ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.102.1
इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम् ।
यत्रास्ते सुरभिर्माता गवाममृतसंभवा ॥ ५.१०२.१ ॥
ଏହା ସପ୍ତମ ପୃଥିବୀତଳ, ରସାତଳ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ସେଠାରେ ଅମୃତରୁ ଜାତ ଗାଈମାତା ସୁରଭି ବାସ କରନ୍ତି।
5.102.2
क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम् ।
षण्णं रसानां सारेण रसमेकमनुत्तमम् ॥ ५.१०२.२ ॥
ପୃଥିବୀର ସାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ଷୀର ସେ ନିରନ୍ତର କ୍ଷରଣ କରନ୍ତି; ଛଅ ରସର ସାରରେ ଗଠିତ ଏହି ଅନୁପମ ଏକ ରସ।
5.102.3
अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरतः पुरा ।
पितामहस्य वदनादुदतिष्ठदनिन्दिता ॥ ५.१०२.३ ॥
ପୂର୍ବେ ଅମୃତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ସାର ଉଦ୍ଗୀରଣ କରୁଥିବା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ସେହି ନିର୍ଦୋଷା ଦେବୀ ଉଦିତ ହେଲେ।
5.102.4
यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतले ।
ह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परमुच्यते ॥ ५.१०२.४ ॥
ଯାହାର କ୍ଷୀର ଧାରା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ି ଏକ ହ୍ରଦ ହେଲା; ତାହାକୁ କ୍ଷୀରସାଗର କୁହାଯାଏ ଏବଂ ତାହା ପରମ ପବିତ୍ର ବୋଲି କଥିତ।
5.102.5
पुष्पितस्येव फेनेन पर्यन्तमनुवेष्टितम् ।
पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः ॥ ५.१०२.५ ॥
ଫେଣରେ ତାହାର ତଟ ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷ ପରି ବେଷ୍ଟିତ; ଏଠାରେ ଫେଣ ପାନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି।
5.102.6
फेनपा नाम ते ख्याताः फेनाहाराश्च मातले ।
उग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः ॥ ५.१०२.६ ॥
ଫେନପ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଫେଣକୁ ହିଁ ଆହାର କରନ୍ତି; ମାତଳରେ ସେମାନେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ରତ, ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୀତ।
5.102.7
अस्याश्चतस्रो धेन्वोऽन्या दिक्षु सर्वासु मातले ।
निवसन्ति दिशां पाल्यो धारयन्त्योदिशःस्म ताः ॥ ५.१०२.७ ॥
ଏହାର ଅନ୍ୟ ଚାରି ଧେନୁ ସବୁ ଦିଗରେ ବାସ କରନ୍ତି, ହେ ମାତଲି। ଦିଗମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରିଣୀ ସେମାନେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
5.102.8
पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभी ।
दक्षिणां हंसिका कनाम धारयत्यपरां दिशम् ॥ ५.१०२.८ ॥
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ସୁରୂପା ନାମକ ସୌରଭୀ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ହଂସିକା ଓ କନାମା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ।
5.102.9
पश्चिमा वारुणी दिक्च धार्यते वै सुभद्रया ।
महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया ॥ ५.१०२.९ ॥
ପଶ୍ଚିମ, ବରୁଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ପ୍ରକୃତରେ ସୁଭଦ୍ରା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ହେ ମାତଲି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳିନୀ ବିଶ୍ୱରୂପା ସର୍ବଦା।
5.102.10
सर्वकामदुघा नाम धेनुर्धारयते दिशम् ।
उत्तरां मातले धर्म्यां तथैलविलसंश्रिताम् ॥ ५.१०२.१० ॥
ସର୍ବକାମଦୁଘା ନାମକ ଧେନୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ହେ ମାତଲି; ଧର୍ମମୟ, ଏବଂ ସେହିପରି ଐଲବିଳଙ୍କ ଆଶ୍ରିତା।
5.102.11
आसां त पयसा मिश्रं पयो निर्मथ्य सागरे ।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैरसुरसंहितैः ॥ ५.१०२.११ ॥
ଏମାନଙ୍କ କ୍ଷୀର ସହିତ ମିଶ୍ରିତ କ୍ଷୀରକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ମନ୍ଥନ କରି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମନ୍ଥନ-ଦଣ୍ଡ କରି, ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ଦେବତାମାନେ।
5.102.12
अद्धृता वारुणी लक्ष्मीरमृतं चापि मातले ।
उच्चैःश्रवाश्चाश्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ॥ ५.१०२.१२ ॥
ହେ ମାତଲି, ବାରୁଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଉଠାଗଲେ; ଅଶ୍ୱରାଜ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଏବଂ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରତ୍ନ ମଧ୍ୟ।
5.102.13
सुधाहारेषु च सुधां स्वधाभोजिषु च स्वधाम् ।
अमृतं चामृताशेषु सुरभी क्षरते पयः ॥ ५.१०२.१३ ॥
ସୁଧାହାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଧା, ସ୍ୱଧାଭୋଜୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱଧା; ଅମୃତାଶୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ; ସୁରଭୀ ଗାଈ ଦୁଧ କ୍ଷରଣ କରେ।
5.102.14
अत्र गाथा पुरा गीता रसातलनिवासिभिः ।
पौराणी श्रूयते लोके गीयते या मनीषिभिः ॥ ५.१०२.१४ ॥
ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ରସାତଳବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଯିତ ଏକ ଗାଥା ଅଛି; ପୌରାଣିକ ସେହି ଗାଥା ଜଗତରେ ଶୁଣାଯାଏ, ମନୀଷୀମାନେ ତାହା ଗାନ କରନ୍ତି।
5.102.15
न नागलोके न स्वर्गे न विमाने त्रिविष्टपे ।
परिवासः सुखस्तादृक् रसातलतले यथा ॥ ५.१०२.१५ ॥
ନାଗଲୋକରେ ନୁହେଁ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ନୁହେଁ, ବିମାନରେ ନୁହେଁ, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ନୁହେଁ; ରସାତଳର ତଳରେ ଯେମିତି ସୁଖକର ବାସ, ସେମିତି ଅନ୍ୟତ୍ର ନାହିଁ।