ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.114.1
अथाह गालवं दीनं सुपर्णः पततां वरः ।
निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना शोधितं तथा।
यस्माद्धिरण्मयं सर्वं हिरण्यं तेन चोच्यते ॥ ५.११४.१ ॥
ସେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦୀନ ଗାଳବଙ୍କୁ କହିଲେ: ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ନିର୍ମିତ ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଧିତ; ସବୁକିଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ବୋଲି ଏହାକୁ ହିରଣ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
5.114.2
धत्ते धारयते चेदमतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तदेतत्रिषु लोकेषु धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ ५.११४.२ ॥
ଏହା ଧାରଣ କରେ ଓ ସମ୍ଭାଳେ, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଧନ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଧନ ତିନି ଲୋକରେ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ରହେ।
5.114.3
नित्यं प्रोष्ठपदाभ्यां च शुक्रे धनपतौ तथा ।
मनुष्येभ्यः समादत्ते शुक्रश्चित्तार्जितं धनम् ॥ ५.११४.३ ॥
ସର୍ବଦା ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଧନପତି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ସେହିପରି ଶୁକ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
5.114.4
अजैकपादहिर्बुध्न्यौ रक्ष्येते धनदेन च ।
एवं न शक्यते लब्धुमलब्धव्यं द्विजर्षभ ।
ऋते च धनमश्वानां नावाप्तिर्विद्यते तव ॥ ५.११४.४ ॥
ଅଜୈକପାଦ ଓ ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ ଧନଦ (କୁବେର) ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଭାବେ ଯାହା ମିଳିନାହିଁ ତାହା ମିଳାଯାଇ ନ ପାରେ; ଘୋଡ଼ାର ଧନ ବିନା ତୁମର ତାହା ପ୍ରାପ୍ତି ହେବ ନାହିଁ।
5.114.5
स त्वं याचात्र राजानं कंचिद्राजर्षिवंशजम् ।
अपीड्य राजा पौरान्हि यो नौ कुर्यात्कृतार्थिनौ ॥ ५.११४.५ ॥
ତୁମେ ଏଠାରେ ରାଜର୍ଷି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ କୌଣସି ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଚନା କର; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ନ ଦେଇ ଯେ ରାଜା ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂରଣ କରିବେ।
5.114.6
अस्ति सोमान्ववाये मे जातः कश्चिन्नृपः सखा ।
अभिगच्छावहे तं वै तस्यास्ति विभवो भुवि ॥ ५.११४.६ ॥
ସୋମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ମୋର ଜଣେ ରାଜା ବନ୍ଧୁ ଅଛନ୍ତି; ଆମେ ଦୁହେଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା, କାରଣ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ବିଭବ ଅଛି।
5.114.7
ययातिर्नाम राजर्षिर्नोहुषः सत्यविक्रमः ।
स दास्यति मया चोक्तो भवता चार्थितः स्वयम् ॥ ५.११४.७ ॥
ଯଯାତି ନାମକ ରାଜର୍ଷି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ। ମୁଁ କହିଥିବାରୁ ଏବଂ ଆପଣ ନିଜେ ମାଗିଥିବାରୁ ସେ ଦେବେ।
5.114.8
विभवश्चास्य सुमहानासीद्धनपतेरिव ।
एवं गुरुधनं विद्वन्दानेनैव विशोधय ॥ ५.११४.८ ॥
ତାଙ୍କ ବୈଭବ କୁବେରଙ୍କ ପରି ଅତି ମହାନ। ହେ ବିଦ୍ବାନ, ଗୁରୁଧନକୁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶୁଦ୍ଧ କର।
5.114.9
तथा तौ कथयन्तौ च चिन्तयन्तौ च यत्क्षमम् ।
प्रतिष्ठाने नरपतिं ययातिं प्रत्युपस्थितौ ॥ ५.११४.९ ॥
ଏପରି କଥା ହୋଇ ଓ ଯାହା ଉଚିତ ତାହା ଚିନ୍ତା କରି ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ରାଜା ଯଯାତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
5.114.10
प्रतिगृह्य च सत्कारैरर्घ्यपाद्यादिकं वरम् ।
पृष्टश्चागमने हेतुमुवाच विनतासुतः ॥ ५.११४.१० ॥
ସତ୍କାରପୂର୍ବକ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ଉତ୍ତମ ସତ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରି ଆଗମନର କାରଣ ପଚରାଗଲେ ବିନତାପୁତ୍ର କହିଲେ।
5.114.11
अयं मे नाहुष सखा गालवस्तपसो निधिः ।
विश्वामित्रस्य शिष्योऽभूद्वर्षाण्ययुतशो नृप ॥ ५.११४.११ ॥
ହେ ନହୁଷପୁତ୍ର, ଏ ମୋ ବନ୍ଧୁ ଗାଳବ, ତପସ୍ୟାର ନିଧି। ହେ ରାଜା, ଏ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ଅଯୁତ ଅଯୁତ ବର୍ଷ ଧରି।
5.114.12
सोऽयं तेनाभ्यनुज्ञात उपकारेप्सया द्विजः ।
तमाह भगवान्किं ते ददानि गुरुदक्षिणाम् ॥ ५.११४.१२ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ପାଇ ସେହି ଦ୍ୱିଜ ଉପକାର କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଭଗବନ୍, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ଦେବି?
5.114.13
असकृत्तेन चोक्तेन किंचिदागतमन्युना ।
अयमुक्तः प्रयच्छेति जानता विभवं लघु ॥ ५.११४.१३ ॥
ସେ ବାରମ୍ବାର କହିବାରୁ, କିଛି କ୍ରୋଧ ଜାଗି, 'ଏହା ମୋତେ ଦିଅ' ବୋଲି କୁହାଗଲା; ନିଜର ବିଭବ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲଘୁଭାବରେ।
5.114.14
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां शुद्धजन्मनाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि हयानां चन्द्रवर्चसाम् ॥ ५.११४.१४ ॥
ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କଳା କାନ ଥିବା, ଶ୍ୱେତ, ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶଜାତ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଠଶହ ଘୋଡ଼ା ମୋତେ ଦିଅ।
5.114.15
गुर्वर्थो दीयतामेव यदि गालव मन्यसे ।
इत्येवमाह सक्रोधो विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ ५.११४.१५ ॥
'ତୁମେ ଯଦି ଠିକ୍ ମନେ କର, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ଦିଆଯାଉ' — ଏହିପରି ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ।
5.114.16
सोऽयं शोकेन महता तप्यमानो द्विजर्षभः ।
अशक्तः प्रतिकर्तुं तद्भवन्तं शरणं गतः ॥ ५.११४.१६ ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ତାର ପ୍ରତିକାର କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
5.114.17
प्रतिगृह्य नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथः ।
कृत्वाऽऽपवर्गं गुरवे चरिष्यति महत्तपः ॥ ५.११४.१७ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଇ, ବ୍ୟଥାରହିତ ହୋଇ, ଗୁରୁ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ପୂରଣ କରି ସେ ମହାତପସ୍ୟା କରିବେ।
5.114.18
तपसः संविभागेन भवन्तमपि योक्ष्यते ।
स्वेन राजर्षितपसा पूर्णं त्वां पूरयिष्यति ॥ ५.११४.१८ ॥
ତପସ୍ୟାର ଭାଗ ବାଂଟିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିବେ; ନିଜର ରାଜର୍ଷି-ତପସ୍ୟାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।
5.114.19
यावन्ति रोमाणि हये भवन्तीह नरेश्वर ।
तावन्तो वाजिनो लोकान्प्राप्नुवन्ति महीपते ॥ ५.११४.१९ ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଏହି ଅଶ୍ୱରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛନ୍ତି, ହେ ମହୀପତି, ଅଶ୍ୱମେଧକାରୀମାନେ ସେତେ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
5.114.20
पात्रं प्रतिग्रहस्यायं दातुं पात्रं तथा भवान् ।
शङ्खे क्षीरमिवासक्तं भवत्वेतत्तथोपमम् ॥ ५.११४.२० ॥
ଏ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ପାତ୍ର, ଆପଣ ଦାନ ଦେବାର ପାତ୍ର। ଶଙ୍ଖରେ ଦୁଗ୍ଧ ରହେ ସେପରି ଏହି ଉପମା ହେଉ।