มหาภารตะ · อัธยายะ 5.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.157.1
आपगेयं महात्मानं भीष्मं शस्त्रभृतां वरम् ।
पितामहं भारतानां ध्वजं सर्वमहीक्षिताम् ॥ ५.१५७.१ ॥
ภีษมะผู้มีจิตใจสูงส่ง บุตรแห่งพระคงคา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธ ปู่ของชาวภารตะ ธงชัยของบรรดากษัตริย์ผู้ปกครองแผ่นดินทั้งปวง
5.157.2
बृहस्पतिसं बुद्ध्या क्षमया पृथिवीसमम् ।
समुद्रमिव गाम्भीर्ये हिमवन्तमिव स्थिरम् ॥ ५.१५७.२ ॥
เสมอด้วยพฤหัสปติในปัญญา เสมอด้วยแผ่นดินในความอดทน ดุจมหาสมุทรในความลึก ดุจหิมาลัยในความมั่นคง
5.157.3
प्रजापतिमिवौदार्ये तेजसा भास्करोपमम् ।
महेन्द्रमिव शत्रूणां ध्वंसनं शरवृष्टिभिः ॥ ५.१५७.३ ॥
ดุจพระประชาบดีในความเอื้อเฟื้อ ดุจดวงอาทิตย์ในความรุ่งโรจน์ ดุจพระมเหนทร์ผู้ทำลายศัตรูด้วยห่าฝนแห่งลูกศร
5.157.4
रणयज्ञे प्रवितते सुभीमे लोमहर्षणे ।
दीक्षितं चिररात्राय श्रुत्वा तत्र युधिष्ठिरः ॥ ५.१५७.४ ॥
เมื่อพิธียัญแห่งการรบแผ่ขยายออกไป น่ากลัวยิ่งนัก ขนลุกชัน และยุธิษฐิระได้ทราบว่า ผู้ตั้งใจปฏิบัติพิธีอยู่ที่นั่นตลอดราตรีอันยาวนาน
5.157.5
किमब्रवीन्महाबाहुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
भीमसेनार्जुनौ वापि कृष्णो वा प्रत्यभाषत ॥ ५.१५७.५ ॥
ผู้มีแขนใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวงนั้น ได้กล่าวอย่างไร ภีมเสนและอรชุน หรือแม้กฤษณะ ได้ตอบโต้หรือไม่
5.157.6
आपद्धर्मार्थकुशलो महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ।
सर्वान्भ्रातॄन्समानीय वासुदेवं च शाश्वतम् ॥ ५.१५७.६ ॥
ยุธิษฐิระผู้ชำนาญในธรรมและประโยชน์ของยามคับขัน ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ รวบรวมพี่น้องทั้งหมดและวาสุเทพผู้เป็นนิรันดร์
5.157.7
उवाच वदतां श्रेष्ठः सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
पर्याक्रामत सैन्यानि यत्तास्तिष्ठत दंशिताः ॥ ५.१५७.७ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้พูด ได้กล่าวถ้อยคำนี้ โดยขึ้นต้นด้วยการปลอบโยน แล้วเดินตรวจกองทัพ ตรัสว่า "จงเตรียมพร้อม สวมเกราะและเตรียมตัวให้เรียบร้อยเถิด"
5.157.8
पितामहेन वो युद्धं पूर्वमेव भविष्यति ।
तस्मात्सप्तसु सेनासु प्रणेतॄन्मम पश्यत ॥ ५.१५७.८ ॥
การรบกับปู่ของพวกท่านจะเกิดขึ้นก่อนสิ่งอื่นใด เพราะฉะนั้น ในบรรดากองทัพทั้งเจ็ด จงมองดูแม่ทัพของข้าเถิด
5.157.9
यथार्हति भवान्वक्तुमस्मिन्काले ह्युपस्थिते ।
तथेदमर्थवद्वाक्यमुक्तं ते भरतर्षभ ॥ ५.१५७.९ ॥
ดังที่เหมาะสมแก่ท่านที่จะกล่าวในเวลานี้ เมื่อเวลานั้นมาถึงแล้ว ดังนั้น โอ้ผู้เป็นวัวแห่งภารตะ ท่านได้กล่าวถ้อยคำอันมีความหมายนี้ไว้แล้ว
5.157.10
रोचते मे महाबाहो क्रियतां यदनन्तरम् ।
नायकास्तव सेनायां क्रियन्तामिह सप्त वै ॥ ५.१५७.१० ॥
ข้าพเจ้าพอใจ โอ้ผู้มีแขนใหญ่ จงทำสิ่งที่ต้องทำต่อไปเถิด ขอให้แต่งตั้งแม่ทัพเจ็ดคนขึ้นในกองทัพของท่านที่นี่เถิด
5.157.11
ततो द्रुपदमानाय्य विराटं शिनिपुङ्गवम् ।
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं धृष्टकेतुं च पार्थिव।
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं सहदेवं च मागधम् ॥ ५.१५७.११ ॥
แล้วทรงให้ทรงเรียกท้าวทรุปทะ วิราฏะ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งศินี ธฤษฏทยุมนะแห่งปาญจาละ ธฤษฏเกตุ โอ้กษัตริย์ ศิขัณฑินแห่งปาญจาละ และสหเทวะแห่งมคธ...
5.157.12
एतान्सप्त महाभागान्वीरान्युद्धाभिकाङ्क्षिणः ।
सेनाप्रणेतॄन्विधिवदभ्यषिञ्चद्युधिष्ठिरः ॥ ५.१५७.१२ ॥
วีรบุรุษผู้มีโชคยิ่งทั้งเจ็ดนี้ ผู้ปรารถนาการรบ ยุธิษฐิระได้ทรงอภิเษกเป็นผู้นำกองทัพตามพิธีกรรมโดยชอบ
5.157.13
सर्वसेनापतिं चात्र धृष्टद्युम्नं चकार ह ।
द्रोणान्तहेतोरुत्पन्नो य इद्धाञ्जातवेदसः ॥ ५.१५७.१३ ॥
ที่นี่ พระองค์ได้ทรงแต่งตั้งธฤษฏทยุมนะเป็นแม่ทัพใหญ่ของกองทัพทั้งปวง ผู้ซึ่งเกิดจากเปลวไฟที่ลุกโชนของพระชาตเวท (อัคนี) เพื่อให้โทรณะถึงจุดจบ
5.157.14
सर्वेषामेव तेषां तु समस्तानां महात्मनाम् ।
सेनापतिपतिं चक्रे गडाकेशं धनञ्जयम् ॥ ५.१५७.१४ ॥
ในบรรดาผู้มีจิตใจสูงส่งเหล่านั้นทั้งหมด พระองค์ทรงตั้งคุฑากาศะ ธนัญชัย ให้เป็นผู้เป็นใหญ่เหนือแม้แต่แม่ทัพทั้งหลาย
5.157.15
अर्जुनस्यापि नेता च संयन्ता चैव वाजिनाम् ।
सङ्कर्णणानुजः श्रीमान्महाबुद्धिर्जनार्दनः ॥ ५.१५७.१५ ॥
ชนารทนะ (กฤษณะ) ผู้เป็นน้องชายของสังกรรษณะ ผู้รุ่งเรืองและมีปัญญายิ่งใหญ่ ทรงเป็นผู้นำทางของอรชุนและเป็นสารถีผู้บังคับม้าของพระองค์ด้วย
5.157.16
तद्दृष्ट्वोपस्थितं युद्धं समासन्नं महात्ययम् ।
प्राविशद्भवनं राज्ञः पाण्डवानां हलायुधः ॥ ५.१५७.१६ ॥
เมื่อเห็นการรบใกล้เข้ามาและภัยใหญ่อยู่ตรงหน้า หลาวุธะ (พลราม) จึงเสด็จเข้าสู่ปราสาทของพระราชาแห่งปาณฑพ
5.157.17
सहाक्रूरप्रभृतिभिर्ददसाम्बोद्धवादिभिः ।
रौक्मिणेयाहुकसुतैश्चारुदेष्णपुरोगमैः ॥ ५.१५७.१७ ॥
พร้อมด้วยอักรูระและผู้อื่น ดรัทสะ สามพะ อุทธพ และคนอื่นๆ พร้อมด้วยบุตรของรุกมิณีและของอาหุกะ มีจารุเทษณะเป็นผู้นำ
5.157.18
वृष्णिमुख्यैरधिगतैर्व्याघ्रैरिव बलोत्कटैः ।
अभिगुप्तो महाबाहुर्मरुद्भिरिव वासवः ॥ ५.१५७.१८ ॥
มีวฤษณิผู้เป็นหัวหน้าห้อมล้อม เหล่านั้นดุจเสือโคร่งผู้มีกำลังดุดัน ผู้มีแขนใหญ่ได้รับการคุ้มกัน ดุจวาสวะ (อินทร์) ได้รับการคุ้มกันจากพวกมรุต
5.157.19
नीलकौशेयवसनः कैलासशिखरोपमः ।
सिंहखेलगतिः श्रीमान्मदरक्तान्तलोचनः ॥ ५.१५७.१९ ॥
ทรงฉลองพระองค์ผ้าไหมสีน้ำเงินเข้ม ดุจยอดเขาไกลาส เสด็จด้วยท่วงท่าเล่นสนุกอย่างสิงโต ผู้รุ่งเรือง พระเนตรแดงที่หางตาเพราะความมึนเมา
5.157.20
तं दृष्ट्वा धर्मराजश्च केशवश्च महाद्युतिः ।
उदतिष्ठत्ततः पार्थो भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ५.१५७.२० ॥
เมื่อเห็นพระองค์แล้ว พระธรรมราชาและเกศวะผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ จึงลุกขึ้น จากนั้นปารถะและวฤโกทระผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัวก็ลุกขึ้นยืน
5.157.21
गाण्डीवधन्वा ये चान्ये राजानस्तत्र केचन ।
पूजयाञ्चक्रिरे ते वै समायान्तं हलायुधम् ॥ ५.१५७.२१ ॥
อรชุนผู้ถือธนูคานดีวะ และกษัตริย์องค์อื่นบางพระองค์ที่อยู่ที่นั่น ได้ให้เกียรติพระหลายุธะเมื่อพระองค์เสด็จมาถึง
5.157.22
ततस्तं पाण्डवो राजा करे पस्पर्श पाणिना ।
वासुदेवपुरोगास्तं सर्व एवाभ्यवादयन् ॥ ५.१५७.२२ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้าปาณฑพทรงสัมผัสพระหัตถ์ของพระองค์ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง โดยมีพระวาสุเทพนำหน้า ทุกพระองค์ต่างถวายความเคารพแด่พระองค์
5.157.23
विराटद्रुपदौ वृद्धावभिवाद्य हलायुधः ।
युधिष्ठिरेण सहित उपाविशदरिन्दमः ॥ ५.१५७.२३ ॥
พระหลายุธะ ผู้ปราบศัตรู ได้ถวายความเคารพแด่ท้าววิราฏและท้าวทรุปทะผู้เป็นผู้อาวุโส แล้วประทับนั่งร่วมกับพระยุธิษฐิระ
5.157.24
ततस्तेषूपविष्टेषु पार्थिवेषु समन्ततः ।
वासुदेवमभिप्रेक्ष्य रौहिणेयोऽभ्यभाषत ॥ ५.१५७.२४ ॥
ครั้นเหล่าพระราชาประทับนั่งล้อมรอบโดยทั่วกันแล้ว พระโอรสของรोหิณี ทอดพระเนตรไปยังพระวาสุเทพ แล้วตรัสขึ้น
5.157.25
भवितायं महारौद्रो दारुणः पुरुषक्षयः ।
दिष्टमेतद्ध्रुवं मन्ये न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ५.१५७.२५ ॥
การทำลายล้างมนุษย์อันน่าสะพรึงกลัวและโหดร้ายนี้จะเกิดขึ้น เราคิดว่าสิ่งนี้เป็นโชคชะตาที่แน่นอน ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
5.157.26
तस्माद्युद्धात्समुत्तीर्णानपि वः समुहृञ्जानान् ।
अरोगानक्षतैर्देहैर्द्रष्टास्मीति मतिर्मम ॥ ५.१५७.२६ ॥
เพราะเหตุนั้น เราคิดว่า ผู้ที่รอดพ้นจากสงครามนี้ และยังคงอยู่กับมิตรผู้ปรารถนาดีของตน เราจะได้เห็นพวกท่านปราศจากโรคภัย มีร่างกายไม่บาดเจ็บ
5.157.27
समेतं पार्थिवं क्षत्रं कालपक्वमसंशयम् ।
विमर्दश्च महान्भावी मांसशोणितकदर्दमः ॥ ५.१५७.२७ ॥
เหล่ากษัตริย์นักรบได้มาชุมนุมกันแล้ว สุกงอมด้วยกาลเวลา ไม่ต้องสงสัยเลย การสังหารครั้งใหญ่จะเกิดขึ้น เป็นโคลนตมแห่งเนื้อและโลหิต
5.157.28
उक्तो मया वासुदेवः पुनः पुनरुपह्वरे ।
संबन्धिषु समां वृत्तिं वर्तस्व मधुसूदन ॥ ५.१५७.२८ ॥
เราได้กล่าวกับพระวาสุเทพซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นการส่วนตัวว่า ข้าแต่พระมธุสูทน์ จงปฏิบัติต่อญาติทั้งหลายด้วยความเสมอภาค
5.157.29
पाण्डवा हि यथास्माकं तथा दुर्योधनो नृपः ।
तस्यापि क्रियतां साह्यं स पर्येति पुनःपुनः ॥ ५.१५७.२९ ॥
พระเจ้าทุรโยธน์ก็เป็นเช่นเดียวกับปาณฑพสำหรับพวกเรา ขอจงช่วยเหลือพระองค์ด้วยเช่นกัน พระองค์เสด็จมาหาอยู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
5.157.30
तच्च मे नाकरोद्वाक्यं त्वदर्थे मधुसूदनः ।
निर्विष्टः सर्वभावेन धनञ्जयमवेक्ष्य ह ॥ ५.१५७.३० ॥
แต่พระมธุสูทน์มิได้ทรงปฏิบัติตามคำของเราเพื่อประโยชน์ของท่าน เพราะพระองค์ทรงมุ่งมั่นด้วยพระทัยทั้งหมด จ้องมองไปที่พระธนัญชัย
5.157.31
ध्रुवो जयः पाण्डवानामिति मे निश्चिता मतिः ।
तथा ह्यभिनिवेशोऽयं वासुदेवस्य भारत ॥ ५.१५७.३१ ॥
ชัยชนะของปาณฑพเป็นสิ่งแน่นอน นี่คือความเชื่อมั่นที่หนักแน่นของเรา ข้าแต่ภารตะ ความตั้งพระทัยของพระวาสุเทพก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน
5.157.32
न चाहमृत्सहे कृष्णमृते लोकमुदीक्षितुम् ।
ततोऽहमनुवर्तामि केशवस्य चिकीर्षितम् ॥ ५.१५७.३२ ॥
เราไม่อาจทนดูโลกนี้ได้แม้เพียงชั่วครู่หากปราศจากพระกฤษณะ เพราะเหตุนั้น เราจึงคล้อยตามพระประสงค์ของพระเกศวะ
5.157.33
उभौ शिष्यौ हि मे वीरौ गदायद्धविशारदौ ।
तुल्यस्नेहोऽस्म्यतो भीते तथा दुर्योधने नृपे ॥ ५.१५७.३३ ॥
วีรบุรุษทั้งสองผู้ชำนาญในการต่อสู้ด้วยคทา เป็นศิษย์ของเรา เพราะเหตุนั้น เรามีความรักเท่าเทียมกันต่อพระเจ้าทุรโยธน์ผู้หวาดกลัว
5.157.34
तस्माद्यास्यामि तीर्थानि सरस्वत्या निषेवितुम् ।
न हि शक्ष्यामि कौरव्यान्नश्यमानानवेक्षितुम् ॥ ५.१५७.३४ ॥
เพราะเหตุนั้น เราจะไปเยือนท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่มีผู้คนไปประกอบพิธีแห่งแม่น้ำสรัสวดี เพราะเราไม่อาจทนดูเหล่าเการพพินาศได้
5.157.35
एवमुक्त्वा महाबाहुरनुज्ञातश्च पाण्डवैः ।
तीर्थयात्रां ययौ रामो निवर्त्य मधुसूदनम् ॥ ५.१५७.३५ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระพลรามผู้มีพระพาหาใหญ่ได้รับอนุญาตจากปาณฑพ จึงให้พระมธุสูทน์กลับไป แล้วเสด็จออกไปจาริกแสวงบุญ