महाभारत · अध्याय 5.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.11.1
ऋषयोऽथाब्रुवन्सर्वे देवाश्च त्रिदिवेश्वराः ।
अयं वै नहुपः श्रीमान्देवराज्येऽभिषिच्यताम् ॥ ५.११.१ ॥
तेव्हा ऋषी आणि त्रिदिवाचे सर्व अधिपती देव म्हणाले, "हा तेजस्वी नहुष देवराज्यावर अभिषिक्त होवो."
5.11.2
तेजस्वी च यशस्वी च धार्मिकश्चैव नित्यदा ।
ते गत्वा त्वब्रुवन्सर्वे राजा नो भव पार्थिव ॥ ५.११.२ ॥
तो तेजस्वी, यशस्वी आणि नित्य धार्मिक आहे. ते सर्व त्याच्याकडे जाऊन म्हणाले, "हे पार्थिवा, तू आमचा राजा हो."
5.11.3
स तानुवाच नहुषो देवानृपिगणांस्तथा ।
पितृभिः सहितान्राजन्परिप्सन्हितमात्मनः ॥ ५.११.३ ॥
तेव्हा नहुष त्या देवांना, ऋषिगणांना आणि पितरांसह असलेल्यांना म्हणाला — हे राजा, स्वतःचे हित शोधत.
5.11.4
दुर्बलोऽहं न मे शक्तिर्भवतां परिपालने ।
बलवाञ्ज्ञायतां कश्चिद्बलं शक्रे हि नित्यदा ॥ ५.११.४ ॥
"मी दुर्बल आहे, तुमचे रक्षण करण्याची शक्ती माझ्यात नाही. कोणी बलवान शोधा; बल तर नेहमी इंद्राकडेच असते."
5.11.5
तमब्रुवन्पुनः सर्वे देवा ऋषिपुरोगमाः ।
अस्माकं तपसा युक्तः पाहि राज्यं त्रिविष्टपे ॥ ५.११.५ ॥
तेव्हा ऋषींना पुढे ठेवलेले सर्व देव त्याला पुन्हा म्हणाले, "तू आमच्या तपाने युक्त आहेस; त्रिविष्टपाचे राज्य रक्ष."
5.11.6
परस्परभयं घोरमस्माकं हि न संशयः ।
अभिषिच्यस्व राजेन्द्र भव राजा त्रिविष्टपे ॥ ५.११.६ ॥
"आमच्यात परस्परांचे भय घोर आहे, यात संशय नाही. हे राजेंद्रा, अभिषिक्त होऊन त्रिविष्टपाचा राजा हो."
5.11.7
देवदानवयक्षाणामृषीणां रक्षसां तथा ।
पितृगन्धर्वभूतानां चक्षुर्विषयवर्तिनाम्। ॥ ५.११.७ ॥
देव, दानव, यक्ष, ऋषी, राक्षस, तसेच पितर, गंधर्व, भूत—दृष्टीच्या कक्षेत राहणाऱ्यांचे.
5.11.8
तेज आदास्यसे पश्यन्बलवांश्च भविष्यसि ।
धर्मं पुरस्कृत्य सदा सरवलोकाधिपो भव ॥ ५.११.८ ॥
तू तेज प्राप्त करशील; पाहता पाहता बलवान होशील. सदैव धर्माला पुढे ठेवून सर्वलोकांचा अधिपती हो.
5.11.9
ब्रह्मर्षीश्चापि देवांश्च गोपायस्व त्रिविष्टपे ।
अभिषिक्तः स राजेन्द्र ततो राजा त्रिविष्टपे ॥ ५.११.९ ॥
ब्रह्मर्षी आणि देवांचेही स्वर्गात रक्षण कर. हे राजेंद्रा, अभिषिक्त होऊन तेव्हा स्वर्गात राजा होशील.
5.11.10
धर्मं पुरस्कृत्य तदा सर्वलोकाधिपोऽभवत् ।
सुदुर्लभं वरं लब्ध्वा प्राप्य राज्यं त्रिविष्टपे ॥ ५.११.१० ॥
धर्माला पुढे ठेवून तो तेव्हा सर्वलोकांचा अधिपती झाला. अतिदुर्लभ वर मिळवून, स्वर्गात राज्य मिळवून.
5.11.11
धर्मात्मा सततं भूत्वा कामात्मा समपद्यत ।
देवोद्यानेषु सर्वेषु नन्दनोपवनेषु च ॥ ५.११.११ ॥
सदा धर्मात्मा असूनही तो कामात्मा झाला. देवांच्या सर्व उद्यानांत आणि नंदन उपवनांत.
5.11.12
कैलासे हिमवत्पृष्ठे मन्दरे श्वेतपर्वते ।
सह्ये महेन्द्रे मलये समुद्रेषु सरित्सु च ॥ ५.११.१२ ॥
कैलासावर, हिमालयाच्या पाठीवर, मंदरावर, श्वेत पर्वतावर, सह्यावर, महेंद्रावर, मलयावर, समुद्रांत आणि नद्यांत.
5.11.13
अप्सरोभिः परिवृतो देवकन्यासमावृतः ।
नहुषो देवराजोऽथ क्रीडन्बहुविधं तदा ॥ ५.११.१३ ॥
अप्सरांनी वेढलेला, देवकन्यांनी आवृत्त झालेला देवराज नहुष तेव्हा अनेक प्रकारे क्रीडा करीत होता.
5.11.14
श्रृण्वन्दिव्या बहुविधाः कथाः श्रुतिमनोहराः ।
वादित्राणि च सर्वाणि गीतं च मधुरस्वनम् ॥ ५.११.१४ ॥
अनेक प्रकारच्या दिव्य, कानांना गोड वाटणाऱ्या कथा ऐकत, सर्व वाद्ये आणि मधुर स्वरातील गीत ऐकत (तो होता).
5.11.15
विश्वावसुर्नारदश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
ऋतवः षट्च देवेन्द्रं मूर्तिमन्त उपस्थिताः ॥ ५.११.१५ ॥
विश्वावसू आणि नारद, गंधर्व आणि अप्सरांचे समूह, सहा ऋतू मूर्तिमंत होऊन देवेंद्रापाशी उपस्थित होते.
5.11.16
मारुतः सुरभिर्वाति मनोज्ञः सत्वशीतलः ।
एवं विक्रीडतस्तस्य नहुषस्य दुरात्मनः ॥ ५.११.१६ ॥
सुगंधी, मनोहर आणि शीतल वारा वाहत होता. अशा प्रकारे त्या दुरात्मा नहुषाची क्रीडा चालू असता.
5.11.17
संप्राप्ता दर्शनं देवी शक्रस्य महिषी प्रिया ।
स तां संदृश्य दुष्टात्मा प्राह सर्वान्सभासदः ॥ ५.११.१७ ॥
इंद्राची प्रिय पट्टराणी देवी दिसली. तिला पाहून दुष्टात्मा नहुष सर्व सभासदांना म्हणाला.
5.11.18
इन्द्रस्य महिषी देवी कस्मान्मां नोपतिष्ठति ।
अहमिन्द्रोऽस्मि देवानां लोकानां च तथेश्वरः ॥ ५.११.१८ ॥
इंद्राची पट्टराणी देवी माझी सेवा करण्यास का येत नाही? मी इंद्र आहे; देव आणि लोकांचाही मीच स्वामी आहे.
5.11.19
आगच्छतु शची मह्यं क्षिप्रमद्य निवेशनम् ।
तच्छ्रुत्वा दुर्मना देवी बृहस्पतिमुवाच ह ॥ ५.११.१९ ॥
"शची आज लवकर माझ्या निवासस्थानी येवो." हे ऐकून दुःखी मनाच्या देवीने बृहस्पतीला म्हटले.
5.11.20
रक्ष मां नहुषाद्ब्रह्मंस्त्वामस्मि शरणं गता ।
सर्वलक्षणसंपन्नां ब्रह्मंस्त्वं मां प्रभाषसे ॥ ५.११.२० ॥
"हे ब्राह्मणा, नहुषापासून माझे रक्षण करा; मी तुम्हाला शरण आले आहे." "हे ब्राह्मणा, सर्वलक्षणसंपन्न म्हणून तुम्ही माझी स्तुती करत आहात."
5.11.21
देवराजस्य दयितामत्यन्तं सुखभागिनीम् ।
अवैधव्येन युक्तां चाप्येकपत्नीं पतिव्रदाम् ॥ ५.११.२१ ॥
देवराजाची अत्यंत प्रिय, सुखाची भागी, अवैधव्य लाभलेली, एकपत्नी आणि पतिव्रता.
5.11.22
उक्तवानसि मां पूर्वमृतां तां कुरु वै गिरम् ।
नोक्तपूर्वं च भगवन्मृषा ते किंचिदीश्वर ॥ ५.११.२२ ॥
"तुम्ही पूर्वी मला म्हणालात; ते वचन खरे करा." "हे भगवन्, हे ईश्वरा, तुम्ही पूर्वी कधीही असत्य बोलला नाही."
5.11.23
तस्मादेतद्भवेत्सत्यं त्वयोक्तं द्विजसत्तम ।
बृहस्पतिरथोवाच इन्द्राणीं भयमोहिताम् ॥ ५.११.२३ ॥
म्हणून, हे द्विजोत्तमा, तुम्ही म्हणालात ते खरे होवो. मग बृहस्पती भयाने मोहित झालेल्या इंद्राणीला म्हणाला.
5.11.24
यदुक्तासि मया देवि सत्यं तद्भविता ध्रुवम् ।
द्रक्ष्यसे देवराजं तमिन्द्रं शीघ्रमिहागतम् ॥ ५.११.२४ ॥
हे देवी, मी जे म्हणालो ते निश्चितच खरे होईल; लवकरच येथे आलेल्या त्या देवराज इंद्राला तू पाहशील.
5.11.25
न भेतव्यं च नहुषात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
समानयिष्ये शक्रेण नचिराद्भवतीमहम् ॥ ५.११.२५ ॥
नहुषाची भीती बाळगू नकोस; हे खरे सांगतो. लवकरच मी तुला शक्र (इंद्र) याच्याशी पुन्हा एकत्र करीन.
5.11.26
अथ शुश्राव नहुष इन्द्राणीं शरणीं गताम् ।
बृहस्पतेरङ्गिरसश्रुक्रोध स नृपस्तदा ॥ ५.११.२६ ॥
तेव्हा इंद्राणी अंगिरस बृहस्पतीला शरण गेली आहे हे नहुषाने ऐकले; तो राजा तेव्हा क्रोधित झाला.