మహాభారతం · అధ్యాయం 5.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.114.1
अथाह गालवं दीनं सुपर्णः पततां वरः ।
निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना शोधितं तथा।
यस्माद्धिरण्मयं सर्वं हिरण्यं तेन चोच्यते ॥ ५.११४.१ ॥
అప్పుడు పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన సుపర్ణుడు దీనుడైన గాలవుడితో ఇలా అన్నాడు: అగ్నిచే భూమిలో నిర్మించబడి, వాయువుచే శుద్ధి చేయబడినది; సర్వమూ సువర్ణమయము కనుక దానిని హిరణ్యం అంటారు.
5.114.2
धत्ते धारयते चेदमतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तदेतत्रिषु लोकेषु धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ ५.११४.२ ॥
ఇది ధరిస్తుంది, ధరింపజేస్తుంది; అందువల్ల ఈ కారణంగా దీనిని ధనం అంటారు. ఈ ధనం మూడు లోకాలలోనూ శాశ్వతంగా నిలిచి ఉంటుంది.
5.114.3
नित्यं प्रोष्ठपदाभ्यां च शुक्रे धनपतौ तथा ।
मनुष्येभ्यः समादत्ते शुक्रश्चित्तार्जितं धनम् ॥ ५.११४.३ ॥
ఎల్లప్పుడూ ప్రోష్ఠపదల ద్వారా, ధనపతి శుక్రుని వద్ద; అలాగే శుక్రుడు మనుషుల నుండి చిత్తముతో ఆర్జించిన ధనాన్ని స్వీకరిస్తాడు.
5.114.4
अजैकपादहिर्बुध्न्यौ रक्ष्येते धनदेन च ।
एवं न शक्यते लब्धुमलब्धव्यं द्विजर्षभ ।
ऋते च धनमश्वानां नावाप्तिर्विद्यते तव ॥ ५.११४.४ ॥
అజైకపాదుడు, అహిర్బుధ్న్యుడు ధనదుని (కుబేరుని) చేత రక్షించబడుతున్నారు. ద్విజశ్రేష్ఠుడా, ఈ విధంగా లభించనిది పొందలేము; గుర్రాల ధనం లేకుండా నీకు ఆ ప్రాప్తి లభించదు.
5.114.5
स त्वं याचात्र राजानं कंचिद्राजर्षिवंशजम् ।
अपीड्य राजा पौरान्हि यो नौ कुर्यात्कृतार्थिनौ ॥ ५.११४.५ ॥
నీవు ఇక్కడ రాజర్షి వంశంలో జన్మించిన ఏదో ఒక రాజును యాచించు; ప్రజలను బాధించకుండా మన ఇద్దరి కోరికను నెరవేర్చే రాజు అతడే.
5.114.6
अस्ति सोमान्ववाये मे जातः कश्चिन्नृपः सखा ।
अभिगच्छावहे तं वै तस्यास्ति विभवो भुवि ॥ ५.११४.६ ॥
సోమవంశంలో పుట్టిన నా మిత్రుడైన ఒక రాజు ఉన్నాడు; మనమిద్దరం అతని వద్దకు వెళ్దాం, ఎందుకంటే భూమిపై అతనికి వైభవం ఉంది.
5.114.7
ययातिर्नाम राजर्षिर्नोहुषः सत्यविक्रमः ।
स दास्यति मया चोक्तो भवता चार्थितः स्वयम् ॥ ५.११४.७ ॥
యయాతి అనే రాజర్షి, నహుషుని కుమారుడు, సత్య పరాక్రముడు. నేను చెప్పినందున, మీరు స్వయంగా అడిగినందున ఆయన ఇస్తాడు.
5.114.8
विभवश्चास्य सुमहानासीद्धनपतेरिव ।
एवं गुरुधनं विद्वन्दानेनैव विशोधय ॥ ५.११४.८ ॥
అతని వైభవం కుబేరునిలా ఎంతో గొప్పది. విద్వాంసుడా, గురుధనాన్ని దానం ద్వారానే శుద్ధి చేసుకో.
5.114.9
तथा तौ कथयन्तौ च चिन्तयन्तौ च यत्क्षमम् ।
प्रतिष्ठाने नरपतिं ययातिं प्रत्युपस्थितौ ॥ ५.११४.९ ॥
ఇలా మాట్లాడుకుంటూ, ఏది తగినదో ఆలోచిస్తూ, వారిద్దరు ప్రతిష్ఠానంలో రాజు యయాతి దగ్గరకు చేరారు.
5.114.10
प्रतिगृह्य च सत्कारैरर्घ्यपाद्यादिकं वरम् ।
पृष्टश्चागमने हेतुमुवाच विनतासुतः ॥ ५.११४.१० ॥
గౌరవంగా అర్ఘ్యం, పాద్యం మొదలైన ఉత్తమ సత్కారాలు స్వీకరించి, రాక కారణం అడిగినప్పుడు వినతా కుమారుడు చెప్పాడు.
5.114.11
अयं मे नाहुष सखा गालवस्तपसो निधिः ।
विश्वामित्रस्य शिष्योऽभूद्वर्षाण्ययुतशो नृप ॥ ५.११४.११ ॥
నహుష కుమారా, ఇతడు నా మిత్రుడు గాలవుడు, తపస్సుకు నిధి. రాజా, ఇతడు విశ్వామిత్రుని శిష్యుడై అనేక వేల సంవత్సరాలు ఉన్నాడు.
5.114.12
सोऽयं तेनाभ्यनुज्ञात उपकारेप्सया द्विजः ।
तमाह भगवान्किं ते ददानि गुरुदक्षिणाम् ॥ ५.११४.१२ ॥
అతని అనుమతి పొంది ఉపకారం చేయాలనే కోరికతో ఆ ద్విజుడు అతనితో అన్నాడు: పూజ్యుడా, గురుదక్షిణగా నీకు ఏమి ఇవ్వాలి?
5.114.13
असकृत्तेन चोक्तेन किंचिदागतमन्युना ।
अयमुक्तः प्रयच्छेति जानता विभवं लघु ॥ ५.११४.१३ ॥
అతను మళ్లీ మళ్లీ చెప్పడంతో, కొంత కోపం కలిగి, 'ఇది నాకు ఇవ్వు' అని చెప్పబడినవాడు, తన సంపదను తెలిసినవాడై కూడా తేలికగా.
5.114.14
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां शुद्धजन्मनाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि हयानां चन्द्रवर्चसाम् ॥ ५.११४.१४ ॥
ఒక వైపు నల్లని చెవులు కలిగిన, తెల్లనివి, శుద్ధ వంశజాతమైన, చంద్రకాంతి వంటి ఎనిమిది వందల గుర్రాలను నాకు ఇవ్వు.
5.114.15
गुर्वर्थो दीयतामेव यदि गालव मन्यसे ।
इत्येवमाह सक्रोधो विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ ५.११४.१५ ॥
'నీవు సరి అని భావిస్తే, గురుదక్షిణ కోసం ఇదే ఇవ్వబడుగాక' — అని తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుడు కోపంగా ఇలా అన్నాడు.
5.114.16
सोऽयं शोकेन महता तप्यमानो द्विजर्षभः ।
अशक्तः प्रतिकर्तुं तद्भवन्तं शरणं गतः ॥ ५.११४.१६ ॥
ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు గొప్ప దుఃఖంతో తపించి, దానికి ప్రతీకారం చేయలేక, మీ శరణు పొందాడు.
5.114.17
प्रतिगृह्य नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथः ।
कृत्वाऽऽपवर्गं गुरवे चरिष्यति महत्तपः ॥ ५.११४.१७ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, నీ నుండి భిక్ష స్వీకరించి, బాధ లేనివాడై, గురువు కోసం దక్షిణ పూర్తిచేసి, మహా తపస్సు చేస్తాడు.
5.114.18
तपसः संविभागेन भवन्तमपि योक्ष्यते ।
स्वेन राजर्षितपसा पूर्णं त्वां पूरयिष्यति ॥ ५.११४.१८ ॥
తపస్సు భాగం పంచుకోవడం ద్వారా ఆయన మిమ్మల్ని కూడా కలుపుకుంటాడు; తన రాజర్షి తపస్సుతో మిమ్మల్ని కూడా పూర్తిచేస్తాడు.
5.114.19
यावन्ति रोमाणि हये भवन्तीह नरेश्वर ।
तावन्तो वाजिनो लोकान्प्राप्नुवन्ति महीपते ॥ ५.११४.१९ ॥
నరేశ్వరా, ఇక్కడ గుర్రంలో ఎన్ని రోమాలు ఉంటాయో, అన్ని లోకాలను అశ్వయజ్ఞం చేసేవారు పొందుతారు, మహీపతీ.
5.114.20
पात्रं प्रतिग्रहस्यायं दातुं पात्रं तथा भवान् ।
शङ्खे क्षीरमिवासक्तं भवत्वेतत्तथोपमम् ॥ ५.११४.२० ॥
ఇతడు దానాన్ని స్వీకరించటానికి పాత్రుడు; మీరు దానం చేయటానికి పాత్రులు. శంఖంలో పాలు నిలిచినట్లు ఈ ఉపమానం ఉండుగాక.