મહાભારત · અધ્યાય 5.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.165.1
प्रतिज्ञाते फाल्गुनेन वधे भीष्मस्य संयुगे ।
किमकुर्वत मे मन्दाः पुत्रा दुर्योधनादयः ॥ ५.१६५.१ ॥
યુદ્ધમાં ભીષ્મના વધની ફાલ્ગુન (અર્જુન)ે પ્રતિજ્ઞા લીધી ત્યારે મારા મૂર્ખ પુત્રો દુર્યોધન વગેરેએ શું કર્યું?
5.165.2
हतमेव हि पश्यामि गाङ्गेयं पितरं रणे ।
वासुदेवसहायेन पार्थेन दृढधन्वना ॥ ५.१६५.२ ॥
વાસુદેવની સહાયથી દૃઢધન્વા પાર્થ દ્વારા ગંગાપુત્ર, મારા પિતા સમાન ભીષ્મ યુદ્ધમાં હણાયેલા જ હું જોઉં છું.
5.165.3
स चापरिमितप्रज्ञस्तच्छ्रुत्वा पार्थभाषितम् ।
किमुक्तवान्महेष्वासो भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ ५.१६५.३ ॥
અપરિમિત પ્રજ્ઞાવાળા તે મહાધનુર્ધર, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મે પાર્થના વચન સાંભળીને શું કહ્યું?
5.165.4
सैनापत्यं च संप्राप्य कौरवाणां धुरंधरः ।
किमचेष्टत गाङ्गेयो महाबुद्धिपराक्रमः ॥ ५.१६५.४ ॥
કૌરવોનું સેનાપતિત્વ પામીને, કૌરવોનો ભાર ઉઠાવનાર, મહાબુદ્ધિ અને પરાક્રમવાળા ગાંગેયે શું કર્યું?
5.165.5
ततस्तत्सञ्जयस्तस्मै सर्वमेव न्यवेदयत् ।
यथोक्तं कुरुवृद्धेन भीष्मेणामिततेजसा ॥ ५.१६५.५ ॥
ત્યારે સંજયે, અમિત તેજસ્વી કુરુવૃદ્ધ ભીષ્મે કહ્યા પ્રમાણે, તેમને બધું નિવેદન કર્યું.
5.165.6
सैनापत्यमनुप्राप्य भीष्मः शान्तनवो नृप ।
दुर्योधनमुवाचेदं वचनं हर्षयन्निव ॥ ५.१६५.६ ॥
હે રાજન! સેનાપતિત્વ પામીને શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે દુર્યોધનને જાણે હર્ષ પમાડતા આ વચન કહ્યું.
5.165.7
नमस्कृत्य कुमाराय सेनान्ये शक्तिपाणये ।
अहं सेनापतिस्तेऽद्य भविष्यामि न संशयः । ॥ ५.१६५.७ ॥
કુમાર, સેનાની, હાથમાં શક્તિ ધારણ કરનારને નમસ્કાર કરીને હું આજે તમારો સેનાપતિ થઈશ, એમાં શંકા નથી.
5.165.8
सेनाकर्मण्यिज्ञोऽस्मि व्यूहेषु विविधेषु च ।
कर्म कारयितुं चैव भृतानप्यभृतांस्तथा ॥ ५.१६५.८ ॥
સેનાના કાર્યમાં અને વિવિધ વ્યૂહોમાં હું નિપુણ છું; પગાર લેનારા અને ન લેનારા સૈનિકો પાસેથી પણ કામ લેવું હું જાણું છું.
5.165.9
यात्रायाने च युद्धे च तथा प्रशमनेषु च ।
भृशं वेद महाराज यथा वेद बृहस्पतिः ॥ ५.१६५.९ ॥
યાત્રા, યુદ્ધ અને શાંતિ સ્થાપનમાં પણ હું અત્યંત જાણકાર છું, હે મહારાજ; બૃહસ્પતિ જેમ જાણે તેમ.
5.165.10
व्यूहानां च समारम्भान्दैवगान्धर्वमानुषान् ।
तैरहं मोहयिष्यामि पाण्डवान्व्येतु ते ज्वरः ॥ ५.१६५.१० ॥
દૈવી, ગાંધર્વ અને માનુષી વ્યૂહારંભોથી હું પાંડવોને મોહિત કરીશ; તમારો આ જ્વર દૂર થાઓ.
5.165.11
सोऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालयंस्तव वाहिनीम् ।
यथावच्छास्त्रतो राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ५.१६५.११ ॥
તમારી સેનાનું રક્ષણ કરતાં હું યથાર્થ રીતે અને શાસ્ત્ર અનુસાર યુદ્ધ કરીશ; હે રાજન, તમારો માનસિક જ્વર દૂર થાઓ.
5.165.12
विद्यते मे न गाङ्गेय भयं देवासुरेष्वपि ।
समस्तेषु महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.१६५.१२ ॥
હે ગાંગેય, દેવ અને અસુરોમાંથી પણ મને કોઈનો ભય નથી; હે મહાબાહો, આ સત્ય હું તમને કહું છું.
5.165.13
किं पुनस्त्वयि दुर्धर्पे सैनापत्ये व्यवस्थिते ।
द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि ॥ ५.१६५.१३ ॥
તમે અજેય સેનાપતિ તરીકે સ્થપાયેલા છો, અને યુદ્ધપ્રિય પુરુષવ્યાઘ્ર દ્રોણ ઉપસ્થિત છે, તો હવે બીજું શું જોઈએ?
5.165.14
भवद्र्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजयो मम ।
न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यमपि ध्रुवम् ॥ ५.१६५.१४ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તમે બન્ને પુરુષશ્રેષ્ઠો ઉપસ્થિત હોય ત્યારે મારો વિજય દુર્લભ નથી; નિશ્ચયે દેવરાજ્ય પણ દુર્લભ નથી.
5.165.15
रथसङ्ख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषामात्मनस्तथा ।
तथैवातिरथानां च वेत्तुमिच्छामि कौरव ॥ ५.१६५.१५ ॥
હે કૌરવ, શત્રુઓના અને આપણા રથોની સંખ્યા, તેમજ અતિરથીઓની સંખ્યા સંપૂર્ણપણે જાણવાની મારી ઇચ્છા છે.
5.165.16
पितामहो हि कुशलः परेषामात्मनस्तथा ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वैः सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ५.१६५.१६ ॥
પિતામહ શત્રુઓ અને આપણા વિશે જાણવામાં કુશળ છે; આ સર્વ ભૂપતિઓ સાથે હું તે સાંભળવા ઇચ્છું છું.
5.165.17
गान्धारे श्रृणु राजेन्द्र रथसंख्यां स्वके बले ।
ये रथाः पृथिवीपाल तथैवातिरथाश्च ये ॥ ५.१६५.१७ ॥
હે ગાંધારીપુત્ર, રાજેન્દ્ર, સાંભળો; આપણી સેનાના રથોની સંખ્યા, હે પૃથ્વીપાલ, અને જે અતિરથી છે તે સાંભળો.
5.165.18
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रथानां तव सेनायां यथामुख्यं तु मे श्रुणु ॥ ५.१६५.१८ ॥
તારી સેનામાં અહીં રથો ઘણા હજાર, પ્રયુત અને અર્બુદ જેટલા છે; હવે મુખ્યતાના ક્રમમાં મારી પાસેથી સાંભળ.
5.165.19
भवानग्रे रथोदारः सह सर्वैः सहोदरैः ।
दुःशासनप्रभृतिभिर्भ्रातृभिः शतसंमितैः ॥ ५.१६५.१९ ॥
તું સો સહોદર ભાઈઓ સાથે, દુઃશાસન વગેરે સાથે, આગળ રહેલો શ્રેષ્ઠ રથવીર છે.
5.165.20
सर्वे कृतप्रहरणाश्छेदभेदविशारदाः ।
रथोपस्थे गजस्कन्धे गदाप्रासासिचर्मणि ॥ ५.१६५.२० ॥
તેઓ સૌ શસ્ત્રપ્રયોગમાં નિપુણ છે, કાપવા-ભેદવામાં કુશળ છે — રથ પર, હાથીની પીઠ પર, ગદા, પ્રાસ, તલવાર અને ઢાલ સાથે.
5.165.21
संयन्तारः प्रहर्तारः कृतास्त्रा भारसाधनाः ।
इष्वस्त्रे द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१६५.२१ ॥
તેઓ રથ હાંકનારા અને પ્રહાર કરનારા છે, અસ્ત્રોમાં તાલીમબદ્ધ છે, યુદ્ધનો ભાર ઉઠાવવા સમર્થ છે; ધનુષ-અસ્ત્રમાં તેઓ દ્રોણના શિષ્યો છે, અને કૃપ તથા શરદ્વાનના પુત્રના પણ.
5.165.22
एते हनिष्यन्ति रणे पाञ्चालान्युद्धदुर्मदान् ।
कृतकिल्बिषाः पाण्डवेयैर्धार्तराष्ट्रा मनस्विनः ॥ ५.१६५.२२ ॥
આ લોકો યુદ્ધમાં પાંચાલોને — યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત થયેલાઓને — મારી નાખશે; પાંડવો પ્રત્યે અપરાધ કરેલા આ મનસ્વી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો.
5.165.23
तथाऽहं भरतश्रेष्ठ सर्वसेनापतिस्तव ।
शत्रून्विध्वंसयिष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् ॥ ५.१६५.२३ ॥
એ જ રીતે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તારી સમગ્ર સેનાનો સેનાપતિ થઈને હું શત્રુઓનો નાશ કરીશ — પાંડવોને તુચ્છ ગણીને.
5.165.24
न त्वात्मनो गुणान्वक्तुमर्हामि विदितोऽस्मि ते ।
कृतवर्मा त्वयिरथो भोजः शस्त्रभृतां वरः ॥ ५.१६५.२४ ॥
મારા ગુણો હું પોતે કહેવા યોગ્ય નથી; તું મને જાણે છે. કૃતવર્મા તારો રથી છે — ભોજ, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
5.165.25
अर्थसिद्धिं तव रणे करिष्यति न संशयः ।
शस्त्रविद्भिरनाधृष्यो दूरपाती दृढायुधः ॥ ५.१६५.२५ ॥
યુદ્ધમાં તે નિઃસંદેહ તારો હેતુ સિદ્ધ કરશે. શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારાઓથી પણ અજેય, દૂર સુધી બાણ મારનાર, દૃઢ આયુધવાળો તે છે.
5.165.26
हनिष्यति चमूं तेषां महेन्द्रो दानवानिव ।
मद्रराजो महेष्वासः शल्यो मेऽतिरथो मतः ॥ ५.१६५.२६ ॥
મહેન્દ્ર દાનવોને હણે તેમ તે તેમની સેનાનો નાશ કરશે. મદ્રરાજ, મહાધનુર્ધર શલ્ય મારા મતે અતિરથી છે.
5.165.27
स्पर्धते वासुदेवेन नित्यं यो वै रणेरणे ।
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा शल्यस्तेऽतिरथो मतः।
एष योत्स्यति संग्रामे पाण्डवांश्च महारथान् ॥ ५.१६५.२७ ॥
દરેક યુદ્ધમાં સદા વાસુદેવ સાથે સ્પર્ધા કરનાર, પોતાના ભાણેજોને ત્યજનાર — તે શલ્ય તારો અતિરથી ગણાય છે. આ સંગ્રામમાં પાંડવો અને મહારથીઓ સામે લડશે.
5.165.28
सागरोर्मिसमैर्बाणैः प्लावयन्निव शातवान् ।
भूरिश्रवाः कृतास्रश्च तव चापि हितः सुहृत् ॥ ५.१६५.२८ ॥
સમુદ્રના મોજાં સમાન બાણોથી જાણે પૂર લાવનાર — શાતવાન ભૂરિશ્રવા, અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, તારો હિતકારી અને મિત્ર.
5.165.29
सौमदत्तिर्महेष्वासो रथयूथपयूथपः ।
वलक्षयममित्राणां सुमहान्तं करिष्यति ॥ ५.१६५.२९ ॥
સોમદત્તનો પુત્ર, મહાધનુર્ધર, રથસમૂહોનો સ્વામી, શત્રુઓનો મોટો સંહાર કરશે.
5.165.30
सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथाः ।
योत्स्यते समरे राजन्विक्रान्तो रथसत्तमः ॥ ५.१६५.३० ॥
હે મહારાજ, સિંધુરાજને હું બે રથ જેટલો ગણું છું. હે રાજન, આ પરાક્રમી, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સંગ્રામમાં લડશે.
5.165.31
द्रौपदीहरणे राजन्परिक्लिष्टश्च पाण्डवैः ।
संस्मरंस्तं परिक्लेशं योत्स्यते परवीरहा ॥ ५.१६५.३१ ॥
હે રાજા, દ્રૌપદીના હરણમાં અને પાંડવો દ્વારા પીડાઈને, તે અપમાન સ્મરીને શત્રુવીરોનો સંહારક યુદ્ધ કરશે.
5.165.32
एतेन हि तदा राजंस्तप आस्थाय दारुणम् ।
सुदुर्लभो वरो लब्धः पाण्डवान्योद्ध्रुमाहवे ॥ ५.१६५.३२ ॥
હે રાજા, ત્યારે તેણે કઠોર તપ કરીને, યુદ્ધમાં પાંડવો સામે લડવાનો અતિ દુર્લભ વર મેળવ્યો હતો.
5.165.33
स एष रथशार्दूलस्तद्वैरं संस्मरन्रणे ।
योत्स्यते पाण्डवैस्तात प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥ ५.१६५.३३ ॥
રથવીરોમાં વાઘ સમાન તે, તે વૈરને સ્મરીને રણમાં પાંડવો સાથે યુદ્ધ કરશે, હે તાત, અતિ કઠિનાઈથી છોડી શકાય તેવા પ્રાણ છોડીને.