ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.110.1
इयं दिग्दियिता राज्ञो वरुणस्य तु गोपतेः ।
सदा सलिलराजस्य प्रतिष्ठा चादिरेव च ॥ ५.११०.१ ॥
ଏହି ଦିଗ ରାଜା ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସେ ଗୋପତି ଓ ଜଳରାଜ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ସଦା ଆସନ ଏବଂ ପର୍ବତ ଅଛି।
5.110.2
अत्र पश्चादहः सूर्यो विसर्जयति गाः स्वयम् ।
पश्चिमेत्यभिविख्याता दिगियं द्विजसत्तम ॥ ५.११०.२ ॥
ଏଠାରେ ଦିନର ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ନିଜର କିରଣ ସଂହରଣ କରନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦିଗ ପଶ୍ଚିମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
5.110.3
यादसामत्र राज्येन सलिलस्य च गुप्तये ।
कश्यपो भगवान्देवो वरुणं स्माभ्यषेचयत् ॥ ५.११०.३ ॥
ଏଠାରେ ଜଳଚର ଓ ଜଳର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ଦେବ କଶ୍ୟପ ବରୁଣଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ।
5.110.4
अत्र पीत्वा समस्तान्वै वरुणस्य रसांस्तु षट् ।
जायते तरुणः सोमः शुक्लस्यादौ तमिस्रहा ॥ ५.११०.४ ॥
ଏଠାରେ ବରୁଣଙ୍କ ଛଅ ରସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାନ କରି, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରେ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ ତରୁଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମନ୍ତି।
5.110.5
अत्र पञ्चात्कृता दैत्या वायुना संयतास्तदा ।
निश्चसन्तो महावातैरर्दिताः सुषुपुर्द्विज ॥ ५.११०.५ ॥
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଦିଗରେ ସୃଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସେତେବେଳେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସଂଯତ ହେଲେ; ମହାବାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଶୋଇଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
5.110.6
अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतः ।
अस्तो नाम यतः सन्ध्या पश्चिमा प्रतिसर्यति ॥ ५.११०.६ ॥
ଏଠାରେ ପ୍ରିୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପର୍ବତ ଗ୍ରହଣ କରେ; ତାହାର ନାମ ଅସ୍ତ। ସେଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୁନଃ ଫେରି ଆସେ।
5.110.7
अतो रात्रिश्च निद्रा च निर्गता दिवसक्षये ।
जायते जीवलोकस्य हर्तुमर्धमिवायुषः ॥ ५.११०.७ ॥
ଏଠାରୁ ଦିନ ଶେଷରେ ରାତ୍ରି ଓ ନିଦ୍ରା ବାହାରି ଆସନ୍ତି, ଯେପରି ଜୀବଲୋକର ଆୟୁର ଅଧା ହରଣ କରିବାକୁ।
5.110.8
अत्र देवीं दितिं सुप्तामात्मप्रसवधारिणीम् ।
विगर्भामकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः ॥ ५.११०.८ ॥
ଏଠାରେ ନିଦ୍ରିତା ଦେବୀ ଦିତିଙ୍କୁ — ଯିଏ ନିଜ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ — ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭହୀନ କଲେ; ଏଠାରେ ହିଁ ମରୁଦ୍ଗଣ ଜନ୍ମିଲେ।
5.110.9
अत्र मूलं हिमवतो मन्दरं याति शाश्वतम् ।
अपि वर्षसहस्रेण न चास्यान्तोऽधिगम्यते ॥ ५.११०.९ ॥
ଏଠାରେ ହିମାଳୟର ମୂଳ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ମନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ; ହଜାରେ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ତ ମିଳେ ନାହିଁ।
5.110.10
अत्र काञ्चनशैलस्य काञ्चनाम्बुरुहस्य च ।
उदधेस्तीरमासाद्य सुरभिः क्षरते पयः ॥ ५.११०.१० ॥
ଏଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ନିକଟରେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସୁରଭି କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ କରେ।
5.110.11
अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यते ।
स्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः ॥ ५.११०.११ ॥
ଏଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ କବନ୍ଧ (ମୁଣ୍ଡହୀନ ଶରୀର) ଦେଖାଯାଏ — ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସ୍ୱର୍ଭାନୁର; ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
5.110.12
सुवर्णशिरसोऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतः ।
अदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः ॥ ५.११०.१२ ॥
ଏଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମସ୍ତକ ଓ ହରିତ ରୋମବିଶିଷ୍ଟ — ଗାୟନ କରୁଥିବା, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅପ୍ରମେୟଙ୍କର — ମହାଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
5.110.13
अत्र ध्वजवती नाम कुमारी हरिमेधसः ।
आकाशे तिष्ठतिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात् ॥ ५.११०.१३ ॥
ଏଠାରେ ହରିମେଧସଙ୍କ ଧ୍ୱଜବତୀ ନାମକ କୁମାରୀ ଅଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ "ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ" କହି ସେ ଆକାଶରେ ଠିଆ ହେଲେ।
5.110.14
अत्र वायुस्तथा वह्निरापः खं चापि गालव ।
आह्निकं चैव नैशं च दुःखं स्पर्शं विमुञ्चति ॥ ५.११०.१४ ॥
ହେ ଗାଳବ, ଏଠାରେ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଦିନ ଓ ରାତିର ଦୁଃଖ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ଏଠାରେ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ।
5.110.15
अतःप्रभृति सूर्यस्य तिर्यगावर्तते गतिः ।
अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम् ॥ ५.११०.१५ ॥
ସେହିଦିନଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ତିର୍ଯ୍ୟକ ଭାବେ ଘୂରେ; ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ ଆଦିତ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
5.110.16
अष्टाविंशतिरात्रं च क्रम्य सह भानुना ।
निष्पतन्ति पुनः सूर्यात्सोमसंयोगयोगतः ॥ ५.११०.१६ ॥
ଅଠାଇଶ ରାତ୍ରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଗମନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂଯୋଗଯୋଗରେ ସେମାନେ ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରନ୍ତି।
5.110.17
अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयः ।
अत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणालये ॥ ५.११०.१७ ॥
ଏଠାରେ ନଦୀମାନଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସମୁଦ୍ରର ଉଦୟ ଅଛି; ତ୍ରିଲୋକର ଜଳ ବରୁଣଙ୍କ ଆଳୟରେ ରହେ।
5.110.18
अत्र पन्नगराजस्याप्यनन्तस्य निवेशनम् ।
अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानमनुत्तमम् ॥ ५.११०.१८ ॥
ଏଠାରେ ନାଗରାଜ ଅନନ୍ତଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ।
5.110.19
अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम् ।
महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम् ॥ ५.११०.१९ ॥
ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିର ସଖା ପବନଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ମହର୍ଷି କଶ୍ୟପ ଏବଂ ମାରୀଚଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି।
5.110.20
एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितः ।
ब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम ॥ ५.११०.२० ॥
ଏହା ତୁମର ପଶ୍ଚିମ ପଥ; ଦିଗ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଏହା କୁହାଯାଇଛି। ଗାଳବ, କୁହ; ଆମେ ଯିବା। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ସଂକଳ୍ପ କଣ?