Mahābhārata · Adhyāya 4.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.63.1
ततो भीष्मः शरानष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान् ।
समार्पयन्महावेगाज्ज्वलतः पन्नगानिव ॥ ४.६३.१ ॥
Entonces el poderoso Bhīṣma lanzó ocho flechas contra el estandarte de Pārtha, con gran velocidad, como serpientes ardientes.
4.63.2
ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः ।
ध्वजस्थं कपिमाजघ्नुः ध्वजाग्रनिलयांश्च तान् ॥ ४.६३.२ ॥
Aquellas flechas emplumadas, alcanzando el estandarte del hijo de Pāṇḍu, golpearon al mono que estaba en el estandarte y a los que habitaban en la punta del estandarte.
4.63.3
सारथिं च हयांश्चास्य विव्याध दशभिः शरैः ।
उरस्यताडयत्पार्थं त्रिभिरेवायसैः शरैः ॥ ४.६३.३ ॥
Atravesó con diez flechas a su auriga y a sus caballos, e hirió a Pārtha en el pecho con tres flechas de hierro.
4.63.4
ततोऽर्जुनः शरैस्तीक्ष्णैर्विद्ध्वा कुरुपितामहम् ।
ध्वजं च सारथिं चापि विव्याध दशभिः शरैः ॥ ४.६३.४ ॥
Entonces Arjuna, tras atravesar al abuelo de los Kurus con flechas afiladas, también hirió con diez flechas su estandarte y a su auriga.
4.63.5
तद्युद्धमभवद्धोरं रोमहर्षणमद्भुतम् ।
भीष्मस्य सह पार्थेन बलिवासवयोरिव ॥ ४.६३.५ ॥
Aquella batalla de Bhīṣma con Pārtha se volvió terrible, espeluznante y maravillosa, como la batalla de Bali y Vāsava.
4.63.6
सन्ततं शरजालाभिराकाशं समपद्यत ।
अम्बुदैरिव धाराभिस्तयोः कार्मुकनिःसृतैः ॥ ४.६३.६ ॥
El cielo se llenó continuamente con redes de flechas lanzadas de sus arcos, como con torrentes de nubes.
4.63.7
भल्लैर्भल्लाः समाहत्य कुरुपाण्डवयो रणे ।
अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि ॥ ४.६३.७ ॥
En la batalla, al golpear los dardos de los Kurus y los Pāṇḍavas a otros dardos, brillaron en el cielo como luciérnagas en la estación de lluvias.
4.63.8
अग्निवक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमाहवे ।
गाण्डीवमभवञ्जिष्णोः सव्यं दक्षिणमस्यतः ॥ ४.६३.८ ॥
En la batalla, el terrible arco Gāṇḍīva de Arjuna, semejante a una boca de fuego, fue tensado en círculo, mientras el vencedor disparaba con la mano izquierda y la derecha.
4.63.9
पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्निव तोयदः ।
अर्जुनश्छादयद्भीष्मं शरवर्षैरनेकशः ॥ ४.६३.९ ॥
Como una nube de lluvia cubre una montaña con torrentes de agua, Arjuna cubrió a Bhīṣma una y otra vez con lluvias de flechas.
4.63.10
तां समुद्रमिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुद्यताम् ।
व्यधमत्सायकैर्भीष्मः सोर्जुनं च न्यवारयत् ॥ ४.६३.१० ॥
Bhīṣma destrozó con sus flechas aquella lluvia de dardos, que se alzaba como el océano, y también contuvo a Arjuna.
4.63.11
ततस्तानि विसृष्टानि शरजालानि सङ्घशः ।
आहतानि व्यशीर्यन्तं अर्जुनस्य रथं प्रति ॥ ४.६३.११ ॥
Entonces aquellas redes de flechas, lanzadas en multitudes, avanzaron, pero al golpear hacia el carro de Arjuna se hicieron pedazos.
4.63.12
ततः कनकपुङ्खाग्रैः शितैः संनतपर्वभिः ।
पतद्भिः खगवाजैश्च द्यौरासीत्संवृता शरैः ॥ ४.६३.१२ ॥
Entonces el cielo quedó cubierto de flechas: agudas, con puntas emplumadas de oro, de junturas curvadas, con plumas de pájaro, que caían.
4.63.13
ततः प्रासृजदुग्राणि शरजालानि पाण्डवः ।
तावन्ति शरजालानि भीष्मः पार्थाय प्राहिणोत् ॥ ४.६३.१३ ॥
Entonces el Pāṇḍava lanzó redes de flechas feroces, y Bhīṣma envió contra Pārtha otras tantas redes de flechas.
4.63.14
साश्वं ससूतं सरथं स पार्थं समाचिनोद्भारतो वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च सर्वा नभश्च बाणैस्तपनीयपुङ्खैः ॥ ४.६३.१४ ॥
El Bhārata [Bhīṣma] cubrió por completo a Pārtha, con sus caballos, auriga y carro, con flechas de dientes de becerro; y con flechas de plumas doradas ocultó todas las direcciones y el cielo.
4.63.15
ततो देवर्षिगन्धर्वाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ।
दुष्करं कृतवान्भीष्मो यदर्जुनमवारयत् ॥ ४.६३.१५ ॥
Entonces los dioses, sabios y gandharvas lo honraron exclamando «¡Bien, bien!»: que Bhīṣma había realizado una hazaña difícil al contener a Arjuna.
4.63.16
बलवानर्जुनो दक्षः क्षिप्रकारी च पाण्डवः ।
कोऽन्यः समर्थः पार्थस्य वेगं धारयितुं रणे ॥ ४.६३.१६ ॥
Poderoso, diestro y rápido en la acción es el Pāṇḍava Arjuna — ¿quién más en la batalla es capaz de resistir el ímpetu de Pārtha?
4.63.17
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात् ।
आचार्यवरमुख्याद्वा भारद्वाजान्महाबलात् ॥ ४.६३.१७ ॥
Aparte del hijo de Śantanu, Bhīṣma, o del hijo de Devakī, Kṛṣṇa, o del poderoso hijo de Bharadvāja, el más destacado de los maestros — ¿quién más?
4.63.18
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य क्रीडतः पुरुषोत्तमौ ।
चक्षूंषि सर्वभूतानां मोदयन्तौ महाबलौ ॥ ४.६३.१८ ॥
Repeliendo armas con armas, como si jugaran, los dos mejores de los hombres, los poderosos, deleitaban los ojos de todos los seres.
4.63.19
प्राजापत्यं तथैवैन्द्रमाग्नेयं च सुदारुणम् ।
कौबेरं वारुणं चैव याम्यं वायव्यमेव च ।
प्रयुञ्जानौ महात्मानौ समरे तौ विरेजतुः ॥ ४.६३.१९ ॥
Empleando las armas Prājāpatya, Aindra, la terrible Āgneya, Kauvera, Vāruṇa, Yāmya y Vāyavya, aquellos dos magnánimos resplandecieron en la batalla.
4.63.20
विस्मितान्यथ भूतानि तौ दृष्ट्वा संयुगे तदा ।
साधु पार्थ महाबाहो साधु भीष्मेति चाब्रुवन् ॥ ४.६३.२० ॥
Entonces los seres, asombrados al verlos en la batalla, exclamaron: «¡Bien hecho, Pārtha! ¡Bien hecho, oh Bhīṣma de poderosos brazos!»
4.63.21
नैतदन्यो मनुष्येषु प्रदर्शयितुमाहवे ।
महास्राणां संप्रयोगं समरे भीष्मपार्थयोः ॥ ४.६३.२१ ॥
Ningún otro entre los hombres podría mostrar en la batalla semejante empleo de los grandes armamentos: tal fue el empleo de los grandes astras en el combate de Bhīṣma y Pārtha.
4.63.22
एवं सर्वास्त्रविदुषोरस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ४.६३.२२ ॥
Así prosiguió el combate de armas entre los dos que conocían todas las armas.
4.63.23
अथ जिष्णुरुदावृत्य शितधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ४.६३.२३ ॥
Entonces Jiṣṇu (Arjuna), volviéndose, con una flecha de filo agudo y plumas de buitre, derribó el arco adornado con oro.
4.63.24
निमेषान्तरमात्रेण भीष्मोऽन्यत्कार्मुकं रणे ।
समादाय नरव्याघ्रः सज्यं चक्रे महाबलः ॥ ४.६३.२४ ॥
En el espacio de un solo parpadeo, Bhīṣma tomó otro arco en la batalla y lo tensó: el poderoso tigre entre los hombres.
4.63.25
शरांश्च सुबहुन्क्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ।
अर्जुनोपि शरांस्तीक्ष्णान्भीष्माय निशितान्बहून्।
चिक्षेप च महातेजास्तथा भीष्मश्च पाण्डवे ॥ ४.६३.२५ ॥
Enfurecido, lanzó de inmediato muchísimas flechas contra Dhanaṃjaya. Arjuna también disparó contra Bhīṣma numerosas flechas afiladas y agudas, y el de gran esplendor Bhīṣma igualmente lanzó flechas contra el Pāṇḍava.
4.63.26
तयोर्दिव्यास्त्रविदुषोरस्यतोरनिशं शरान् ।
न विशेषस्तदा राजन्दृश्यते सुमहात्मनोः ॥ ४.६३.२६ ॥
Oh rey, mientras aquellos dos grandes de alma, conocedores de las armas divinas, disparaban flechas sin cesar, no se veía entonces diferencia alguna entre ellos.
4.63.27
अथावृणोद्दश दिशः शरैरतिरथस्तदा ।
किरीटमाली कौन्तेयः शूरं शान्तनवं तथा ॥ ४.६३.२७ ॥
Entonces el gran auriga Kaunteya, portador de la diadema, cubrió las diez direcciones con flechas, y de igual modo al valiente hijo de Śantanu.
4.63.28
अतीव पाण्डवो भीष्मं भीष्मश्चातीव पाण्डवम् ।
बभूव तत्र सङ्घेऽस्मिन्लोके राजंस्तदद्भुतम् ॥ ४.६३.२८ ॥
Oh rey, en aquella batalla el Pāṇḍava se volcó extraordinariamente sobre Bhīṣma, y Bhīṣma extraordinariamente sobre el Pāṇḍava; aquello fue un prodigio en el mundo.
4.63.29
पाण्डवेन हताः शूरा भीष्मस्य रथरक्षिणः ।
शेरते स्म महाबाहो कौन्तेयस्याभितो रथम् ॥ ४.६३.२९ ॥
Oh de poderosos brazos, los héroes guardianes del carro de Bhīṣma, abatidos por el Pāṇḍava, yacen por todas partes alrededor del carro del hijo de Kuntī.
4.63.30
ततो गाण्डीवनिर्मुक्ता निरमित्रं चिकीर्षवः ।
असक्ताः पुङ्खसंसक्ताः श्वेतवाहनपत्रिणः ॥ ४.६३.३० ॥
Entonces las flechas liberadas del Gāṇḍīva, deseosas de dejar el campo sin enemigos, sin obstáculos y provistas de astiles emplumados, las flechas emplumadas del de caballos blancos, salieron disparadas.
4.63.31
निष्पतन्तो रथात्तस्य धौता हैरण्यवाससः ।
आकाशे प्रत्यदृश्यन्त हंसानामिव पङ्क्तयः ॥ ४.६३.३१ ॥
Lanzándose desde su carro, las flechas brillantes de vestidura dorada se veían en el cielo como hileras de cisnes.
4.63.32
तस्य तद्दिव्यमस्त्रं हि प्रगाढं चित्रमस्यतः ।
प्रेक्षन्ते स्मान्तरिक्षस्थाः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ ४.६३.३२ ॥
Aquella arma divina suya, sumamente poderosa y maravillosa mientras la disparaba, era observada por todos los dioses de pie en el cielo, junto con Vāsava.
4.63.33
तं दृष्ट्वा परमप्रीतो गन्धर्वश्चित्रमद्भुतम् ।
शशंस देवराजाय चित्रसेनः प्रतापवान् ॥ ४.६३.३३ ॥
Al verle, el gandharva Citrasena, poderoso y sumamente complacido, relató aquella maravilla extraña al rey de los dioses, Indra.
4.63.34
पश्येमानरिनिर्दारान्संसक्तानिव गच्छतः ।
चित्ररूपमिदं जिष्णोर्दिव्यमस्त्रमुदीर्यतः ॥ ४.६३.३४ ॥
Mira, estas flechas que desgarran a los enemigos parecen avanzar pegadas unas a otras; ¡qué extraña forma toma el arma divina al ser lanzada por el vencedor Arjuna!
4.63.35
नेदं मनुष्याः श्रद्दध्युर्न हीदं तेषु विद्यते ।
सौराणां च महास्राणां विचित्रोऽयं समागमः ॥ ४.६३.३५ ॥
Los hombres no creerían esto, pues no se encuentra entre ellos; este es un encuentro maravilloso de las grandes armas celestiales.
4.63.36
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ।
न शक्नुवन्ति सैन्यानि पाण्डवं प्रसमीक्षितुम् ॥ ४.६३.३६ ॥
Como el sol ardiente en el cielo al mediodía, los ejércitos no podían mirar fijamente al Pāṇḍava.
4.63.37
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महीक्षिताम् ।
उभौ विचित्रकर्माणावुभौ युधि दुरासदौ ॥ ४.६३.३७ ॥
Ambos son célebres por sus hazañas, ambos son héroes entre los reyes de la tierra, ambos tienen hazañas maravillosas, y ambos son difíciles de vencer en batalla.
4.63.38
इत्युक्तो देवराजस्तु पार्थभीष्मसमागमम् ।
पूजयामास दिव्येन पुष्पवर्षेण भारत ॥ ४.६३.३८ ॥
Así hablado, el rey de los dioses honró aquel encuentro de Pārtha y Bhīṣma con una lluvia divina de flores, oh Bhārata.
4.63.39
अश्वत्थामा ततोऽभ्येत्य द्रुतं कर्णमभाषत ।
अहमेको हनिष्यामि समेतान्सर्वपाण्डवान् ॥ ४.६३.३९ ॥
Entonces Aśvatthāman se acercó rápidamente a Karṇa y le dijo: "Yo solo mataré a todos los Pāṇḍavas reunidos."
4.63.40
इति कर्म समक्षं मे सभामध्ये त्वयोदितम् ।
न तु तत्कृतमेकस्माद्भीतो धावसि सूतज ॥ ४.६३.४० ॥
"En medio de la asamblea, ante mis ojos, declaraste esta hazaña; pero no la realizó un solo hombre. Oh hijo de auriga, huyes con miedo."
4.63.41
वैचित्रवीर्यजाः सर्वे त्वामाश्रित्य पृथासुतान् ।
जेतुमिच्छन्ति संग्रामे भवान्युध्यस्व फल्गुनम् ॥ ४.६३.४१ ॥
Todos los descendientes de Vicitravīrya, confiando en ti, desean vencer a los hijos de Pṛthā en batalla. Tú, lucha contra Phalguna.
4.63.42
अश्वत्थामोदितं वाक्यं श्रुत्वा दुर्योधनस्तदा ।
प्रत्युवाच रुषा द्रौणिं कर्णप्रियचिकीर्षया ॥ ४.६३.४२ ॥
Al oír las palabras de Aśvatthāman, Duryodhana respondió entonces con ira al hijo de Droṇa, deseando agradar a Karṇa.
4.63.43
मा मानभङ्गं विप्रेन्द्र कुरु विश्रुतकर्मणः ।
मानभङ्गेन राज्ञां तु बलहानिर्भविष्यति ॥ ४.६३.४३ ॥
Oh mejor de los brahmanes, no quebrantes el honor de quien tiene hazañas renombradas; con la ruina del honor, la fuerza de los reyes disminuirá.
4.63.44
शूरा वदन्ति संग्रामे वाचा कर्माणि कुर्वते ।
पराक्रमन्ति संग्रामे स्वस्य वीर्यानुसारतः ॥ ४.६३.४४ ॥
Los héroes en la batalla dicen sus hazañas con palabras, pero las cumplen con sus actos; en la batalla muestran su valor según su propia fuerza.
4.63.45
तस्मात्तं नार्हति भवान्गर्हितुं शूरसंमतम् ।
राज्ञैवमुक्तः स द्रौणिर्गतरोषोऽभवत्तदा ॥ ४.६३.४५ ॥
Por tanto, no te corresponde censurar a aquel que es estimado por los héroes. Cuando el rey así habló, el hijo de Droṇa se apaciguó de su ira.
4.63.46
ततो भीष्मः शान्तनवो बाणान्पार्श्वे समार्पयत् ।
अस्यतः प्रतिसन्धाय विवृतं सव्यसाचिनः ॥ ४.६३.४६ ॥
Entonces Bhīṣma, hijo de Śāntanu, dirigió flechas al costado descubierto de Savyasācin mientras este disparaba.
4.63.47
ततः प्रसह्य बीभत्सुः पृथुधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ४.६३.४७ ॥
Entonces Bībhatsu (Arjuna), con fuerza, cortó con una flecha de filo ancho y plumas de buitre el arco de Bhīṣma, de esplendor sin límite.
4.63.48
अथैनं दशभिः पश्चात्प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
यतमानं पराक्रान्तं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ४.६३.४८ ॥
Entonces Dhanañjaya, hijo de Kuntī, lo atravesó desde atrás con diez flechas en medio del pecho, al valiente que se esforzaba.
4.63.49
स पीडितो महाबाहुर्गृहीत्वा रथकूबरम् ।
गोङ्गेयो युधि दुर्धर्षस्तस्थौ दीप इवातुरः ॥ ४.६३.४९ ॥
Herido, el de grandes brazos asió el yugo del carro y se mantuvo firme como una lámpara abatida: el hijo de Gaṅgā, invencible en la batalla.
4.63.50
तं विसंज्ञमपोवाह संयन्ता रथवाजिनाम् ।
उपदेशमनुस्मृत्य रक्षमाणो महारथम् ॥ ४.६३.५० ॥
El cochero de los caballos del carro se lo llevó lejos, inconsciente; recordando la instrucción, protegió al gran guerrero de carro.
4.63.51
पराक्रमे च शौर्ये च वीर्ये सत्त्वे बले रणे ।
शस्त्रास्त्रेषु च सर्वेषु लाघवे दूरपातने ॥ ४.६३.५१ ॥
en el valor, en el heroísmo, en el vigor, en el coraje, en la fuerza, en la batalla, en todas las armas y proyectiles, en la destreza y en herir desde lejos;
4.63.52
यस्य नास्ति समो लोके पितृदत्तवरश्च यः ।
जितश्रमो जितारातिर्निस्तन्द्रिः खेदवर्जितः ।
यः स्वेच्छामरणः शूरः पितृशुश्रूषणे रतः ॥ ४.६३.५२ ॥
Aquel que no tiene igual en el mundo, al que su padre concedió un don; vencedor de la fatiga y de los enemigos, libre de somnolencia y cansancio; el héroe que dispone de su propia muerte, dedicado al servicio de su padre.
4.63.53
दुर्योधनहितार्थाय युद्ध्वा पार्थेन संगरे ।
पृथासुतहितार्थाय पराजित इवाभवत् ॥ ४.६३.५३ ॥
Habiendo combatido en la batalla con Pārtha por el bien de Duryodhana, quedó como vencido, por el bien de los hijos de Pṛthā.