ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.63.1
ततो भीष्मः शरानष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान् ।
समार्पयन्महावेगाज्ज्वलतः पन्नगानिव ॥ ४.६३.१ ॥
ਫਿਰ ਵੀਰਜਵਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਬਲਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਠ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
4.63.2
ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः ।
ध्वजस्थं कपिमाजघ्नुः ध्वजाग्रनिलयांश्च तान् ॥ ४.६३.२ ॥
ਉਹ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਕਪੀ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਵਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ।
4.63.3
सारथिं च हयांश्चास्य विव्याध दशभिः शरैः ।
उरस्यताडयत्पार्थं त्रिभिरेवायसैः शरैः ॥ ४.६३.३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਪਾਰਥ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
4.63.4
ततोऽर्जुनः शरैस्तीक्ष्णैर्विद्ध्वा कुरुपितामहम् ।
ध्वजं च सारथिं चापि विव्याध दशभिः शरैः ॥ ४.६३.४ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
4.63.5
तद्युद्धमभवद्धोरं रोमहर्षणमद्भुतम् ।
भीष्मस्य सह पार्थेन बलिवासवयोरिव ॥ ४.६३.५ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਬਲੀ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਮਾਂਚਕ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੋਇਆ।
4.63.6
सन्ततं शरजालाभिराकाशं समपद्यत ।
अम्बुदैरिव धाराभिस्तयोः कार्मुकनिःसृतैः ॥ ४.६३.६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਘਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਿਆ।
4.63.7
भल्लैर्भल्लाः समाहत्य कुरुपाण्डवयो रणे ।
अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि ॥ ४.६३.७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਾਣ ਟਕਰਾਏ, ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਜੁਗਨੂਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
4.63.8
अग्निवक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमाहवे ।
गाण्डीवमभवञ्जिष्णोः सव्यं दक्षिणमस्यतः ॥ ४.६३.८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ-ਮੂੰਹ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਗਾਂਡੀਵ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ; ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
4.63.9
पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्निव तोयदः ।
अर्जुनश्छादयद्भीष्मं शरवर्षैरनेकशः ॥ ४.६३.९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
4.63.10
तां समुद्रमिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुद्यताम् ।
व्यधमत्सायकैर्भीष्मः सोर्जुनं च न्यवारयत् ॥ ४.६३.१० ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਠੀ ਉਸ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
4.63.11
ततस्तानि विसृष्टानि शरजालानि सङ्घशः ।
आहतानि व्यशीर्यन्तं अर्जुनस्य रथं प्रति ॥ ४.६३.११ ॥
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਗਏ।
4.63.12
ततः कनकपुङ्खाग्रैः शितैः संनतपर्वभिः ।
पतद्भिः खगवाजैश्च द्यौरासीत्संवृता शरैः ॥ ४.६३.१२ ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ, ਤਿੱਖੇ, ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੰਛੀ-ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਡਿੱਗਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਢੱਕ ਗਿਆ।
4.63.13
ततः प्रासृजदुग्राणि शरजालानि पाण्डवः ।
तावन्ति शरजालानि भीष्मः पार्थाय प्राहिणोत् ॥ ४.६३.१३ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਛੱਡੇ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਰਥ ਵੱਲ ਉੱਨੇ ਹੀ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਭੇਜੇ।
4.63.14
साश्वं ससूतं सरथं स पार्थं समाचिनोद्भारतो वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च सर्वा नभश्च बाणैस्तपनीयपुङ्खैः ॥ ४.६३.१४ ॥
ਭਾਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਘੋੜੇ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵਤਸਦੰਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਢਕ ਦਿੱਤੇ।
4.63.15
ततो देवर्षिगन्धर्वाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ।
दुष्करं कृतवान्भीष्मो यदर्जुनमवारयत् ॥ ४.६३.१५ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਆਖ ਕੇ ਸਲਾਹਿਆ — ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਆਖ ਕੇ।
4.63.16
बलवानर्जुनो दक्षः क्षिप्रकारी च पाण्डवः ।
कोऽन्यः समर्थः पार्थस्य वेगं धारयितुं रणे ॥ ४.६३.१६ ॥
ਬਲਵਾਨ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ — ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ?
4.63.17
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात् ।
आचार्यवरमुख्याद्वा भारद्वाजान्महाबलात् ॥ ४.६३.१७ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਂ ਆਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਬਲੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਦ੍ਰੋਣ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ — ਹੋਰ ਕੌਣ?
4.63.18
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य क्रीडतः पुरुषोत्तमौ ।
चक्षूंषि सर्वभूतानां मोदयन्तौ महाबलौ ॥ ४.६३.१८ ॥
ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।
4.63.19
प्राजापत्यं तथैवैन्द्रमाग्नेयं च सुदारुणम् ।
कौबेरं वारुणं चैव याम्यं वायव्यमेव च ।
प्रयुञ्जानौ महात्मानौ समरे तौ विरेजतुः ॥ ४.६३.१९ ॥
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ, ਐਂਦ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਆਗਨੇਯ, ਕੌਬੇਰ, ਵਾਰੁਣ, ਯਾਮ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਯਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਚਮਕੇ।
4.63.20
विस्मितान्यथ भूतानि तौ दृष्ट्वा संयुगे तदा ।
साधु पार्थ महाबाहो साधु भीष्मेति चाब्रुवन् ॥ ४.६३.२० ॥
ਤਦ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਜੀਵ ਬੋਲੇ — 'ਸਾਧੂ ਪਾਰਥ! ਸਾਧੂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਸ਼ਮ!'
4.63.21
नैतदन्यो मनुष्येषु प्रदर्शयितुमाहवे ।
महास्राणां संप्रयोगं समरे भीष्मपार्थयोः ॥ ४.६३.२१ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇੰਝ ਮਹਾਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ — ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਇਆ।
4.63.22
एवं सर्वास्त्रविदुषोरस्त्रयुद्धमवर्तत ॥ ४.६३.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਤ੍ਰ-ਯੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।
4.63.23
अथ जिष्णुरुदावृत्य शितधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ४.६३.२३ ॥
ਤਦ ਜਿਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਮੁੜ ਕੇ, ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਪੱਤ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
4.63.24
निमेषान्तरमात्रेण भीष्मोऽन्यत्कार्मुकं रणे ।
समादाय नरव्याघ्रः सज्यं चक्रे महाबलः ॥ ४.६३.२४ ॥
ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ — ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਸੀ।
4.63.25
शरांश्च सुबहुन्क्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ।
अर्जुनोपि शरांस्तीक्ष्णान्भीष्माय निशितान्बहून्।
चिक्षेप च महातेजास्तथा भीष्मश्च पाण्डवे ॥ ४.६३.२५ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਪੈਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ; ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡਵ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਣ ਚਲਾਏ।
4.63.26
तयोर्दिव्यास्त्रविदुषोरस्यतोरनिशं शरान् ।
न विशेषस्तदा राजन्दृश्यते सुमहात्मनोः ॥ ४.६३.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਣ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
4.63.27
अथावृणोद्दश दिशः शरैरतिरथस्तदा ।
किरीटमाली कौन्तेयः शूरं शान्तनवं तथा ॥ ४.६३.२७ ॥
ਤਦ ਅਤਿਰਥੀ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸ਼ਾਂਤਨਵ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
4.63.28
अतीव पाण्डवो भीष्मं भीष्मश्चातीव पाण्डवम् ।
बभूव तत्र सङ्घेऽस्मिन्लोके राजंस्तदद्भुतम् ॥ ४.६३.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਪਾਂਡਵ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਸੀ।
4.63.29
पाण्डवेन हताः शूरा भीष्मस्य रथरक्षिणः ।
शेरते स्म महाबाहो कौन्तेयस्याभितो रथम् ॥ ४.६३.२९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਰਥ-ਰੱਖਿਅਕ ਸੂਰਵੀਰ ਕੌਂਤੇਯ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਏ ਹਨ।
4.63.30
ततो गाण्डीवनिर्मुक्ता निरमित्रं चिकीर्षवः ।
असक्ताः पुङ्खसंसक्ताः श्वेतवाहनपत्रिणः ॥ ४.६३.३० ॥
ਤਦ ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਬੇਰੋਕ, ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ—ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਖੰਭਦਾਰ ਬਾਣ—ਚੱਲ ਪਏ।
4.63.31
निष्पतन्तो रथात्तस्य धौता हैरण्यवाससः ।
आकाशे प्रत्यदृश्यन्त हंसानामिव पङ्क्तयः ॥ ४.६३.३१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਤੋਂ ਛੁੱਟਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
4.63.32
तस्य तद्दिव्यमस्त्रं हि प्रगाढं चित्रमस्यतः ।
प्रेक्षन्ते स्मान्तरिक्षस्थाः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ ४.६३.३२ ॥
ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਦਿਵਯ ਅਸਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸੀ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
4.63.33
तं दृष्ट्वा परमप्रीतो गन्धर्वश्चित्रमद्भुतम् ।
शशंस देवराजाय चित्रसेनः प्रतापवान् ॥ ४.६३.३३ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ।
4.63.34
पश्येमानरिनिर्दारान्संसक्तानिव गच्छतः ।
चित्ररूपमिदं जिष्णोर्दिव्यमस्त्रमुदीर्यतः ॥ ४.६३.३४ ॥
ਵੇਖੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਤੀਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਇਹ ਦਿਵਯ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ!
4.63.35
नेदं मनुष्याः श्रद्दध्युर्न हीदं तेषु विद्यते ।
सौराणां च महास्राणां विचित्रोऽयं समागमः ॥ ४.६३.३५ ॥
ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅਜੀਬ ਸੰਗਮ ਹੈ।
4.63.36
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ।
न शक्नुवन्ति सैन्यानि पाण्डवं प्रसमीक्षितुम् ॥ ४.६३.३६ ॥
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਫੌਜਾਂ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
4.63.37
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महीक्षिताम् ।
उभौ विचित्रकर्माणावुभौ युधि दुरासदौ ॥ ४.६३.३७ ॥
ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਬੀਰ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਜੇਯ ਹਨ।
4.63.38
इत्युक्तो देवराजस्तु पार्थभीष्मसमागमम् ।
पूजयामास दिव्येन पुष्पवर्षेण भारत ॥ ४.६३.३८ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਪਾਰਥ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
4.63.39
अश्वत्थामा ततोऽभ्येत्य द्रुतं कर्णमभाषत ।
अहमेको हनिष्यामि समेतान्सर्वपाण्डवान् ॥ ४.६३.३९ ॥
ਤਦ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।"
4.63.40
इति कर्म समक्षं मे सभामध्ये त्वयोदितम् ।
न तु तत्कृतमेकस्माद्भीतो धावसि सूतज ॥ ४.६३.४० ॥
"ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਡਰ ਕੇ ਤੂੰ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।"
4.63.41
वैचित्रवीर्यजाः सर्वे त्वामाश्रित्य पृथासुतान् ।
जेतुमिच्छन्ति संग्रामे भवान्युध्यस्व फल्गुनम् ॥ ४.६३.४१ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰਵੀਰਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਫਾਲਗੁਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ।
4.63.42
अश्वत्थामोदितं वाक्यं श्रुत्वा दुर्योधनस्तदा ।
प्रत्युवाच रुषा द्रौणिं कर्णप्रियचिकीर्षया ॥ ४.६३.४२ ॥
ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦੇ ਬੋਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਤਦ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
4.63.43
मा मानभङ्गं विप्रेन्द्र कुरु विश्रुतकर्मणः ।
मानभङ्गेन राज्ञां तु बलहानिर्भविष्यति ॥ ४.६३.४३ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਾਣ ਨਾ ਤੋੜੋ; ਮਾਣ ਭੰਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਬਲ ਘਟਦਾ ਹੈ।
4.63.44
शूरा वदन्ति संग्रामे वाचा कर्माणि कुर्वते ।
पराक्रमन्ति संग्रामे स्वस्य वीर्यानुसारतः ॥ ४.६३.४४ ॥
ਸੂਰਮੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4.63.45
तस्मात्तं नार्हति भवान्गर्हितुं शूरसंमतम् ।
राज्ञैवमुक्तः स द्रौणिर्गतरोषोऽभवत्तदा ॥ ४.६३.४५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਉਦੋਂ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਗਿਆ।
4.63.46
ततो भीष्मः शान्तनवो बाणान्पार्श्वे समार्पयत् ।
अस्यतः प्रतिसन्धाय विवृतं सव्यसाचिनः ॥ ४.६३.४६ ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਬਾਣ ਤਾਕ ਕੇ ਚਲਾਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
4.63.47
ततः प्रसह्य बीभत्सुः पृथुधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्तद्गृध्रपत्रेण भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ४.६३.४७ ॥
ਫਿਰ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਚੌੜੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਗਿਰਝ-ਖੰਭੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
4.63.48
अथैनं दशभिः पश्चात्प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
यतमानं पराक्रान्तं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ४.६३.४८ ॥
ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਜਤਨ ਕਰਦੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.63.49
स पीडितो महाबाहुर्गृहीत्वा रथकूबरम् ।
गोङ्गेयो युधि दुर्धर्षस्तस्थौ दीप इवातुरः ॥ ४.६३.४९ ॥
ਪੀੜਤ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਰਥ ਦਾ ਕੂਬਰ ਫੜ ਲਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਗਾਂਗੇਯ ਦੁਖੀ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
4.63.50
तं विसंज्ञमपोवाह संयन्ता रथवाजिनाम् ।
उपदेशमनुस्मृत्य रक्षमाणो महारथम् ॥ ४.६३.५० ॥
ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ; ਉਪਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
4.63.51
पराक्रमे च शौर्ये च वीर्ये सत्त्वे बले रणे ।
शस्त्रास्त्रेषु च सर्वेषु लाघवे दूरपातने ॥ ४.६३.५१ ॥
ਪਰਾਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ, ਬਲ ਵਿੱਚ, ਰਣ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੁਰਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ;
4.63.52
यस्य नास्ति समो लोके पितृदत्तवरश्च यः ।
जितश्रमो जितारातिर्निस्तन्द्रिः खेदवर्जितः ।
यः स्वेच्छामरणः शूरः पितृशुश्रूषणे रतः ॥ ४.६३.५२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ; ਥਕਾਵਟ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਆਲਸ ਰਹਿਤ, ਥਕੇਵੇਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।
4.63.53
दुर्योधनहितार्थाय युद्ध्वा पार्थेन संगरे ।
पृथासुतहितार्थाय पराजित इवाभवत् ॥ ४.६३.५३ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।