મહાભારત · અધ્યાય 5.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.157.1
आपगेयं महात्मानं भीष्मं शस्त्रभृतां वरम् ।
पितामहं भारतानां ध्वजं सर्वमहीक्षिताम् ॥ ५.१५७.१ ॥
ગંગાપુત્ર, મહાત્મા ભીષ્મ, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ભરતવંશના પિતામહ, સર્વ ભૂપાલોની ધ્વજા.
5.157.2
बृहस्पतिसं बुद्ध्या क्षमया पृथिवीसमम् ।
समुद्रमिव गाम्भीर्ये हिमवन्तमिव स्थिरम् ॥ ५.१५७.२ ॥
બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ સમાન, ક્ષમામાં પૃથ્વી સમાન, ગાંભીર્યમાં સમુદ્ર જેવા, સ્થિરતામાં હિમાલય જેવા.
5.157.3
प्रजापतिमिवौदार्ये तेजसा भास्करोपमम् ।
महेन्द्रमिव शत्रूणां ध्वंसनं शरवृष्टिभिः ॥ ५.१५७.३ ॥
ઔદાર્યમાં પ્રજાપતિ જેવા, તેજમાં સૂર્ય સમાન, બાણવર્ષાથી શત્રુઓનો નાશ કરવામાં મહેન્દ્ર જેવા.
5.157.4
रणयज्ञे प्रवितते सुभीमे लोमहर्षणे ।
दीक्षितं चिररात्राय श्रुत्वा तत्र युधिष्ठिरः ॥ ५.१५७.४ ॥
યુદ્ધયજ્ઞ વિસ્તરેલો, અત્યંત ભયાનક અને રોમાંચક હતો ત્યારે દીર્ઘ રાત્રિ માટે દીક્ષિત થયા છે એમ સાંભળીને ત્યાં યુધિષ્ઠિર.
5.157.5
किमब्रवीन्महाबाहुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
भीमसेनार्जुनौ वापि कृष्णो वा प्रत्यभाषत ॥ ५.१५७.५ ॥
મહાબાહુ, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ શું બોલ્યા? ભીમસેન, અર્જુન કે કૃષ્ણે પણ શું ઉત્તર આપ્યો?
5.157.6
आपद्धर्मार्थकुशलो महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ।
सर्वान्भ्रातॄन्समानीय वासुदेवं च शाश्वतम् ॥ ५.१५७.६ ॥
આપદ્ધર્મ અને અર્થમાં કુશળ મહાબુદ્ધિમાન યુધિષ્ઠિરે સર્વ ભાઈઓને અને શાશ્વત વાસુદેવને એકત્ર કરીને.
5.157.7
उवाच वदतां श्रेष्ठः सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
पर्याक्रामत सैन्यानि यत्तास्तिष्ठत दंशिताः ॥ ५.१५७.७ ॥
વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે સાંત્વનાપૂર્વક આ વચન કહ્યું; સેનાઓ વચ્ચે ફરતાં કહ્યું, "બખ્તર પહેરીને તૈયાર ઊભા રહો."
5.157.8
पितामहेन वो युद्धं पूर्वमेव भविष्यति ।
तस्मात्सप्तसु सेनासु प्रणेतॄन्मम पश्यत ॥ ५.१५७.८ ॥
પિતામહ સાથે તમારું યુદ્ધ પહેલાં જ થશે; તેથી સાત સેનાઓ માટે મારા સેનાપતિઓને જુઓ.
5.157.9
यथार्हति भवान्वक्तुमस्मिन्काले ह्युपस्थिते ।
तथेदमर्थवद्वाक्यमुक्तं ते भरतर्षभ ॥ ५.१५७.९ ॥
આ સમય આવી પહોંચ્યો છે ત્યારે જેમ તમારે બોલવું ઉચિત છે, તેમ હે ભરતર્ષભ, તમે આ અર્થપૂર્ણ વચન કહ્યું છે.
5.157.10
रोचते मे महाबाहो क्रियतां यदनन्तरम् ।
नायकास्तव सेनायां क्रियन्तामिह सप्त वै ॥ ५.१५७.१० ॥
હે મહાબાહો, આ મને ગમ્યું; હવે પછી જે કરવાનું છે તે કરો. તમારી સેનામાં અહીં સાત નાયકો નિયુક્ત કરો.
5.157.11
ततो द्रुपदमानाय्य विराटं शिनिपुङ्गवम् ।
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं धृष्टकेतुं च पार्थिव।
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं सहदेवं च मागधम् ॥ ५.१५७.११ ॥
પછી દ્રુપદ, વિરાટ, શિનિઓમાં શ્રેષ્ઠ, પાંચાલ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ધૃષ્ટકેતુ, હે રાજન્, પાંચાલ શિખંડી અને માગધ સહદેવને બોલાવીને...
5.157.12
एतान्सप्त महाभागान्वीरान्युद्धाभिकाङ्क्षिणः ।
सेनाप्रणेतॄन्विधिवदभ्यषिञ्चद्युधिष्ठिरः ॥ ५.१५७.१२ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છા રાખતા આ સાત મહાભાગ્યશાળી વીરોનો યુધિષ્ઠિરે વિધિપૂર્વક સેનાપતિ તરીકે અભિષેક કર્યો.
5.157.13
सर्वसेनापतिं चात्र धृष्टद्युम्नं चकार ह ।
द्रोणान्तहेतोरुत्पन्नो य इद्धाञ्जातवेदसः ॥ ५.१५७.१३ ॥
અહીં તેણે સર્વ સેનાઓના સેનાપતિ તરીકે ધૃષ્ટદ્યુમ્નને નિયુક્ત કર્યો; દ્રોણના અંત માટે જાતવેદ અગ્નિની પ્રજ્વલિત જ્વાળામાંથી ઉત્પન્ન થયેલો તે જ હતો.
5.157.14
सर्वेषामेव तेषां तु समस्तानां महात्मनाम् ।
सेनापतिपतिं चक्रे गडाकेशं धनञ्जयम् ॥ ५.१५७.१४ ॥
તે સર્વ મહાત્માઓમાં સેનાપતિઓના પણ અધિપતિ તરીકે તેણે ગુડાકેશ ધનંજયને નિયુક્ત કર્યો.
5.157.15
अर्जुनस्यापि नेता च संयन्ता चैव वाजिनाम् ।
सङ्कर्णणानुजः श्रीमान्महाबुद्धिर्जनार्दनः ॥ ५.१५७.१५ ॥
અર્જુનના પણ માર્ગદર્શક અને ઘોડાઓના સારથિ, સંકર્ષણના અનુજ, તેજસ્વી અને મહાબુદ્ધિશાળી જનાર્દન (કૃષ્ણ).
5.157.16
तद्दृष्ट्वोपस्थितं युद्धं समासन्नं महात्ययम् ।
प्राविशद्भवनं राज्ञः पाण्डवानां हलायुधः ॥ ५.१५७.१६ ॥
યુદ્ધ નજીક આવેલું અને મહાવિનાશ સમીપ જોઈને હલાયુધ (બલરામ) પાંડવોના રાજાના ભવનમાં પ્રવેશ્યા.
5.157.17
सहाक्रूरप्रभृतिभिर्ददसाम्बोद्धवादिभिः ।
रौक्मिणेयाहुकसुतैश्चारुदेष्णपुरोगमैः ॥ ५.१५७.१७ ॥
અક્રૂર વગેરે સાથે, દર્સુ, સાંબ, ઉદ્ધવ વગેરે સાથે, રુક્મિણીના પુત્રો અને આહુકના પુત્રો સહિત, ચારુદેષ્ણને આગળ રાખીને.
5.157.18
वृष्णिमुख्यैरधिगतैर्व्याघ्रैरिव बलोत्कटैः ।
अभिगुप्तो महाबाहुर्मरुद्भिरिव वासवः ॥ ५.१५७.१८ ॥
વૃષ્ણિકુળના પ્રમુખો અને બળમાં વાઘ સમાન વીરોથી ઘેરાયેલા મહાબાહુ (બલરામ) મરુદ્ગણોથી રક્ષિત વાસવની જેમ સુરક્ષિત હતા.
5.157.19
नीलकौशेयवसनः कैलासशिखरोपमः ।
सिंहखेलगतिः श्रीमान्मदरक्तान्तलोचनः ॥ ५.१५७.१९ ॥
વાદળી રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલા, કૈલાસ શિખર સમાન, સિંહની રમતિયાળ ચાલવાળા, તેજસ્વી, મદથી આંખોના ખૂણા લાલ થયેલા.
5.157.20
तं दृष्ट्वा धर्मराजश्च केशवश्च महाद्युतिः ।
उदतिष्ठत्ततः पार्थो भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ५.१५७.२० ॥
તેમને જોઈને ધર્મરાજ અને મહાતેજસ્વી કેશવ ઊભા થયા; પછી પાર્થ અને ભયંકર કર્મવાળો વૃકોદર ઊભા થયા.
5.157.21
गाण्डीवधन्वा ये चान्ये राजानस्तत्र केचन ।
पूजयाञ्चक्रिरे ते वै समायान्तं हलायुधम् ॥ ५.१५७.२१ ॥
ગાંડીવધારી અને ત્યાંના બીજા કેટલાક રાજાઓએ આવતા હલાયુધનું સન્માન કર્યું.
5.157.22
ततस्तं पाण्डवो राजा करे पस्पर्श पाणिना ।
वासुदेवपुरोगास्तं सर्व एवाभ्यवादयन् ॥ ५.१५७.२२ ॥
પછી પાંડવ રાજાએ તેમનો હાથ પોતાના હાથથી સ્પર્શ્યો; વાસુદેવને આગળ રાખીને સૌએ તેમને અભિવાદન કર્યું.
5.157.23
विराटद्रुपदौ वृद्धावभिवाद्य हलायुधः ।
युधिष्ठिरेण सहित उपाविशदरिन्दमः ॥ ५.१५७.२३ ॥
વિરાટ અને દ્રુપદ એ બંને વૃદ્ધોને અભિવાદન કરીને શત્રુદમન હલાયુધ યુધિષ્ઠિર સાથે બેઠા.
5.157.24
ततस्तेषूपविष्टेषु पार्थिवेषु समन्ततः ।
वासुदेवमभिप्रेक्ष्य रौहिणेयोऽभ्यभाषत ॥ ५.१५७.२४ ॥
પછી જ્યારે બધા રાજાઓ ચારેબાજુ બેસી ગયા, ત્યારે રોહિણીપુત્રે વાસુદેવ તરફ જોઈને બોલવાનું શરૂ કર્યું.
5.157.25
भवितायं महारौद्रो दारुणः पुरुषक्षयः ।
दिष्टमेतद्ध्रुवं मन्ये न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ५.१५७.२५ ॥
આ અતિ ભયંકર અને દારુણ મનુષ્યસંહાર થશે. આ નિશ્ચિતપણે ભાગ્યમાં લખાયેલું છે, એમ હું માનું છું; તેને ટાળી શકાય નહીં.
5.157.26
तस्माद्युद्धात्समुत्तीर्णानपि वः समुहृञ्जानान् ।
अरोगानक्षतैर्देहैर्द्रष्टास्मीति मतिर्मम ॥ ५.१५७.२६ ॥
તેથી તે યુદ્ધમાંથી પાર ઊતરીને સારા મિત્રો સાથે રહેનારા તમને રોગરહિત અને અક્ષત દેહે જોઈશ, એવો મારો મત છે.
5.157.27
समेतं पार्थिवं क्षत्रं कालपक्वमसंशयम् ।
विमर्दश्च महान्भावी मांसशोणितकदर्दमः ॥ ५.१५७.२७ ॥
રાજાઓનો ક્ષત્રિય સમૂહ એકઠો થયો છે, કાળથી પાકેલો છે, એમાં શંકા નથી. મહાન સંહાર થશે, અને માંસ-રક્તનો કીચડ થશે.
5.157.28
उक्तो मया वासुदेवः पुनः पुनरुपह्वरे ।
संबन्धिषु समां वृत्तिं वर्तस्व मधुसूदन ॥ ५.१५७.२८ ॥
મેં વાસુદેવને એકાંતમાં વારંવાર કહ્યું છે: હે મધુસૂદન, સંબંધીઓ પ્રત્યે સમાન વર્તન રાખો.
5.157.29
पाण्डवा हि यथास्माकं तथा दुर्योधनो नृपः ।
तस्यापि क्रियतां साह्यं स पर्येति पुनःपुनः ॥ ५.१५७.२९ ॥
પાંડવો જેમ આપણા છે, તેમ રાજા દુર્યોધન પણ છે. તેને પણ સહાય કરવામાં આવે; તે વારંવાર આવે છે.
5.157.30
तच्च मे नाकरोद्वाक्यं त्वदर्थे मधुसूदनः ।
निर्विष्टः सर्वभावेन धनञ्जयमवेक्ष्य ह ॥ ५.१५७.३० ॥
પણ મધુસૂદને મારી તે વાત માની નહીં; કારણ કે તે તમારા માટે પૂરા ભાવથી ધનંજયને જ જોઈને સ્થિર રહ્યા હતા.
5.157.31
ध्रुवो जयः पाण्डवानामिति मे निश्चिता मतिः ।
तथा ह्यभिनिवेशोऽयं वासुदेवस्य भारत ॥ ५.१५७.३१ ॥
પાંડવોનો વિજય નિશ્ચિત છે એવો મારો દૃઢ મત છે. હે ભારત, વાસુદેવનો પણ આ જ દૃઢ સંકલ્પ છે.
5.157.32
न चाहमृत्सहे कृष्णमृते लोकमुदीक्षितुम् ।
ततोऽहमनुवर्तामि केशवस्य चिकीर्षितम् ॥ ५.१५७.३२ ॥
કૃષ્ણ વિના આ જગતને જોવું પણ મારાથી સહન નહીં થાય. તેથી હું કેશવની ઇચ્છાને અનુસરું છું.
5.157.33
उभौ शिष्यौ हि मे वीरौ गदायद्धविशारदौ ।
तुल्यस्नेहोऽस्म्यतो भीते तथा दुर्योधने नृपे ॥ ५.१५७.३३ ॥
ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ એ બંને વીર મારા શિષ્યો છે. તેથી ભયભીત રાજા દુર્યોધન પ્રત્યે પણ મારો સમાન સ્નેહ છે.
5.157.34
तस्माद्यास्यामि तीर्थानि सरस्वत्या निषेवितुम् ।
न हि शक्ष्यामि कौरव्यान्नश्यमानानवेक्षितुम् ॥ ५.१५७.३४ ॥
તેથી હું સરસ્વતીનાં પવિત્ર તીર્થોની યાત્રા કરવા જઈશ. નાશ પામતા કૌરવોને જોવાનું મારાથી નહીં બને.
5.157.35
एवमुक्त्वा महाबाहुरनुज्ञातश्च पाण्डवैः ।
तीर्थयात्रां ययौ रामो निवर्त्य मधुसूदनम् ॥ ५.१५७.३५ ॥
એમ કહીને, પાંડવોની અનુમતિ મેળવીને, મધુસૂદનને પાછા મોકલીને મહાબાહુ રામ તીર્થયાત્રાએ ચાલી નીકળ્યા.