ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.114.1
अथाह गालवं दीनं सुपर्णः पततां वरः ।
निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना शोधितं तथा।
यस्माद्धिरण्मयं सर्वं हिरण्यं तेन चोच्यते ॥ ५.११४.१ ॥
ਤਦ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਪਰਣ ਨੇ ਦੀਨ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਿਰਣ੍ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.114.2
धत्ते धारयते चेदमतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तदेतत्रिषु लोकेषु धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ ५.११४.२ ॥
ਇਹ ਧਾਰਦਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਧਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਨ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
5.114.3
नित्यं प्रोष्ठपदाभ्यां च शुक्रे धनपतौ तथा ।
मनुष्येभ्यः समादत्ते शुक्रश्चित्तार्जितं धनम् ॥ ५.११४.३ ॥
ਸਦਾ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ ਨਛੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਧਨਪਤੀ ਸ਼ੁਕਰ ਵਿੱਚ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਨ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
5.114.4
अजैकपादहिर्बुध्न्यौ रक्ष्येते धनदेन च ।
एवं न शक्यते लब्धुमलब्धव्यं द्विजर्षभ ।
ऋते च धनमश्वानां नावाप्तिर्विद्यते तव ॥ ५.११४.४ ॥
ਅਜੈਕਪਾਦ ਅਤੇ ਅਹਿਰਬੁਧਨਯ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
5.114.5
स त्वं याचात्र राजानं कंचिद्राजर्षिवंशजम् ।
अपीड्य राजा पौरान्हि यो नौ कुर्यात्कृतार्थिनौ ॥ ५.११४.५ ॥
ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਮੰਗ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।
5.114.6
अस्ति सोमान्ववाये मे जातः कश्चिन्नृपः सखा ।
अभिगच्छावहे तं वै तस्यास्ति विभवो भुवि ॥ ५.११४.६ ॥
ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਆਓ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਵੈਭਵ ਹੈ।
5.114.7
ययातिर्नाम राजर्षिर्नोहुषः सत्यविक्रमः ।
स दास्यति मया चोक्तो भवता चार्थितः स्वयम् ॥ ५.११४.७ ॥
ਯਯਾਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ। ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪ ਮੰਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਣਗੇ।
5.114.8
विभवश्चास्य सुमहानासीद्धनपतेरिव ।
एवं गुरुधनं विद्वन्दानेनैव विशोधय ॥ ५.११४.८ ॥
ਉਸਦਾ ਵੈਭਵ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ।
5.114.9
तथा तौ कथयन्तौ च चिन्तयन्तौ च यत्क्षमम् ।
प्रतिष्ठाने नरपतिं ययातिं प्रत्युपस्थितौ ॥ ५.११४.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
5.114.10
प्रतिगृह्य च सत्कारैरर्घ्यपाद्यादिकं वरम् ।
पृष्टश्चागमने हेतुमुवाच विनतासुतः ॥ ५.११४.१० ॥
ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅਰਘ, ਪਾਦ ਧੋਣ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਸਤਕਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
5.114.11
अयं मे नाहुष सखा गालवस्तपसो निधिः ।
विश्वामित्रस्य शिष्योऽभूद्वर्षाण्ययुतशो नृप ॥ ५.११४.११ ॥
ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਗਾਲਵ ਹੈ, ਤਪ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ।
5.114.12
सोऽयं तेनाभ्यनुज्ञात उपकारेप्सया द्विजः ।
तमाह भगवान्किं ते ददानि गुरुदक्षिणाम् ॥ ५.११४.१२ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਪਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਵੱਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਆਂ?
5.114.13
असकृत्तेन चोक्तेन किंचिदागतमन्युना ।
अयमुक्तः प्रयच्छेति जानता विभवं लघु ॥ ५.११४.१३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿਣ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਗੁੱਸਾ ਜਾਗ ਕੇ, 'ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਆਪਣੀ ਸੰਪਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ।
5.114.14
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां शुद्धजन्मनाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि हयानां चन्द्रवर्चसाम् ॥ ५.११४.१४ ॥
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਾਲੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਜਨਮ ਦੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਸੌ ਘੋੜੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।
5.114.15
गुर्वर्थो दीयतामेव यदि गालव मन्यसे ।
इत्येवमाह सक्रोधो विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ ५.११४.१५ ॥
'ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਲਈ ਇਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੋਧਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
5.114.16
सोऽयं शोकेन महता तप्यमानो द्विजर्षभः ।
अशक्तः प्रतिकर्तुं तद्भवन्तं शरणं गतः ॥ ५.११४.१६ ॥
ਉਹ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਡੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।
5.114.17
प्रतिगृह्य नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथः ।
कृत्वाऽऽपवर्गं गुरवे चरिष्यति महत्तपः ॥ ५.११४.१७ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਭਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਲਈ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰੇਗਾ।
5.114.18
तपसः संविभागेन भवन्तमपि योक्ष्यते ।
स्वेन राजर्षितपसा पूर्णं त्वां पूरयिष्यति ॥ ५.११४.१८ ॥
ਤਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜੇਗਾ; ਆਪਣੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ-ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਨ ਕਰੇਗਾ।
5.114.19
यावन्ति रोमाणि हये भवन्तीह नरेश्वर ।
तावन्तो वाजिनो लोकान्प्राप्नुवन्ति महीपते ॥ ५.११४.१९ ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਘੋੜੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.114.20
पात्रं प्रतिग्रहस्यायं दातुं पात्रं तथा भवान् ।
शङ्खे क्षीरमिवासक्तं भवत्वेतत्तथोपमम् ॥ ५.११४.२० ॥
ਇਹ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਖ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਪਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ।