મહાભારત · અધ્યાય 5.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.167.1
शकुनिर्मातुलस्तेऽसौ रथ एको नराधिप ।
प्रयुज्य पाण्डवैर्वैरं योत्स्यते नात्र संशयः ॥ ५.१६७.१ ॥
હે નરાધિપ, તારા મામા શકુનિ એકલા રથી છે. પાંડવો સાથે વેર ઊભું કરીને તે યુદ્ધ કરશે, એમાં શંકા નથી.
5.167.2
एतस्य सेना दुर्धर्षा समरे प्रतियायिनः ।
विकृतायुधभूयिष्ठा वायुवेगसमा जवे ॥ ५.१६७.२ ॥
સામે આવનાર સામે આગળ વધતી તેની સેના યુદ્ધમાં અજેય છે; તેમાં મોટાભાગના વિકૃત શસ્ત્રધારી છે; વેગમાં તે વાયુ સમાન છે.
5.167.3
द्रोणपुत्रो महेष्वासः सर्वानेवातिधन्विनः ।
समरे चित्रयोधी च दृढास्त्रश्च महारथः ॥ ५.१६७.३ ॥
દ્રોણપુત્ર મહાન ધનુર્ધર છે, સર્વ ધનુર્ધરોથી પણ ચઢિયાતો; યુદ્ધમાં અદ્ભુત યોદ્ધા, શસ્ત્રોમાં દૃઢ અને મહારથી છે.
5.167.4
एतस्य हि महाराज यथा गाण्डीवधन्वनः ।
शरासनविनिर्मुक्ताः संसक्ता यान्ति सायकाः ॥ ५.१६७.४ ॥
હે મહારાજ, ગાંડીવધારી (અર્જુન)ના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલાં બાણ જેમ એકબીજાને સંલગ્ન થઈને ચાલે છે, તેમ તેનાં બાણ ચાલે છે.
5.167.5
नैष शक्यो मया वीरः संख्यातुं रथसत्तमः ।
निर्दहेदपि लोकांस्त्रीनिच्छन्नेष महारथः ॥ ५.१६७.५ ॥
આ વીર, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મારાથી ગણી શકાય તેવો નથી; આ મહારથી ઇચ્છે તો ત્રણેય લોકને પણ બાળી શકે.
5.167.6
क्रोधस्तेजश्च तपसा संभृतोश्रमवासिनाम् ।
द्रोणेनानुगृहीतश्च दिव्यैरस्त्रैरुदारधीः ॥ ५.१६७.६ ॥
તપથી આશ્રમવાસીઓમાંથી સંચિત થયેલો ક્રોધ અને તેજ જેની પાસે છે; દ્રોણની કૃપાથી દિવ્ય અસ્ત્રો પામેલો, ઉદાર બુદ્ધિવાળો.
5.167.7
दोषस्त्वस्य महानेको येनैव भरतर्षभ ।
न मे रथो नातिरथो मतः पार्थिवसत्तम ॥ ५.१६७.७ ॥
હે ભરતર્ષભ, તેનામાં એક મોટો દોષ છે; તેથી હે રાજશ્રેષ્ઠ, મારા મતે તે ન રથી છે કે ન અતિરથી.
5.167.8
जीवितं प्रियमत्यर्थमायुष्कामः सदा द्विजः ।
न ह्यस्य सदृशः कश्चिदुभयोः सेनयोरपि ॥ ५.१६७.८ ॥
દ્વિજ સદા દીર્ઘાયુની ઇચ્છા રાખે છે; તે પોતાના જીવનને અત્યંત પ્રિય માને છે; બંને સેનાઓમાં પણ તેના સમાન કોઈ નથી.
5.167.9
हन्यादेकरथेनैव देवानामपि वाहिनीम् ।
वपुष्मांस्तलघोषेण स्फोटयेदपि पर्वतान् ॥ ५.१६७.९ ॥
માત્ર એક જ રથથી તે દેવોની સેનાનો પણ સંહાર કરી શકે; બળવાન શરીરવાળો તે તાળીના અવાજથી પર્વતોને પણ તોડી શકે.
5.167.10
असंख्येयगुणो वीरः प्रहन्ता दारुणद्युतिः ।
दण्डपाणिरिवासह्यः कालवत्प्रचरिष्यति ॥ ५.१६७.१० ॥
અસંખ્ય ગુણોવાળો તે વીર, ભયંકર તેજવાળો સંહારક, હાથમાં દંડ લઈને યમની જેમ અસહ્ય થઈને વિચરશે.
5.167.11
युगान्ताग्निसमः क्रोधात्सिंहग्रीवो महाद्युतिः ।
एष भारत युद्धस्य पृष्ठं संशयमिष्यति ॥ ५.१६७.११ ॥
યુગાંતના અગ્નિ સમાન, સિંહગ્રીવ, મહાતેજસ્વી આ, હે ભારત, ક્રોધથી યુદ્ધની પાછળ પણ સંશય ઉત્પન્ન કરશે.
5.167.12
पिता त्वस्य महातेजा वृद्धोऽपि युवभिर्वरः ।
रणे कर्म महत्कर्ता अत्र मे नास्ति संशयः ॥ ५.१६७.१२ ॥
એનો પિતા પણ મહાતેજસ્વી છે; વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાનોથી શ્રેષ્ઠ છે; રણમાં મહાન કર્મ કરનાર છે; એમાં મને કોઈ સંશય નથી.
5.167.13
अस्त्रवेगानिलोद्भूतः सेनाकक्षेन्धनोत्थितः ।
पाण्डुपुत्रस्य सैन्यानि प्रधक्ष्यति रणे धृतः ॥ ५.१६७.१३ ॥
અસ્ત્રોના વેગના પવનથી ઊઠેલો, સેનારૂપી સૂકા ઘાસના ઇંધણથી પ્રજ્વલિત થયેલો, રણમાં ધારણ કરાયેલો તે પાંડુપુત્રની સેનાઓને બાળી નાખશે.
5.167.14
रथयूथपयूथानां यूथपोऽय नरर्षभः ।
भरद्वाजात्मजः कर्ता कर्म तीव्रं हितं तव ॥ ५.१६७.१४ ॥
રથયોદ્ધાઓના સમૂહોના સ્વામી આ નરશ્રેષ્ઠ, ભરદ્વાજના પુત્ર તારા હિત માટે તીવ્ર કર્મ કરશે.
5.167.15
सर्वमूर्धाभिषिक्तानामाचार्यः स्थविरो गुरुः ।
गच्छेदन्तं सृञ्जयानां प्रियस्त्वस्य धनञ्जयः ॥ ५.१६७.१५ ॥
સર્વ અભિષિક્ત રાજાઓના આચાર્ય, વૃદ્ધ ગુરુ સૃંજયોના અંત સુધી જઈ શકે; તેનો પ્રિય ધનંજય છે.
5.167.16
नैष जातु महेष्वासः पार्थमक्लिष्टकारिणम् ।
हन्यादाचार्यकं दीप्तं संस्मृत्य गुणनिर्जितम् ॥ ५.१६७.१६ ॥
આ મહાન ધનુર્ધર અક્લિષ્ટકર્મા પાર્થને કદી મારશે નહીં; દીપ્ત આચાર્યને સ્મરીને, તેના ગુણોથી જીતાયેલો.
5.167.17
श्लाघते यं सदा वीर पार्थस्य गुणविस्तरैः ।
पुत्रादभ्यधिकं चैनं भारद्वाजोऽनुपश्यति ॥ ५.१६७.१७ ॥
હે વીર, જેની પાર્થના ગુણવિસ્તારથી તે સદા પ્રશંસા કરે છે, તેને ભરદ્વાજપુત્ર પુત્રથી પણ અધિક જુએ છે.
5.167.18
हन्यादेकरथेनैव देवगन्धर्वमानुषान् ।
एकीभूतानपि रणे दिव्यैरस्त्रैः प्रतापवान् ॥ ५.१६७.१८ ॥
પ્રતાપી તે એકલા રથથી રણમાં એકત્ર થયેલા દેવો, ગંધર્વો અને મનુષ્યોને પણ દિવ્ય અસ્ત્રોથી મારી શકે.
5.167.19
पौरवो राजशार्दूलस्तव राजन्महारथः ।
मतो मम रथोदारः परवीररथारुजः ॥ ५.१६७.१९ ॥
હે રાજા, રાજાઓમાં સિંહ, તમારા મહારથી પૌરવ — મારા મતે રથયુદ્ધમાં ઉદાર અને શત્રુવીરોના રથ તોડનાર છે.
5.167.20
स्वेन सैन्येन महता प्रतपञ्शत्रुवाहिनीम् ।
प्रधक्ष्यति स पाञ्चालान्कक्षमग्निगतिर्यथा ॥ ५.१६७.२० ॥
તે પોતાની મહાન સેના સાથે શત્રુસેનાને તપાવતો, અગ્નિ સૂકા ઘાસને બાળે તેમ પાંચાલોને બાળી નાખશે.
5.167.21
सत्यश्रवा रथस्त्वेको राजपुत्रो बृहद्बलः ।
तव राजन्रिपुबले कालवत्प्रचरिष्यति ॥ ५.१६७.२१ ॥
હે રાજા, રાજપુત્ર સત્યશ્રવા — એકલો રથી, મહાબલી — તમારા પક્ષે શત્રુસેનામાં કાળની જેમ વિચરશે.
5.167.22
एतस्य योधा राजेन्द्र विचित्रकवचायुधाः ।
विचरिष्यन्ति सङ्ग्रामे निन्घन्तः शास्त्रवांस्तव ॥ ५.१६७.२२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તેના યોદ્ધા વિચિત્ર કવચ અને આયુધો ધારણ કરી યુદ્ધમાં વિચરશે અને તમારા શસ્ત્રનિપુણ યોદ્ધાઓને હણશે.
5.167.23
वृषसेनो रथस्तेऽग्र्यः कर्णपुत्रो महारथः ।
प्रधक्ष्यति रिपूणां ते बलं तु बलिनां वरः ॥ ५.१६७.२३ ॥
તમારો અગ્રણી મહારથી કર્ણપુત્ર વૃષસેન શત્રુઓની સેનાને બાળશે; તે બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
5.167.24
जघसन्धो महातेजा राजन्रथवरस्तव ।
त्यक्ष्यते समरे प्राणान्माधवः परवीरहा ॥ ५.१६७.२४ ॥
હે રાજા, મહાતેજસ્વી જરાસંધ — તમારો શ્રેષ્ઠ રથી — યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજશે; શત્રુવીરોનો સંહારક માધવ (કૃષ્ણ) તેને હણશે.
5.167.25
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे गजस्कन्धविशारदः ।
रथेन वा माहबाहुः क्षपयञ्शत्रुवाहिनीम् ॥ ५.१६७.२५ ॥
ગજસ્કંધ પર યુદ્ધમાં નિપુણ આ મહાબાહુ યુદ્ધમાં લડશે, અથવા રથથી શત્રુસેનાનો નાશ કરતાં લડશે.
5.167.26
रथ एष महाराज मतो मे राजसत्तम ।
त्वदर्थे त्यक्ष्यते प्राणान्सहसैन्यो महारणे ॥ ५.१६७.२६ ॥
હે મહારાજ, રાજશ્રેષ્ઠ, મારા મતે આ રથી છે; તમારા માટે, સૈન્ય સહિત, મહારણમાં તે પ્રાણ ત્યજશે.
5.167.27
एष विक्रान्तयोधी च चित्रयोधी च संगरे ।
वीतभीश्चापि ते राजञ्शत्रुभिः सह योत्स्यते ॥ ५.१६७.२७ ॥
આ પરાક્રમી યોદ્ધા છે, વિવિધ યુદ્ધકૌશલ ધરાવે છે અને નિર્ભય છે; હે રાજન, તે તમારા શત્રુઓ સાથે લડશે.
5.167.28
बाह्लीकोऽतिरथश्चैव समरे चानिवर्तनः ।
मम राजन्मतो युद्धे शूरो वैवस्वतोपमः ॥ ५.१६७.२८ ॥
બાહ્લીક અતિરથી છે, યુદ્ધમાં ક્યારેય પાછો ન હટનાર છે; હે રાજન, મારા મતે યુદ્ધમાં તે વૈવસ્વત યમ જેવો શૂર છે.
5.167.29
न ह्येष समरं प्राप्य निवर्तेत कथञ्चन ।
यथा सततगो राजन्स हि हन्यात्परान्रणे ॥ ५.१६७.२९ ॥
આ યુદ્ધમાં પહોંચ્યા પછી કોઈ પણ રીતે પાછો નહીં ફરે; હે રાજન, સદા આગળ વધનાર તે રણમાં શત્રુઓનો સંહાર કરશે.
5.167.30
सेनापतिर्महाराज सत्यवांस्ते महारथः ।
रणेष्वद्भुतकर्मा च रथी पररथारुजः ॥ ५.१६७.३० ॥
હે મહારાજ, તમારો સેનાપતિ સત્યવાન મહારથી છે; યુદ્ધોમાં અદ્ભુત કર્મ કરનાર, રથી અને શત્રુના રથ તોડનાર છે.
5.167.31
एतस्य समरं दृष्ट्वा न व्यथास्ति कथञ्चन ।
उत्स्मयन्नुत्पतत्येष परान्रथपथे स्थितान् ॥ ५.१६७.३१ ॥
એનું યુદ્ધ જોઈને ક્યાંય કોઈને ભય થતો નથી. એ હસતાં હસતાં રથમાર્ગે ઊભેલા શત્રુઓ પર ધસી જાય છે.
5.167.32
एष चारिषु विक्रान्तः कर्म सत्पुरुषोचितम् ।
कर्ता विमर्दे सुमहत्त्वदर्थे पुरुषोत्तमः ॥ ५.१६७.३२ ॥
આ વીરોમાં પરાક્રમી છે; સત્પુરુષોને શોભે એવાં કર્મ કરનારો છે. યુદ્ધના ભીષણ સંકટમાં તમારા માટે મોટાં કાર્યો કરનાર આ પુરુષોત્તમ છે.
5.167.33
अलम्बुसो राक्षसेन्द्रः क्रूरकर्मा महारथः ।
हनिष्यति परान्राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ५.१६७.३३ ॥
રાક્ષસોનો સ્વામી અલમ્બુષ, ક્રૂર કર્મ કરનાર મહારથી છે. હે રાજન, પૂર્વવૈરને યાદ કરીને તે શત્રુઓને હણશે.
5.167.34
एष राक्षससैन्यानं सर्वेषां रथसत्तमः ।
मायावी दृढवैरश्च समरे विचरिष्यति ॥ ५.१६७.३४ ॥
આ રાક્ષસ સેનાના સર્વ રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે. માયાવી અને દૃઢ વૈરવાળો એ યુદ્ધમાં વિચરશે.
5.167.35
प्राग्ज्योतिषाधिपो वीरो भगदत्तः प्रतापवान् ।
गजाङ्कुशधरश्रेष्ठो रथे चैव विशारदः ॥ ५.१६७.३५ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષનો અધિપતિ વીર ભગદત્ત પ્રતાપી છે. હાથીનો અંકુશ ધારણ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને રથયુદ્ધમાં પણ નિપુણ છે.
5.167.36
एतेन युद्धमभवत्पुरा गाण्डीवधन्वनः ।
दिवसान्सुबहून्राजन्नुभयोर्जयगृद्धिनोः ॥ ५.१६७.३६ ॥
પૂર્વે એની સાથે ગાંડીવધારીનું યુદ્ધ થયું હતું. હે રાજન, વિજયની ઇચ્છા રાખનારા બંને વચ્ચે ઘણા દિવસો સુધી યુદ્ધ ચાલ્યું.
5.167.37
ततः सखायं गान्धारे मानयन्पाकशासनम् ।
अकरोत्संविदं तेन पाण्डवेन महात्मना ॥ ५.१६७.३७ ॥
ત્યારે ગાંધારરાજને મિત્ર માનીને તે મહાત્મા પાંડવ સાથે તેણે એક કરાર કર્યો.
5.167.38
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे गजस्कन्धविशारदः ।
ऐरावतगतो राजा देवानामिव वासवः ॥ ५.१६७.३८ ॥
આ યુદ્ધમાં લડશે — હાથીની પીઠ પર કુશળ આ રાજા, દેવોના વાસવ (ઇન્દ્ર) જેમ ઐરાવત પર બેસે તેમ.