મહાભારત · અધ્યાય 5.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.154.1
वासुदेवस्य तद्वाक्यमनुस्मृत्य युधिष्ठिरः ।
पुनः पप्रच्छ वार्ष्णेयं कथं मन्दोऽऽब्रवीदिदम् ॥ ५.१५४.१ ॥
વાસુદેવનાં એ વચનોનું સ્મરણ કરીને યુધિષ્ઠિરે ફરી વાર્ષ્ણેયને પૂછ્યું કે મંદે આ કેવી રીતે કહ્યું.
5.154.2
अस्मिन्नभ्यागते काले किंच नः क्षममच्युत ।
कथं च वर्तमाना वै स्वधर्मान्न च्यवेमहि ॥ ५.१५४.२ ॥
આ સમય આવ્યે અમારા માટે શું યોગ્ય છે, હે અચ્યુત? અને કેવી રીતે વર્તીએ તો અમે સ્વધર્મથી ચ્યુત ન થઈએ?
5.154.3
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
वासुदेव मतज्ञोऽसि मम सभ्रातृकस्य च ॥ ५.१५४.३ ॥
હે વાસુદેવ, દુર્યોધન, કર્ણ, શકુનિ અને સૌબલના મનને તમે જાણો છો, અને મારા તથા મારા ભાઈઓના મનને પણ.
5.154.4
विदुरस्यापि तद्वाक्यं श्रुतं भीष्मस्य चोभयोः ।
कुन्त्याश्च विपुलप्रज्ञ प्रज्ञा कार्त्स्न्येन ते श्रुता ॥ ५.१५४.४ ॥
વિદુરનું એ વચન, ભીષ્મનાં બંને વચન અને કુંતીનું વચન પણ તમે સાંભળ્યું છે. હે વિપુલપ્રજ્ઞ, તમારી પ્રજ્ઞા સંપૂર્ણ રીતે સાંભળવામાં આવી છે.
5.154.5
सर्वमेतदतिक्रम्य विचार्य च पुनः पुनः ।
क्षमं यन्नो महाबाहो तद्ब्रवीह्यविचारयन् ॥ ५.१५४.५ ॥
આ સર્વને ઓળંગીને, વારંવાર વિચારીને, હે મહાબાહો, અમારા માટે જે યોગ્ય હોય તે વધુ વિચાર્યા વિના કહો.
5.154.6
श्रुत्वैतद्धर्मराजस्य धर्मार्थसहितं वचः ।
मेघदुन्दुभिनिर्घोषः कृष्णो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ५.१५४.६ ॥
ધર્મરાજનું ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત એ વચન સાંભળીને, મેઘ અને દુંદુભિ સમાન ગર્જનાવાળા કૃષ્ણે આ વચન કહ્યું.
5.154.7
उक्तवानस्मि यद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
न तु तन्निकृतिप्रज्ञे कौरव्ये प्रतितिष्ठति ॥ ५.१५४.७ ॥
મેં ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત હિતવચન કહ્યું; પણ તે કપટબુદ્ધિ કૌરવ્યમાં ટકતું નથી.
5.154.8
न च भीष्मस्य दुर्मेधाः शृणोति विदुरस्य वा ।
मम वा भाषितं किंचित्सर्वमेवातिवर्तते ॥ ५.१५४.८ ॥
તે દુર્બુદ્ધિ ભીષ્મની, વિદુરની કે મારી કોઈ વાત સાંભળતો નથી; બધું જ તે ઓળંગી જાય છે.
5.154.9
नैष कामयते धर्मं नैष कामयते यशः ।
जितं स मन्यते सर्वं दुरात्मा कर्णमाश्रितः ॥ ५.१५४.९ ॥
તે ધર્મ ઇચ્છતો નથી, યશ પણ ઇચ્છતો નથી; કર્ણનો આશ્રય લઈને તે દુરાત્મા બધું જીત્યું માને છે.
5.154.10
बन्धमाज्ञापयामास मम चापि सुयोधनः ।
न च तं लब्धवान्कामं दुरात्मा पापनिश्चयः ॥ ५.१५४.१० ॥
સુયોધને મારા માટે પણ બંધનનો આદેશ આપ્યો; પણ તે દુરાત્મા, પાપનિશ્ચયી, પોતાની ઇચ્છા પામી શક્યો નહીં.
5.154.11
न च भीष्मो न च द्रोणो युक्तं तत्राहतुर्वचः ।
सर्वे तमनुवर्तन्ते ऋते विदुरमुच्युत ॥ ५.१५४.११ ॥
ત્યાં ભીષ્મ કે દ્રોણે યોગ્ય વચન કહ્યું નહિ; વિદુર સિવાય સૌ તેનું જ અનુસરણ કરે છે, હે અચ્યુત.
5.154.12
शकुनिः सौबलश्चैव कर्णदुःशासनावपि ।
त्वय्ययुक्तान्यभाषन्त मूढा मूढममर्षणम् ॥ ५.१५४.१२ ॥
શકુનિ સૌબલ, કર્ણ અને દુઃશાસને પણ તને અયોગ્ય વચનો કહ્યાં; તે મૂઢોએ અસહિષ્ણુ મૂઢને કહ્યું.
5.154.13
किंच तेन मयोक्तेन यान्यभाषत कौरवः ।
संक्षेपेण दुरात्मासौ न युक्तं त्वयि वर्तते ॥ ५.१५४.१३ ॥
મેં કહેલી વાતના જવાબમાં તે કૌરવે સંક્ષેપમાં જે કહ્યું, તે દુરાત્મા તારી સાથે જે વર્તે છે તે યોગ્ય નથી.
5.154.14
पार्थिवेषु न सर्वेषु य इमे तव सैनिकाः ।
यत्पापं यन्न कल्याणं सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ ५.१५४.१४ ॥
બધા રાજાઓમાં નહીં; તારા આ સૈનિકોમાં જે પાપ છે અને જે કલ્યાણકારી નથી, તે સર્વ તેનામાં જ સ્થાપિત છે.
5.154.15
न चापि वयमत्यर्थं परित्यागेन कर्हिचित् ।
कौरवैः शममिच्छामस्तत्र युद्धमनन्तरम् ॥ ५.१५४.१५ ॥
અમે ક્યારેય કૌરવો સાથે અતિશય ત્યાગ કરીને શાંતિ ઇચ્છતા નથી; ત્યાર પછી યુદ્ધ જ.
5.154.16
तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे वासुदेवस्य भाषितम् ।
अब्रुवन्तो मुखं राज्ञः समुदैक्षन्त भारत ॥ ५.१५४.१६ ॥
વાસુદેવની તે વાત સાંભળીને બધા રાજાઓ કંઈ બોલ્યા વિના રાજાના મુખ સામે જોવા લાગ્યા, હે ભારત.
5.154.17
युधिष्ठिरस्त्वभिप्रायमभिलक्ष्य महीक्षिताम् ।
योगमाज्ञापयामास भीमार्जुनयमैः सह ॥ ५.१५४.१७ ॥
પરંતુ યુધિષ્ઠિરે રાજાઓનો અભિપ્રાય સમજીને ભીમ, અર્જુન અને યમો સાથે સેનાવ્યૂહનો આદેશ આપ્યો.
5.154.18
ततः किलकिलाभूतमनीकं पाण्डवस्य ह ।
आज्ञापिते तदा योगे समहृष्यन्त सैनिकाः ॥ ५.१५४.१८ ॥
ત્યારે આદેશ અપાતાં પાંડવોની સેના કિલકિલાટથી ભરાઈ ગઈ; ત્યારે સૈનિકો હર્ષિત થયા.
5.154.19
अवध्यानां वधं पश्यन्धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
निश्वसन्भीमसेनं च विजयं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१५४.१९ ॥
અવધ્યોનો વધ જોઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે નિસાસો નાખતાં ભીમસેન અને વિજયને આ કહ્યું.
5.154.20
यदर्थं वनवासश्च प्राप्तं दुःखं च यन्मया ।
सोयमस्मानुपैत्येव परोऽनर्थः प्रयत्नतः ॥ ५.१५४.२० ॥
જેના માટે મેં વનવાસ અને દુઃખ પ્રાપ્ત કર્યાં, તે જ આ મોટો અનર્થ અમારા પ્રયત્નથી અમારા પર આવી રહ્યો છે.
5.154.21
यस्मिन्यत्नः कृतोऽस्माभिः स नो हीनः प्रयत्नतः ।
अकृते तु प्रयत्नेऽस्मानुपावृत्तः कलिर्महान् ॥ ५.१५४.२१ ॥
અમે જે કાર્યમાં પ્રયત્ન કર્યો તે પ્રયત્નથી જ અમારા માટે નિષ્ફળ ગયો; પ્રયત્ન ન કર્યો છતાં મોટો કલહ અમારા પર પાછો આવ્યો.
5.154.22
कथं ह्यवध्यैः सङ्ग्रामः कार्यः सह भविष्यति ।
कथं हत्वा गुरून्वृद्धान्विजयो नो भविष्यति ॥ ५.१५४.२२ ॥
અવધ્યો સાથે યુદ્ધ કેવી રીતે થશે? ગુરુઓ અને વડીલોને મારીને અમારો વિજય કેવી રીતે થશે?
5.154.23
तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्य सव्यसाची परन्तपः ।
यदुक्तं वासुदेवेन श्रावयामास तद्वचः ॥ ५.१५४.२३ ॥
ધર્મરાજની એ વાત સાંભળીને શત્રુઓને તપાવનાર સવ્યસાચી, વાસુદેવે કહેલું તે વચન સંભળાવ્યું.
5.154.24
उक्तवान्देवकीपुत्रः कुन्त्याश्च विदुरस्य च ।
वचनं तत्त्वया राजन्निखिलेनावधारितम् ॥ ५.१५४.२४ ॥
દેવકીપુત્રે કુંતી અને વિદુરને જે વચન કહ્યું હતું, હે રાજન, તે તમે સંપૂર્ણપણે સમજી લીધું છે.
5.154.25
न च तौ वक्ष्यतोऽधर्ममिति मे नैष्ठिकी मतिः ।
नापि युक्तं च कौन्तेय निवर्तितुमयुध्यतः ॥ ५.१५४.२५ ॥
તેઓ અધર્મ કહેશે એવો મારો નિશ્ચિત મત નથી. હે કૌન્તેય, યુદ્ધ કરનારે પાછા ફરવું પણ યોગ્ય નથી.
5.154.26
तच्छ्रुत्वा वासुदेवोऽपि सव्यसाचिवचस्तदा ।
स्मयमानोऽब्रवीद्वाक्यं पार्थमेवमिति ब्रुवन् ॥ ५.१५४.२६ ॥
તે સાંભળીને વાસુદેવે પણ સવ્યસાચીના વચન સાંભળ્યા અને ત્યારે હસતાં હસતાં પાર્થને આ પ્રમાણે કહ્યું.
5.154.27
ततस्ते धृतसंकल्पा युद्धाय सह सैनिकाः ।
पाण्डवेया महाराज तां रात्रिं सुखमावसन् ॥ ५.१५४.२७ ॥
પછી, હે મહારાજ, યુદ્ધ માટે દૃઢ સંકલ્પ કરેલા પાંડવોએ પોતાના સૈનિકો સાથે તે રાત સુખપૂર્વક વિતાવી.