महाभारत · अध्याय 5.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.162.1
उलूकस्त्वर्जुनं भूयो यथोक्तं वाक्यमब्रवीत् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तुदन्वाक्यशलाकया ॥ ५.१६२.१ ॥
उलूक पुन्हा अर्जुनाला पूर्वीप्रमाणेच बोलला, रागावलेल्या सर्पाला शब्दांच्या सळईने डिवचावे तसे.
5.162.2
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रुषिताः पाण्डवा भृशम् ।
प्रागेव भृशसंक्रुद्धाः कैतव्येनापि धर्षिताः ॥ ५.१६२.२ ॥
त्याचे ते शब्द ऐकून पांडव अत्यंत संतापले; आधीच क्रुद्ध झालेले ते त्या कपटाने आणखी अपमानित झाले.
5.162.3
आसनेषूदतिष्ठन्त बाहूंश्चैव प्रचिक्षिपुः ।
आशीविषा इव क्रुद्धा वीक्षाञ्चक्रुः परस्परम् ॥ ५.१६२.३ ॥
ते आसनांवरून उठले आणि बाहू झाडू लागले; रागावलेल्या सर्पांप्रमाणे एकमेकांकडे पाहू लागले.
5.162.4
अवाक्छिरा भीमसेनः समुदैक्षत कैतवम् ।
नेत्राभ्यां लोहितान्ताभ्यामाशीविष इव श्वसन् ॥ ५.१६२.४ ॥
मान खाली घालून भीमसेनाने त्या कपटी माणसाकडे निरखून पाहिले; लालसर कडांच्या डोळ्यांनी, सर्पासारखा सुस्कारे टाकत.
5.162.5
आर्तं वातात्मजं दृष्ट्वा क्रोधेनाभिहतं भृशम् ।
उत्स्मयन्निव दाशार्हः कैतव्यं प्रत्यभाषत ॥ ५.१६२.५ ॥
वायुपुत्र (भीम) पीडित आणि रागाने अत्यंत घायाळ झालेला पाहून दाशार्ह (कृष्ण) जणू किंचित हसत त्या कपटी माणसाला म्हणाले.
5.162.6
प्रयाहि शीघ्रं कैतव्य ब्रूयाश्चैव सुयोधनम् ।
श्रुतं वाक्यं गृहीतोर्थो मतं यत्ते तथास्तु तत् ॥ ५.१६२.६ ॥
हे कपटी, लवकर जा; सुयोधनाला सांग: 'शब्द ऐकले, अर्थ समजला; तुझे जे मत आहे तसेच होवो.'
5.162.7
एवमुक्त्वा महाबाहुः केशवो राजसत्तम ।
पुनरेव महाप्राज्ञं युधिष्ठिरमुदैक्षत ॥ ५.१६२.७ ॥
असे बोलून महाबाहू केशव, हे राजश्रेष्ठा, पुन्हा महाप्राज्ञ युधिष्ठिराकडे पाहू लागला.
5.162.8
सृञ्जयानां च सर्वेषां कृष्णस्य च यशस्विनः ।
द्रुपदस्य सपुत्रस्य विराटस्य च संनिधौ ॥ ५.१६२.८ ॥
सृंजयांच्या आणि सर्वांच्या, यशस्वी कृष्णाच्या, पुत्रांसह द्रुपद आणि विराटाच्या सान्निध्यात.
5.162.9
भूमिपानां च सर्वेषां मध्ये वाक्यं जगाद ह ।
उलूकोऽप्यर्जुनं भूयो यथोक्तं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१६२.९ ॥
सर्व राजांच्या मध्यभागी त्याने वचन उच्चारले. उलूकानेही अर्जुनाला पुन्हा पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे वचन सांगितले.
5.162.10
आशीविषमिव क्रुद्धं तुदन्वाक्यशलाकया ।
कृष्णादींश्चैव तान्सर्वान्यथोक्तं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१६२.१० ॥
क्रुद्ध विषारी सर्पाप्रमाणे, वाक्यरूपी शलाकेने टोचत, कृष्ण इत्यादी सर्वांना पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे वचन बोलला.
5.162.11
उलूकस्य तु तद्वाक्यं पापं दारुणमीरितम् ।
श्रुत्वा विचुक्षुभे पार्थो ललाटं चाप्यमार्जयत् ॥ ५.१६२.११ ॥
उलूकाचे ते पापी आणि कठोर वचन ऐकून पार्थ क्षुब्ध झाला आणि त्याने कपाळही पुसले.
5.162.12
तदवस्थं तदा दृष्ट्वा पार्थं सा समितिर्नृप ।
नामृष्यत महाराज पाण्डवानां महारथाः ॥ ५.१६२.१२ ॥
हे नृपा, तेव्हा पार्थाला त्या स्थितीत पाहून ती सभा सहन करू शकली नाही. हे महाराजा, पांडवांच्या महारथींनीही सहन केले नाही.
5.162.13
अधिक्षेपेण कृष्णस्य पार्थस्य च महात्मनः ।
श्रुत्वा ते पुरुषव्याघ्राः क्रोधाञ्जज्वलुरच्युत ॥ ५.१६२.१३ ॥
कृष्ण आणि महात्मा पार्थ यांचा अपमान ऐकून ते पुरुषव्याघ्र क्रोधाने पेटले, हे अच्युता.
5.162.14
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः ।
केकया भ्रातरः पञ्च राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ ५.१६२.१४ ॥
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, महारथी सात्यकी, केकयाचे पाच बंधू आणि राक्षस घटोत्कच.
5.162.15
द्रौपदेयाभिमन्युश्च धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ।
भीमसेनश्च विक्रान्तो यमजौ च महारथौ ॥ ५.१६२.१५ ॥
द्रौपदीचे पुत्र, अभिमन्यू, राजा धृष्टकेतू, पराक्रमी भीमसेन आणि जुळे महारथी.
5.162.16
उत्पेतुरासनात्सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः ।
बाहुन्प्रगृह्य रुचिरान्रक्तचन्दनरूषितान्।
अङ्गदैः पारिहार्यैश्च केयूरैश्च विभूषितान् ॥ ५.१६२.१६ ॥
क्रोधाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी ते सर्व आसनांवरून उठले; रक्तचंदनाने लिंपलेले सुंदर बाहू उंचावत, अंगद, पारिहार्य आणि केयूरांनी अलंकृत होऊन.
5.162.17
दन्तान्दन्तेषु निष्पिष्य सृक्किणी परिलेलिहन् ।
तेषामाकारभावज्ञः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ॥ ५.१६२.१७ ॥
दातांवर दात घासत, ओठांचे कोपरे चाटत, त्यांचा आकार व भाव ओळखणारे कुंतीपुत्र वृकोदर (भीम).
5.162.18
उदतिष्ठत्स वेगेन क्रोधेन प्रज्वलन्निव ।
उद्वृत्य सहसा नेत्रे दन्तान्कटकटाय्य च ॥ ५.१६२.१८ ॥
तो वेगाने उठला, क्रोधाने जणू पेटलेला; अचानक डोळे फिरवत, दात कटकटवत.
5.162.19
हस्तं हस्तेन निष्पिष्य उलूकं वाक्यमब्रवीत् ।
अशक्तानामिवास्माकं प्रोत्साहननिमित्तकम् ॥ ५.१६२.१९ ॥
हाताने हात चोळत त्याने उलूकाला हे शब्द सांगितले, जणू आम्हा दुर्बलांना उत्तेजन देण्यासाठी.
5.162.20
श्रुतं ते चवनं मूर्ख यत्त्वां दुर्योधनोऽब्रवीत् ।
तन्मे कथयतो मन्द श्रृणु वाक्यं दुरासदम् ॥ ५.१६२.२० ॥
अरे मूर्खा, दुर्योधनाने तुला जे शब्द सांगितले ते तू ऐकले आहेस. अरे मंदा, मी सांगत असलेले हे असह्य वचन ऐक.
5.162.21
सर्वक्षत्रस्य मध्ये तं यद्वक्ष्यसि सुयोधनम् ।
श्रृण्वतः सूतपुत्रस्य पितुश्च त्वं दुरात्मनः ॥ ५.१६२.२१ ॥
सर्व क्षत्रियांच्या मध्ये तू सुयोधनाला जे सांगशील, सूतपुत्र आणि तुझा दुरात्मा पिता ऐकत असताना...
5.162.22
अस्माभिः प्रीतिकामैस्तु भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः ।
मर्षितं ते दुराचार तत्त्वं न बहु मन्यसे ॥ ५.१६२.२२ ॥
आम्ही नेहमी ज्येष्ठ बंधूचे प्रेम इच्छिऊन सहन केले; अरे दुराचारी, तू त्याला फारसे मानत नाहीस.
5.162.23
प्रेषितश्च हृषीकेशः शमाकाङ्क्षी कुरून्प्रति ।
कुलस्य हितकामेन धर्मराजेन धीमता ॥ ५.१६२.२३ ॥
कुळाचे हित इच्छिणाऱ्या बुद्धिमान धर्मराजाने शांती इच्छून हृषीकेशाला कौरवांकडे पाठवले.
5.162.24
त्वं कालचोदितो नूनं गन्तुकामो यमक्षयम् ।
गच्छस्वाहवमस्माभिस्तच्च श्वो भविता ध्रुवम् ॥ ५.१६२.२४ ॥
काळाने प्रेरित होऊन तू निश्चितपणे यमलोकाला जाऊ इच्छितोस. आमच्याबरोबर युद्धाला चल; ते उद्याच निश्चित होईल.
5.162.25
मयापि च प्रतिज्ञातो वधः सभ्रातृकस्य ते ।
स तथा भविता पाप नात्र कार्या विचारणा ॥ ५.१६२.२५ ॥
मीही तुझा आणि तुझ्या बंधूंसह वध करण्याची प्रतिज्ञा केली आहे. हे पापी, ते तसेच होईल; यात विचार करण्याचे कारण नाही.
5.162.26
वेलामतिक्रमेत्सद्यः सागरो वरुणालयः ।
पर्वताश्च विशीर्येयुर्मयोक्तं न मृषा भवेत् ॥ ५.१६२.२६ ॥
वरुणाचे निवासस्थान असलेला सागर तत्क्षणी आपली मर्यादा ओलांडो, पर्वत चूर्ण होऊन कोसळोत; तरीही माझे बोलणे खोटे ठरणार नाही.
5.162.27
सहायस्ते यदि यमः कुबेरो रुद्र एव वा ।
यथाप्रतिज्ञं दुर्बुद्धे प्रकरिष्यन्ति पाण्डवाः ।
दुःशासनस्य रुधिरं पाता चास्मि यथेप्सितम् ॥ ५.१६२.२७ ॥
यम, कुबेर किंवा रुद्र हेही तुझे सहायक असले, तरी हे दुर्बुद्धे, पांडव आपल्या प्रतिज्ञेप्रमाणेच करतील; आणि मी इच्छेनुसार दुःशासनाचे रक्त पिईन.
5.162.28
यश्चेह प्रतिसंरब्धः क्षत्रियो माभियास्यति ।
अपि भीष्मं पुरुस्कृत्य तं नेष्यामि यमक्षयम् ॥ ५.१६२.२८ ॥
येथे क्रोधाने माझ्यावर चालून येणारा कोणताही क्षत्रिय, भीष्माला पुढे करूनही आला तरी, मी त्याला यमलोकी पाठवीन.
5.162.29
यच्चैतदुक्तं वचनं मया क्षत्रस्य संसदि ।
यथैतद्भविता सत्यं तथैवात्मानमालभे ॥ ५.१६२.२९ ॥
क्षत्रियांच्या सभेत मी जे हे वचन बोललो आहे, ते जसे खरे होईल, तसेच मी स्वतःला (याचा साक्षी म्हणून) अर्पण करतो.
5.162.30
भीमसेनवचः श्रुत्वा सहदेवोऽप्यमर्षणः ।
क्रोधसंरक्तनयनस्ततो वाक्यमुवाच ह ॥ ५.१६२.३० ॥
भीमसेनाचे बोलणे ऐकून असहिष्णू सहदेवानेही क्रोधाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी तेव्हा हे वचन उच्चारले.
5.162.31
शौटीरशूरसदृशमनीकजनसंसदि ।
श्रृणु पाप वचो मह्यं यद्वाच्यो हि पितात्वया ॥ ५.१६२.३१ ॥
अभिमानी वीरांसारख्या या सैन्यसभेत ऐक, हे पापी; तू तुझ्या पित्याला जे सांगायचे ते माझे शब्द.
5.162.32
नास्माकं भविता भेदः कदाचित्कुरुभिः सह ।
धृतराष्ट्रस्य संबन्धो यदि न स्यात्त्वया सह ॥ ५.१६२.३२ ॥
तुझ्याशी धृतराष्ट्राचा संबंध नसता तर कुरूंशी आमचा कधीच भेद झाला नसता.
5.162.33
त्वं तु लोकविनाशाय धृतराष्ट्रकुलस्य च ।
उत्पन्नो वैरपुरुषः स्वकुलघ्नश्च पापकृत् ॥ ५.१६२.३३ ॥
तू तर लोकनाशासाठी आणि धृतराष्ट्रकुलनाशासाठी जन्मलेला वैरपुरुष आहेस; स्वकुलघातक आणि पापी.
5.162.34
जन्मप्रभृति चास्माकं पिता ते पापपूरुषः ।
अहितानि नृशंसानि नित्यशः कर्तुमिच्छति ॥ ५.१६२.३४ ॥
जन्मापासूनच तुझा पापी पिता आमच्याविषयी सदैव अहितकारक आणि क्रूर कृत्ये करू इच्छितो.
5.162.35
तस्य वैरानुषङ्गस्य गन्तास्म्यन्तं सुदुर्गमम् ।
अहमादौ निहत्य त्वां शकुनेः संप्रपश्यतः ॥ ५.१६२.३५ ॥
त्या वैरपरंपरेच्या अत्यंत दुर्गम अंताला मी जाईन; प्रथम शकुनी पाहत असताना मी तुला ठार करीन.
5.162.36
ततोऽस्मि शकुनिं हन्ता मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
भीमस्य वचनं श्रुत्वा सहदेवस्य चोभयोः ॥ ५.१६२.३६ ॥
मग सर्व धनुर्धर पाहत असताना मी शकुनीला ठार करीन; भीम आणि सहदेव या दोघांचे वचन ऐकून.
5.162.37
उवाच फाल्गुनो वाक्यं भीमसेनं स्मयन्निव ।
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह ॥ ५.१६२.३७ ॥
अर्जुन हसत भीमसेनाला म्हणाला: हे भीमसेना, ज्यांचे तुझ्याशी वैर होते ते आता उरलेले नाहीत.
5.162.38
मन्दा गृहेषु सुखिनो मृत्युपाशवशं गताः ।
उलूकश्च न ते वाच्यः परुषं पुरुषोत्तम ॥ ५.१६२.३८ ॥
घरात सुखाने राहणारे मूर्ख मृत्युपाशाच्या स्वाधीन झाले. हे पुरुषोत्तमा, उलूकालाही तू कठोर शब्द बोलू नयेस.
5.162.39
दूताः किमपराध्यन्ते यथोक्तस्यानुभाषिणः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुर्भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ५.१६२.३९ ॥
जे सांगितले तेच पुन्हा सांगणाऱ्या दूतांचा काय अपराध? असे बोलून महाबाहू भीमपराक्रमी भीमाला म्हणाला.
5.162.40
धृष्टद्युम्नसुखान्वीरान्सुहृदः समभाषत ।
श्रुतं वस्तस्य पापस्य धार्तराष्ट्रस्य भाषितम् ॥ ५.१६२.४० ॥
त्याने धृष्टद्युम्न आदी वीरांना व मित्रांना म्हटले: त्या पापी धृतराष्ट्रपुत्राचे बोलणे तुम्ही ऐकले आहे.
5.162.41
कुत्सनं वासुदेवस्य मम चैव विशेषतः ।
श्रुत्वा भवन्तः संरब्धा अस्माकं हितकाम्यया ॥ ५.१६२.४१ ॥
वासुदेवाची आणि विशेषतः माझी निंदा ऐकून तुम्ही सर्व आमच्या हिताच्या इच्छेने संतप्त झाला आहात.
5.162.42
प्रभावाद्वासुदेवस्य भवतां च प्रयत्नतः ।
समग्रं पार्थिवं क्षत्रं सर्वं न गणयाम्यहम् ॥ ५.१६२.४२ ॥
वासुदेवाच्या प्रभावामुळे आणि तुमच्या प्रयत्नांमुळे मी संपूर्ण राजक्षत्रिय वर्गाला मोजत नाही.
5.162.43
भवद्भिः समनुज्ञातो वाक्यमस्य यदुत्तरम् ।
उलूके प्रापयिष्यामि यद्वक्ष्यति सुयोधनम् ॥ ५.१६२.४३ ॥
तुमच्या अनुमतीने त्याचे जे उत्तरवाक्य आहे ते मी उलूकाला पोहोचवीन; सुयोधन जे बोलेल तेही.
5.162.44
श्वो भूते कत्थितस्यास्य प्रतिवाक्यं चमूमुखे ।
गाण्डीवेनाभिधास्याकमि क्लीबा हि वचनोत्तराः । ॥ ५.१६२.४४ ॥
उद्या युद्धमुखावर या बढाईखोराच्या प्रतिवाक्याला गाण्डीवाने उत्तर देऊ; वाक्यांनी उत्तर देणारे क्लीब असतात.
5.162.45
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रशशंसुर्धनञ्जयम् ।
तेन वाक्योपचारेण विस्मिता राजसत्तमाः ॥ ५.१६२.४५ ॥
तेव्हा ते सर्व राजे धनंजयाची प्रशंसा करू लागले; त्या वाक्यशैलीने चकित झालेले श्रेष्ठ राजे.
5.162.46
अनुनीय च तान्सर्वान्यथामान्यं यथावयः ।
धर्मराजं तदा वाक्यं तत्प्राप्यं प्रत्यभाषत ॥ ५.१६२.४६ ॥
नंतर त्यांची मान्यता व वय यानुसार सर्वांना शांत करून त्याने धर्मराजाला त्या योग्य वाक्याने प्रत्युत्तर दिले.
5.162.47
आत्मानमवमन्वानो न हि स्यात्पार्थिवोत्तमः ।
तत्रोत्तरं प्रवक्ष्यामि तव शुश्रूषणे रतः ॥ ५.१६२.४७ ॥
जो स्वतःला कमी लेखतो तो उत्तम राजा होऊ शकत नाही; म्हणून तुमच्या सेवेत रत होऊन त्यावर उत्तर सांगतो.
5.162.48
उलूकं भरतश्रेष्ठ सामपूर्वमथोर्जितम् ।
दुर्योधनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभः ॥ ५.१६२.४८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, सामपूर्वक पण दृढपणे उलूकाने सांगितलेले दुर्योधनाचे ते वाक्य ऐकून भरतर्षभ.
5.162.49
अतिलोहितनेत्राभ्यामाशीविष इव श्वसन् ।
स्मयमान इव क्रोधात्सृक्किणी परिसंलिहन् ॥ ५.१६२.४९ ॥
अति लाल डोळ्यांनी, विषारी सापासारखा फुत्कारत, रागाने जणू हसत, ओठांचे कोपरे जिभेने चाटत.
5.162.50
जनार्दनमभिप्रेक्ष्य भ्रातॄंश्चैवेदमब्रवीत् ।
अभ्यभाषत कैतव्यं प्रगृह्य विपुलं भुजम् ॥ ५.१६२.५० ॥
जनार्दन आणि बंधूंकडे पाहून हे म्हणाला; विशाल बाहू उंचावून कैतव्याशी बोलला.
5.162.51
उलूक गच्छ कैतव्य ब्रूहि तात सुयोधनम् ।
कृतघ्नं वैरपुरुषं दुर्मतिं कुलपांसनम् ॥ ५.१६२.५१ ॥
उलूका, जा, कैतव्या! प्रिया, दुर्योधनाला सांग — जो कृतघ्न, वैराचा पुरुष, दुष्टबुद्धी आणि कुलाला कलंक लावणारा आहे.
5.162.52
पाण्डवेषु सदा पाप नित्यं जिह्मं प्रवर्तते ।
स्ववीर्याद्यः पराक्रम्य पाप आह्वयते परान्।
अभीतः पूरयन्वाक्यमेष वैः क्षत्रियः पुमान् ॥ ५.१६२.५२ ॥
पांडवांच्याबाबत तो पापी नेहमी वाकडेपणाने वागतो. स्वतःच्या पराक्रमाने शौर्य दाखवून इतरांना आव्हान देणारा, निर्भयपणे शब्द पूर्ण करणारा — हा क्षत्रिय पुरुष आहे.
5.162.53
स पापः क्षत्रियो भूत्वा अस्मानाहूय संयुगे ।
मान्यामान्यान्पुरस्कृत्य युद्धं मा गाः कुलाधम ॥ ५.१६२.५३ ॥
त्या पाप्याने क्षत्रिय होऊन युद्धात आम्हाला आव्हान द्यावे; मान्य आणि अमान्य यांना पुढे करून. हे कुलाधमा, युद्धाला जाऊ नकोस.
5.162.54
आत्मवीर्यं समाश्रिकत्य भृत्यवीर्यं च कौरव ।
आह्वयस्व रणे पार्थान्सर्वथा क्षत्रियो भव ॥ ५.१६२.५४ ॥
हे कौरवा, स्वतःच्या पराक्रमावर आणि सेवकांच्या पराक्रमावर भिस्त ठेवून युद्धात पार्थांना आव्हान दे; सर्व प्रकारे क्षत्रिय हो.
5.162.55
परवीर्यं समाश्रित्य यः समाह्वयते परान् ।
अशक्तः स्वयमादातुमेतदेव नपुंसकम् ॥ ५.१६२.५५ ॥
इतरांच्या पराक्रमावर अवलंबून राहून जो शत्रूंना आव्हान देतो, पण स्वतः ते स्वीकारण्यास असमर्थ असतो — तोच नपुंसक होय.
5.162.56
स त्वं परेषां वीर्येण आत्मानं बहुमन्यसे ।
कथमेवमशक्तस्त्वमस्मान्समभिगर्जसि ॥ ५.१६२.५६ ॥
तू इतरांच्या पराक्रमाने स्वतःला मोठे समजतोस. असा असमर्थ असूनही तू आमच्यावर कसा गर्जना करतोस?
5.162.57
मद्वचश्चापि भूयस्ते वक्तव्यः स सुयोधनः ।
श्व इदानीं प्रपद्येथाः पुरुषो भव दुर्मते ॥ ५.१६२.५७ ॥
माझे हे शब्द त्या सुयोधनाला पुन्हा सांगावेत: 'हे दुर्बुद्धे, आताच शरण जा, किंवा पुरुष हो.'
5.162.58
मन्यसे यच्च मूढ त्वं न योत्स्यति जनार्दनः ।
सारथ्येन वृतः पार्थैरिति त्वं न बिभेषि च ॥ ५.१६२.५८ ॥
हे मूढा, पार्थांनी त्याला सारथी म्हणून निवडले म्हणून जनार्दन युद्ध करणार नाही असे तुला वाटते — म्हणूनच तू भीत नाहीस.
5.162.59
जघन्यकालमप्येतन्न भवेत्सर्वपार्थिवान् ।
निर्दहेयमहं क्रोधात्तृणानीव हुताशनः ॥ ५.१६२.५९ ॥
हा अंतिम काळ नसला तरी, क्रोधाने सर्व राजांना अग्नी गवताप्रमाणे मी जाळून टाकीन.
5.162.60
युधिष्ठिरनियोगात्तु फाल्गुनस्य महात्मनः ।
करिष्ये युध्यमानस्य सारथ्यं विजितात्मनः ॥ ५.१६२.६० ॥
परंतु युधिष्ठिराच्या आज्ञेने, महात्मा फाल्गुनाचे — आत्मसंयमी, युद्ध करणाऱ्या त्याचे — मी सारथ्य करीन.
5.162.61
यद्युत्पतसि लोकांस्त्रीन्यद्याविशसि भूतलम् ।
तत्रतत्रार्जुनरथं प्रभाते द्रक्ष्यसे पुनः ॥ ५.१६२.६१ ॥
तू तिन्ही लोकांवर उडालास किंवा पृथ्वीत शिरलास, तरी प्रभातकाळी तिथे तिथे अर्जुनाचा रथ तू पुन्हा पाहशील.
5.162.62
यच्चापि भीमसेनस्य मन्यसे मोघभाषितम् ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीतमद्यावधारय ॥ ५.१६२.६२ ॥
भीमसेनाचे जे व्यर्थ बोलणे तू समजतोस — दुःशासनाचे रक्त प्यायले गेले — ते आजच निश्चितपणे जाणून घे.
5.162.63
न त्वां समीक्षते पार्थो नापि राजा युधिष्ठिरः ।
न भीमसेनो न यमौ प्रतिकूलप्रभाषिणम् ॥ ५.१६२.६३ ॥
पार्थ, राजा युधिष्ठिर, भीमसेन, यमळ बंधू — कोणीही विरुद्ध बोलणाऱ्या तुझ्याकडे पाहत नाहीत.