మహాభారతం · అధ్యాయం 5.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.168.1
अचलो वृषकश्चैव सहितौ भ्रातरावुभौ ।
रथौ तव दुराधर्षौ शत्रून्विध्वंसयिष्यतः ॥ ५.१६८.१ ॥
అచలుడు, వృషకుడు, ఇద్దరు సోదరులు కలిసి—మీ దుర్ధర్ష రథికులు; వారు శత్రువులను నాశనం చేస్తారు.
5.168.2
बलवन्तौ नरव्याघ्रौ दृढक्रोधौ प्रहारिणौ ।
गान्धारमुख्यौ तरुणौ दर्शनीयौ महाबलौ ॥ ५.१६८.२ ॥
బలవంతులు, నరశ్రేష్ఠులు, దృఢ కోపులు, ప్రహారులు, గాంధారుల ప్రముఖులు, యువకులు, దర్శనీయులు, మహాబలులు.
5.168.3
सखा ते दयितो नित्यं य एष रणकर्कशः ।
उत्साहयति राजंस्त्वां विग्रहे पाण्डवैः सह ॥ ५.१६८.३ ॥
ఇతడు నీ ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన మిత్రుడు, యుద్ధంలో కఠినుడు; రాజా, పాండవులతో విగ్రహంలో అతడు నిన్ను ఉత్సాహపరుస్తాడు.
5.168.4
परुषः कत्थनो नीचः कर्णो वैकर्तनस्त्रव ।
मन्त्री नेता च बन्धुश्च मानी चात्यन्तमुच्छ्रितः ॥ ५.१६८.४ ॥
కర్ణుడు, వైకర్తనుడు—కఠినుడు, గొప్పలు చెప్పుకునేవాడు, నీచుడు; అతడు మంత్రి, నాయకుడు, బంధువు, మానవంతుడు, అత్యంత గర్విష్ఠుడు.
5.168.5
एष नैव रथः पूर्णो न चाप्यतिरथो रणे ।
वियुक्तः कवचेनैष सहजेन विचेतनः ॥ ५.१६८.५ ॥
ఇతడు పూర్ణ రథికుడు కాడు, యుద్ధంలో అతిరథుడు కూడా కాడు; పుట్టుకతో వచ్చిన కవచాన్ని కోల్పోయి స్పృహ కోల్పోయినవాడు.
5.168.6
कुण्डलाभ्यां च दिव्याभ्यां वियुक्तः सततं घृणी ।
अभिशापाच्च रामस्य ब्राह्मणस्य च भाषणात् ॥ ५.१६८.६ ॥
దివ్య కుండలాలను కోల్పోయి ఎల్లప్పుడూ దయగలవాడు; రాముని శాపం వల్ల, ఒక బ్రాహ్మణుని మాట వల్ల.
5.168.7
करणानां वियोगाच्च तेन मेऽर्थरथो मतः ।
नैष फाल्गुनमासाद्य पुनर्जीवन्विमोक्ष्यते ॥ ५.१६८.७ ॥
ఆయుధాలను కోల్పోయినందున అతడిని నేను అర్ధరథుడిగా భావిస్తాను. అర్జునుడిని ఎదుర్కొని అతడు మళ్లీ జీవించి తప్పించుకోలేడు.
5.168.8
ततोऽब्रवीत्पुनर्द्रोणः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वं न मिथ्यास्ति कदाचन ॥ ५.१६८.८ ॥
అప్పుడు ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నీవు చెప్పినది ఇలాగే ఉంది; అది ఎన్నడూ అసత్యం కాదు.'
5.168.9
रणेरणेऽभिमानी च विमुखश्चापि दृश्यते ।
घृणी कर्णः प्रमादी च तेन मेऽर्धरथो मतः ॥ ५.१६८.९ ॥
ప్రతి యుద్ధంలోనూ అతడు గర్విష్ఠిగా ఉన్నప్పటికీ ముఖం తిప్పుకున్నట్లు కనిపిస్తాడు. కర్ణుడు దయార్ద్రుడు, అజాగ్రత్తపరుడు; అందువల్ల నేను అతడిని అర్ధరథుడిగా భావిస్తాను.
5.168.10
एतच्छ्रुत्वा तु राधेयः क्रोधादुल्फाल्य लोचने ।
उवाच भीष्मं राधेयस्तुदन्वाग्भिः प्रतोदवत् ॥ ५.१६८.१० ॥
ఇది విని రాధాపుత్రుడైన కర్ణుడు కోపంతో కళ్ళు పెద్దవి చేసి, అంకుశంతో పొడిచినట్లు మాటలతో భీష్ముడిని పొడుస్తూ మాట్లాడాడు.
5.168.11
पितामह यथेष्टं मां वाक्शरैरुपकृन्तसि ।
अनागसं सदा द्वेषादेवमेव पदेपदे ॥ ५.१६८.११ ॥
పితామహా, మీకు నచ్చినట్లు మీరు మాటల బాణాలతో నన్ను గాయపరుస్తున్నారు. నిర్దోషినైన నన్ను ద్వేషంతో ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే అడుగడుగునా బాధిస్తున్నారు.
5.168.12
मर्षयामि च तत्सर्वं दुर्योधनकृतेन वै ।
त्वं तुं मां मान्यसे मन्दं यथा कापुरुषं तथा ॥ ५.१६८.१२ ॥
ఇదంతా దుర్యోధనుడి వల్ల జరిగినందున నేను సహిస్తున్నాను. కానీ మీరు నన్ను మందబుద్ధిగల పిరికివాడిలా భావిస్తున్నారు.
5.168.13
भवानर्धरथो मह्यं मतो वै नात्र संशयः ।
सर्वस्य जगतश्चैव गाङ्गेयो न मृषा वदेत् ॥ ५.१६८.१३ ॥
మీరు నాకు అర్ధరథుడిగా భావించబడ్డారు; ఇందులో సందేహం లేదు. లోకమంతా తెలుసు, గాంగేయుడు అసత్యం పలకడు.
5.168.14
कुरूणामहितो नित्यं न च राजाऽवबुध्यते ।
को हि नाम समानेषु राजसूदारकर्मसु ॥ ५.१६८.१४ ॥
కురువులకు ఎల్లప్పుడూ హాని చేసేవాడు; రాజు గ్రహించడు. సమానుల మధ్య, రాజసూయ వంటి కార్యాల్లో ఎవరు అలా చేస్తారు?
5.168.15
तेजोवधमिमं कुर्याद्विभेदयिषुराहवे ।
यथा त्वं गुणविद्वेषादपरागं चिकीर्षसि ॥ ५.१६८.१५ ॥
యుద్ధంలో విభేదం కలిగించాలనుకునేవాడు ఈ తేజోవధ చేస్తాడు; నీవు గుణ ద్వేషంతో దోషం చేయాలనుకుంటున్నట్లు.
5.168.16
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तैर्न च बन्धुभिः ।
महारयत्वं संख्यातुं शक्यं क्षत्रस्य कौरव ॥ ५.१६८.१६ ॥
వయస్సు చేత కాదు, నెరసిన జుట్టుతో కాదు, ధనంతో కాదు, బంధువులతో కాదు — ఓ కౌరవా, క్షత్రియుని మహా వేగాన్ని లెక్కించలేము.
5.168.17
बलज्येष्ठं स्मृतं क्षत्रं मन्त्रज्येष्ठा द्विजातयः ।
धनज्येष्ठाः स्मृता वैश्याः शूद्रास्तु वयसाऽधिकाः ॥ ५.१६८.१७ ॥
బలంలో పెద్దది క్షత్రియం అని స్మరించబడింది; మంత్రంలో పెద్దలు ద్విజాతులు; ధనంలో పెద్దలు వైశ్యులు; శూద్రులు వయసులో పెద్దవారు.
5.168.18
यथेच्छकं स्वयं ब्रूया रथानतिरथांस्तथा ।
कामद्वेषसमायुक्तो मोहात्प्रकुरुते भवान् ॥ ५.१६८.१८ ॥
నీ ఇష్టానుసారం నీవే రథులను, అతిరథులను చెప్పుతావు; కామద్వేషాలతో కూడినవాడవై, మోహం వల్ల నీవు అలా చేస్తున్నావు.
5.168.19
दुर्योधन महाबाहो साधु सम्यगवेक्ष्यताम् ।
त्यज्यतां दुष्टभावोऽयं भीष्मः किल्बिषकृत्तव ॥ ५.१६८.१९ ॥
ఓ మహాబాహు దుర్యోధనా, బాగా ఆలోచించు. నీకు పాపం కలిగించే భీష్ముని పట్ల ఈ దుష్ట భావాన్ని విడిచిపెట్టు.
5.168.20
भिन्ना हि सेना नृपते दुःसन्धेया भवत्युत ।
मौला हि पुरुषव्याघ्र किमु नानासमुत्थिताः ॥ ५.१६८.२० ॥
రాజా, చీలిపోయిన సైన్యాన్ని తిరిగి కూర్చడం కష్టం. పురుషవ్యాఘ్రా, వంశపారంపర్య సైనికులే చీలితే, వివిధ మూలాల నుండి వచ్చినవారి గురించి చెప్పాలా?
5.168.21
एषां द्वैधं समुत्पन्नं योधानां युधि भारत ।
तेजोवधो नः क्रियते प्रत्यक्षेण विशेषतः ॥ ५.१६८.२१ ॥
భరతవంశీయుడా, యుద్ధంలో ఈ యోధుల మధ్య విభేదం ఏర్పడింది. దీని వల్ల మన తేజస్సు ప్రత్యక్షంగా, ప్రత్యేకంగా నాశనమవుతోంది.
5.168.22
रथानां क्वच विज्ञानं क्वच भीष्मोऽल्पचेतनः ।
अहमावारयिष्यामि पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ५.१६८.२२ ॥
ఎక్కడ రథికుల నైపుణ్యం, ఎక్కడ అల్పబుద్ధి కల భీష్ముడు? నేను పాండవుల సైన్యాన్ని అడ్డుకుంటాను.
5.168.23
आसाद्य माममोघेषुं गमिष्यन्ति दिशो दश ।
पाण्डवाः सहपञ्चालाः शार्दूलं वृषभा इव ॥ ५.१६८.२३ ॥
తప్పని బాణాలున్న నన్ను ఎదుర్కొని, పాండవులు పాంచాలులతో కలిసి, పులిని చూసిన ఎద్దుల్లా పది దిక్కులకు పారిపోతారు.
5.168.24
क्वच युद्धं विमर्दो वा मन्त्रे सुव्याहृतानि च ।
क्वचभीष्मो गतवयामन्दात्मा कालचोदितः ॥ ५.१६८.२४ ॥
యుద్ధం, దాని వినాశం ఎక్కడ, మంత్రాంగంలో పలికిన మంచి మాటలు ఎక్కడ? వయసు మీరిన, మందబుద్ధి భీష్ముడు కాలప్రేరితుడై ఎక్కడ?
5.168.25
एकाकी स्पर्धति नित्यं सर्वेण रमता सह ।
न चान्यं पुरुषं कंचिन्मन्यते मोघदर्शनः ॥ ५.१६८.२५ ॥
అతడు ఒంటరిగా ఎప్పుడూ అందరితో ఆటగా పోటీపడతాడు; వ్యర్థ దృష్టి గలవాడు మరెవరినీ గొప్పవారిగా భావించడు.
5.168.26
श्रोतव्यं खलु वृद्धानमिति शास्त्रनिदर्शनम् ।
न त्वेव ह्यतिवृद्धानां पुनर्बालाहि ते मताः ॥ ५.१६८.२६ ॥
పెద్దల మాటలు తప్పక వినాలని శాస్త్రం బోధిస్తుంది; కానీ అతి వృద్ధులను మళ్లీ బాలురుగానే భావిస్తారు.
5.168.27
अहमेको हनिष्यामि पाण्डवानानीकिनीम् ।
सुयुद्धे राज्यशार्दूल यशो भीष्मं गमिष्यति ॥ ५.१६८.२७ ॥
రాజశార్దూలా! నేను ఒక్కడినే పాండవ సైన్యాన్ని సంహరిస్తాను; మంచి యుద్ధంలో కీర్తి భీష్ముడికే దక్కుతుంది.
5.168.28
कृतः सेनापतिस्त्वेष त्वया भीष्मो नराधिप ।
सेनापतौ यशो गन्ता न तु योधान्कथञ्चन ॥ ५.१६८.२८ ॥
నరాధిపా! నీవు భీష్ముడిని సేనాపతిగా నియమించావు; కీర్తి సేనాపతికే దక్కుతుంది, యోధులకు ఏ విధంగానూ కాదు.
5.168.29
नाहं जीवति गाङ्गेये योत्स्ये राजन्कथञ्चन ।
हते भीष्मे तु योद्धाऽस्मि सर्वैरेव महारथैः ॥ ५.१६८.२९ ॥
రాజా! గాంగేయుడు (భీష్ముడు) బతికి ఉన్నంతవరకు నేను ఏ విధంగానూ పోరాడను; భీష్ముడు హతుడైన తరువాత మాత్రమే అందరు మహారథులతో కలిసి యోధుడనవుతాను.
5.168.30
समुद्यतोयं भारो मे सुमहान्सागरोपमः ।
धार्तराष्ट्रस्य संग्रामे वर्षपूगाभिचिन्तितः ॥ ५.१६८.३० ॥
ఇది నేను ఎత్తుకున్న భారం; సముద్రంలా అతి విశాలమైనది. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని కోసం యుద్ధంలో దీనిని ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆలోచిస్తూ వచ్చాను.
5.168.31
तस्मिन्नभ्यागते काले प्रतप्ते रोमहर्षणे ।
मिथो भेदो न मे कार्यस्तेन जीवसि सूतज ॥ ५.१६८.३१ ॥
ఆ భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన సమయం వచ్చినప్పుడు నాతో అంతర్గత విభేదం చేయకూడదు; అందువల్లే నీవు జీవించి ఉన్నావు, సూతపుత్రా.
5.168.32
न ह्यहं त्वद्य विक्रम्य स्थविरोऽपि शिशोस्तव ।
युद्धश्रद्धामहं छिन्द्यां जीवितस्य च सूतज ॥ ५.१६८.३२ ॥
సూతపుత్రా, నేను వృద్ధుడైనప్పటికీ ఈ రోజు పరాక్రమంతో నిన్ను ఓడించి, నీ వంటి బాలుని యుద్ధోత్సాహాన్ని, ప్రాణాన్ని ఛేదించనని కాదు.
5.168.33
जामदग्र्येन रामेण महास्त्राणि विमुञ्चता ।
न मे व्यथा कृता काचित्त्वं तु मे कि करिष्यसि ॥ ५.१६८.३३ ॥
జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు మహాస్త్రాలను ప్రయోగించినా నాకు ఏ బాధ కలగలేదు; మరి నువ్వు నాకు ఏమి చేయగలవు?
5.168.34
कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम् ।
वक्ष्यामि तु त्वां सन्तप्तो निहीन कुलपांसन ॥ ५.१६८.३४ ॥
నిజానికి సజ్జనులు తన బలాన్ని స్వయంగా పొగడుకోవడాన్ని మెచ్చరు; అయినా కోపంతో నేను నీతో చెబుతాను, కులాన్ని కలంకించే అధముడా.
5.168.35
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिराजस्वयंवरे ।
निर्जित्यैकरथेनैव याः कन्यास्तरसाहृताः ॥ ५.१६८.३५ ॥
కాశిరాజు స్వయంవరంలో సమావేశమైన రాజక్షత్రియులను ఒకే రథంతో జయించి, బలవంతంగా అపహరించబడిన కన్యలు వీరు.
5.168.36
ईदृशानां सहस्राणि विशिष्टानामथो पुनः ।
मयैकेन निरस्तानि ससैन्यानि रणाजिरे ॥ ५.१६८.३६ ॥
ఇలాంటి వేలాది విశిష్ట వీరులను, వారి సైన్యాలతో సహా, నేను ఒక్కడినే రణరంగంలో కూల్చివేశాను.
5.168.37
त्वां प्राप्य वैरपुरुषं कुरूणामनयो महान् ।
उपस्थितो विनाशाय यतस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६८.३७ ॥
నిన్ను శత్రు పురుషునిగా పొందడంవల్ల కురువులపై గొప్ప అనర్థం వినాశనానికై వచ్చింది; ప్రయత్నించు, పురుషుడవు కమ్ము.
5.168.38
युध्यस्व समरे पार्थं येन विस्पर्धसे सह ।
द्रक्ष्यामि त्वां विनिर्मुक्तमस्माद्युद्धात्सुदुर्मते ॥ ५.१६८.३८ ॥
నీవు పోటీపడే పార్థునితో యుద్ధంలో పోరాడు; దుర్బుద్ధీ, ఈ యుద్ధం నుండి నీవు విముక్తుడవు కావడం నేను చూస్తాను.
5.168.39
तमुवाच ततो राजा धार्तराष्ट्रः प्रतापवान् ।
मां समीक्षस्व गाङ्गेय कार्यं हि महदुद्यतम् ॥ ५.१६८.३९ ॥
అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: గాంగేయా, నన్ను చూడు; మహత్తరమైన కార్యం మొదలైంది.
5.168.40
चिन्त्यतामिदमेकाग्रं मम निःश्रेयसं परम् ।
उभावपि भवन्तौ मे महत्कर्म करिष्यतः ॥ ५.१६८.४० ॥
నా పరమ శ్రేయస్సు కోసం దీనిని ఏకాగ్రతతో ఆలోచించండి; మీరిద్దరూ నా కోసం గొప్ప కార్యం చేస్తారు.
5.168.41
भूयश्च श्रोतुमिच्छामि परेषां रथसत्तमान् ।
ये चैवातिथास्तत्र ये चैव रथयूथपाः ॥ ५.१६८.४१ ॥
శత్రువుల శ్రేష్ఠ రథికులను గురించి మళ్ళీ వినాలనుకుంటున్నాను; అక్కడికి వచ్చినవారిని, రథసేనల నాయకులను.
5.168.42
बलाबलममित्राणां श्रोतुमिच्छामि कौरव ।
प्रभातायां रजन्यां वै इदं युद्धं भविष्यति ॥ ५.१६८.४२ ॥
కౌరవా, శత్రువుల బలాబలాలను వినాలనుకుంటున్నాను; రాత్రి గడిచి ప్రభాతంలో ఈ యుద్ధం జరుగుతుంది.