మహాభారతం · అధ్యాయం 5.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.167.1
शकुनिर्मातुलस्तेऽसौ रथ एको नराधिप ।
प्रयुज्य पाण्डवैर्वैरं योत्स्यते नात्र संशयः ॥ ५.१६७.१ ॥
ఓ నరాధిప, నీ మేనమామ శకుని ఒంటరి రథికుడు. పాండవులతో వైరాన్ని రేపి ఆయన యుద్ధం చేస్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
5.167.2
एतस्य सेना दुर्धर्षा समरे प्रतियायिनः ।
विकृतायुधभूयिष्ठा वायुवेगसमा जवे ॥ ५.१६७.२ ॥
ఎదురొచ్చే వారిపై దాడి చేసే ఆయన సేన యుద్ధంలో అజేయం; అది ఎక్కువగా వికృత ఆయుధాలు కలిగినది; వేగంలో వాయువుతో సమానమైనది.
5.167.3
द्रोणपुत्रो महेष्वासः सर्वानेवातिधन्विनः ।
समरे चित्रयोधी च दृढास्त्रश्च महारथः ॥ ५.१६७.३ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు మహాధనుర్ధారి; ధనుర్ధారులందరినీ మించినవాడు; యుద్ధంలో అద్భుతమైన యోధుడు, అస్త్రాలలో స్థిరుడు, మహారథుడు.
5.167.4
एतस्य हि महाराज यथा गाण्डीवधन्वनः ।
शरासनविनिर्मुक्ताः संसक्ता यान्ति सायकाः ॥ ५.१६७.४ ॥
మహారాజా, గాండీవధారి (అర్జునుని) విల్లు నుండి విడువబడిన బాణాలు వరుసగా వేగంగా పోయినట్లు, ఇతని బాణాలు కూడా పోతాయి.
5.167.5
नैष शक्यो मया वीरः संख्यातुं रथसत्तमः ।
निर्दहेदपि लोकांस्त्रीनिच्छन्नेष महारथः ॥ ५.१६७.५ ॥
ఈ వీరుడు, రథికులలో ఉత్తముడు, నాచే లెక్కింపజాలనివాడు; ఈ మహారథుడు కోరితే మూడు లోకాలనూ దహించగలడు.
5.167.6
क्रोधस्तेजश्च तपसा संभृतोश्रमवासिनाम् ।
द्रोणेनानुगृहीतश्च दिव्यैरस्त्रैरुदारधीः ॥ ५.१६७.६ ॥
తపస్సుచే ఆశ్రమవాసుల నుండి పోగుపడిన క్రోధం, తేజస్సు కలవాడు; ద్రోణుని అనుగ్రహం పొంది దివ్యాస్త్రాలు కలవాడు, ఉదార బుద్ధి కలవాడు.
5.167.7
दोषस्त्वस्य महानेको येनैव भरतर्षभ ।
न मे रथो नातिरथो मतः पार्थिवसत्तम ॥ ५.१६७.७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతనిలో ఒక పెద్ద దోషం ఉంది; దాని వల్ల రాజశ్రేష్ఠా, అతడు నా అభిప్రాయంలో రథికుడు కాడు, అతిరథుడు కాడు.
5.167.8
जीवितं प्रियमत्यर्थमायुष्कामः सदा द्विजः ।
न ह्यस्य सदृशः कश्चिदुभयोः सेनयोरपि ॥ ५.१६७.८ ॥
ద్విజుడు ఎల్లప్పుడూ దీర్ఘాయువును కోరుతాడు; తన జీవితాన్ని అత్యంత ప్రియంగా భావిస్తాడు; రెండు సేనల్లోనైనా అతనికి సమానుడు ఎవరూ లేరు.
5.167.9
हन्यादेकरथेनैव देवानामपि वाहिनीम् ।
वपुष्मांस्तलघोषेण स्फोटयेदपि पर्वतान् ॥ ५.१६७.९ ॥
ఒక్క రథంతోనే అతడు దేవతల సేనను కూడా సంహరించగలడు; అతడు శరీరబలం గలవాడు, చప్పట్ల ధ్వనితో పర్వతాలను కూడా బద్దలు చేయగలడు.
5.167.10
असंख्येयगुणो वीरः प्रहन्ता दारुणद्युतिः ।
दण्डपाणिरिवासह्यः कालवत्प्रचरिष्यति ॥ ५.१६७.१० ॥
అసంఖ్యాత గుణాలు గల ఆ వీరుడు, భయంకర తేజస్సు గల సంహారకుడు, దండం చేతపట్టిన యముడిలా సహింపరాని వాడై సంచరిస్తాడు.
5.167.11
युगान्ताग्निसमः क्रोधात्सिंहग्रीवो महाद्युतिः ।
एष भारत युद्धस्य पृष्ठं संशयमिष्यति ॥ ५.१६७.११ ॥
యుగాంతాగ్ని సమానుడు, సింహగ్రీవుడు, మహాతేజస్వి అయిన ఇతడు, ఓ భారతా, కోపంతో యుద్ధం వెనుక కూడా సందేహాన్ని కలిగిస్తాడు.
5.167.12
पिता त्वस्य महातेजा वृद्धोऽपि युवभिर्वरः ।
रणे कर्म महत्कर्ता अत्र मे नास्ति संशयः ॥ ५.१६७.१२ ॥
ఇతని తండ్రి కూడా మహాతేజస్వి; వృద్ధుడైనప్పటికీ యువకులకంటే శ్రేష్ఠుడు; యుద్ధంలో మహత్కార్యాలు చేసేవాడు; ఇందులో నాకు సందేహం లేదు.
5.167.13
अस्त्रवेगानिलोद्भूतः सेनाकक्षेन्धनोत्थितः ।
पाण्डुपुत्रस्य सैन्यानि प्रधक्ष्यति रणे धृतः ॥ ५.१६७.१३ ॥
అస్త్రాల వేగపు గాలితో రేగి, సేనలనే ఎండుగడ్డి ఇంధనంతో లేచి, యుద్ధంలో ధరించబడిన అతడు పాండుపుత్రుని సైన్యాలను దహించివేస్తాడు.
5.167.14
रथयूथपयूथानां यूथपोऽय नरर्षभः ।
भरद्वाजात्मजः कर्ता कर्म तीव्रं हितं तव ॥ ५.१६७.१४ ॥
రథయోధుల గుంపులకు నాయకుడైన ఈ నరశ్రేష్ఠుడు, భరద్వాజుని కుమారుడు నీకు హితమైన తీవ్ర కర్మను చేస్తాడు.
5.167.15
सर्वमूर्धाभिषिक्तानामाचार्यः स्थविरो गुरुः ।
गच्छेदन्तं सृञ्जयानां प्रियस्त्वस्य धनञ्जयः ॥ ५.१६७.१५ ॥
అభిషిక్త రాజులందరికీ ఆచార్యుడు, వృద్ధ గురువు సృంజయుల అంతం వరకు వెళ్లగలడు; అతనికి ప్రియుడు ధనంజయుడు.
5.167.16
नैष जातु महेष्वासः पार्थमक्लिष्टकारिणम् ।
हन्यादाचार्यकं दीप्तं संस्मृत्य गुणनिर्जितम् ॥ ५.१६७.१६ ॥
ఈ మహా విలుకాడు, అక్లిష్టంగా కర్మ చేసే పార్థుని ఎన్నడూ చంపడు; తేజస్వియైన ఆచార్యుని స్మరించి, అతని గుణాలచే జయించబడినవాడై.
5.167.17
श्लाघते यं सदा वीर पार्थस्य गुणविस्तरैः ।
पुत्रादभ्यधिकं चैनं भारद्वाजोऽनुपश्यति ॥ ५.१६७.१७ ॥
ఓ వీరా, ఎవని పార్థుని గుణాల విస్తారంతో అతడు ఎల్లప్పుడూ ప్రశంసిస్తాడో, భరద్వాజుడు అతనిని కొడుకు కంటే ఎక్కువగా చూస్తాడు.
5.167.18
हन्यादेकरथेनैव देवगन्धर्वमानुषान् ।
एकीभूतानपि रणे दिव्यैरस्त्रैः प्रतापवान् ॥ ५.१६७.१८ ॥
ప్రతాపవంతుడు, ఒకే రథంతో, రణంలో ఏకీభవించిన దేవతలను, గంధర్వులను, మనుషులను కూడా దివ్యాస్త్రాలతో చంపగలడు.
5.167.19
पौरवो राजशार्दूलस्तव राजन्महारथः ।
मतो मम रथोदारः परवीररथारुजः ॥ ५.१६७.१९ ॥
ఓ రాజా, పౌరవుడు — రాజులలో వ్యాఘ్రం, మీ మహారథుడు — నా అభిప్రాయంలో రథయుద్ధంలో ఉదారుడు, శత్రువీరుల రథాలను భంగం చేసేవాడు.
5.167.20
स्वेन सैन्येन महता प्रतपञ्शत्रुवाहिनीम् ।
प्रधक्ष्यति स पाञ्चालान्कक्षमग्निगतिर्यथा ॥ ५.१६७.२० ॥
అతడు తన మహాసైన్యంతో శత్రుసేనను తపింపజేస్తూ, అగ్ని ఎండుగడ్డిని దహించినట్లు పాంచాలులను దహించివేస్తాడు.
5.167.21
सत्यश्रवा रथस्त्वेको राजपुत्रो बृहद्बलः ।
तव राजन्रिपुबले कालवत्प्रचरिष्यति ॥ ५.१६७.२१ ॥
ఓ రాజా, రాజపుత్రుడు సత్యశ్రవుడు — ఒంటరి రథయోధుడు, మహాబలుడు — మీ తరఫున శత్రుసేనలో యమునిలా సంచరిస్తాడు.
5.167.22
एतस्य योधा राजेन्द्र विचित्रकवचायुधाः ।
विचरिष्यन्ति सङ्ग्रामे निन्घन्तः शास्त्रवांस्तव ॥ ५.१६७.२२ ॥
ఓ రాజేంద్రా, అతని యోధులు విచిత్ర కవచాలు, ఆయుధాలు ధరించి యుద్ధంలో సంచరిస్తూ, మీ శస్త్రవిద్యా నిపుణులను సంహరిస్తారు.
5.167.23
वृषसेनो रथस्तेऽग्र्यः कर्णपुत्रो महारथः ।
प्रधक्ष्यति रिपूणां ते बलं तु बलिनां वरः ॥ ५.१६७.२३ ॥
మీ అగ్రగణ్య మహారథుడు కర్ణపుత్రుడు వృషసేనుడు శత్రువుల బలాన్ని దహించివేస్తాడు; అతడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
5.167.24
जघसन्धो महातेजा राजन्रथवरस्तव ।
त्यक्ष्यते समरे प्राणान्माधवः परवीरहा ॥ ५.१६७.२४ ॥
ఓ రాజా, మహాతేజస్వి జరాసంధుడు — మీ శ్రేష్ఠ రథయోధుడు — యుద్ధంలో ప్రాణాలు విడుస్తాడు; శత్రువీరులను సంహరించే మాధవుడు (కృష్ణుడు) చేతిలో.
5.167.25
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे गजस्कन्धविशारदः ।
रथेन वा माहबाहुः क्षपयञ्शत्रुवाहिनीम् ॥ ५.१६७.२५ ॥
గజస్కంధంపై యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలిగిన ఇతడు, లేదా రథం మీద నుండి శత్రుసేనను నాశనం చేస్తూ, మహాబాహువు యుద్ధంలో పోరాడుతాడు.
5.167.26
रथ एष महाराज मतो मे राजसत्तम ।
त्वदर्थे त्यक्ष्यते प्राणान्सहसैन्यो महारणे ॥ ५.१६७.२६ ॥
మహారాజా, రాజశ్రేష్ఠా, నా అభిప్రాయంలో ఇతడు రథికుడు; నీ కోసం, తన సైన్యంతో కలిసి, మహారణంలో ప్రాణాలు విడుస్తాడు.
5.167.27
एष विक्रान्तयोधी च चित्रयोधी च संगरे ।
वीतभीश्चापि ते राजञ्शत्रुभिः सह योत्स्यते ॥ ५.१६७.२७ ॥
ఇతడు పరాక్రమశాలి, అనేక యుద్ధ కౌశలాలు కలవాడు, నిర్భయుడు; రాజా, ఇతడు నీ శత్రువులతో పోరాడుతాడు.
5.167.28
बाह्लीकोऽतिरथश्चैव समरे चानिवर्तनः ।
मम राजन्मतो युद्धे शूरो वैवस्वतोपमः ॥ ५.१६७.२८ ॥
బాహ్లీకుడు అతిరథుడు, యుద్ధంలో ఎన్నడూ వెనుదిరగనివాడు; రాజా, నా అభిప్రాయంలో యుద్ధంలో అతడు వైవస్వత యముని వంటి శూరుడు.
5.167.29
न ह्येष समरं प्राप्य निवर्तेत कथञ्चन ।
यथा सततगो राजन्स हि हन्यात्परान्रणे ॥ ५.१६७.२९ ॥
ఇతడు యుద్ధాన్ని చేరుకున్న తర్వాత ఏ విధంగానూ వెనుదిరగడు; రాజా, ఎల్లప్పుడూ ముందుకు సాగేవాడు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తాడు.
5.167.30
सेनापतिर्महाराज सत्यवांस्ते महारथः ।
रणेष्वद्भुतकर्मा च रथी पररथारुजः ॥ ५.१६७.३० ॥
మహారాజా, నీ సేనాపతి సత్యవంతుడు, మహారథుడు; యుద్ధాలలో అద్భుత కర్మలు చేసే రథికుడు, శత్రు రథాలను విరిచేవాడు.
5.167.31
एतस्य समरं दृष्ट्वा न व्यथास्ति कथञ्चन ।
उत्स्मयन्नुत्पतत्येष परान्रथपथे स्थितान् ॥ ५.१६७.३१ ॥
ఇతని యుద్ధాన్ని చూసినప్పుడు ఎక్కడా ఎవరికీ భయం కలగదు. ఇతడు నవ్వుతూ రథమార్గంలో నిలిచిన శత్రువులపై దూకుతాడు.
5.167.32
एष चारिषु विक्रान्तः कर्म सत्पुरुषोचितम् ।
कर्ता विमर्दे सुमहत्त्वदर्थे पुरुषोत्तमः ॥ ५.१६७.३२ ॥
ఇతడు వీరులలో పరాక్రమవంతుడు; సత్పురుషులకు తగిన కర్మలు చేసేవాడు. యుద్ధ సంక్షోభంలో మీ కోసం గొప్ప కార్యాలు చేసే పురుషోత్తముడు ఇతడు.
5.167.33
अलम्बुसो राक्षसेन्द्रः क्रूरकर्मा महारथः ।
हनिष्यति परान्राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ५.१६७.३३ ॥
రాక్షసరాజు అలంబుసుడు, క్రూరకర్ముడైన మహారథుడు. రాజా, పూర్వ వైరాన్ని స్మరిస్తూ అతడు శత్రువులను చంపుతాడు.
5.167.34
एष राक्षससैन्यानं सर्वेषां रथसत्तमः ।
मायावी दृढवैरश्च समरे विचरिष्यति ॥ ५.१६७.३४ ॥
ఇతడు రాక్షససైన్యాలలోని రథికులందరిలో శ్రేష్ఠుడు. మాయావి, దృఢమైన వైరం కలవాడు; యుద్ధంలో సంచరిస్తాడు.
5.167.35
प्राग्ज्योतिषाधिपो वीरो भगदत्तः प्रतापवान् ।
गजाङ्कुशधरश्रेष्ठो रथे चैव विशारदः ॥ ५.१६७.३५ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిష రాజు, వీరుడైన భగదత్తుడు ప్రతాపవంతుడు. ఏనుగు అంకుశం ధరించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు; రథయుద్ధంలోనూ నిపుణుడు.
5.167.36
एतेन युद्धमभवत्पुरा गाण्डीवधन्वनः ।
दिवसान्सुबहून्राजन्नुभयोर्जयगृद्धिनोः ॥ ५.१६७.३६ ॥
పూర్వం ఇతనితో గాండీవధారి యుద్ధం జరిగింది. రాజా, విజయాన్ని కోరిన ఇద్దరి మధ్య చాలా రోజులు యుద్ధం సాగింది.
5.167.37
ततः सखायं गान्धारे मानयन्पाकशासनम् ।
अकरोत्संविदं तेन पाण्डवेन महात्मना ॥ ५.१६७.३७ ॥
అప్పుడు గాంధార రాజును మిత్రుడిగా గౌరవిస్తూ, ఆ మహాత్ముడైన పాండవునితో అతడు ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
5.167.38
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे गजस्कन्धविशारदः ।
ऐरावतगतो राजा देवानामिव वासवः ॥ ५.१६७.३८ ॥
యుద్ధంలో ఇతడు పోరాడతాడు; ఏనుగు వీపుపై నైపుణ్యం కలవాడు ఇతడు. దేవతల ఇంద్రుడిలా ఐరావతం ఎక్కిన రాజు ఇతడు.