Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

महाभारत · अध्याय 5.118

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

5.118.1

तथैव तां श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी ।
माधवी गालवं विप्रमभ्ययात्सत्यसङ्गरा ॥ ५.११८.१ ॥

त्याचप्रमाणे तिने ती संपत्ती सोडून कन्या होऊन, यशस्विनी सत्यसंगरा माधवी त्या ब्राह्मण गालवाकडे गेली.

5.118.2

गालवो विमृशन्नेव स्वकार्यगतमानसः ।
जगाम भोजनगरं द्रष्टुमौशीनरं नृपम् ॥ ५.११८.२ ॥

आपल्या कार्यात मन गुंतवून विचार करत गालव उशीनर राजाला भेटण्यासाठी भोजनगरात गेला.

5.118.3

तमुवाचाथ गत्वा स नृपतिं सत्यविक्रमम् ।
इय कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ ॥ ५.११८.३ ॥

मग तो जाऊन सत्यपराक्रमी त्या राजाला म्हणाला, "ही कन्या तुला दोन पुत्र देईल; ते दोघेही राजे होतील."

5.118.4

अस्यां भवानवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च ।
सोमार्कप्रतिसङ्काशौ जनयित्वा सुतौ नृप ॥ ५.११८.४ ॥

हे राजा, तिच्यापासून चंद्रसूर्यासारखे दोन पुत्र जन्माला घालून तू इहलोकी व परलोकी आपला हेतू साध्य करशील.

5.118.5

शुल्कं तु सर्वधर्मज्ञ हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
एकतःश्यामकर्णानां देयं मह्यं चतुःशतम् ॥ ५.११८.५ ॥

हे सर्वधर्मज्ञा, पण शुल्क म्हणून चंद्रासारखे तेजस्वी, एका बाजूला काळे कान असलेले चारशे घोडे मला द्यावेत.

5.118.6

गुर्वर्थोऽयं समारम्भो न हयैः कृत्यमस्ति मे ।
यदि शक्यं महाराज क्रियतामविचारितम् ॥ ५.११८.६ ॥

हा उद्योग गुरूसाठी आहे; मला घोड्यांचे काहीही प्रयोजन नाही. हे महाराजा, शक्य असल्यास विचार न करता हे पूर्ण करा.

5.118.7

अनपत्योऽसि राजर्षे पुत्रौ जनय पार्थिव ।
पितॄन्पुत्रप्लवेन त्वमात्मानं चैव तारय ॥ ५.११८.७ ॥

हे राजर्षी, तू अपत्यहीन आहेस. हे पार्थिवा, दोन पुत्र निर्माण कर. पुत्ररूपी नौकेने तू आपल्या पितरांना आणि स्वतःला तार.

5.118.8

न पुत्रफलभोक्ता हि राजर्षे पात्यते दिवः ।
न याति नरकं घोरं यत्र गच्छन्त्यनात्मजाः ॥ ५.११८.८ ॥

हे राजर्षी, पुत्रफलाचा उपभोग घेणारा स्वर्गातून पाडला जात नाही. अपत्यहीन लोक ज्या भयानक नरकात जातात, तिथे तो जात नाही.

5.118.9

एतच्चान्यच्च विविधं श्रुत्वा गालवभाषितम् ।
उशीनरः प्रतिवचो ददौ तस्य नराधिपः ॥ ५.११८.९ ॥

हे आणि इतर विविध गालवाचे बोलणे ऐकून नराधिप उशीनराने त्याला प्रत्युत्तर दिले.

5.118.10

श्रुतवानस्मि ते वाक्यं यथा वदसि गालव ।
विधिस्तु बलवान्ब्रह्मन्प्रवणं हि मनो मम ॥ ५.११८.१० ॥

हे गालवा, तू म्हणतोस ते बोलणे मी ऐकले आहे. हे ब्राह्मणा, विधीच बलवान आहे; माझे मनही त्याकडेच झुकले आहे.

5.118.11

शते द्वे तु ममाश्वानामीदृशानां द्विजोत्तम ।
इतरेषां सहस्राणि सुबहूनि चरन्ति मे ॥ ५.११८.११ ॥

हे द्विजोत्तमा, माझ्याकडे असे घोडे दोनशे आहेत, आणि इतर प्रकारचे हजारो, अत्यंत अनेक घोडे माझ्याकडे संचार करतात.

5.118.12

अहमप्येकमेवास्यां जनयिष्यामि गालव ।
पुत्रवद्भिर्गतं मार्गं गमिष्यामि परैरहम् ॥ ५.११८.१२ ॥

हे गालवा, मीही तिच्यापासून एकच पुत्र निर्माण करीन. पुत्रवान लोकांनी गेलेल्या मार्गाने मीही इतरांसोबत जाईन.

5.118.13

मूल्येनापि समं कुर्यां तवाहं द्विजसत्तम ।
पौरजानपदार्थं तु ममार्थो नात्मभोगतः ॥ ५.११८.१३ ॥

हे द्विजश्रेष्ठा, मूल्याएवढे मीही मी तुला देईन. पण माझा हेतू स्वतःच्या भोगासाठी नाही, तर नगरवासी आणि ग्रामवासी लोकांच्या हितासाठी आहे.

5.118.14

कामतो हि धनं राजा पारक्यं यः प्रयच्छति ।
न स धर्मेण धर्मात्मन्युज्यते यशसा न च ॥ ५.११८.१४ ॥

हे धर्मात्म्या, इच्छेने जो राजा दुसऱ्याचे धन देऊन टाकतो, तो धर्माशी किंवा यशाशी जोडला जात नाही.

5.118.15

सोऽहं प्रतिग्रहीष्यामि ददात्वेतां भवान्मम ।
कुमारीं देवगर्भाभामेकपुत्रभवाय मे ॥ ५.११८.१५ ॥

म्हणून मी ते स्वीकारीन. देवगर्भातून जन्मल्यासारखी तेजस्वी ही कुमारी मला द्या, मला एक पुत्र व्हावा म्हणून.

5.118.16

तथा तु बहुधा कन्यामुक्तवन्तं नराधिपम् ।
उशीनरं द्विजश्रेष्ठो गालवः प्रत्यपूजयत् ॥ ५.११८.१६ ॥

अशा प्रकारे अनेक प्रकारे कन्येविषयी बोललेल्या उशीनर राजाचा, द्विजश्रेष्ठ गालवाने प्रत्युत्तरादाखल सन्मान केला.

5.118.17

उशीनरं प्रतिग्राह्य गालवः प्रययौ वनम् ।
रेमे स तां समासाद्य कृतपुण्य इव श्रियम् ॥ ५.११८.१७ ॥

उशीनरांकडून तिला स्वीकारून गालव वनात गेला. तिच्याजवळ पोहोचून तो आनंदला, जसा पुण्यकर्मी माणूस संपत्ती मिळवून आनंदतो.

5.118.18

कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च ।
उद्यानेषु विचित्रेषु वनेषूपवनेषु च ॥ ५.११८.१८ ॥

पर्वतांच्या गुहांमध्ये, नद्यांमध्ये आणि झऱ्यांमध्ये, विचित्र उद्यानांमध्ये, वनांमध्ये आणि उपवनांमध्येही तो रमला.

5.118.19

हर्म्येषु रमणीयेषु प्रासादशिखरेषु च ।
वातायनविमानेषु तथा गर्भगृहेषु च ॥ ५.११८.१९ ॥

रमणीय हर्म्यांमध्ये, प्रासादांच्या शिखरांवर, गवाक्षयुक्त विमानांमध्ये आणि गर्भगृहांमध्येही.

5.118.20

ततोऽस्य समये यज्ञे पुत्रो बालरविप्रभः ।
शिबिर्नाम्नाभिविख्यातो यः स पार्थिवसत्तमः ॥ ५.११८.२० ॥

नंतर त्याच्या यज्ञाच्या वेळी बालसूर्यासारखा तेजस्वी एक पुत्र झाला; तो शिबि नावाने प्रसिद्ध होता आणि राजांमध्ये श्रेष्ठ होता.

5.118.21

उपस्थाय स तं विप्रो गालवः प्रतिगृह्य च ।
कन्यां प्रयातस्तां राजन्दृष्टवान्विनतात्मजम् ॥ ५.११८.२१ ॥

तो ब्राह्मण गालव त्याच्याजवळ जाऊन, कन्येला स्वीकारून निघाला; हे राजन्, त्याने ती कन्या विनतेच्या पुत्रासह (गरुडासह) पाहिली.