ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.103.1
इयं भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ।
यादृशी देवराजस्य पुरी वर्याऽमरावती ॥ ५.१०३.१ ॥
ವಾಸುಕಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಈ ಭೋಗವತಿ ಎಂಬ ನಗರವಿದೆ; ದೇವರಾಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಮರಾವತಿಯಂತೆ ಇದೆ.
5.103.2
एष शेषः स्थितो नागो येनेयं धार्यते सदा ।
तपसा लोकमुख्येन प्रभावसहिता मही ॥ ५.१०३.२ ॥
ಈ ಶೇಷ ನಾಗನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಸದಾ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಲೋಕಶ್ರೇಷ್ಠನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಭೂಮಿ (ನಿಂತಿದೆ).
5.103.3
श्वेताचलनिभाकारो दिव्याभरणभूषितः ।
सहस्रं धारयन्मूर्ध्नां ज्वालाजिह्वो महाबलः ॥ ५.१०३.३ ॥
ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತದಂತೆ ಆಕಾರವುಳ್ಳವನು, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಜ್ವಾಲೆಯಂತಹ ನಾಲಿಗೆಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ.
5.103.4
इह नानाविधाकारा नानाविधविभूषणाः ।
सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०३.४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೂಪಗಳ, ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳ ಸುರಸೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾಗಗಳು ದುಃಖರಹಿತರಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.103.5
मणिस्वस्तिकचक्राङ्काः कमण्डलुकलक्षणाः ।
सहस्रसंख्या बलिन सर्वे रौद्राः स्वभावतः ॥ ५.१०३.५ ॥
ಮಣಿ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಚಕ್ರಗಳ ಗುರುತುಳ್ಳವರು, ಕಮಂಡಲು ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳವರು; ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯವರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಭಯಂಕರರು.
5.103.6
सहस्रशिरसः केचित्केचित्पञ्चशताननाः ।
शतशीर्षास्तथा केचित्केचित्रिशिरसोऽपि च ॥ ५.१०३.६ ॥
ಕೆಲವರು ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳುಳ್ಳವರು, ಕೆಲವರು ಐನೂರು ಮುಖಗಳುಳ್ಳವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ನೂರು ತಲೆಗಳುಳ್ಳವರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಮೂರು ತಲೆಗಳುಳ್ಳವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
5.103.7
द्विपञ्चशिरसः केचित्केचित्सप्तसुखास्तथा ।
महाभोगा महाकायाः पर्वताभोगभोगिनः ॥ ५.१०३.७ ॥
ಕೆಲವರಿಗೆ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಏಳು ಹೆಡೆಗಳು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಸುರುಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ದೇಹಗಳುಳ್ಳವರು; ಪರ್ವತಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವರು.
5.103.8
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
नागानामेकवंशानां यथाश्रेष्ठं तु मे श्रुणु ॥ ५.१०३.८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವಂಶದ ನಾಗರು ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಬಹಳಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
5.103.9
वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनञ्जयौ ।
कालीयो नहुषश्चैव कम्बलाश्वतरावुभौ ॥ ५.१०३.९ ॥
ವಾಸುಕಿ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಕ, ಕರ್ಕೋಟಕ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ, ಕಾಲೀಯ ಮತ್ತು ನಹುಷ, ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ ಇಬ್ಬರೂ.
5.103.10
बाह्यकुण्डो मणिर्नागस्तथैवापूरणः खगः ।
वामनश्चैलपत्रश्च कुकुरः कुकुणस्तथा ॥ ५.१०३.१० ॥
ಬಾಹ್ಯಕುಂಡ, ಮಣಿ ಎಂಬ ನಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಪೂರಣ, ಖಗ, ವಾಮನ, ಚೈಲಪತ್ರ, ಕುಕುರ ಮತ್ತು ಕುಕುಣ.
5.103.11
आर्यको नन्दकश्चैव तथा कलशपोतकौ ।
कैलासकः पिञ्जरको नागश्चैरावतस्तथा ॥ ५.१०३.११ ॥
ಆರ್ಯಕ ಮತ್ತು ನಂದಕ, ಕಲಶ ಮತ್ತು ಪೋತಕ, ಕೈಲಾಸಕ, ಪಿಂಜರಕ, ನಾಗ ಐರಾವತ ಕೂಡ.
5.103.12
सुमनोमुखो दधिमुखः शङ्खो नन्दोपनन्दकौ ।
आप्तः कोटरकश्चैव शिखी निष्ठूरिकस्तथा ॥ ५.१०३.१२ ॥
ಸುಮನೋಮುಖ, ದಧಿಮುಖ, ಶಂಖ, ನಂದ ಮತ್ತು ಉಪನಂದ, ಆಪ್ತ, ಕೋಟರಕ, ಶಿಖಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೂರಿಕ ಕೂಡ.
5.103.13
तित्तिरिर्हस्तिभद्रश्च कुमुदो माल्यपिण्डकः ।
द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः ॥ ५.१०३.१३ ॥
ತಿತ್ತಿರಿ, ಹಸ್ತಿಭದ್ರ, ಕುಮುದ, ಮಾಲ್ಯಪಿಂಡಕ, ಇಬ್ಬರು ಪದ್ಮರು, ಪುಂಡರೀಕ, ಪುಷ್ಪ, ಮುದ್ಗರಪರ್ಣಕ.
5.103.14
करवीरः पीठरकः संवृत्तो वृत्त एव च ।
पिण्डारो बिल्वपत्रश्च मूषिकादः शिरीषकः ॥ ५.१०३.१४ ॥
ಕರವೀರ, ಪೀಠರಕ, ಸಂವೃತ್ತ, ವೃತ್ತ, ಪಿಂಡಾರ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರ, ಮೂಷಿಕಾದ, ಶಿರೀಷಕ.
5.103.15
दिलीपः शङ्खशीर्षश्च ज्योतिष्कोऽथापराजितः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च कुहुरः कृशकस्तथा ॥ ५.१०३.१५ ॥
ದಿಲೀಪ, ಶಂಖಶೀರ್ಷ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕ, ಅನಂತರ ಅಪರಾಜಿತ, ಕೌರವ್ಯ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಕುಹುರ, ಕೃಶಕ.
5.103.16
विरजा धारणश्चैव सुबाहुर्मुखरो जयः ।
बधिरान्धौ विशुण्डिश्च विरसः सुरसस्तथा ॥ ५.१०३.१६ ॥
ವಿರಜ, ಧಾರಣ, ಸುಬಾಹು, ಮುಖರ, ಜಯ, ಬಧಿರ-ಅಂಧರು, ವಿಶುಂಡಿ, ವಿರಸ, ಸುರಸ.
5.103.17
एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः ।
मातले पश्य यद्यत्र कश्चित्ते रोचते वरः ॥ ५.१०३.१७ ॥
ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಕಶ್ಯಪನ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ವರ ಇಷ್ಟವಾಗುವನೋ ನೋಡು.
5.103.18
मातलिस्त्वेकमव्यग्रः सततं संनिरीक्ष्य वै ।
पप्रच्छ नारदं तत्र प्रीतिमानिव चाभवत् ॥ ५.१०३.१८ ॥
ಮಾತಲಿ ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಾರದನನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಅವನು ಸಂತೋಷಿಸಿದಂತೆ ಆದನು.
5.103.19
स्थितो य एष पुरतः कौरव्यस्यार्यकस्य तु ।
द्युतिमान्दर्शनीयश्च कस्यैष कुलनन्दनः ॥ ५.१०३.१९ ॥
ಕೌರವ್ಯ ಆರ್ಯಕನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಇವನು, ತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಸುಂದರನು; ಇವನು ಯಾರ ಕುಲದ ಆನಂದ?
5.103.20
कः पिता जननी चास्य कतमस्यैष भोगिनः ।
वंशस्य कस्यैष महान्केतुभूत इव स्थितः ॥ ५.१०३.२० ॥
ಇವನ ತಂದೆ ಯಾರು, ತಾಯಿ ಯಾರು? ಈ ನಾಗ ವಂಶದ ಯಾವ ಶಾಖೆಯವನು? ಯಾರ ವಂಶದ ಮಹಾ ಧ್ವಜದಂತೆ ಇವನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ?
5.103.21
प्रणिधानेन धैर्येण रूपेण वयसा च मे ।
मनः प्रविष्टो देवर्षे गुणकेश्याः पतिर्वरः ॥ ५.१०३.२१ ॥
ದೇವರ್ಷಿಯೇ, ಇವನ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಧೈರ್ಯ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಯೌವನದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇವನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದೆ; ಗುಣಕೇಶಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪತಿ ಇವನೇ.
5.103.22
मातलिं प्रीतमनसं दृष्ट्वा सुमुखदर्शनात् ।
निवेदयामास तदा माहात्म्यं जन्म कर्म च ॥ ५.१०३.२२ ॥
ಸುಮುಖನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತಲಿಗೆ ಆಗ ಅವರು ಅವನ ಮಹಿಮೆ, ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
5.103.23
ऐरावतकुले जातः सुमुखो नाम नागराट् ।
आर्यकस्य मतः पौत्रो दौहित्रो वामनस्य च ॥ ५.१०३.२३ ॥
ಐರಾವತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುಮುಖ ಎಂಬ ನಾಗರಾಜನು ಆರ್ಯಕನ ಮೊಮ್ಮಗನೂ ವಾಮನನ ಮಗಳ ಮಗನೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
5.103.24
एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले ।
नचिराद्वैतनेयेन पञ्चत्वमुपपादितः ॥ ५.१०३.२४ ॥
ಮಾತಲಿ, ಇವನ ತಂದೆ ಚಿಕುರ ಎಂಬ ನಾಗ; ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆಯೇ ವೈತನೇಯನಿಂದ ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದನು.
5.103.25
ततोऽब्रवीत्प्रीतमना मातलिर्नारदं वचः ।
एष मे रुचितस्तात जामाता भुजगोत्तमः ॥ ५.१०३.२५ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತಲಿ ನಾರದನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ತಾತ, ಈ ಉತ್ತಮ ನಾಗನು ನನಗೆ ಅಳಿಯನಾಗಲು ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾನೆ."
5.103.26
क्रियतामत्र यत्नो वै प्रीतिमानस्म्यनेन वै ।
अस्मै नागाय वै दातुं प्रियां दुहितरं मुने ॥ ५.१०३.२६ ॥
"ಮುನಿಯೇ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ; ಈ ನಾಗನಿಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ."