મહાભારત · અધ્યાય 5.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.13.1
अथ तामब्रवीद्दृष्ट्वा नहुषो देवराट् तदा ।
त्रयाणामपि लोकानामहमिन्द्रः शुचिस्मिते ॥ ५.१३.१ ॥
ત્યારે દેવરાજ નહુષે તેને જોઈને કહ્યું, 'હે શુચિસ્મિતા, ત્રણે લોકનો ઇન્દ્ર હું છું.'
5.13.2
भजस्व मां वरारोहे पतित्वे वरवर्णिनि ।
एवमुक्ता तु सा देवी नहुषेण पतिव्रता ॥ ५.१३.२ ॥
'હે સુંદર કટિવાળી, હે શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી, મને પતિ તરીકે સ્વીકાર.' નહુષે એમ કહેતાં તે પતિવ્રતા દેવી ...
5.13.3
प्रावेपत भयोद्विग्ना प्रवाते कदली यथा ।
प्रणम्य सा हि ब्रह्माणं शिरसा तु कृताञ्जलिः ॥ ५.१३.३ ॥
ભયથી વ્યાકુળ થઈને તે પવન વિનાના સ્થળે કેળના વૃક્ષની જેમ કાંપવા લાગી. પછી હાથ જોડી માથું નમાવી તેણે બ્રહ્માને પ્રણામ કર્યા.
5.13.4
देवराजमथोवाच नहुषं घोरदर्शनम् ।
कालमिच्छाम्यहं लब्धुं त्वत्तः कंचित्सुरेश्वर ॥ ५.१३.४ ॥
પછી તે ભયંકર દેખાવવાળા દેવરાજ નહુષને બોલી, 'હે સુરેશ્વર, હું તમારી પાસેથી થોડો સમય મેળવવા ઇચ્છું છું.'
5.13.5
न हि विज्ञायते शक्रः किं वा प्राप्तः क्व वा गतः ।
तत्त्वमेतत्तु विज्ञाय यदि न ज्ञायते प्रभो ॥ ५.१३.५ ॥
'હે પ્રભુ, શક્ર આવ્યા કે ક્યાં ગયા તે જાણી શકાતું નથી. આ તત્ત્વ જાણ્યા પછી પણ જો તે ન જણાય તો...'
5.13.6
ततोऽहं त्वामुपस्थास्ये सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
एवमुक्तः स इन्द्राण्या नहुषः प्रीतिमानभूत् ॥ ५.१३.६ ॥
'ત્યારે હું તમારી પાસે આવીશ, આ સત્ય કહું છું.' ઇન્દ્રાણીએ એમ કહેતાં નહુષ પ્રસન્ન થયો.
5.13.7
एवं भवतु सुश्रोणि यथा मामिह भाषसे ।
ज्ञात्वा चागमनं कार्यं सत्यमेतदनुस्मरेः ॥ ५.१३.७ ॥
એમ જ થાઓ, હે સુંદર કટિવાળી; તું અહીં જેમ કહે છે તેમ. આગમનનું કારણ જાણીને, આ સત્ય છે એ યાદ રાખજે.
5.13.8
नहुषेण विसृष्टा च निश्चक्राम ततः शुभा ।
बृहस्पतिनिकेतं च सा जगाम यशस्विनी ॥ ५.१३.८ ॥
નહુષે વિદાય આપેલી તે શુભ અને યશસ્વિની ત્યાંથી નીકળી અને બૃહસ્પતિના નિવાસે ગઈ.
5.13.9
तस्याः संश्रुत्य च वचो देवाश्चाग्निपुरोगमाः ।
चिन्तयामासुरेकाग्राः शक्रार्थं राजसत्तम ॥ ५.१३.९ ॥
તેનું વચન સાંભળીને અગ્નિ આગળ રાખીને દેવો એકાગ્ર થઈ શક્રના હિત માટે વિચારવા લાગ્યા, હે રાજશ્રેષ્ઠ.
5.13.10
देवदेवेन शङ्गम्य विष्णुना प्रभविष्णुना ।
ऊचुश्चैनं समुद्विग्ना वाक्यं वाक्यविशारदाः ॥ ५.१३.१० ॥
દેવોના દેવ, સર્વસમર્થ વિષ્ણુ પાસે જઈને, અત્યંત વ્યાકુળ થયેલા, વાણીમાં નિપુણ દેવોએ તેમને વચન કહ્યાં.
5.13.11
ब्रह्मवध्याभिभूतो वै शक्रः सुरगणेश्वरः ।
गतिश्च नस्त्वं देवेश पूर्वजो जगतः प्रभुः ॥ ५.१३.११ ॥
બ્રહ્મહત્યાના પાપથી ઘેરાયેલો શક્ર, દેવગણોનો સ્વામી; અમારો આશ્રય તું જ છે. હે દેવેશ, તું જગતનો આદિપુરુષ અને પ્રભુ છે.
5.13.12
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ।
त्वद्वीर्यनिहते वृत्रे वासवो ब्रह्महत्यया ॥ ५.१३.१२ ॥
સર્વ પ્રાણીઓની રક્ષા માટે તેં વિષ્ણુત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે. તારા પરાક્રમથી વૃત્ર હણાયો ત્યારે વાસવ બ્રહ્મહત્યાથી ઘેરાયો.
5.13.13
वृतः सुरगणश्रेष्ठ मोक्षं तस्य विनिर्दिश ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत् ॥ ५.१३.१३ ॥
દેવગણોમાં શ્રેષ્ઠ, તેને મુક્તિનો માર્ગ બતાવો એવું જેને કહેવાયું તે બોલ્યો. દેવોના તે વચન સાંભળીને વિષ્ણુએ કહ્યું.
5.13.14
मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ।
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः ॥ ५.१३.१४ ॥
શક્ર મારી જ યજ્ઞપૂજા કરે. વજ્રધારીને હું પવિત્ર કરીશ. પુણ્યદાયક અશ્વમેધ યજ્ઞથી મારી પૂજા કરીને પાકશાસન (ઇન્દ્ર) શુદ્ધ થશે.
5.13.15
पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयः ।
स्वकर्मभिश्च नहुषो नाशं यास्यति दुर्मतिः ॥ ५.१३.१५ ॥
દેવોનું ઇન્દ્રપદ નિર્ભય થઈને ફરી આવશે. દુર્મતિ નહુષ પોતાનાં જ કર્મોથી નાશ પામશે.
5.13.16
किंचित्कालमिदं देवा मर्षयध्वमतन्द्रिताः ।
श्रुत्वा विष्णोः शुभां सत्यां वाणीं ताममृतोपमाम्। ॥ ५.१३.१६ ॥
હે દેવો, થોડો સમય આ સહન કરો, સાવધ રહીને. વિષ્ણુની તે શુભ, સત્ય અને અમૃત સમાન વાણી સાંભળીને.
5.13.17
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
यत्र शक्रो भयोद्विग्नस्तं देशमुपचक्रमुः ॥ ५.१३.१७ ॥
પછી બધા દેવગણો ઉપાધ્યાયો અને ઋષિઓ સાથે, ભયથી વ્યાકુળ શક્ર જ્યાં હતા તે સ્થળે ગયા.
5.13.18
तत्राश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृते पावनार्थं वै ब्रह्महत्यापहो नृप ॥ ५.१३.१८ ॥
ત્યાં મહાત્મા મહેન્દ્ર માટે મહાન અશ્વમેધ યજ્ઞ આરંભાયો, હે રાજન્; તે બ્રહ્મહત્યાના પાપને દૂર કરીને શુદ્ધિ આપવા માટે હતો.
5.13.19
विभज्य ब्रह्महत्यां तु वृक्षेषु च नदीषु च ।
पर्वतेषु पृथिव्यां च स्त्रीषु चैव युधिष्ठिर ॥ ५.१३.१९ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, બ્રહ્મહત્યાનું પાપ વૃક્ષો, નદીઓ, પર્વતો, પૃથ્વી અને સ્ત્રીઓમાં વહેંચીને.
5.13.20
संविभज्य च भूतेषु विसृज्य च सुरेश्वरः ।
विज्वरो धूतपाप्मा च वासवोऽभवदात्मवान् ॥ ५.१३.२० ॥
દેવેશ્વરે તેને પ્રાણીઓમાં વહેંચીને છોડ્યું, સંતાપરહિત અને પાપમુક્ત થઈને આત્મસંયમી વાસવ બન્યા.
5.13.21
अकम्प्यं नहुषं स्थानाद्दृष्ट्वा बलनिषूदनः ।
तेजोघ्नं सर्वभूतानां वरदानाच्च दुःसहम् ॥ ५.१३.२१ ॥
નહુષને તેના સ્થાન પરથી ન ખસી શકે તેવો જોઈને બલનિષૂદન (ઇન્દ્ર) — વરદાનને કારણે સર્વ પ્રાણીઓનું તેજ હરનાર અને અસહ્ય એવા તેને.
5.13.22
ततः शचीपतिर्देवः पुनरेव व्यनश्यत ।
अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाङ्क्षी चचार ह ॥ ५.१३.२२ ॥
પછી શચીપતિ દેવ ફરી અદૃશ્ય થયા; સર્વ પ્રાણીઓથી અદૃશ્ય રહી, સમયની રાહ જોતા વિચરવા લાગ્યા.
5.13.23
प्रनष्टे तु ततः शक्रे शची शोकसमन्विता ।
हा शक्रेति तदा देवी विललाप सुदुःखिता ॥ ५.१३.२३ ॥
શક્ર અદૃશ્ય થતાં, શોકથી ભરેલી શચી અત્યંત દુઃખી થઈને "હાય શક્ર!" કહી વિલાપ કરવા લાગી.
5.13.24
यदि दत्तं यदि हुतं गुरवस्तोषिता यदि ।
एकभर्तृत्वमेवास्तु सत्यं यद्यस्ति वा मयि ॥ ५.१३.२४ ॥
જો મેં દાન આપ્યું હોય, હોમ કર્યો હોય, ગુરુજનોને સંતોષ આપ્યો હોય, એકપતિવ્રત હોય, અને મારામાં સત્ય હોય, તો તે સફળ થાઓ.
5.13.25
पुण्यां चेमामहं दिव्यां प्रवृत्तामुत्तरायणे ।
देवीं रात्रिं नमस्यामि सिध्यतां मे मनोरथः ॥ ५.१३.२५ ॥
ઉત્તરાયણમાં પ્રવૃત્ત થયેલી આ પવિત્ર અને દિવ્ય દેવી રાત્રિને હું નમું છું; મારો મનોરથ સિદ્ધ થાઓ.
5.13.26
प्रयता च निशां देवीमुपातिष्ठत तत्र सा ।
पतिव्रतात्वात्सत्येन सोपश्रुतिमथाकरोत् ॥ ५.१३.२६ ॥
ત્યાં તે સંયમપૂર્વક દેવી રાત્રિની ઉપાસના કરતી રહી; પતિવ્રતા હોવાથી અને સત્યને કારણે તેણે દેવીની સંમતિ મેળવી.
5.13.27
यत्रास्ते देवराजोऽसौ तं देशं दर्शयस्व मे ।
इत्याहोपश्रुतिं देवीं सत्यं सत्येन दृश्यताम् ॥ ५.१३.२७ ॥
"દેવરાજ જ્યાં છે તે સ્થળ મને બતાવો" એમ તેણે દેવીના ઉત્તરને કહ્યું; સત્યથી સત્ય દેખાય.