มหาภารตะ · อัธยายะ 5.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.165.1
प्रतिज्ञाते फाल्गुनेन वधे भीष्मस्य संयुगे ।
किमकुर्वत मे मन्दाः पुत्रा दुर्योधनादयः ॥ ५.१६५.१ ॥
เมื่อฟัลคุนะ (อรชุน) ปฏิญาณว่าจะสังหารภีษมะในการรบ บุตรผู้โง่เขลาของข้าพเจ้า ทุรโยธน์และคนอื่น ๆ ได้ทำอย่างไรบ้าง
5.165.2
हतमेव हि पश्यामि गाङ्गेयं पितरं रणे ।
वासुदेवसहायेन पार्थेन दृढधन्वना ॥ ५.१६५.२ ॥
ข้าพเจ้าเห็นคงคาเตยะ ภีษมะผู้เป็นดุจบิดา ถูกสังหารในการรบแล้ว โดยปารถะผู้มีคันธนูแข็งแรง ซึ่งมีวาสุเทพเป็นผู้ช่วย
5.165.3
स चापरिमितप्रज्ञस्तच्छ्रुत्वा पार्थभाषितम् ।
किमुक्तवान्महेष्वासो भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ ५.१६५.३ ॥
และภีษมะผู้มีปัญญาหาประมาณมิได้ ผู้ยิ่งใหญ่ในการยิงธนู ผู้เลิศในหมู่นักรบ เมื่อได้ฟังคำที่ปารถะกล่าว ได้กล่าวว่าอย่างไรบ้าง
5.165.4
सैनापत्यं च संप्राप्य कौरवाणां धुरंधरः ।
किमचेष्टत गाङ्गेयो महाबुद्धिपराक्रमः ॥ ५.१६५.४ ॥
เมื่อได้รับการแต่งตั้งเป็นแม่ทัพของเการพ ผู้แบกภาระสูงสุดของเการพ คงคาเตยะผู้มีปัญญาและความกล้าหาญยิ่งใหญ่ ได้ทำอย่างไรบ้าง
5.165.5
ततस्तत्सञ्जयस्तस्मै सर्वमेव न्यवेदयत् ।
यथोक्तं कुरुवृद्धेन भीष्मेणामिततेजसा ॥ ५.१६५.५ ॥
จากนั้นสัญชัยได้รายงานแก่พระองค์ทุกประการ ตามที่ภีษมะผู้เป็นผู้อาวุโสสูงสุดของกุรุและมีรัศมีหาประมาณมิได้ ได้กล่าวไว้
5.165.6
सैनापत्यमनुप्राप्य भीष्मः शान्तनवो नृप ।
दुर्योधनमुवाचेदं वचनं हर्षयन्निव ॥ ५.१६५.६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อภีษมะบุตรของศันตนุได้รับการแต่งตั้งเป็นแม่ทัพ ได้ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่ทุรโยธน์ ราวกับจะให้เขาเบิกบานใจ
5.165.7
नमस्कृत्य कुमाराय सेनान्ये शक्तिपाणये ।
अहं सेनापतिस्तेऽद्य भविष्यामि न संशयः । ॥ ५.१६५.७ ॥
ข้าพเจ้าขอน้อมไหว้กุมารผู้เป็นแม่ทัพ ผู้ถือหอกสักติ ข้าพเจ้าจะเป็นแม่ทัพของท่านในวันนี้ ไม่มีข้อสงสัย
5.165.8
सेनाकर्मण्यिज्ञोऽस्मि व्यूहेषु विविधेषु च ।
कर्म कारयितुं चैव भृतानप्यभृतांस्तथा ॥ ५.१६५.८ ॥
ข้าพเจ้าชำนาญในการบริหารกองทัพและในรูปขบวนพลต่าง ๆ มากมาย และรู้วิธีให้ทั้งทหารรับจ้างและทหารที่มิได้รับจ้างปฏิบัติหน้าที่ของตน
5.165.9
यात्रायाने च युद्धे च तथा प्रशमनेषु च ।
भृशं वेद महाराज यथा वेद बृहस्पतिः ॥ ५.१६५.९ ॥
ในการยกทัพ ในการรบ และในงานปราบปรามทั้งหลาย ข้าแต่มหาราชา ข้าพเจ้ารู้แจ้งยิ่งนัก ดุจพระพฤหัสปติรู้
5.165.10
व्यूहानां च समारम्भान्दैवगान्धर्वमानुषान् ।
तैरहं मोहयिष्यामि पाण्डवान्व्येतु ते ज्वरः ॥ ५.१६५.१० ॥
ด้วยการจัดกระบวนพลแบบเทพ คนธรรพ์ และมนุษย์ ข้าพเจ้าจะทำให้ปาณฑพสับสนงงงวย ขอให้ไข้ของพระองค์สร่างไป
5.165.11
सोऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालयंस्तव वाहिनीम् ।
यथावच्छास्त्रतो राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ५.१६५.११ ॥
ข้าพเจ้าจะรบโดยถูกต้องตามความจริงและตามคัมภีร์ คอยคุ้มครองกองทัพของพระองค์ ข้าแต่พระราชา ขอให้ไข้ในพระทัยของพระองค์สร่างไป
5.165.12
विद्यते मे न गाङ्गेय भयं देवासुरेष्वपि ।
समस्तेषु महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.१६५.१२ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งคงคา ข้าพเจ้าไม่มีความกลัวต่อผู้ใดเลย แม้แต่ในหมู่เทพและอสูร ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ข้าพเจ้าบอกท่านว่านี่คือความจริง
5.165.13
किं पुनस्त्वयि दुर्धर्पे सैनापत्ये व्यवस्थिते ।
द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि ॥ ५.१६५.१३ ॥
เมื่อท่านผู้ไม่อาจข่มได้ได้รับแต่งตั้งเป็นแม่ทัพ และโทรณะผู้เสือในหมู่คนก็ประทับอยู่ ผู้ยินดีในการรบ จะต้องการอะไรอีกเล่า
5.165.14
भवद्र्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजयो मम ।
न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यमपि ध्रुवम् ॥ ५.१६५.१४ ॥
ข้าแต่ผู้เลิศแห่งกุรุ เมื่อท่านและบุรุษผู้เลิศทั้งสองประทับอยู่ ชัยชนะของข้าพเจ้าก็ไม่ยาก แม้แต่อาณาจักรของเทวดาก็แน่นอนว่าไม่ยากจะได้
5.165.15
रथसङ्ख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषामात्मनस्तथा ।
तथैवातिरथानां च वेत्तुमिच्छामि कौरव ॥ ५.१६५.१५ ॥
ข้าแต่เการพ ข้าพเจ้าปรารถนาจะทราบจำนวนรถศึกของฝ่ายศัตรูและของฝ่ายเราโดยครบถ้วน และจำนวนนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เช่นเดียวกัน
5.165.16
पितामहो हि कुशलः परेषामात्मनस्तथा ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वैः सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ५.१६५.१६ ॥
ปิตามหะผู้ฉลาดในการรู้ทั้งฝ่ายศัตรูและฝ่ายเราเอง ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังพร้อมกับเจ้าผู้ครองแผ่นดินทั้งหมดนี้
5.165.17
गान्धारे श्रृणु राजेन्द्र रथसंख्यां स्वके बले ।
ये रथाः पृथिवीपाल तथैवातिरथाश्च ये ॥ ५.१६५.१७ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นจอมกษัตริย์ บุตรของคันธารี จงฟังเถิด จำนวนรถศึกในกองทัพของเรา ข้าแต่ผู้คุ้มครองแผ่นดิน และนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เช่นเดียวกัน จงฟังเถิด
5.165.18
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रथानां तव सेनायां यथामुख्यं तु मे श्रुणु ॥ ५.१६५.१८ ॥
ในกองทัพของพระองค์ที่นี่มีรถศึกนับพัน หมื่นแสน และร้อยล้านคัน บัดนี้จงฟังข้าพเจ้าตามลำดับความสำคัญ
5.165.19
भवानग्रे रथोदारः सह सर्वैः सहोदरैः ।
दुःशासनप्रभृतिभिर्भ्रातृभिः शतसंमितैः ॥ ५.१६५.१९ ॥
พระองค์ผู้เป็นนายรถศึกผู้สูงส่งอยู่แนวหน้า พร้อมด้วยพี่น้องร่วมมารดาทั้งหมด นำโดยทุห์ศาสนะและพี่น้องอีกร้อยคน
5.165.20
सर्वे कृतप्रहरणाश्छेदभेदविशारदाः ।
रथोपस्थे गजस्कन्धे गदाप्रासासिचर्मणि ॥ ५.१६५.२० ॥
ทุกคนชำนาญในการใช้อาวุธ เชี่ยวชาญในการฟันและแทง ทั้งบนแท่นรถศึกและบนหลังช้าง ถือตะบอง หอก ดาบ และโล่
5.165.21
संयन्तारः प्रहर्तारः कृतास्त्रा भारसाधनाः ।
इष्वस्त्रे द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१६५.२१ ॥
ผู้ควบรถและผู้ประหาร ผู้ชำนาญอาวุธ ผู้รับภาระของการรบได้ ทั้งในธนูและในอาวุธที่ปล่อยไป พวกเขาเป็นศิษย์ของโทรณะ และของกฤปและของบุตรของศรัทวัต
5.165.22
एते हनिष्यन्ति रणे पाञ्चालान्युद्धदुर्मदान् ।
कृतकिल्बिषाः पाण्डवेयैर्धार्तराष्ट्रा मनस्विनः ॥ ५.१६५.२२ ॥
บุตรของธฤตราษฎร์ผู้ทรนงเหล่านี้ ผู้ทำผิดต่อปาณฑพ จะสังหารปัญจาลผู้คลั่งการรบในสนามรบ
5.165.23
तथाऽहं भरतश्रेष्ठ सर्वसेनापतिस्तव ।
शत्रून्विध्वंसयिष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् ॥ ५.१६५.२३ ॥
เช่นนั้นเอง โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ ข้าพเจ้าในฐานะแม่ทัพทั้งกองทัพของท่าน จะทำลายศัตรู โดยถือว่าปาณฑพไร้ค่า
5.165.24
न त्वात्मनो गुणान्वक्तुमर्हामि विदितोऽस्मि ते ।
कृतवर्मा त्वयिरथो भोजः शस्त्रभृतां वरः ॥ ५.१६५.२४ ॥
ข้าพเจ้าไม่สมควรกล่าวถึงคุณสมบัติของตนเอง เพราะท่านรู้จักข้าพเจ้าดีแล้ว กฤตวรมัน ผู้เป็นโภชะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธ เป็นสารถีของท่าน
5.165.25
अर्थसिद्धिं तव रणे करिष्यति न संशयः ।
शस्त्रविद्भिरनाधृष्यो दूरपाती दृढायुधः ॥ ५.१६५.२५ ॥
ในการรบ เขาจะทำให้จุดหมายของท่านสำเร็จอย่างแน่นอน ไม่ต้องสงสัย เขาเป็นผู้ที่แม้แต่ผู้ชำนาญอาวุธก็ไม่อาจต้านทานได้ เป็นนักรบที่ยิงไกล มีอาวุธมั่นคง
5.165.26
हनिष्यति चमूं तेषां महेन्द्रो दानवानिव ।
मद्रराजो महेष्वासः शल्यो मेऽतिरथो मतः ॥ ५.१६५.२६ ॥
เขาจะโค่นกองทัพของพวกนั้น เหมือนพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ที่โค่นพวกทานพ ท้าวมัทรราช ศัลยะผู้ยิงธนูยอดเยี่ยม ในความเห็นของข้าพเจ้า เป็นอติรถีผู้หนึ่ง
5.165.27
स्पर्धते वासुदेवेन नित्यं यो वै रणेरणे ।
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा शल्यस्तेऽतिरथो मतः।
एष योत्स्यति संग्रामे पाण्डवांश्च महारथान् ॥ ५.१६५.२७ ॥
ผู้ที่ทะเลาะกับพระวาสุเทพอยู่เสมอ ในทุกสนามรบ ผู้ละทิ้งหลานชายของตนเอง ศัลยะผู้นั้นท่านถือว่าเป็นอติรถี เขาจะต่อสู้ในสงครามกับปาณฑพและมหารถทั้งหลาย
5.165.28
सागरोर्मिसमैर्बाणैः प्लावयन्निव शातवान् ।
भूरिश्रवाः कृतास्रश्च तव चापि हितः सुहृत् ॥ ५.१६५.२८ ॥
ราวกับท่วมด้วยลูกศรดุจคลื่นมหาสมุทร ศาตวานผู้ชื่อภูริศรวัส ผู้ชำนาญอาวุธ เป็นผู้หวังดีและเป็นมิตรของท่าน
5.165.29
सौमदत्तिर्महेष्वासो रथयूथपयूथपः ।
वलक्षयममित्राणां सुमहान्तं करिष्यति ॥ ५.१६५.२९ ॥
บุตรของโสมทัตต์ ผู้ยิงธนูยิ่งใหญ่ เป็นจอมแห่งจอมกองรถ จะทำการสังหารศัตรูเป็นจำนวนมาก
5.165.30
सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथाः ।
योत्स्यते समरे राजन्विक्रान्तो रथसत्तमः ॥ ५.१६५.३० ॥
โอ้มหาราช ท้าวสินธุราช ในความเห็นของข้าพเจ้า มีค่าเท่ากับรถสองคัน โอ้พระราชา ผู้กล้าหาญผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สารถี จะต่อสู้ในสนามรบ
5.165.31
द्रौपदीहरणे राजन्परिक्लिष्टश्च पाण्डवैः ।
संस्मरंस्तं परिक्लेशं योत्स्यते परवीरहा ॥ ५.१६५.३१ ॥
โอ้พระราชา เมื่อถูกทรมานจากการลักพาตัวเทราปที และจากปาณฑพ ระลึกถึงความอัปยศนั้นอยู่เสมอ ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรูจะเข้าสู้รบ
5.165.32
एतेन हि तदा राजंस्तप आस्थाय दारुणम् ।
सुदुर्लभो वरो लब्धः पाण्डवान्योद्ध्रुमाहवे ॥ ५.१६५.३२ ॥
โอ้พระราชา ด้วยเหตุนั้นเอง ครั้งนั้นท่านได้บำเพ็ญตบะอันเข้มข้น และได้รับพรที่หาได้ยากยิ่ง เพื่อจะต่อสู้กับปาณฑพในการรบ
5.165.33
स एष रथशार्दूलस्तद्वैरं संस्मरन्रणे ।
योत्स्यते पाण्डवैस्तात प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥ ५.१६५.३३ ॥
นักรบผู้เป็นดั่งเสือในหมู่รถศึกนั้น ระลึกถึงความแค้นนั้นในสนามรบ โอ้ลูกรัก จะต่อสู้กับปาณฑพ โดยสละชีวิตที่ยากยิ่งจะสละได้