మహాభారతం · అధ్యాయం 5.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.165.1
प्रतिज्ञाते फाल्गुनेन वधे भीष्मस्य संयुगे ।
किमकुर्वत मे मन्दाः पुत्रा दुर्योधनादयः ॥ ५.१६५.१ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని వధించెదనని ఫాల్గునుడు (అర్జునుడు) ప్రతిజ్ఞ చేసినప్పుడు, నా మూర్ఖ పుత్రులు దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు ఏమి చేశారు?
5.165.2
हतमेव हि पश्यामि गाङ्गेयं पितरं रणे ।
वासुदेवसहायेन पार्थेन दृढधन्वना ॥ ५.१६५.२ ॥
వాసుదేవుని సహాయంతో ఉన్న దృఢధనుర్ధారియైన పార్థునిచే, గంగాపుత్రుడు, నా తండ్రి వంటి భీష్ముడు యుద్ధంలో హతుడైనట్లే నేను చూస్తున్నాను.
5.165.3
स चापरिमितप्रज्ञस्तच्छ्रुत्वा पार्थभाषितम् ।
किमुक्तवान्महेष्वासो भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ ५.१६५.३ ॥
అపరిమిత ప్రజ్ఞ గల ఆ మహాధనుర్ధారి, యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు, పార్థుని మాటలు విని ఏమి పలికెను?
5.165.4
सैनापत्यं च संप्राप्य कौरवाणां धुरंधरः ।
किमचेष्टत गाङ्गेयो महाबुद्धिपराक्रमः ॥ ५.१६५.४ ॥
కౌరవుల సేనాపతిత్వాన్ని పొంది, కౌరవుల భారాన్ని మోసిన, గొప్ప బుద్ధి పరాక్రమాలు గల గంగాపుత్రుడు ఏమి చేసెను?
5.165.5
ततस्तत्सञ्जयस्तस्मै सर्वमेव न्यवेदयत् ।
यथोक्तं कुरुवृद्धेन भीष्मेणामिततेजसा ॥ ५.१६५.५ ॥
అప్పుడు సంజయుడు అమిత తేజస్వి అయిన కురువృద్ధుడు భీష్ముడు చెప్పినట్లుగా అంతా ఆయనకు నివేదించెను.
5.165.6
सैनापत्यमनुप्राप्य भीष्मः शान्तनवो नृप ।
दुर्योधनमुवाचेदं वचनं हर्षयन्निव ॥ ५.१६५.६ ॥
ఓ రాజా! సేనాపతిత్వాన్ని పొందిన శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు, దుర్యోధనుని సంతోషపెట్టువాడిలా ఈ మాటను పలికెను.
5.165.7
नमस्कृत्य कुमाराय सेनान्ये शक्तिपाणये ।
अहं सेनापतिस्तेऽद्य भविष्यामि न संशयः । ॥ ५.१६५.७ ॥
కుమారునికి, సేనాధిపతికి, చేత శక్తిని ధరించిన వానికి నమస్కరించి, నేడు నేను మీ సేనాపతిని అవుతాను; సందేహం లేదు.
5.165.8
सेनाकर्मण्यिज्ञोऽस्मि व्यूहेषु विविधेषु च ।
कर्म कारयितुं चैव भृतानप्यभृतांस्तथा ॥ ५.१६५.८ ॥
సేన నిర్వహణలో, వివిధ వ్యూహాల్లో నేను నిపుణుడను; జీతం తీసుకునే వారినీ తీసుకోని వారినీ పని చేయించగలను.
5.165.9
यात्रायाने च युद्धे च तथा प्रशमनेषु च ।
भृशं वेद महाराज यथा वेद बृहस्पतिः ॥ ५.१६५.९ ॥
యాత్రలు, యుద్ధాలు, శాంతి స్థాపనల్లో కూడా నేను బాగా ఎరుగుదును, మహారాజా; బృహస్పతి ఎలా ఎరుగునో అలాగే.
5.165.10
व्यूहानां च समारम्भान्दैवगान्धर्वमानुषान् ।
तैरहं मोहयिष्यामि पाण्डवान्व्येतु ते ज्वरः ॥ ५.१६५.१० ॥
దైవ, గాంధర్వ, మానుష వ్యూహారంభాలతో నేను పాండవులను మోహింపజేస్తాను; నీ జ్వరం తొలగిపోవుగాక.
5.165.11
सोऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालयंस्तव वाहिनीम् ।
यथावच्छास्त्रतो राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ५.१६५.११ ॥
నీ సైన్యాన్ని రక్షిస్తూ నేను యథార్థంగా, శాస్త్రానుసారం పోరాడతాను; రాజా, నీ మానస జ్వరం తొలగిపోవుగాక.
5.165.12
विद्यते मे न गाङ्गेय भयं देवासुरेष्वपि ।
समस्तेषु महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.१६५.१२ ॥
గంగా పుత్రుడా, దేవతలు, అసురుల్లో ఎవరినుంచీ నాకు భయం లేదు; మహాబాహూ, ఇది సత్యమని నీకు చెబుతున్నాను.
5.165.13
किं पुनस्त्वयि दुर्धर्पे सैनापत्ये व्यवस्थिते ।
द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि ॥ ५.१६५.१३ ॥
మీరు ఎదిరించరాని సేనాపతిగా నియమితులైనప్పుడు, యుద్ధాన్ని ఆనందించే పురుషవ్యాఘ్రుడు ద్రోణుడు నిలిచియున్నప్పుడు, ఇంకేమి కావాలి?
5.165.14
भवद्र्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजयो मम ।
न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यमपि ध्रुवम् ॥ ५.१६५.१४ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, మీ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులు నిలిచియుండగా నా విజయం దుర్లభం కాదు; నిశ్చయంగా దేవరాజ్యం కూడా దుర్లభం కాదు.
5.165.15
रथसङ्ख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषामात्मनस्तथा ।
तथैवातिरथानां च वेत्तुमिच्छामि कौरव ॥ ५.१६५.१५ ॥
కౌరవా, శత్రువుల రథాల సంఖ్యను, మన రథాల సంఖ్యను, అలాగే అతిరథుల సంఖ్యను పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
5.165.16
पितामहो हि कुशलः परेषामात्मनस्तथा ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वैः सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ५.१६५.१६ ॥
పితామహుడు శత్రువులను, మనలను గురించి తెలియడంలో నిపుణుడు; ఈ భూపాలురందరితో కలిసి దాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను.
5.165.17
गान्धारे श्रृणु राजेन्द्र रथसंख्यां स्वके बले ।
ये रथाः पृथिवीपाल तथैवातिरथाश्च ये ॥ ५.१६५.१७ ॥
గాంధారీ పుత్రా, రాజేంద్రా, వినుము; మన సైన్యంలోని రథాల సంఖ్యను, భూపాలా, అతిరథులను గురించి వినుము.
5.165.18
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रथानां तव सेनायां यथामुख्यं तु मे श्रुणु ॥ ५.१६५.१८ ॥
నీ సైన్యంలో ఇక్కడ రథాలు అనేక వేలు, ప్రయుతాలు, అర్బుదాల వరకు ఉన్నాయి; ఇప్పుడు ముఖ్యతా క్రమంలో నా నుండి వినుము.
5.165.19
भवानग्रे रथोदारः सह सर्वैः सहोदरैः ।
दुःशासनप्रभृतिभिर्भ्रातृभिः शतसंमितैः ॥ ५.१६५.१९ ॥
నీవు వందమంది సోదరులతో, దుఃశాసనుడు మొదలైనవారితో కలిసి ముందు నిలిచే గొప్ప రథవీరుడవు.
5.165.20
सर्वे कृतप्रहरणाश्छेदभेदविशारदाः ।
रथोपस्थे गजस्कन्धे गदाप्रासासिचर्मणि ॥ ५.१६५.२० ॥
వారందరూ ఆయుధ ప్రయోగంలో నిపుణులు, నరకడం గుచ్చడంలో ఆరితేరినవారు — రథంపై, ఏనుగు వీపుపై, గద, ఈటె, ఖడ్గం, డాలుతో.
5.165.21
संयन्तारः प्रहर्तारः कृतास्त्रा भारसाधनाः ।
इष्वस्त्रे द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१६५.२१ ॥
వారు రథసారథులు, ప్రహరించువారు, అస్త్రవిద్యలో శిక్షితులు, యుద్ధభారం మోయగలవారు; బాణ-అస్త్రాలలో ద్రోణుని శిష్యులు, కృపుని, శరద్వంతుని కుమారుని శిష్యులు కూడా.
5.165.22
एते हनिष्यन्ति रणे पाञ्चालान्युद्धदुर्मदान् ।
कृतकिल्बिषाः पाण्डवेयैर्धार्तराष्ट्रा मनस्विनः ॥ ५.१६५.२२ ॥
వీరు యుద్ధంలో పాంచాలులను — యుద్ధమదంతో ఉన్నవారిని — సంహరిస్తారు; పాండవుల పట్ల అపరాధం చేసిన ఈ దృఢచిత్త ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు.
5.165.23
तथाऽहं भरतश्रेष्ठ सर्वसेनापतिस्तव ।
शत्रून्विध्वंसयिष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् ॥ ५.१६५.२३ ॥
అలాగే, భరతశ్రేష్ఠా, నీ సమస్త సేనకు సేనాపతిగా నేను శత్రువులను నాశనం చేస్తాను — పాండవులను తృణప్రాయులుగా చేసి.
5.165.24
न त्वात्मनो गुणान्वक्तुमर्हामि विदितोऽस्मि ते ।
कृतवर्मा त्वयिरथो भोजः शस्त्रभृतां वरः ॥ ५.१६५.२४ ॥
నా గుణాలను నేనే చెప్పుకోవడం తగదు; నీకు నేను తెలిసినవాడను. కృతవర్మ నీ రథసారథి — భోజుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు.
5.165.25
अर्थसिद्धिं तव रणे करिष्यति न संशयः ।
शस्त्रविद्भिरनाधृष्यो दूरपाती दृढायुधः ॥ ५.१६५.२५ ॥
యుద్ధంలో అతడు నీ కార్యాన్ని సిద్ధింపజేస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. శస్త్రవిదులకైనా జయింపరానివాడు, దూరం వరకు బాణం వేయువాడు, దృఢాయుధుడు.
5.165.26
हनिष्यति चमूं तेषां महेन्द्रो दानवानिव ।
मद्रराजो महेष्वासः शल्यो मेऽतिरथो मतः ॥ ५.१६५.२६ ॥
అతడు వారి సేనను మహేంద్రుడు దానవులను నాశనం చేసినట్లు నాశనం చేస్తాడు. మద్రరాజు, మహాధనుర్ధరుడైన శల్యుడు నా అభిప్రాయంలో అతిరథుడు.
5.165.27
स्पर्धते वासुदेवेन नित्यं यो वै रणेरणे ।
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा शल्यस्तेऽतिरथो मतः।
एष योत्स्यति संग्रामे पाण्डवांश्च महारथान् ॥ ५.१६५.२७ ॥
ప్రతి యుద్ధంలోనూ ఎల్లప్పుడూ వాసుదేవునితో పోటీపడేవాడు, తన మేనల్లుళ్లను విడిచినవాడు — ఆ శల్యుడు నీకు అతిరథుడిగా భావించబడ్డాడు. ఇతడు సంగ్రామంలో పాండవులతోనూ మహారథులతోనూ పోరాడుతాడు.
5.165.28
सागरोर्मिसमैर्बाणैः प्लावयन्निव शातवान् ।
भूरिश्रवाः कृतास्रश्च तव चापि हितः सुहृत् ॥ ५.१६५.२८ ॥
సముద్ర తరంగాలతో సమానమైన బాణాలతో వరదను సృష్టిస్తున్నట్లు — శాతవాన్ భూరిశ్రవుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, నీకు హితుడు, స్నేహితుడు.
5.165.29
सौमदत्तिर्महेष्वासो रथयूथपयूथपः ।
वलक्षयममित्राणां सुमहान्तं करिष्यति ॥ ५.१६५.२९ ॥
సోమదత్తుని కుమారుడు, మహాధనుర్ధరుడు, రథసమూహాలకు నాయకుడు, శత్రువులకు గొప్ప నాశనం కలిగిస్తాడు.
5.165.30
सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथाः ।
योत्स्यते समरे राजन्विक्रान्तो रथसत्तमः ॥ ५.१६५.३० ॥
మహారాజా, సింధురాజును నేను రెండు రథాల బలంతో సమానుడిగా భావిస్తాను. రాజా, ఈ పరాక్రమశాలి, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, యుద్ధంలో పోరాడుతాడు.
5.165.31
द्रौपदीहरणे राजन्परिक्लिष्टश्च पाण्डवैः ।
संस्मरंस्तं परिक्लेशं योत्स्यते परवीरहा ॥ ५.१६५.३१ ॥
ఓ రాజా, ద్రౌపదీ అపహరణలో, పాండవుల చేత బాధింపబడి, ఆ అవమానాన్ని స్మరిస్తూ శత్రువీరులను సంహరించువాడు యుద్ధం చేస్తాడు.
5.165.32
एतेन हि तदा राजंस्तप आस्थाय दारुणम् ।
सुदुर्लभो वरो लब्धः पाण्डवान्योद्ध्रुमाहवे ॥ ५.१६५.३२ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు అతడు కఠినమైన తపస్సు చేసి, యుద్ధంలో పాండవులతో పోరాడగల అత్యంత దుర్లభమైన వరాన్ని పొందాడు.
5.165.33
स एष रथशार्दूलस्तद्वैरं संस्मरन्रणे ।
योत्स्यते पाण्डवैस्तात प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥ ५.१६५.३३ ॥
రథవీరులలో పులి వంటివాడైన అతడు, ఆ వైరాన్ని స్మరిస్తూ రణంలో పాండవులతో పోరాడతాడు, ప్రియ కుమారా, అత్యంత కష్టంగా విడువగల ప్రాణాలను విడిచి.