મહાભારત · અધ્યાય 4.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.63.1
ततो भीष्मः शरानष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान् ।
समार्पयन्महावेगाज्ज्वलतः पन्नगानिव ॥ ४.६३.१ ॥
ત્યારે વીર્યવાન ભીષ્મે અર્જુનના ધ્વજ પર સળગતા સર્પોની જેમ મહાવેગથી આઠ બાણ છોડ્યા.
4.63.2
ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः ।
ध्वजस्थं कपिमाजघ्नुः ध्वजाग्रनिलयांश्च तान् ॥ ४.६३.२ ॥
તે પાંખવાળા બાણો પાંડુપુત્રના ધ્વજ સુધી પહોંચી ધ્વજ પરના કપિને અને ધ્વજાગ્રમાં રહેનારાઓને પ્રહાર કર્યો.
4.63.3
सारथिं च हयांश्चास्य विव्याध दशभिः शरैः ।
उरस्यताडयत्पार्थं त्रिभिरेवायसैः शरैः ॥ ४.६३.३ ॥
તેણે તેના સારથિ અને ઘોડાઓને દસ બાણોથી વીંધ્યા; પાર્થની છાતી પર ત્રણ લોખંડી બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
4.63.4
ततोऽर्जुनः शरैस्तीक्ष्णैर्विद्ध्वा कुरुपितामहम् ।
ध्वजं च सारथिं चापि विव्याध दशभिः शरैः ॥ ४.६३.४ ॥
ત્યારે અર્જુને તીક્ષ્ણ બાણોથી કુરુપિતામહને વીંધીને તેમના ધ્વજ અને સારથિને પણ દસ બાણોથી વીંધ્યા.
4.63.5
तद्युद्धमभवद्धोरं रोमहर्षणमद्भुतम् ।
भीष्मस्य सह पार्थेन बलिवासवयोरिव ॥ ४.६३.५ ॥
ભીષ્મ અને પાર્થ વચ્ચેનું તે યુદ્ધ બલિ અને વાસવ (ઇન્દ્ર)ના યુદ્ધ જેવું ભયાનક, રોમાંચક અને અદ્ભુત બન્યું.
4.63.6
सन्ततं शरजालाभिराकाशं समपद्यत ।
अम्बुदैरिव धाराभिस्तयोः कार्मुकनिःसृतैः ॥ ४.६३.६ ॥
તે બંનેના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોના જાળાથી આકાશ સતત મેઘની ધારાઓથી ભરાઈ ગયું હોય તેમ ભરાઈ ગયું.
4.63.7
भल्लैर्भल्लाः समाहत्य कुरुपाण्डवयो रणे ।
अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि ॥ ४.६३.७ ॥
યુદ્ધમાં કૌરવો અને પાંડવોના બાણોથી બાણો અથડાતા, વર્ષાઋતુના આગિયાની જેમ તે આકાશમાં ચમક્યાં.
4.63.8
अग्निवक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमाहवे ।
गाण्डीवमभवञ्जिष्णोः सव्यं दक्षिणमस्यतः ॥ ४.६३.८ ॥
યુદ્ધમાં અગ્નિમુખ જેવું ભયંકર અર્જુનનું ગાંડીવ વર્તુળાકાર ખેંચાયું; ડાબા-જમણા હાથે તે બાણ છોડતો હતો.
4.63.9
पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्निव तोयदः ।
अर्जुनश्छादयद्भीष्मं शरवर्षैरनेकशः ॥ ४.६३.९ ॥
વાદળ જેમ પર્વતને જળધારાથી ઢાંકે, તેમ અર્જુને ભીષ્મને અનેકવાર બાણવર્ષાથી ઢાંકી દીધા.
4.63.10
तां समुद्रमिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुद्यताम् ।
व्यधमत्सायकैर्भीष्मः सोर्जुनं च न्यवारयत् ॥ ४.६३.१० ॥
સમુદ્રની જેમ ઉછળેલી તે બાણવર્ષાને ભીષ્મે પોતાના બાણોથી વિખેરી નાખી અને અર્જુનને પણ રોક્યો.
4.63.11
ततस्तानि विसृष्टानि शरजालानि सङ्घशः ।
आहतानि व्यशीर्यन्तं अर्जुनस्य रथं प्रति ॥ ४.६३.११ ॥
ત્યારે તેમણે છોડેલા તે બાણજાળ ટોળે ટોળે આવ્યાં; પણ અર્જુનના રથ તરફ અથડાઈને વિખરાઈ ગયાં.
4.63.12
ततः कनकपुङ्खाग्रैः शितैः संनतपर्वभिः ।
पतद्भिः खगवाजैश्च द्यौरासीत्संवृता शरैः ॥ ४.६३.१२ ॥
ત્યારે સોનેરી પાંખની ટોચવાળાં, તીક્ષ્ણ, વાંકા ગાંઠવાળાં, પંખીની પાંખવાળાં પડતાં બાણોથી આકાશ ઢંકાઈ ગયું.
4.63.13
ततः प्रासृजदुग्राणि शरजालानि पाण्डवः ।
तावन्ति शरजालानि भीष्मः पार्थाय प्राहिणोत् ॥ ४.६३.१३ ॥
ત્યારે પાંડવે ભયંકર શરજાળો છોડ્યાં; ભીષ્મે પાર્થ તરફ એટલાં જ શરજાળો મોકલ્યાં.
4.63.14
साश्वं ससूतं सरथं स पार्थं समाचिनोद्भारतो वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च सर्वा नभश्च बाणैस्तपनीयपुङ्खैः ॥ ४.६३.१४ ॥
ભારત (ભીષ્મ) એ અશ્વ, સારથિ અને રથ સહિત પાર્થને વત્સદંત બાણોથી સંપૂર્ણ ઢાંકી દીધો; સોનેરી પીંછાવાળા બાણોથી બધી દિશાઓ અને આકાશ આચ્છાદિત કર્યા.
4.63.15
ततो देवर्षिगन्धर्वाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ।
दुष्करं कृतवान्भीष्मो यदर्जुनमवारयत् ॥ ४.६३.१५ ॥
ત્યારે દેવો, ઋષિઓ અને ગંધર્વોએ 'સાધુ, સાધુ' કહીને પ્રશંસા કરી — અર્જુનને રોકીને ભીષ્મે દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે એમ.
4.63.16
बलवानर्जुनो दक्षः क्षिप्रकारी च पाण्डवः ।
कोऽन्यः समर्थः पार्थस्य वेगं धारयितुं रणे ॥ ४.६३.१६ ॥
બળવાન, કુશળ અને ઝડપી કાર્ય કરનાર પાંડવ અર્જુન — યુદ્ધમાં પાર્થના વેગને ધારણ કરવા બીજું કોણ સમર્થ છે?
4.63.17
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात् ।
आचार्यवरमुख्याद्वा भारद्वाजान्महाबलात् ॥ ४.६३.१७ ॥
શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મ સિવાય, દેવકીના પુત્ર કૃષ્ણ સિવાય, અથવા આચાર્યોમાં શ્રેષ્ઠ મહાબલી ભારદ્વાજપુત્ર (દ્રોણ) સિવાય — બીજું કોણ?
4.63.18
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य क्रीडतः पुरुषोत्तमौ ।
चक्षूंषि सर्वभूतानां मोदयन्तौ महाबलौ ॥ ४.६३.१८ ॥
શસ્ત્રોથી શસ્ત્રોને રોકતા, ક્રીડા કરતા, બંને પુરુષોત્તમ મહાબલીઓ સર્વ પ્રાણીઓની આંખોને આનંદ આપતા હતા.
4.63.19
प्राजापत्यं तथैवैन्द्रमाग्नेयं च सुदारुणम् ।
कौबेरं वारुणं चैव याम्यं वायव्यमेव च ।
प्रयुञ्जानौ महात्मानौ समरे तौ विरेजतुः ॥ ४.६३.१९ ॥
પ્રાજાપત્ય, ઐન્દ્ર, અત્યંત ભયંકર આગ્નેય, કૌબેર, વારુણ, યામ્ય અને વાયવ્ય અસ્ત્રોનો પ્રયોગ કરતા તે બે મહાત્માઓ યુદ્ધમાં શોભ્યા.
4.63.20
विस्मितान्यथ भूतानि तौ दृष्ट्वा संयुगे तदा ।
साधु पार्थ महाबाहो साधु भीष्मेति चाब्रुवन् ॥ ४.६३.२० ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં તે બંનેને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયેલાં પ્રાણીઓ બોલ્યાં — 'સાધુ પાર્થ! સાધુ, હે મહાબાહુ ભીષ્મ!'
4.63.21
नैतदन्यो मनुष्येषु प्रदर्शयितुमाहवे ।
महास्राणां संप्रयोगं समरे भीष्मपार्थयोः ॥ ४.६३.२१ ॥
યુદ્ધમાં મનુષ્યોમાં બીજો કોઈ આવી રીતે મહાસ્ત્રોનો પ્રયોગ બતાવી શકે નહીં — ભીષ્મ અને પાર્થના યુદ્ધમાં મહાસ્ત્રોનો આવો પ્રયોગ થયો.
4.63.22
एवं सर्वास्त्रविदुषोरस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ४.६३.२२ ॥
આ રીતે સર્વ અસ્ત્રોના જાણકાર તે બંને વચ્ચે અસ્ત્રયુદ્ધ ચાલ્યું.
4.63.23
अथ जिष्णुरुदावृत्य शितधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ४.६३.२३ ॥
ત્યારે જિષ્ણુ (અર્જુન) ફરીને, તીક્ષ્ણ ધારવાળા ગૃધ્રપત્ર બાણથી સોનાથી સજાવેલું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
4.63.24
निमेषान्तरमात्रेण भीष्मोऽन्यत्कार्मुकं रणे ।
समादाय नरव्याघ्रः सज्यं चक्रे महाबलः ॥ ४.६३.२४ ॥
આંખના પલકારા જેટલા સમયમાં ભીષ્મે યુદ્ધમાં બીજું ધનુષ્ય લઈને તેની પ્રત્યંચા ચઢાવી — એ મહાબલી નરવ્યાઘ્ર હતા.
4.63.25
शरांश्च सुबहुन्क्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ।
अर्जुनोपि शरांस्तीक्ष्णान्भीष्माय निशितान्बहून्।
चिक्षेप च महातेजास्तथा भीष्मश्च पाण्डवे ॥ ४.६३.२५ ॥
ક્રોધે ભરાઈને તેમણે ધનંજય પર તરત જ ઘણાં બાણ છોડ્યાં. અર્જુને પણ ભીષ્મ પર તીક્ષ્ણ અને ધારદાર ઘણાં બાણ છોડ્યાં; અને મહાતેજસ્વી ભીષ્મે પણ પાંડવ પર એ જ રીતે બાણ છોડ્યાં.
4.63.26
तयोर्दिव्यास्त्रविदुषोरस्यतोरनिशं शरान् ।
न विशेषस्तदा राजन्दृश्यते सुमहात्मनोः ॥ ४.६३.२६ ॥
હે રાજન, દિવ્યાસ્ત્રોના જાણકાર એ બે મહાત્માઓ સતત બાણ છોડતા હતા ત્યારે તેમનામાં કોઈ તફાવત દેખાતો ન હતો.
4.63.27
अथावृणोद्दश दिशः शरैरतिरथस्तदा ।
किरीटमाली कौन्तेयः शूरं शान्तनवं तथा ॥ ४.६३.२७ ॥
ત્યારે અતિરથી કિરીટમાળી કૌંતેયે બાણોથી દસે દિશાઓ ઢાંકી દીધી, અને શૂર શંતનુપુત્રને પણ એમ જ ઢાંકી દીધો.
4.63.28
अतीव पाण्डवो भीष्मं भीष्मश्चातीव पाण्डवम् ।
बभूव तत्र सङ्घेऽस्मिन्लोके राजंस्तदद्भुतम् ॥ ४.६३.२८ ॥
હે રાજન, એ યુદ્ધમાં પાંડવ ભીષ્મ પર અને ભીષ્મ પાંડવ પર અતિશય લક્ષ્ય રાખતા થયા; જગતમાં એ અદ્ભુત હતું.
4.63.29
पाण्डवेन हताः शूरा भीष्मस्य रथरक्षिणः ।
शेरते स्म महाबाहो कौन्तेयस्याभितो रथम् ॥ ४.६३.२९ ॥
હે મહાબાહો, પાંડવ દ્વારા હણાયેલા ભીષ્મના રથરક્ષક વીરો કૌંતેયના રથની ચારે બાજુ પડેલા છે.
4.63.30
ततो गाण्डीवनिर्मुक्ता निरमित्रं चिकीर्षवः ।
असक्ताः पुङ्खसंसक्ताः श्वेतवाहनपत्रिणः ॥ ४.६३.३० ॥
ત્યારે ગાંડીવમાંથી છૂટેલા, શત્રુરહિત કરવા ઇચ્છતા, અવરોધ વિનાના, પીંછાંવાળા—શ્વેતવાહન (અર્જુન)ના પીંછાંદાર બાણો—છૂટ્યા.
4.63.31
निष्पतन्तो रथात्तस्य धौता हैरण्यवाससः ।
आकाशे प्रत्यदृश्यन्त हंसानामिव पङ्क्तयः ॥ ४.६३.३१ ॥
તેના રથમાંથી છૂટતાં સુવર્ણવસ્ત્રધારી, તેજસ્વી બાણો આકાશમાં હંસોની હારો જેવાં દેખાયાં.
4.63.32
तस्य तद्दिव्यमस्त्रं हि प्रगाढं चित्रमस्यतः ।
प्रेक्षन्ते स्मान्तरिक्षस्थाः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ ४.६३.३२ ॥
તેનું તે દિવ્ય અસ્ત્ર અત્યંત પ્રબળ અને વિચિત્ર હતું; આકાશમાં ઊભેલા સર્વ દેવો ઇન્દ્ર સહિત તેને જોઈ રહ્યા હતા.
4.63.33
तं दृष्ट्वा परमप्रीतो गन्धर्वश्चित्रमद्भुतम् ।
शशंस देवराजाय चित्रसेनः प्रतापवान् ॥ ४.६३.३३ ॥
તેને જોઈને અત્યંત પ્રસન્ન થયેલા પ્રતાપી ગંધર્વ ચિત્રસેને તે વિચિત્ર અને અદ્ભુત દૃશ્ય દેવરાજ ઇન્દ્રને કહી સંભળાવ્યું.
4.63.34
पश्येमानरिनिर्दारान्संसक्तानिव गच्छतः ।
चित्ररूपमिदं जिष्णोर्दिव्यमस्त्रमुदीर्यतः ॥ ४.६३.३४ ॥
જુઓ, શત્રુઓને વીંધનારાં આ બાણો એકબીજા સાથે ચોંટીને જતાં હોય તેમ લાગે છે; વિજયી અર્જુન જે દિવ્ય અસ્ત્ર છોડે છે તે કેવું વિચિત્ર રૂપ ધારણ કરે છે!
4.63.35
नेदं मनुष्याः श्रद्दध्युर्न हीदं तेषु विद्यते ।
सौराणां च महास्राणां विचित्रोऽयं समागमः ॥ ४.६३.३५ ॥
મનુષ્યો આ પર વિશ્વાસ નહીં કરે, કારણ કે આ તેમનામાં હોતું નથી; આ દેવતાઓનાં મહાઅસ્ત્રોનો વિચિત્ર સંગમ છે.
4.63.36
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ।
न शक्नुवन्ति सैन्यानि पाण्डवं प्रसमीक्षितुम् ॥ ४.६३.३६ ॥
મધ્યાહ્નના આકાશમાં તપતા સૂર્યની જેમ, સેનાઓ પાંડવ તરફ સ્થિર દૃષ્ટિથી જોઈ શકતી ન હતી.
4.63.37
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महीक्षिताम् ।
उभौ विचित्रकर्माणावुभौ युधि दुरासदौ ॥ ४.६३.३७ ॥
બંને વિખ્યાત કર્મવાળા છે; બંને રાજાઓમાં શૂરવીર છે; બંને વિચિત્ર કર્મવાળા છે; બંને યુદ્ધમાં દુર્જય છે.
4.63.38
इत्युक्तो देवराजस्तु पार्थभीष्मसमागमम् ।
पूजयामास दिव्येन पुष्पवर्षेण भारत ॥ ४.६३.३८ ॥
આ રીતે કહેવાયેલા દેવરાજે પાર્થ અને ભીષ્મના તે સમાગમને દિવ્ય પુષ્પવર્ષાથી સન્માન્યો, હે ભારત.
4.63.39
अश्वत्थामा ततोऽभ्येत्य द्रुतं कर्णमभाषत ।
अहमेको हनिष्यामि समेतान्सर्वपाण्डवान् ॥ ४.६३.३९ ॥
ત્યારે અશ્વત્થામા ઝડપથી નજીક આવીને કર્ણને બોલ્યો: "હું એકલો જ એકત્ર થયેલા સર્વ પાંડવોને હણીશ."
4.63.40
इति कर्म समक्षं मे सभामध्ये त्वयोदितम् ।
न तु तत्कृतमेकस्माद्भीतो धावसि सूतज ॥ ४.६३.४० ॥
"સભા વચ્ચે મારી સામે તેં આ કર્મ જાહેર કર્યું હતું; પરંતુ તે એકથી કરાયું નથી; હે સૂતપુત્ર, ડરીને તું દોડે છે."
4.63.41
वैचित्रवीर्यजाः सर्वे त्वामाश्रित्य पृथासुतान् ।
जेतुमिच्छन्ति संग्रामे भवान्युध्यस्व फल्गुनम् ॥ ४.६३.४१ ॥
વિચિત્રવીર્યના વંશમાં જન્મેલા સૌ તારા પર આધાર રાખીને પૃથાના પુત્રોને યુદ્ધમાં જીતવા ઇચ્છે છે; તું ફાલ્ગુન સાથે યુદ્ધ કર.
4.63.42
अश्वत्थामोदितं वाक्यं श्रुत्वा दुर्योधनस्तदा ।
प्रत्युवाच रुषा द्रौणिं कर्णप्रियचिकीर्षया ॥ ४.६३.४२ ॥
અશ્વત્થામાના શબ્દો સાંભળીને દુર્યોધને ત્યારે કર્ણને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી ક્રોધે દ્રોણપુત્રને ઉત્તર આપ્યો.
4.63.43
मा मानभङ्गं विप्रेन्द्र कुरु विश्रुतकर्मणः ।
मानभङ्गेन राज्ञां तु बलहानिर्भविष्यति ॥ ४.६३.४३ ॥
હે વિપ્રેન્દ્ર, વિખ્યાત કર્મીનું માન ભંગ ન કરો; માનભંગથી રાજાઓનું બળ ઘટે છે.
4.63.44
शूरा वदन्ति संग्रामे वाचा कर्माणि कुर्वते ।
पराक्रमन्ति संग्रामे स्वस्य वीर्यानुसारतः ॥ ४.६३.४४ ॥
શૂરવીરો યુદ્ધમાં વાણીથી બોલે છે, પણ કર્મથી કરે છે; યુદ્ધમાં તેઓ પોતાના વીર્ય અનુસાર પરાક્રમ બતાવે છે.
4.63.45
तस्मात्तं नार्हति भवान्गर्हितुं शूरसंमतम् ।
राज्ञैवमुक्तः स द्रौणिर्गतरोषोऽभवत्तदा ॥ ४.६३.४५ ॥
તેથી શૂરવીરોએ માન્ય કરેલા તેની નિંદા કરવી તમને યોગ્ય નથી. રાજાએ આમ કહેતાં દ્રોણપુત્ર ત્યારે ક્રોધરહિત થયો.
4.63.46
ततो भीष्मः शान्तनवो बाणान्पार्श्वे समार्पयत् ।
अस्यतः प्रतिसन्धाय विवृतं सव्यसाचिनः ॥ ४.६३.४६ ॥
ત્યારે શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે, બાણ છોડતા સવ્યસાચીની ખુલ્લી બાજુએ બાણો તાકીને છોડ્યા.
4.63.47
ततः प्रसह्य बीभत्सुः पृथुधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ४.६३.४७ ॥
ત્યારે બીભત્સુ (અર્જુન) બળપૂર્વક પહોળી ધારવાળા, ગીધના પીંછાવાળા બાણથી અમિતતેજસ્વી ભીષ્મનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
4.63.48
अथैनं दशभिः पश्चात्प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
यतमानं पराक्रान्तं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ४.६३.४८ ॥
ત્યારે કુંતીપુત્ર ધનંજયે પ્રયત્ન કરતા, પરાક્રમી તેને પાછળથી દસ બાણોથી છાતીની વચ્ચે વીંધ્યો.
4.63.49
स पीडितो महाबाहुर्गृहीत्वा रथकूबरम् ।
गोङ्गेयो युधि दुर्धर्षस्तस्थौ दीप इवातुरः ॥ ४.६३.४९ ॥
પીડિત મહાબાહુએ રથકૂબર પકડી લીધો; યુદ્ધમાં દુર્ધર્ષ ગાંગેય દુઃખી દીવાની જેમ ઊભા રહ્યા.
4.63.50
तं विसंज्ञमपोवाह संयन्ता रथवाजिनाम् ।
उपदेशमनुस्मृत्य रक्षमाणो महारथम् ॥ ४.६३.५० ॥
રથઘોડાના સારથીએ બેભાન થયેલા એ મહારથીને દૂર લઈ ગયો; ઉપદેશ યાદ કરીને તે મહારથીનું રક્ષણ કર્યું.
4.63.51
पराक्रमे च शौर्ये च वीर्ये सत्त्वे बले रणे ।
शस्त्रास्त्रेषु च सर्वेषु लाघवे दूरपातने ॥ ४.६३.५१ ॥
પરાક્રમમાં, શૌર્યમાં, વીર્યમાં, સત્ત્વમાં, બળમાં, રણમાં, સર્વ શસ્ત્રાસ્ત્રોમાં, ચપળતામાં અને દૂર સુધી પ્રહાર કરવામાં;
4.63.52
यस्य नास्ति समो लोके पितृदत्तवरश्च यः ।
जितश्रमो जितारातिर्निस्तन्द्रिः खेदवर्जितः ।
यः स्वेच्छामरणः शूरः पितृशुश्रूषणे रतः ॥ ४.६३.५२ ॥
જેના સમાન જગતમાં કોઈ નથી; જેને પિતા પાસેથી વર મળ્યો હતો; શ્રમ જીતનાર, શત્રુ જીતનાર, આળસરહિત, થાકરહિત; સ્વેચ્છામૃત્યુ ધરાવતો શૂર; પિતૃસેવામાં રત.
4.63.53
दुर्योधनहितार्थाय युद्ध्वा पार्थेन संगरे ।
पृथासुतहितार्थाय पराजित इवाभवत् ॥ ४.६३.५३ ॥
દુર્યોધનના હિત માટે પાર્થ સાથે યુદ્ધ કરીને, પૃથાના પુત્રોના હિત માટે તે જાણે પરાજિત થયો.