మహాభారతం · అధ్యాయం 5.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.110.1
इयं दिग्दियिता राज्ञो वरुणस्य तु गोपतेः ।
सदा सलिलराजस्य प्रतिष्ठा चादिरेव च ॥ ५.११०.१ ॥
ఈ దిక్కు రాజు వరుణునికి ప్రియమైనది; ఆయన గోపతి, జలరాజు. ఇక్కడ ఆయనకు శాశ్వత స్థానమూ పర్వతమూ ఉన్నాయి.
5.110.2
अत्र पश्चादहः सूर्यो विसर्जयति गाः स्वयम् ।
पश्चिमेत्यभिविख्याता दिगियं द्विजसत्तम ॥ ५.११०.२ ॥
ఇక్కడ పగలు చివర సూర్యుడు స్వయంగా తన కిరణాలను ఉపసంహరిస్తాడు; ద్విజోత్తమా, ఈ దిక్కు పశ్చిమం అని ప్రసిద్ధి.
5.110.3
यादसामत्र राज्येन सलिलस्य च गुप्तये ।
कश्यपो भगवान्देवो वरुणं स्माभ्यषेचयत् ॥ ५.११०.३ ॥
ఇక్కడ జలజీవులను, జలాన్ని రక్షించడానికి పూజ్యుడైన దేవుడు కశ్యపుడు వరుణునికి రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
5.110.4
अत्र पीत्वा समस्तान्वै वरुणस्य रसांस्तु षट् ।
जायते तरुणः सोमः शुक्लस्यादौ तमिस्रहा ॥ ५.११०.४ ॥
ఇక్కడ వరుణుని ఆరు రసాలను పూర్తిగా త్రాగి, శుక్లపక్షం ఆరంభంలో చీకటిని పోగొట్టే యౌవన చంద్రుడు పుడతాడు.
5.110.5
अत्र पञ्चात्कृता दैत्या वायुना संयतास्तदा ।
निश्चसन्तो महावातैरर्दिताः सुषुपुर्द्विज ॥ ५.११०.५ ॥
ఇక్కడ ఐదవ దిక్కులో సృష్టించబడిన దైత్యులు అప్పుడు వాయువుచే నియంత్రించబడ్డారు; మహావాయువులచే బాధితులై నిట్టూర్పులు విడుస్తూ నిద్రించారు, ద్విజా.
5.110.6
अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतः ।
अस्तो नाम यतः सन्ध्या पश्चिमा प्रतिसर्यति ॥ ५.११०.६ ॥
ఇక్కడ ప్రియుడైన సూర్యుణ్ణి పర్వతం స్వీకరిస్తుంది; దానిని అస్తమనం అంటారు. అక్కడి నుండే పశ్చిమ సంధ్య తిరిగి వ్యాపిస్తుంది.
5.110.7
अतो रात्रिश्च निद्रा च निर्गता दिवसक्षये ।
जायते जीवलोकस्य हर्तुमर्धमिवायुषः ॥ ५.११०.७ ॥
ఇక్కడ నుండి పగలు ముగిసేటప్పుడు రాత్రి, నిద్ర వెలువడుతాయి; జీవలోకపు ఆయుష్షులో సగాన్ని హరించుటకు అన్నట్లు.
5.110.8
अत्र देवीं दितिं सुप्तामात्मप्रसवधारिणीम् ।
विगर्भामकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः ॥ ५.११०.८ ॥
ఇక్కడ నిద్రిస్తున్న దేవి దితి — తన గర్భాన్ని ధరించి ఉన్నది — ఇంద్రుడు గర్భరహితురాలిని చేశాడు; ఇక్కడే మరుద్గణాలు జన్మించాయి.
5.110.9
अत्र मूलं हिमवतो मन्दरं याति शाश्वतम् ।
अपि वर्षसहस्रेण न चास्यान्तोऽधिगम्यते ॥ ५.११०.९ ॥
ఇక్కడ హిమాలయ మూలం శాశ్వతంగా మందర పర్వతం వరకు సాగుతుంది; వేయి సంవత్సరాలైనా దాని అంతం కనబడదు.
5.110.10
अत्र काञ्चनशैलस्य काञ्चनाम्बुरुहस्य च ।
उदधेस्तीरमासाद्य सुरभिः क्षरते पयः ॥ ५.११०.१० ॥
ఇక్కడ బంగారు పర్వతం, బంగారు కమలం సమీపాన, సముద్ర తీరానికి చేరి సురభి పాలు స్రవిస్తుంది.
5.110.11
अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यते ।
स्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः ॥ ५.११०.११ ॥
ఇక్కడ సముద్ర మధ్యలో ఒక కబంధం కనిపిస్తుంది — సూర్యుని వంటి స్వర్భానుడిది; అది చంద్రుడిని, సూర్యుడిని హతమార్చాలని కోరుతోంది.
5.110.12
सुवर्णशिरसोऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतः ।
अदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः ॥ ५.११०.१२ ॥
ఇక్కడ బంగారు శిరస్సు, పసుపు వర్ణ రోమాలు గల — పాడుతున్న, కనబడని, అప్రమేయుడి — మహా ధ్వని వినబడుతుంది.
5.110.13
अत्र ध्वजवती नाम कुमारी हरिमेधसः ।
आकाशे तिष्ठतिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात् ॥ ५.११०.१३ ॥
ఇక్కడ హరిమేధసుని కుమార్తె ధ్వజవతి అనే కన్య ఉన్నది; సూర్యుని ఆజ్ఞతో "ఆగు, ఆగు" అని చెప్పుతూ ఆకాశంలో నిలిచింది.
5.110.14
अत्र वायुस्तथा वह्निरापः खं चापि गालव ।
आह्निकं चैव नैशं च दुःखं स्पर्शं विमुञ्चति ॥ ५.११०.१४ ॥
ఓ గాలవా, ఇక్కడ వాయువు, అగ్ని, జలం, ఆకాశం కూడా ఉన్నాయి; పగలు, రాత్రి కలిగించే దుఃఖాన్ని, స్పర్శను ఇక్కడ విడిచిపెడతారు.
5.110.15
अतःप्रभृति सूर्यस्य तिर्यगावर्तते गतिः ।
अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम् ॥ ५.११०.१५ ॥
ఇక నుండి సూర్యుని గతి వక్రంగా తిరుగుతుంది; ఇక్కడ అన్ని జ్యోతిర్గణాలు ఆదిత్యమండలంలో ప్రవేశిస్తాయి.
5.110.16
अष्टाविंशतिरात्रं च क्रम्य सह भानुना ।
निष्पतन्ति पुनः सूर्यात्सोमसंयोगयोगतः ॥ ५.११०.१६ ॥
ఇరవై ఎనిమిది రాత్రులు సూర్యునితో కలసి నడిచి, చంద్రుని సంయోగం వల్ల మళ్ళీ సూర్యుని నుండి బయటకు వస్తాయి.
5.110.17
अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयः ।
अत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणालये ॥ ५.११०.१७ ॥
ఇక్కడ నదుల నిరంతర ఉద్భవం, సముద్రపు ఉదయం ఉన్నాయి; ముల్లోకాల జలాలు వరుణుని నివాసంలో నిలిచి ఉంటాయి.
5.110.18
अत्र पन्नगराजस्याप्यनन्तस्य निवेशनम् ।
अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानमनुत्तमम् ॥ ५.११०.१८ ॥
ఇక్కడ నాగరాజైన అనంతుని నివాసం కూడా ఉంది; ఆది అంతం లేని విష్ణువు యొక్క అత్యుత్తమ స్థానమూ ఇక్కడే ఉంది.
5.110.19
अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम् ।
महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम् ॥ ५.११०.१९ ॥
ఇక్కడ అగ్నికి మిత్రుడైన వాయువు నివాసం కూడా ఉంది. ఇక్కడ మహర్షి కశ్యపుని నివాసం, మరీచి నివాసం ఉన్నాయి.
5.110.20
एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितः ।
ब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम ॥ ५.११०.२० ॥
ఇదే నీకు పశ్చిమ మార్గం; దిక్కు ద్వారం ద్వారా ఇది చెప్పబడింది. గాలవా, చెప్పు; మనం వెళ్దాం. ద్విజోత్తమా, నీ అభిప్రాయం ఏమిటి?