महाभारत · अध्याय 5.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.12.1
क्रुद्धं तु नहुषं दृष्ट्वा देवा ऋषिपुरोगमाः ।
अब्रुवन्देवराजानं नहुषं घोरदर्शनम् ॥ ५.१२.१ ॥
क्रुद्ध नहुषाला पाहून ऋषींना पुढे करून देव देवराजाला, भयंकर रूप असलेल्या नहुषाला म्हणाले.
5.12.2
देवराज जहि क्रोधं त्वयि क्रुद्धे जगद्विभो ।
त्रस्तं सासुरगन्धर्वं सकिंनरमहोरगम् ॥ ५.१२.२ ॥
हे देवराजा, क्रोध सोडून दे. हे जगत्प्रभो, तू क्रुद्ध झाल्यावर असुर, गंधर्व, किन्नर आणि महोरगांसह सारे जग भयभीत आहे.
5.12.3
जहि क्रोधमिमं साधो न कुप्यन्ति भवद्विधाः ।
परस्य पत्नी सा देवी प्रसीदस्व सुरेश्वर ॥ ५.१२.३ ॥
हे साधो, हा क्रोध सोड. तुझ्यासारखे लोक कोपत नाहीत. ती देवी परस्त्री आहे; हे सुरेश्वरा, प्रसन्न हो.
5.12.4
निवर्तय मनः पापात्परदाराभिमर्शनात् ।
देवराजोऽसि भद्रं ते प्रजा धर्मेण पालय ॥ ५.१२.४ ॥
परस्त्रीस्पर्शाच्या पापापासून मन परत आण. तू देवराज आहेस; तुझे कल्याण असो. धर्माने प्रजेचे पालन कर.
5.12.5
एवमुक्तो न जग्राह तद्वचः काममोहितः ।
अथ देवानुवाचेदमिन्द्रं प्रति सुराधिपः ॥ ५.१२.५ ॥
असे सांगितले तरी काममोहित नहुषाने ते शब्द स्वीकारले नाहीत. मग सुराधिप देवांना इंद्राविषयी असे म्हणाला.
5.12.6
अहल्या धर्षिता पूर्वमृषिपत्नी यशस्विनी ।
जीवतो भर्तुरिन्द्रेण स वः किं न निवारितः ॥ ५.१२.६ ॥
पूर्वी यशस्विनी ऋषिपत्नी अहल्येवर, तिचा पती जिवंत असताना, इंद्राने अत्याचार केला. तुम्ही त्याला का रोखले नाही?
5.12.7
बहूनि च नृशंसानि कृतानीन्द्रेण वै पुरा ।
वैधर्म्याण्युपधाश्चैव स वः किं न निवारितः ॥ ५.१२.७ ॥
पूर्वी इंद्राने पुष्कळ क्रूर कर्मे, अधर्म आणि कपट केले. तुम्ही त्याला का रोखले नाही?
5.12.8
उपतिष्ठतु देवी मामेतदस्या हितं परम् ।
युष्माकं च सदा देवाः शिवमेवं भविष्यति ॥ ५.१२.८ ॥
देवी माझ्याकडे येवोत; हेच तिचे परम हित आहे. हे देवांनो, याप्रमाणेच तुमचेही सदैव कल्याण होईल.
5.12.9
इन्द्राणीमानयिष्यामो यथेच्छसि दिवस्पते ।
जहि क्रोधमिमं वीर प्रीतो भव सुरेश्वर ॥ ५.१२.९ ॥
हे स्वर्गपती, तुम्हाला हवे तसे आम्ही इंद्राणीला आणू. हे वीरा, हा क्रोध सोडा; हे सुरेश्वरा, प्रसन्न व्हा.
5.12.10
इत्युक्त्वा तं तदा देवा ऋषिभिः सह भारत ।
तग्मुर्बृहस्पतिं वक्तुमिन्द्राणीं चाशुभं वचः ॥ ५.१२.१० ॥
हे भारता, असे बोलून देव ऋषींसह बृहस्पतीकडे गेले; इंद्राणीविषयी अशुभ शब्द बोलण्यासाठी.
5.12.11
जानीमः शरणं प्राप्तामिन्द्राणीं तव वेश्मनि ।
दत्ताभयां च विप्रेन्द्र त्वया देवर्षिसत्तम ॥ ५.१२.११ ॥
इंद्राणी तुमच्या घरी शरण आली आहे हे आम्हाला माहीत आहे; हे विप्रश्रेष्ठा, देवर्षिश्रेष्ठा, तुम्ही तिला अभय दिले आहे.
5.12.12
ते त्वां देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च महाद्युते ।
प्रसादयन्ति चेन्द्राणी नहुषाय प्रदीयताम् ॥ ५.१२.१२ ॥
हे महातेजस्वी, देव, गंधर्व आणि ऋषी तुम्हाला प्रसन्न करत आहेत; इंद्राणीला नहुषाला दिले जावो.
5.12.13
इन्द्राद्विशिष्टो नहुषो देवराजो महाद्युतिः ।
वृणोत्विमं वरारोहा भर्तृत्वे वरवर्णिनी ॥ ५.१२.१३ ॥
नहुष हा इंद्रापेक्षा श्रेष्ठ देवराज आहे, महातेजस्वी. सुंदर कटी आणि सुंदर वर्णाची ती हिला पती म्हणून वरो.
5.12.14
एवमुक्ते तु सा देवी बाष्पमुत्सृज्य सस्वनम् ।
उवाच रुदती दीना बृहस्पतिमिदं वचः ॥ ५.१२.१४ ॥
असे सांगितल्यावर ती देवी अश्रू ढाळून हुंदके देत, रडत आणि दीन होऊन बृहस्पतीला हे वचन बोलली.
5.12.15
नाहमिच्छामि नहुषं पतिं देवर्षिसत्तम ।
शरणागतास्मि ते ब्रहंस्त्रायस्व महतो भयात् ॥ ५.१२.१५ ॥
हे देवर्षिश्रेष्ठा, मला नहुषाला पती म्हणून नको आहे. मी तुमच्या शरणी आले आहे; हे ब्रह्मन्, मला मोठ्या भयापासून वाचवा.
5.12.16
शरणागतं न त्यजेयमिन्द्राणि मम निश्चयः ।
धर्मज्ञां सत्यशीलां च न त्यजेयमनिन्दिते ॥ ५.१२.१६ ॥
इंद्राणी, शरण आलेल्याचा मी त्याग करणार नाही, हा माझा निश्चय आहे. धर्म जाणणारी आणि सत्यशील अशा तुलाही मी सोडणार नाही, हे निर्दोष स्त्रिये.
5.12.17
नाकार्यं कर्तुमिच्छामि ब्राह्मणः सन्विशेषतः ।
श्रुतधर्मा सत्यशीलो जानन्धर्मानुशासनम् ॥ ५.१२.१७ ॥
मी ब्राह्मण आहे, विशेषतः धर्मशास्त्र ऐकून जाणणारा, सत्यशील आणि धर्मानुशासन जाणणारा आहे; मी अयोग्य कर्म करू इच्छित नाही.
5.12.18
नाहमेतत्करिष्यामि गच्छध्वं वै सुरोत्तमाः ।
अस्मिंश्चार्थे पुरा गीतं ब्रह्मणा श्रूयतामिदम् ॥ ५.१२.१८ ॥
मी हे करणार नाही. हे देवश्रेष्ठांनो, जा. या विषयात पूर्वी ब्रह्मदेवाने जे गायिले होते, ते ऐका.
5.12.19
न तस्य बीजं रोहति रोहकाले ।
न तस्य वर्षं वर्षति वर्षकाले।
भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे ।
न स त्रातारं लभते त्राणमिच्छन् ॥ ५.१२.१९ ॥
जो भीत होऊन शरण आलेल्याला शत्रूच्या हाती देतो, त्याचे बीज अंकुरत नाही; अंकुर फुटण्याच्या काळात त्याच्यावर पाऊस पडत नाही; संरक्षण इच्छिले तरी त्याला रक्षक मिळत नाही.
5.12.20
मोघमन्नं विन्दति चाप्यचेताः ।
स्वर्गाल्लोकाद्धश्यति नष्टचेष्टः।
भीतं प्रपन्नं प्रददाति यो वै ।
न तस्य हव्यं प्रतिगृह्णन्ति देवाः ॥ ५.१२.२० ॥
जो अविचारी भीत होऊन शरण आलेल्याला सोपवतो, त्याचे अन्न व्यर्थ जाते; त्याचे प्रयत्न नष्ट होऊन तो स्वर्गातून व लोकातून पतित होतो; देव त्याचे हविष्य स्वीकारत नाहीत.
5.12.21
प्रमीयते चास्य प्रजा ह्यकाले ।
सदा विवासं पितरोऽस्य कुर्वते।
भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे ।
सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम् ॥ ५.१२.२१ ॥
त्याची संतती अकाली मरण पावते; त्याचे पितर त्याला सदैव वनवास देतात; जो भीत शरणागताला शत्रूच्या हाती देतो, त्याच्यावर इंद्रासह देव वज्राचा प्रहार करतात.
5.12.22
एतदेवं विजानन्वै न दास्यामि शचीमिमाम् ।
इन्द्राणीं विश्रुतां लोके शक्रस्य महिषीं प्रियां ॥ ५.१२.२२ ॥
हे असे जाणून मी ही शची देणार नाही — इंद्राणी, जगात प्रसिद्ध, शक्राची प्रिय पट्टराणी आहे ती.
5.12.23
अस्या हितं भवेद्यच्च मम चापि हितं भवेत् ।
क्रियतां तत्सुरश्रेष्ठा नहि दास्याम्यहं शचीम् ॥ ५.१२.२३ ॥
तिचे जे हित आहे आणि माझेही जे हित आहे, हे सुरश्रेष्ठांनो, तेच करा; पण मी शचीला देणार नाही.
5.12.24
अथ देवाः सगन्धर्वा गुरुमाहुरिदं वचः ।
कथं सुनीतं नु भवेन्मन्त्रयस्व बृहस्पते ॥ ५.१२.२४ ॥
तेव्हा देव आणि गंधर्व गुरूला म्हणाले: हे बृहस्पती, हे उत्तम नीतीने कसे घडेल, याचा विचार करा.
5.12.25
नहुषं याचतां देवी किंचित्कालान्तरं शुभा ।
इन्द्राणि हितमेतद्धि तथाऽस्माकं भविष्यति ॥ ५.१२.२५ ॥
हे इन्द्राणी, शुभ देवीने नहुषाकडे काही काळासाठी याचना करावी; हेच हितकर आहे, आणि असे केल्याने आमचेही हित होईल.
5.12.26
बहुविघ्नः सुराः कालः कालः कालं नयिष्यति ।
गर्वितो बलवांश्चापि नहुषो वरसंश्रयात् ॥ ५.१२.२६ ॥
हे देवांनो, काळ अनेक विघ्नांनी भरलेला आहे; काळच काळाला घेऊन जाईल. नहुष गर्विष्ठ व बलवान आहे, आणि वराच्या आधारामुळे तो अधिक प्रबल आहे.
5.12.27
ततस्तेन तथोक्ते तु प्रीता देवास्तथाब्रुवन् ।
ब्रह्मन्साध्विदमुक्तं ते हितं सर्वं दिवौकसाम् ॥ ५.१२.२७ ॥
त्याने असे सांगितल्यावर प्रसन्न झालेले देव म्हणाले: हे ब्रह्मन्, तुम्ही योग्य सांगितलेत; हे स्वर्गवासीयांसाठी सर्वथा हितकर आहे.
5.12.28
एवमेतद्द्विजश्रेष्ठ देवी चेयं प्रसाद्यताम् ।
ततः समस्ता इन्द्राणीं देवाश्चाग्निपुरोगमाः ॥ ५.१२.२८ ॥
हे द्विजश्रेष्ठा, हे असेच आहे; आणि ही देवी प्रसन्न करावी. तेव्हा अग्नीला पुढे करून सर्व देव इन्द्राणीला...
5.12.29
ऊचुर्वचनमव्यग्रा लोकानां हितकाम्यया ।
त्वया जगदिदं सर्वं धृतं स्थावरजङ्गमम्।
एकपत्न्यसि सत्या च गच्छस्व नहुषं प्रति ॥ ५.१२.२९ ॥
त्यांनी शांत मनाने, लोकांच्या हिताची इच्छा धरून हे वचन म्हटले: "स्थावर-जंगम हे सर्व जग तुझ्याकडूनच धारण केले गेले आहे. तू एकपत्नीव्रता व सत्यवती आहेस; नहुषाकडे जा."
5.12.30
क्षिप्रं त्वामभिकामश्च विनशिष्यति पापकृत् ।
नहुषो देवि शक्रश्च सुरैश्वर्यमवाप्स्यति ॥ ५.१२.३० ॥
हे देवी, तुझी कामना करणारा तो पापी लवकरच नाश पावेल. नहुष आणि शक्र (इंद्र) देवांचे ऐश्वर्य प्राप्त करतील.
5.12.31
एवं विनिश्चयं कृत्वा इन्द्राणी कार्यसिद्धये ।
अभ्यगच्छत सव्रीडा नहुषं घोरदर्शनम् ॥ ५.१२.३१ ॥
असा निश्चय करून, कार्यसिद्धीसाठी इंद्राणी लज्जित होऊन भयंकर दिसणाऱ्या नहुषाजवळ गेली.
5.12.32
दृष्ट्वा तां नहुषश्चापि वयोरूपसमन्विताम् ।
समहृष्यत दुष्टात्मा कामोपहतचेतनः ॥ ५.१२.३२ ॥
तारुण्य आणि रूपाने युक्त तिला पाहून दुष्टात्मा नहुषही अत्यंत हर्षित झाला; कामाने त्याची चेतना आहत झाली होती.