ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.103.1
इयं भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ।
यादृशी देवराजस्य पुरी वर्याऽमरावती ॥ ५.१०३.१ ॥
ବାସୁକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଭୋଗବତୀ ନାମକ ଏହି ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ଦେବରାଜଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମରାବତୀ ପରି।
5.103.2
एष शेषः स्थितो नागो येनेयं धार्यते सदा ।
तपसा लोकमुख्येन प्रभावसहिता मही ॥ ५.१०३.२ ॥
ଏହି ଶେଷ ନାଗ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀ ସର୍ବଦା ଧାରଣ ହୁଏ; ଲୋକଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୃଥିବୀ (ସ୍ଥିର ଅଛି)।
5.103.3
श्वेताचलनिभाकारो दिव्याभरणभूषितः ।
सहस्रं धारयन्मूर्ध्नां ज्वालाजिह्वो महाबलः ॥ ५.१०३.३ ॥
ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ପରି ଆକାରବିଶିଷ୍ଟ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରେ ଭୂଷିତ, ହଜାର ମସ୍ତକ ଧାରଣକାରୀ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜିଭଯୁକ୍ତ, ମହାବଳୀ।
5.103.4
इह नानाविधाकारा नानाविधविभूषणाः ।
सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०३.४ ॥
ଏଠାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ରୂପ ଓ ନାନା ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ସୁରସାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଗମାନେ ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ ବାସ କରନ୍ତି।
5.103.5
मणिस्वस्तिकचक्राङ्काः कमण्डलुकलक्षणाः ।
सहस्रसंख्या बलिन सर्वे रौद्राः स्वभावतः ॥ ५.१०३.५ ॥
ମଣି, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ, କମଣ୍ଡଳୁ ଲକ୍ଷଣଧାରୀ, ସଂଖ୍ୟାରେ ହଜାର, ବଳବାନ, ସମସ୍ତେ ସ୍ୱଭାବରେ ଭୟଙ୍କର।
5.103.6
सहस्रशिरसः केचित्केचित्पञ्चशताननाः ।
शतशीर्षास्तथा केचित्केचित्रिशिरसोऽपि च ॥ ५.१०३.६ ॥
କେହି ହଜାର ମସ୍ତକବିଶିଷ୍ଟ, କେହି ପାଞ୍ଚଶହ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ସେହିପରି କେହି ଶହେ ମସ୍ତକବିଶିଷ୍ଟ, ଆଉ କେହି ତିନି ମସ୍ତକବିଶିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ।
5.103.7
द्विपञ्चशिरसः केचित्केचित्सप्तसुखास्तथा ।
महाभोगा महाकायाः पर्वताभोगभोगिनः ॥ ५.१०३.७ ॥
କେହି ଦଶ ମୁଣ୍ଡ ଓ କେହି ସାତ ଫଣା ବିଶିଷ୍ଟ। ସେମାନେ ବିଶାଳ କୁଣ୍ଡଳୀ ଓ ବିଶାଳ ଶରୀରଯୁକ୍ତ, ପର୍ବତ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁଣ୍ଡଳୀକୃତ।
5.103.8
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
नागानामेकवंशानां यथाश्रेष्ठं तु मे श्रुणु ॥ ५.१०३.८ ॥
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ବଂଶର ନାଗମାନେ ହଜାର, ଲକ୍ଷ ଓ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ବହୁତ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର କ୍ରମରେ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
5.103.9
वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनञ्जयौ ।
कालीयो नहुषश्चैव कम्बलाश्वतरावुभौ ॥ ५.१०३.९ ॥
ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, କାଳୀୟ ଓ ନହୁଷ, ଏବଂ କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ଉଭୟ।
5.103.10
बाह्यकुण्डो मणिर्नागस्तथैवापूरणः खगः ।
वामनश्चैलपत्रश्च कुकुरः कुकुणस्तथा ॥ ५.१०३.१० ॥
ବାହ୍ୟକୁଣ୍ଡ, ମଣି ନାଗ, ସେହିପରି ଆପୂରଣ, ଖଗ, ବାମନ, ଚୈଳପତ୍ର, କୁକୁର ଓ କୁକୁଣ।
5.103.11
आर्यको नन्दकश्चैव तथा कलशपोतकौ ।
कैलासकः पिञ्जरको नागश्चैरावतस्तथा ॥ ५.१०३.११ ॥
ଆର୍ଯକ ଓ ନନ୍ଦକ, କଳଶ ଓ ପୋତକ, କୈଳାସକ, ପିଞ୍ଜରକ, ନାଗ ଐରାବତ ମଧ୍ୟ।
5.103.12
सुमनोमुखो दधिमुखः शङ्खो नन्दोपनन्दकौ ।
आप्तः कोटरकश्चैव शिखी निष्ठूरिकस्तथा ॥ ५.१०३.१२ ॥
ସୁମନୋମୁଖ, ଦଧିମୁଖ, ଶଙ୍ଖ, ନନ୍ଦ ଓ ଉପନନ୍ଦ, ଆପ୍ତ, କୋଟରକ, ଶିଖୀ ଓ ନିଷ୍ଠୁରିକ ମଧ୍ୟ।
5.103.13
तित्तिरिर्हस्तिभद्रश्च कुमुदो माल्यपिण्डकः ।
द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः ॥ ५.१०३.१३ ॥
ତିତ୍ତିରି, ହସ୍ତିଭଦ୍ର, କୁମୁଦ, ମାଲ୍ୟପିଣ୍ଡକ, ଦୁଇ ପଦ୍ମ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ମୁଦ୍ଗରପର୍ଣକ।
5.103.14
करवीरः पीठरकः संवृत्तो वृत्त एव च ।
पिण्डारो बिल्वपत्रश्च मूषिकादः शिरीषकः ॥ ५.१०३.१४ ॥
କରବୀର, ପୀଠରକ, ସଂବୃତ୍ତ ଓ ବୃତ୍ତ, ପିଣ୍ଡାର, ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ମୂଷିକାଦ ଏବଂ ଶିରୀଷକ।
5.103.15
दिलीपः शङ्खशीर्षश्च ज्योतिष्कोऽथापराजितः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च कुहुरः कृशकस्तथा ॥ ५.१०३.१५ ॥
ଦିଳୀପ, ଶଙ୍ଖଶୀର୍ଷ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ, ଅନନ୍ତର ଅପରାଜିତ, କୌରବ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କୁହୁର ଓ କୃଶକ।
5.103.16
विरजा धारणश्चैव सुबाहुर्मुखरो जयः ।
बधिरान्धौ विशुण्डिश्च विरसः सुरसस्तथा ॥ ५.१०३.१६ ॥
ବିରଜା, ଧାରଣ, ସୁବାହୁ, ମୁଖର, ଜୟ, ବଧିର ଓ ଅନ୍ଧ, ବିଶୁଣ୍ଡି, ବିରସ ଓ ସୁରସ।
5.103.17
एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः ।
मातले पश्य यद्यत्र कश्चित्ते रोचते वरः ॥ ५.१०३.१७ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଆହୁରି ବହୁ କଶ୍ୟପପୁତ୍ର ସ୍ମୃତ। ମାତଳି, ଦେଖ, ଏଠାରେ ତୁମକୁ କେଉଁ ବର ପସନ୍ଦ ଆସେ।
5.103.18
मातलिस्त्वेकमव्यग्रः सततं संनिरीक्ष्य वै ।
पप्रच्छ नारदं तत्र प्रीतिमानिव चाभवत् ॥ ५.१०३.१८ ॥
ମାତଳି ଶାନ୍ତଚିତ୍ତରେ ନିରନ୍ତର ଦେଖି, ଜଣକୁ ବାଛି ସେଠାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ପଗ୍ରଚ୍ଛ କଲା; ସେ ଯେପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା।
5.103.19
स्थितो य एष पुरतः कौरव्यस्यार्यकस्य तु ।
द्युतिमान्दर्शनीयश्च कस्यैष कुलनन्दनः ॥ ५.१०३.१९ ॥
କୌରବ୍ୟ ଆର୍ୟକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି କାହାର କୁଳର ଆନନ୍ଦ?
5.103.20
कः पिता जननी चास्य कतमस्यैष भोगिनः ।
वंशस्य कस्यैष महान्केतुभूत इव स्थितः ॥ ५.१०३.२० ॥
ଏହାର ପିତା କିଏ ଏବଂ ମାତା କିଏ? ଏ କେଉଁ ନାଗବଂଶର? କାହାର ବଂଶର ମହାନ ଧ୍ୱଜା ପରି ଏ ଠିଆ ହୋଇଛି?
5.103.21
प्रणिधानेन धैर्येण रूपेण वयसा च मे ।
मनः प्रविष्टो देवर्षे गुणकेश्याः पतिर्वरः ॥ ५.१०३.२१ ॥
ହେ ଦେବର୍ଷି, ଏହାର ଏକାଗ୍ରତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ମୋ ମନ ଏଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ଗୁଣକେଶୀଙ୍କ ପତି ଏ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
5.103.22
मातलिं प्रीतमनसं दृष्ट्वा सुमुखदर्शनात् ।
निवेदयामास तदा माहात्म्यं जन्म कर्म च ॥ ५.१०३.२२ ॥
ସୁମୁଖଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ମାତଲିଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ସେ ତାହାର ମହିମା, ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମ କହିଲେ।
5.103.23
ऐरावतकुले जातः सुमुखो नाम नागराट् ।
आर्यकस्य मतः पौत्रो दौहित्रो वामनस्य च ॥ ५.१०३.२३ ॥
ଐରାବତ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସୁମୁଖ ନାମକ ନାଗରାଜ ଆର୍ୟକଙ୍କ ପୌତ୍ର ଏବଂ ବାମନଙ୍କ ଦୌହିତ୍ର ବୋଲି ଗଣିତ।
5.103.24
एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले ।
नचिराद्वैतनेयेन पञ्चत्वमुपपादितः ॥ ५.१०३.२४ ॥
ହେ ମାତଲି, ଏହାର ପିତା ଚିକୁର ନାମକ ନାଗ; ବୈତନେୟ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥିଲେ।
5.103.25
ततोऽब्रवीत्प्रीतमना मातलिर्नारदं वचः ।
एष मे रुचितस्तात जामाता भुजगोत्तमः ॥ ५.१०३.२५ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ମାତଲି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ତାତ, ଏହି ଉତ୍ତମ ନାଗ ମୋର ଜାମାତା ହେବା ପାଇଁ ମୋତେ ପସନ୍ଦ।"
5.103.26
क्रियतामत्र यत्नो वै प्रीतिमानस्म्यनेन वै ।
अस्मै नागाय वै दातुं प्रियां दुहितरं मुने ॥ ५.१०३.२६ ॥
"ହେ ମୁନି, ଏଥିପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ; ଏହି ନାଗକୁ ମୋ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଦେବାରେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଆନନ୍ଦିତ।"