महाभारत · अध्याय 5.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.153.1
युधिष्ठिरं सहानीकमुपायान्तं युयुत्सया ।
सन्निविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम् ॥ ५.१५३.१ ॥
युद्धेच्छेने सेनेसह येणारे युधिष्ठिर, जे कुरुक्षेत्रात तळ ठोकून होते आणि वासुदेवांनी रक्षिलेले होते.
5.153.2
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् ।
केकयैर्वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम् ॥ ५.१५३.२ ॥
पुत्रांसह विराट आणि द्रुपद यांच्याशी युक्त, केकय, वृष्णी आणि शेकडो राजांनी वेढलेले.
5.153.3
महेन्द्रमिव चादित्यैरभिगुप्तं महारथैः ।
श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ ५.१५३.३ ॥
आदित्यांनी रक्षिलेल्या इंद्राप्रमाणे, महारथींनी वेढलेल्या (युधिष्ठिरांविषयी) ऐकून राजा दुर्योधनाने कोणते कर्तव्य ठरवले?
5.153.4
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामते ।
संभ्रमे तुमुले तस्मिन्यदासीत्कुरुजाङ्गले ॥ ५.१५३.४ ॥
हे महामते, त्या तुमुल गोंधळात कुरु-जांगल प्रदेशात काय घडले, ते सविस्तर ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
5.153.5
व्यथयेयुरिमे देवान्सेन्द्रानपि समागमे ।
पाण्डवा वासुदेवश्च विराटद्रुपदौ तथा ॥ ५.१५३.५ ॥
हे — पांडव, वासुदेव, विराट आणि द्रुपद — एकत्र आले तर इंद्रासह देवांनाही व्यथित करू शकत होते.
5.153.6
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः ।
युधामन्युश्च विक्रान्तो देवैरपि दुरासदः ॥ ५.१५३.६ ॥
पांचाल-पुत्र धृष्टद्युम्न, महारथी शिखंडी आणि पराक्रमी युधामन्यु — ज्यांच्यावर देवांनाही हल्ला करणे कठीण होते.
5.153.7
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन ।
कुरूणां पाण्डवानां च यद्यदासीद्विचेष्टितम् ॥ ५.१५३.७ ॥
हे तपोधना, कौरव आणि पांडव यांच्यात जे जे घडले ते मला विस्ताराने ऐकायचे आहे.
5.153.8
प्रतियाते तु दाशार्हे राजा दुर्योधनस्तदा ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीदिदम् ॥ ५.१५३.८ ॥
दाशार्ह (कृष्ण) परत गेल्यावर राजा दुर्योधन कर्ण, दुःशासन आणि शकुनी यांना म्हणाला.
5.153.9
अकृतेनैव कार्येण गतः पार्थानधोक्षजः ।
स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं धक्ष्यत्यसंशयम् ॥ ५.१५३.९ ॥
कार्य साध्य न करताच अधोक्षज (कृष्ण) पांडवांकडे गेला; क्रोधाने व्यापलेला तो निश्चितच यांना जाळून टाकील, यात संशय नाही.
5.153.10
इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर्मम विग्रहः ।
भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ ॥ ५.१५३.१० ॥
वासुदेवाला पांडवांशी माझे युद्ध प्रिय आहे; आणि भीमसेन व अर्जुनही दाशार्हाच्या मतावरच स्थिर आहेत.
5.153.11
अजातशत्रुरत्यर्थं भीमसेनवशानुगः ।
निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः ॥ ५.१५३.११ ॥
अजातशत्रू (युधिष्ठिर) भीमसेनाच्या वशात अत्यंत चालतो; आणि पूर्वी मी त्याला व त्याच्या सर्व भावांना फसवले होते.
5.153.12
विराटद्रुपदौ चैव कृतवैरौ मया सह ।
तौ च सेनाप्रणेतारौ वासुदेववशानुगौ ॥ ५.१५३.१२ ॥
विराट आणि द्रुपद हे माझ्याशी वैर धरणारे आहेत; ते दोघे सेनापती असून वासुदेवाच्या वशात चालणारे आहेत.
5.153.13
भविता विग्रहः सोयं तुमुलो लोमहर्षणः ।
तस्मात्साङ्ग्रामिकं सर्वं कारयध्वमतन्द्रिताः ॥ ५.१५३.१३ ॥
हे युद्ध अवश्य होईल, भयानक आणि रोमांच उभे करणारे. म्हणून आळस न करता युद्धासंबंधीची सर्व तयारी करवा.
5.153.14
शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः ।
स्वपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभिः ॥ ५.१५३.१४ ॥
हे राजांनो, कुरुक्षेत्रात असे तळ उभारले जावेत की ज्यामध्ये स्वतःसाठी पुरेशी जागा असेल आणि शत्रूंना सहज हस्तगत करता येणार नाहीत.
5.153.15
आसन्नजलकोष्ठानि शतशोथ सहस्रशः ।
अच्छेद्याहारमार्गाणि बन्धोच्छ्रयचितानि च । ॥ ५.१५३.१५ ॥
ते शेकडो आणि हजारो असावेत; जवळच पाण्याचे साठे, न तुटणारे अन्नमार्ग, कुंपणे व उंच तटबंदीने सजलेले असावेत.
5.153.16
विविधायुधपूर्णानि पताकाध्वजवन्ति च ।
समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद्बहिः ॥ ५.१५३.१६ ॥
ते विविध आयुधांनी भरलेले आणि पताका-ध्वजांनी युक्त असावेत; नगराबाहेर त्यांचे मार्ग सपाट करावेत.
5.153.17
प्रयाणं घुष्यतामद्य श्वोभूत इति माचिरम् ।
ते तथेति प्रतिज्ञाय श्वोभूते चक्रिरे तथा ॥ ५.१५३.१७ ॥
आजच 'उद्या प्रयाण' अशी घोषणा करा, विलंब नको. त्यांनी 'तसेच होवो' अशी प्रतिज्ञा करून दुसऱ्या दिवशी तसेच केले.
5.153.18
हृष्टरूपा महात्मानो निवासाय महीक्षिताम् ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे तच्छ्रुत्वा राजशासनम् ॥ ५.१५३.१८ ॥
आनंदी चेहऱ्याचे ते महात्मे राजे आपापल्या निवासाकडे गेले. मग ते सर्व पार्थिव राजाज्ञा ऐकून.
5.153.19
आसनेभ्यो महार्हेभ्य उदतिष्ठन्नमर्षिताः ।
बाहून्परिघसङ्काशान्संस्पृशन्तः शनैः शनैः ॥ ५.१५३.१९ ॥
मौल्यवान आसनांवरून क्रोधाने ते उठले; परिघासारख्या आपल्या बाहूंना हळूहळू स्पर्श करू लागले.
5.153.20
काञ्चनाङ्गददीप्तांश्च चन्दनागरुभूषितान् ।
उष्णीषाणि नियच्छन्तः पुण्डरीकनिभै करैः।
अन्तरीयोत्तरीयाणि भूषणानि च सर्वशः ॥ ५.१५३.२० ॥
सोन्याच्या बाजूबंदांनी तळपणारे, चंदन-अगरूने सजलेले ते कमळासारख्या हातांनी फेटे सावरू लागले; अंतरीय, उत्तरीय आणि सर्व अलंकार नीट करू लागले.
5.153.21
ते रथान्रथिनः श्रेष्ठा हयांश्च हयकोविदाः ।
सज्जयन्ति स्म नागांश्च नागशिक्षास्वनुष्ठिताः ॥ ५.१५३.२१ ॥
श्रेष्ठ रथी रथ, अश्वविद्येत निपुण घोडे आणि हत्तीविद्येत प्रवीण हत्ती सज्ज करू लागले.
5.153.22
अथ वर्माणि चित्राणि काञ्चनानि बहूनि च ।
विविधानि च शस्त्राणि चक्रुः सर्वाणि सर्वशः ॥ ५.१५३.२२ ॥
मग अनेक विचित्र सोनेरी कवचे आणि विविध शस्त्रे सर्व प्रकारे सज्ज केली.
5.153.23
पदातयश्च पुरुषाः शस्त्राणि विविधानि च ।
उपाजह्रुः शरीरेषु हेमचित्राण्यनेकशः ॥ ५.१५३.२३ ॥
पायदळ सैनिकांनीही विविध शस्त्रे आणून सोन्याने चित्रित असलेली ती अनेक प्रकारे शरीरांवर धारण केली.
5.153.24
तदुत्सव इवोदग्रं संप्रहृष्टनरावृतम् ।
नगरं धार्तराष्ट्रस्य भारतासीत्समाकुलम् ॥ ५.१५३.२४ ॥
हे भारता, धृतराष्ट्रपुत्राचे ते नगर उत्सवासारखे उत्साहाने भरलेले, आनंदी लोकांनी वेढलेले आणि गोंधळाने व्याप्त झाले होते.
5.153.25
जनौघसलिलावर्तो रथनागाश्वमीनवान् ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः कोशसञ्चयरत्नवान् ॥ ५.१५३.२५ ॥
लोकांचा जनसमुदायच ज्याचा पाण्याचा भोवरा, रथ, हत्ती आणि घोडे ज्याचे मासे; शंख व दुंदुभींच्या नादाने भरलेले, खजिना व रत्नांच्या संचयाने समृद्ध.
5.153.26
चित्राभरणवर्मोर्मिः शस्त्रनिर्मलफेनवान् ।
प्रासादमालाद्रिवृतो रथ्यापणमहाह्रदः ॥ ५.१५३.२६ ॥
विचित्र अलंकार आणि चिलखतेच ज्याच्या लाटा; निर्मळ शस्त्रांचा फेस असलेले; प्रासादांच्या रांगा हेच पर्वत, त्यांनी वेढलेले; रस्ते आणि बाजारपेठांचे महासरोवर.
5.153.27
योधचन्द्रोदयोद्भूतः कुरुराजमहार्णवः ।
व्यदृश्यत तदा राजंश्चन्द्रोदय इवोदधिः ॥ ५.१५३.२७ ॥
योद्धे हाच चंद्र, त्याच्या उदयाने उसळलेला कुरुराजाचा महासागर तेव्हा दिसला, हे राजा, चंद्रोदयाच्या वेळी समुद्र दिसतो तसा.