మహాభారతం · అధ్యాయం 5.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.103.1
इयं भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ।
यादृशी देवराजस्य पुरी वर्याऽमरावती ॥ ५.१०३.१ ॥
వాసుకిచే రక్షించబడుతున్న ఈ భోగవతి అనే నగరం ఉంది; దేవరాజు యొక్క శ్రేష్ఠమైన అమరావతి వంటిది.
5.103.2
एष शेषः स्थितो नागो येनेयं धार्यते सदा ।
तपसा लोकमुख्येन प्रभावसहिता मही ॥ ५.१०३.२ ॥
ఈ శేషుడు అనే నాగుడు నిలిచి ఉన్నాడు; అతనితో ఈ భూమి ఎల్లప్పుడూ ధరించబడుతోంది; లోకాధిపతి తపస్సుతో ఈ ప్రభావవంతమైన భూమి (నిలిచి ఉంది).
5.103.3
श्वेताचलनिभाकारो दिव्याभरणभूषितः ।
सहस्रं धारयन्मूर्ध्नां ज्वालाजिह्वो महाबलः ॥ ५.१०३.३ ॥
తెల్లని పర్వతం వంటి ఆకారం కలవాడు, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు, వేయి శిరస్సులను ధరించేవాడు, జ్వాలల వంటి నాలుక కలవాడు, మహాబలుడు.
5.103.4
इह नानाविधाकारा नानाविधविभूषणाः ।
सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०३.४ ॥
ఇక్కడ వివిధ రూపాలు, వివిధ ఆభరణాలు కలిగిన సురసా పుత్రులైన నాగులు, దుఃఖరహితులై నివసిస్తున్నారు.
5.103.5
मणिस्वस्तिकचक्राङ्काः कमण्डलुकलक्षणाः ।
सहस्रसंख्या बलिन सर्वे रौद्राः स्वभावतः ॥ ५.१०३.५ ॥
మణి, స్వస్తిక, చక్ర చిహ్నాలు కలవారు, కమండలు లక్షణం కలవారు; సంఖ్యలో వేలాది, బలవంతులు, స్వభావంతో అందరూ భయంకరులు.
5.103.6
सहस्रशिरसः केचित्केचित्पञ्चशताननाः ।
शतशीर्षास्तथा केचित्केचित्रिशिरसोऽपि च ॥ ५.१०३.६ ॥
కొందరు వేయి శిరస్సులు కలవారు, కొందరు ఐదువందల ముఖాలు కలవారు, అలాగే కొందరు వంద శిరస్సులు కలవారు, మరికొందరు మూడు శిరస్సులు కలవారు కూడా.
5.103.7
द्विपञ्चशिरसः केचित्केचित्सप्तसुखास्तथा ।
महाभोगा महाकायाः पर्वताभोगभोगिनः ॥ ५.१०३.७ ॥
కొందరికి పది తలలు, కొందరికి ఏడు పడగలు. వారు గొప్ప చుట్టలు, పెద్ద దేహాలు కలవారు; పర్వతాల వంటి విస్తారమైన చుట్టలు కలవారు.
5.103.8
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
नागानामेकवंशानां यथाश्रेष्ठं तु मे श्रुणु ॥ ५.१०३.८ ॥
ఇక్కడ ఒకే వంశానికి చెందిన నాగులు వేలు, లక్షలు, కోట్లుగా అనేకం ఉన్నారు. వారిని వారి శ్రేష్ఠత క్రమంలో నా నుండి వినుము.
5.103.9
वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनञ्जयौ ।
कालीयो नहुषश्चैव कम्बलाश्वतरावुभौ ॥ ५.१०३.९ ॥
వాసుకి, తక్షకుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు, కాళీయుడు, నహుషుడు, కంబలుడు మరియు అశ్వతరుడు ఇద్దరూ.
5.103.10
बाह्यकुण्डो मणिर्नागस्तथैवापूरणः खगः ।
वामनश्चैलपत्रश्च कुकुरः कुकुणस्तथा ॥ ५.१०३.१० ॥
బాహ్యకుండుడు, మణి అనే నాగు, అలాగే ఆపూరణుడు, ఖగుడు, వామనుడు, చైలపత్రుడు, కుకురుడు, కుకుణుడు.
5.103.11
आर्यको नन्दकश्चैव तथा कलशपोतकौ ।
कैलासकः पिञ्जरको नागश्चैरावतस्तथा ॥ ५.१०३.११ ॥
ఆర్యకుడు, నందకుడు, కలశుడు, పోతకుడు, కైలాసకుడు, పింజరకుడు, నాగుడైన ఐరావతుడు కూడా.
5.103.12
सुमनोमुखो दधिमुखः शङ्खो नन्दोपनन्दकौ ।
आप्तः कोटरकश्चैव शिखी निष्ठूरिकस्तथा ॥ ५.१०३.१२ ॥
సుమనోముఖుడు, దధిముఖుడు, శంఖుడు, నందుడు, ఉపనందుడు, ఆప్తుడు, కోటరకుడు, శిఖి, నిష్ఠూరికుడు కూడా.
5.103.13
तित्तिरिर्हस्तिभद्रश्च कुमुदो माल्यपिण्डकः ।
द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः ॥ ५.१०३.१३ ॥
తిత్తిరి, హస్తిభద్రుడు, కుముదుడు, మాల్యపిండకుడు, ఇద్దరు పద్ములు, పుండరీకుడు, పుష్పుడు, ముద్గరపర్ణకుడు.
5.103.14
करवीरः पीठरकः संवृत्तो वृत्त एव च ।
पिण्डारो बिल्वपत्रश्च मूषिकादः शिरीषकः ॥ ५.१०३.१४ ॥
కరవీరుడు, పీఠరకుడు, సంవృత్తుడు, వృత్తుడు, పిండారుడు, బిల్వపత్రుడు, మూషికాదుడు, శిరీషకుడు.
5.103.15
दिलीपः शङ्खशीर्षश्च ज्योतिष्कोऽथापराजितः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च कुहुरः कृशकस्तथा ॥ ५.१०३.१५ ॥
దిలీపుడు, శంఖశీర్షుడు, జ్యోతిష్కుడు, తరువాత అపరాజితుడు, కౌరవ్యుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, కుహురుడు, కృశకుడు.
5.103.16
विरजा धारणश्चैव सुबाहुर्मुखरो जयः ।
बधिरान्धौ विशुण्डिश्च विरसः सुरसस्तथा ॥ ५.१०३.१६ ॥
విరజుడు, ధారణుడు, సుబాహుడు, ముఖరుడు, జయుడు, బధిరుడు-అంధుడు, విశుండి, విరసుడు, సురసుడు.
5.103.17
एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः ।
मातले पश्य यद्यत्र कश्चित्ते रोचते वरः ॥ ५.१०३.१७ ॥
వీరు, ఇంకా అనేకులు కశ్యపుని పుత్రులుగా స్మరించబడ్డారు. మాతలీ, ఇక్కడ నీకు ఏ వరుడు నచ్చుతాడో చూడు.
5.103.18
मातलिस्त्वेकमव्यग्रः सततं संनिरीक्ष्य वै ।
पप्रच्छ नारदं तत्र प्रीतिमानिव चाभवत् ॥ ५.१०३.१८ ॥
మాతలి ప్రశాంతంగా నిరంతరం పరిశీలించి, ఒకరిని గుర్తించి అక్కడే నారదుడిని అడిగాడు; అతడు సంతోషించినట్లు అయ్యాడు.
5.103.19
स्थितो य एष पुरतः कौरव्यस्यार्यकस्य तु ।
द्युतिमान्दर्शनीयश्च कस्यैष कुलनन्दनः ॥ ५.१०३.१९ ॥
కౌరవ్యుడైన ఆర్యకుని ముందు నిలిచి ఉన్న ఇతడు, తేజోవంతుడు, చూడదగినవాడు; ఇతడు ఎవరి కులానికి ఆనందం?
5.103.20
कः पिता जननी चास्य कतमस्यैष भोगिनः ।
वंशस्य कस्यैष महान्केतुभूत इव स्थितः ॥ ५.१०३.२० ॥
ఇతని తండ్రి ఎవరు, తల్లి ఎవరు? ఈ నాగ వంశంలో ఎవరివాడు? ఎవరి వంశానికి ఇతడు గొప్ప ధ్వజంలా నిలిచి ఉన్నాడు?
5.103.21
प्रणिधानेन धैर्येण रूपेण वयसा च मे ।
मनः प्रविष्टो देवर्षे गुणकेश्याः पतिर्वरः ॥ ५.१०३.२१ ॥
దేవర్షీ, ఇతని శ్రద్ధ, ధైర్యం, రూపం, యౌవనం వలన నా మనసు ఇతనిపై నిలిచింది; గుణకేశికి వరుడు ఇతడే.
5.103.22
मातलिं प्रीतमनसं दृष्ट्वा सुमुखदर्शनात् ।
निवेदयामास तदा माहात्म्यं जन्म कर्म च ॥ ५.१०३.२२ ॥
సుముఖుని చూసి సంతోషించిన మనసుగల మాతలికి అప్పుడు ఇతడు తన మహిమ, జన్మ, కర్మలను వివరించాడు.
5.103.23
ऐरावतकुले जातः सुमुखो नाम नागराट् ।
आर्यकस्य मतः पौत्रो दौहित्रो वामनस्य च ॥ ५.१०३.२३ ॥
ఐరావత వంశంలో జన్మించిన సుముఖుడనే నాగరాజు ఆర్యకుని మనవడిగా, వామనుని దౌహిత్రుడిగా పరిగణించబడ్డాడు.
5.103.24
एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले ।
नचिराद्वैतनेयेन पञ्चत्वमुपपादितः ॥ ५.१०३.२४ ॥
మాతలీ, ఇతని తండ్రి చికురుడనే నాగుడు; కొంతకాలం క్రితమే వైతనేయునిచే అతడు మరణానికి గురయ్యాడు.
5.103.25
ततोऽब्रवीत्प्रीतमना मातलिर्नारदं वचः ।
एष मे रुचितस्तात जामाता भुजगोत्तमः ॥ ५.१०३.२५ ॥
అప్పుడు సంతోషమైన మనసుతో మాతలి నారదునితో ఇలా అన్నాడు: "తాతా, ఈ ఉత్తమ నాగుడు నాకు అల్లుడిగా నచ్చాడు."
5.103.26
क्रियतामत्र यत्नो वै प्रीतिमानस्म्यनेन वै ।
अस्मै नागाय वै दातुं प्रियां दुहितरं मुने ॥ ५.१०३.२६ ॥
"ముని, ఇందులో ప్రయత్నం చేయి; ఈ నాగుడికి నా ప్రియమైన కుమార్తెను ఇవ్వడానికి నేను నిజంగా సంతోషిస్తున్నాను."