାଣର ଜାଲରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; କୁହୁଡ଼ି ଯେପରି ପର୍ବତକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରେ, ସେପରି ବାଣ-ପ୍ରବାହରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଢାଙ୍କି ଦେଲେ।
4.61.36
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः ।
भेरीशङ्खनिनादैश्च स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ४.६१.३६ ॥
ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମହାହସ୍ତୀ, ହେଷାରବ କରୁଥିବା ଅଶ୍ୱ ଏବଂ ଭେରୀ-ଶଙ୍ଖର ନିନାଦରେ ସେ ଶବ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ହୋଇଗଲା।
4.61.37
नागाश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
पार्थस्य शरवर्षाणि न्यपतञ्शतशः क्षितौ ॥ ४.६१.३७ ॥
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ଶରୀର ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଲୌହ କବଚ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଶର ବର୍ଷା ଶହ ଶହ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
4.61.38
त्वरमाणः शरानस्यन्पाण्डवस्तु प्रकाशते ।
मध्यंदिनगतोऽर्चिष्माञ्छरदीव दिवाकरः ॥ ४.६१.३८ ॥
ଶୀଘ୍ର ଶର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବ (ଅର୍ଜୁନ) ଶରତ ଋତୁରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
4.61.39
अविषह्य शरान्सर्वे पार्थचापच्युपान्रणे ।
उदक्प्रयान्ति विध्वस्ता रथेभ्यो रथिनस्तदा।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ४.६१.३९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଧନୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସମସ୍ତ ଶର ସହି ନ ପାରି, ବିଧ୍ୱସ୍ତ ରଥୀମାନେ ରଥରୁ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ାପିଠିରୁ ଓ ପଦାତିକମାନେ ଭୂମିରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପଳାନ୍ତି।
4.61.40
शरैस्तु ताड्यमानानां कवचानां महात्मनाम् ।
ताम्रराजतलौहानां प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ ४.६१.४० ॥
ଶରରେ ଆହତ ହେଉଥିବା ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ତାମ୍ର, ରୌପ୍ୟ ଓ ଲୌହ କବଚରୁ ଏକ ମହା ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
4.61.41
छन्नमायोधनं जज्ञे शरीरैर्गतचेतसाम् ।
श्रान्त्या गलितशस्त्राणां पततामश्वसादिनाम् ॥ ४.६१.४१ ॥
ଥକ୍କାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଇଥିବା, ପଡ଼ୁଥିବା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ଚେତନା ହରାଇଥିବାଙ୍କ ଶରୀରରେ ରଣଭୂମି ଢାଙ୍କି ହୋଇଗଲା।
4.61.42
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैरास्तृणोन्महीम् ।
प्रनृत्यन्निव संग्रामे चापहस्ते धनंजयः ॥ ४.६१.४२ ॥
ରଥର ଆସନ ଶୂନ୍ୟ କରି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଢାଙ୍କି, ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଯେପରି ନାଚୁଛନ୍ତି।
4.61.43
शिरांस्यपातयत्सङ्ख्ये क्षत्रियाणां नरर्षभः ।
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विष्णूजितमिवाशने।
त्रस्तानि सर्वसैन्यानि व्यलीयन्त च भागश ॥ ४.६१.४३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମସ୍ତକ କାଟି ପକାଇଲେ। ଗାଣ୍ଡୀବର ଟଙ୍କାର ଶୁଣି, ବଜ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲା ପରି, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ବିଖଣ୍ଡିତ ହେଲେ।
4.61.44
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजानि च ।
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि करणमूर्धनि ॥ ४.६१.४४ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ଓ ପାଗଡ଼ି ଧାରଣ କରିଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ମସ୍ତକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
4.61.45
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः ।
सहस्ताभरणैश्चान्यैः प्रच्छन्ना भाति मेदिनी ॥ ४.६१.४५ ॥
ବାଣରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ଶରୀର, ଧନୁ ସହିତ ବାହୁ, ହାତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ପୃଥିବୀ ଝଲସୁଥିଲା।
4.61.46
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ।
अश्मवृष्टिरिवाकाशादभवद्भरतर्षभ ॥ ४.६१.४६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ପଡ଼ୁଥିବା ମସ୍ତକ ଆକାଶରୁ ପ୍ରସ୍ତରବର୍ଷା ପରି ହୋଇଗଲା।
4.61.47
दर्शयित्वा तदाऽऽत्मानं रौद्रं रौद्रपराक्रमः ।
जघान समरे शूराञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४.६१.४७ ॥
ତେବେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସେ ନିଜର ରୌଦ୍ର ରୂପ ଦେଖାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ ଶତ ଓ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଶୂରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
4.61.48
तथावरुद्धश्चारण्ये दशवर्षाणि त्रीणि च ।
क्रोधाग्निमुत्ससर्जाजौ धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः ॥ ४.६१.४८ ॥
ଏହିପରି ବନରେ ତେର ବର୍ଷ ଅବରୁଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ନିଜ କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
4.61.49
तस्य तद्दहतः सैन्यं दृष्ट्वा चास्य पराक्रमम् ।
सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य भारत ॥ ४.६१.४९ ॥
ସେ ସେହି ସୈନ୍ୟକୁ ଦହନ କରୁଥିବା ଓ ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି, ହେ ଭାରତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛା କଲେ।
4.61.50
यथा नलवनं नागः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
एवं सर्वानपामृद्रादर्जुनः शस्त्रतेजसा ॥ ४.६१.५० ॥
ଷାଠିଏ ବର୍ଷର ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ଯେପରି ନଳବନକୁ ଦଳି ଦିଏ, ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରତେଜରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
4.61.51
विद्राव्य च ततः सैन्यं त्रासयित्वा महारथान् ।
अर्जुनो जयतांश्रेष्ठः पर्यावर्तत भारत ॥ ४.६१.५१ ॥
ସୈନ୍ୟକୁ ପଳାଇ ଓ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ହେ ଭାରତ, ଫେରିଲେ।
4.61.52
तस्य मार्गान्विचरतो निघ्नतश्च रणाजिरे ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ४.६१.५२ ॥
ତାଙ୍କ ପଥରେ ବିଚରଣ କରି ଓ ରଣଭୂମିରେ ବଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ତର ତରଙ୍ଗ ଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିଲା।
4.61.53
अस्थिशैवालसंबाधां संग्रामे पार्थनिर्मिताम् ।
शरचापप्लवां घोरां मांसशोणितकर्दमाम् ॥ ४.६१.५३ ॥
ଅସ୍ଥିର ଶୈବାଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ବାଣ ଓ ଧନୁ ଭାସମାନ ବସ୍ତୁ ଥିବା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ପଙ୍କିଳ ସେହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀ।
4.61.54
रथोडुपां चान्त्रसर्पां केशशैवालशाड्वलाम् ।
करवालासिपाठीनां चामरोष्णीषफेनिलाम् ॥ ४.६१.५४ ॥
ରଥ ଯାହାର ନୌକା, ଅନ୍ତର ଯାହାର ସର୍ପ, କେଶ ଯାହାର ଶୈବାଳ ଓ ତୃଣ, ଖଡ୍ଗ ଓ କଟାର ଯାହାର ମାଛ, ଚାମର ଓ ପାଗ ଯାହାର ଫେଣ — ସେହି ନଦୀ।
4.61.55
अश्वग्रीवामहावर्तां कबन्धजलमानुषाम् ।
काककङ्करुतां तीव्रां सारसक्रौञ्चनादिताम् ॥ ४.६१.५५ ॥
ଘୋଡ଼ାର ବେକ ଯେଉଁଥିରେ ବଡ଼ ଆବର୍ତ୍ତ, ଧଡ଼ ଓ ମଣିଷ ଯାହାର ଜଳ, କାଉ ଓ କଙ୍କ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ, ସାରସ ଓ କ୍ରୌଞ୍ଚର ଡାକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ।
4.61.56
सिंहनादमहानादां शङ्खस्वनमहास्वनाम् ।
वीरोत्तमाङ्गपद्माढ्यां शरचापमहानलाम् ॥ ४.६१.५६ ॥
ସିଂହର ଗର୍ଜନ ଓ ଶଙ୍ଖର ମହାଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବୀରମାନଙ୍କ ମସ୍ତକରୂପୀ ପଦ୍ମରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶର ଓ ଧନୁର ମହାଅଗ୍ନିଯୁକ୍ତ ନଦୀ।
4.61.57
पदातिमत्स्यकलुषां गजशीर्षककच्छपाम् ।
गोमायुगसंघुष्टां मांसमञ्जाभिकर्दमाम् ॥ ४.६१.५७ ॥
ପଦାତିକ ସୈନିକ ମାଛରୂପେ ଘଳିଆ, ହାତୀ-ମୁଣ୍ଡ କଇଁଛରୂପେ ଥିବା, ଶିଆଳମାନଙ୍କ ଦଳର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ମାଂସ ଓ ମଜ୍ଜାର କାଦୁଅରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
4.61.58
प्रावर्तयन्नदीं घोरां पिशाचगणसेविताम् ।
अपारामनिवासां च रक्तोदां सर्वतो वृताम् ॥ ४.६१.५८ ॥
ସେମାନେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ; ଯାହା ପିଶାଚଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଯାହାର ଅପର ପାର ନାହିଁ, ବାସସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ ଘେରା।
4.61.59
अभीक्ष्णमकरोत्पार्थो नदीमुत्तमशोणिताम् ।
गजवर्ममहाद्वीपामश्वदेहमहाशिलाम् ॥ ४.६१.५९ ॥
ପାର୍ଥ ବାରମ୍ବାର ସେହି ନଦୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଯେଉଁଥିରେ ଉତ୍ତମ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଯାହାର ବଡ଼ ଦ୍ୱୀପ ହାତୀର ବର୍ମ ଏବଂ ବଡ଼ ଶିଳା ଘୋଡ଼ାର ଦେହ ଥିଲେ।
4.61.60
पदातिदेहसंघाटां रथावलिमहातरुम् ।
केशशाद्वलसंछन्नां सुतरां भीतिदां नृणाम् ॥ ४.६१.६० ॥
ପଦାତିକ ଶରୀରର ସମୂହଯୁକ୍ତ, ରଥର ସାରିଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଗଛ ଥିବା, କେଶରୂପୀ ଘାସରେ ଆବୃତ, ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟ ଦେଉଥିବା।
4.61.61
अगाधरक्तोदवहां यमसागरगामिनीम् ।
दुस्तरां भीरुमर्त्यानां शूराणां सुतरां नृप।
प्रावर्तयन्नदीमेवं भीषणां पाकशासनिः ॥ ४.६१.६१ ॥
ଅଗାଧ ରକ୍ତର ପ୍ରବାହ ବହନକାରୀ, ଯମସାଗରକୁ ବହୁଥିବା, ଭୀରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁସ୍ତର ଏବଂ ଶୂରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜରେ ପାରଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ, ହେ ନୃପ, ପାକଶାସନିଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଅର୍ଜୁନ) ଏହିପରି ପ୍ରବାହିତ କଲେ।
4.61.62
तस्याददानस्य शरान्सन्दधानस्य मुञ्चतः ।
विकर्षतश्च गाण्डीवं न किंचिद्ददृशेऽन्तरम् ॥ ४.६१.६२ ॥
ବାଣ ନେଉଥିବା, ଯୋଡ଼ୁଥିବା, ଛାଡ଼ୁଥିବା ଏବଂ ଗାଣ୍ଡିବ ଟାଣୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅନ୍ତର ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।