महाभारत · अध्याय 5.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.13.1
अथ तामब्रवीद्दृष्ट्वा नहुषो देवराट् तदा ।
त्रयाणामपि लोकानामहमिन्द्रः शुचिस्मिते ॥ ५.१३.१ ॥
तेव्हा देवराज नहुष तिला पाहून म्हणाला, 'हे शुचिस्मिते, मी त्रिलोकांचा इंद्र आहे.'
5.13.2
भजस्व मां वरारोहे पतित्वे वरवर्णिनि ।
एवमुक्ता तु सा देवी नहुषेण पतिव्रता ॥ ५.१३.२ ॥
'हे सुंदर कटिप्रदेशाच्या, हे श्रेष्ठ वर्णाच्या, मला पती म्हणून स्वीकार.' नहुषाने असे म्हटल्यावर ती पतिव्रता देवी ...
5.13.3
प्रावेपत भयोद्विग्ना प्रवाते कदली यथा ।
प्रणम्य सा हि ब्रह्माणं शिरसा तु कृताञ्जलिः ॥ ५.१३.३ ॥
भयाने व्याकुळ होऊन ती वाऱ्याविना केळीच्या झाडासारखी थरथरली. मग हात जोडून मस्तक नमवून तिने ब्रह्मदेवाला प्रणाम केला.
5.13.4
देवराजमथोवाच नहुषं घोरदर्शनम् ।
कालमिच्छाम्यहं लब्धुं त्वत्तः कंचित्सुरेश्वर ॥ ५.१३.४ ॥
मग ती भयंकर रूप असलेल्या देवराज नहुषाला म्हणाली, 'हे सुरेश्वरा, मला तुझ्याकडून थोडा काळ मिळावा अशी माझी इच्छा आहे.'
5.13.5
न हि विज्ञायते शक्रः किं वा प्राप्तः क्व वा गतः ।
तत्त्वमेतत्तु विज्ञाय यदि न ज्ञायते प्रभो ॥ ५.१३.५ ॥
'हे प्रभो, शक्र आला की कुठे गेला हे कळत नाही. हे तत्त्व जाणूनही जर ते कळले नाही तर...'
5.13.6
ततोऽहं त्वामुपस्थास्ये सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
एवमुक्तः स इन्द्राण्या नहुषः प्रीतिमानभूत् ॥ ५.१३.६ ॥
'तेव्हा मी तुझ्याकडे येईन, हे खरे सांगते.' इंद्राणीने असे म्हटल्यावर नहुष आनंदित झाला.
5.13.7
एवं भवतु सुश्रोणि यथा मामिह भाषसे ।
ज्ञात्वा चागमनं कार्यं सत्यमेतदनुस्मरेः ॥ ५.१३.७ ॥
असेच होवो, हे सुंदर कटी असलेली; तू येथे जसे म्हणतेस तसे. येण्याचे कारण जाणून, हे सत्य आहे हे स्मरणात ठेव.
5.13.8
नहुषेण विसृष्टा च निश्चक्राम ततः शुभा ।
बृहस्पतिनिकेतं च सा जगाम यशस्विनी ॥ ५.१३.८ ॥
नहुषाने निरोप दिलेली ती शुभ आणि यशस्विनी तेथून निघाली आणि बृहस्पतीच्या निवासाकडे गेली.
5.13.9
तस्याः संश्रुत्य च वचो देवाश्चाग्निपुरोगमाः ।
चिन्तयामासुरेकाग्राः शक्रार्थं राजसत्तम ॥ ५.१३.९ ॥
तिचे बोलणे ऐकून अग्नी पुढे असलेले देव एकाग्र होऊन शक्राच्या हितासाठी विचार करू लागले, हे राजश्रेष्ठा.
5.13.10
देवदेवेन शङ्गम्य विष्णुना प्रभविष्णुना ।
ऊचुश्चैनं समुद्विग्ना वाक्यं वाक्यविशारदाः ॥ ५.१३.१० ॥
देवांचा देव, सर्वसमर्थ विष्णूजवळ जाऊन, अत्यंत व्याकुळ झालेले, बोलण्यात निपुण देव त्याला म्हणाले.
5.13.11
ब्रह्मवध्याभिभूतो वै शक्रः सुरगणेश्वरः ।
गतिश्च नस्त्वं देवेश पूर्वजो जगतः प्रभुः ॥ ५.१३.११ ॥
ब्रह्महत्येच्या पापाने ग्रासलेला शक्र, देवगणांचा स्वामी; आमचा आश्रय तूच आहेस. हे देवेशा, तू जगाचा आदिपुरुष आणि प्रभू आहेस.
5.13.12
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ।
त्वद्वीर्यनिहते वृत्रे वासवो ब्रह्महत्यया ॥ ५.१३.१२ ॥
सर्व प्राण्यांच्या रक्षणासाठी तू विष्णुत्व प्राप्त केले आहेस. तुझ्या पराक्रमाने वृत्र मारला गेला तेव्हा वासव ब्रह्महत्येने ग्रासला गेला.
5.13.13
वृतः सुरगणश्रेष्ठ मोक्षं तस्य विनिर्दिश ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत् ॥ ५.१३.१३ ॥
देवगणांत श्रेष्ठा, त्याला मोक्षाचा मार्ग दाखवा असे ज्याला सांगितले गेले तो बोलला. देवांचे ते बोलणे ऐकून विष्णू म्हणाला.
5.13.14
मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ।
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः ॥ ५.१३.१४ ॥
शक्राने माझेच यजन करावे. वज्रधारीला मी पवित्र करीन. पुण्यदायक अश्वमेध यज्ञाने माझी पूजा करून पाकशासन (इंद्र) शुद्ध होईल.
5.13.15
पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयः ।
स्वकर्मभिश्च नहुषो नाशं यास्यति दुर्मतिः ॥ ५.१३.१५ ॥
देवांचे इंद्रपद निर्भयपणे पुन्हा येईल. दुर्मती नहुष स्वतःच्या कर्मांनीच नाश पावेल.
5.13.16
किंचित्कालमिदं देवा मर्षयध्वमतन्द्रिताः ।
श्रुत्वा विष्णोः शुभां सत्यां वाणीं ताममृतोपमाम्। ॥ ५.१३.१६ ॥
हे देवांनो, काही काळ हे सहन करा, सावध राहून. विष्णूची ती शुभ, सत्य आणि अमृतासारखी वाणी ऐकून.
5.13.17
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
यत्र शक्रो भयोद्विग्नस्तं देशमुपचक्रमुः ॥ ५.१३.१७ ॥
मग सर्व देवगण उपाध्यायांसह आणि ऋषींसह, जेथे भयाने व्याकुळ झालेला शक्र होता त्या स्थानाकडे गेले.
5.13.18
तत्राश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृते पावनार्थं वै ब्रह्महत्यापहो नृप ॥ ५.१३.१८ ॥
तेथे महात्मा महेंद्रासाठी मोठा अश्वमेध यज्ञ आरंभ झाला, हे राजा; तो ब्रह्महत्येचे पाप दूर करून शुद्धी देणारा होता.
5.13.19
विभज्य ब्रह्महत्यां तु वृक्षेषु च नदीषु च ।
पर्वतेषु पृथिव्यां च स्त्रीषु चैव युधिष्ठिर ॥ ५.१३.१९ ॥
हे युधिष्ठिरा, ब्रह्महत्येचे पाप वृक्ष, नद्या, पर्वत, पृथ्वी आणि स्त्रिया यांच्यात वाटून।
5.13.20
संविभज्य च भूतेषु विसृज्य च सुरेश्वरः ।
विज्वरो धूतपाप्मा च वासवोऽभवदात्मवान् ॥ ५.१३.२० ॥
देवराजाने ते प्राण्यांमध्ये वाटून सोडून दिल्यावर, संतापरहित व पापमुक्त होऊन आत्मसंयमी वासव झाला.
5.13.21
अकम्प्यं नहुषं स्थानाद्दृष्ट्वा बलनिषूदनः ।
तेजोघ्नं सर्वभूतानां वरदानाच्च दुःसहम् ॥ ५.१३.२१ ॥
नहुषाला त्याच्या स्थानावरून हलवता न येणारा पाहून बलनिषूदन (इंद्र) — वरदानामुळे सर्व प्राण्यांचे तेज नष्ट करणारा व असह्य अशा नहुषाला।
5.13.22
ततः शचीपतिर्देवः पुनरेव व्यनश्यत ।
अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाङ्क्षी चचार ह ॥ ५.१३.२२ ॥
मग शचीपती देव पुन्हा अदृश्य झाला; सर्व प्राण्यांना न दिसता, काळाची वाट पाहत तो संचार करू लागला.
5.13.23
प्रनष्टे तु ततः शक्रे शची शोकसमन्विता ।
हा शक्रेति तदा देवी विललाप सुदुःखिता ॥ ५.१३.२३ ॥
शक्र नाहीसा झाल्यावर शोकाने भरलेली शची अत्यंत दुःखी होऊन "हा शक्रा!" म्हणून विलाप करू लागली.
5.13.24
यदि दत्तं यदि हुतं गुरवस्तोषिता यदि ।
एकभर्तृत्वमेवास्तु सत्यं यद्यस्ति वा मयि ॥ ५.१३.२४ ॥
मी दान दिले असेल, होम केला असेल, गुरुजनांना संतुष्ट केले असेल, एकपतीव्रत असेल आणि माझ्यात सत्य असेल, तर ते फलदायी होवो.
5.13.25
पुण्यां चेमामहं दिव्यां प्रवृत्तामुत्तरायणे ।
देवीं रात्रिं नमस्यामि सिध्यतां मे मनोरथः ॥ ५.१३.२५ ॥
उत्तरायणात प्रवृत्त झालेल्या या पवित्र आणि दिव्य देवी रात्रीला मी नमस्कार करतो; माझा मनोरथ सिद्ध होवो.
5.13.26
प्रयता च निशां देवीमुपातिष्ठत तत्र सा ।
पतिव्रतात्वात्सत्येन सोपश्रुतिमथाकरोत् ॥ ५.१३.२६ ॥
तेथे ती संयमाने देवी रात्रीची उपासना करीत राहिली; पतिव्रता असल्यामुळे व सत्यामुळे तिने देवीची संमती मिळवली.
5.13.27
यत्रास्ते देवराजोऽसौ तं देशं दर्शयस्व मे ।
इत्याहोपश्रुतिं देवीं सत्यं सत्येन दृश्यताम् ॥ ५.१३.२७ ॥
"देवराज जिथे आहे ते स्थान मला दाखव" असे तिने देवीच्या उत्तराला सांगितले; सत्याने सत्य दिसो.