महाभारत · अध्याय 5.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.188.1
कथं शिखण्डी गाङ्गेय कन्यां भूत्वा पुरा तदा ।
पुरुषोऽभूद्युधिश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ५.१८८.१ ॥
गांगेया, पूर्वी कन्या असलेला शिखंडी पुरुष कसा झाला? हे युद्धश्रेष्ठा पितामहा, ते मला सांगा.
5.188.2
भार्या तु तस्य राजेन्द्र द्रुपदस्य महीपतेः ।
महिषी दयिता ह्यासीदपुत्रा च विशांपते ॥ ५.१८८.२ ॥
हे राजेंद्रा, महीपती द्रुपदाची पत्नी, त्याची प्रिय पट्टराणी, अपत्यहीन होती.
5.188.3
एतस्मिन्नेव काले तु द्रुपदो वै महीपतिः ।
अपत्यार्थे महाराज तोषयामास शङ्करम् ॥ ५.१८८.३ ॥
त्याच काळी, हे महाराजा, महीपती द्रुपदाने संततीसाठी शंकराला प्रसन्न केले.
5.188.4
अस्माद्वधार्थं निश्चित्य तपो घोरं समास्थितः ।
ऋते कन्यां महादेव पुत्रो मेस्यादिति ब्रुवन् ॥ ५.१८८.४ ॥
त्याच्या वधाचा निश्चय करून त्याने घोर तप केले; 'हे महादेवा, कन्येवाचून मला पुत्र व्हावा' असे म्हणत.
5.188.5
भगवन्पुत्रमिच्छामि भीष्मं प्रतिचिकीर्षया ।
इत्युक्तो देवदेवेन स्त्रीपुमांस्ते भविष्यति ॥ ५.१८८.५ ॥
'भगवन्, भीष्माचा प्रतिकार करण्याच्या इच्छेने मला पुत्र हवा आहे' असे म्हटल्यावर देवदेव म्हणाले, 'तुझा पुत्र स्त्री-पुरुष होईल.'
5.188.6
निवर्तस्व महीपाल नैतञ्जात्वन्यथा भवेत् ।
स तु गत्वा च नगरं भार्यामिदमुवाच ह ॥ ५.१८८.६ ॥
'हे महीपाला, परत जा; हे कधीही अन्यथा होणार नाही.' नंतर तो नगरात जाऊन पत्नीला हे म्हणाला.
5.188.7
कृतो यत्नो महादेवस्तपसाऽऽराधितो मया ।
कन्या भूत्वा पुमान्भावी इति चोक्तोस्मि शंभुना ॥ ५.१८८.७ ॥
मी तपश्चर्येने महादेवाची आराधना करण्याचा प्रयत्न केला; कन्या असूनही मी पुरुष होईन, असे शंभूने मला सांगितले.
5.188.8
पुनः पुनर्याच्यमानो दिष्टमित्यब्रवीच्छिवः ।
नतदन्यच्च भविता भवितव्यं हि तत्तथा ॥ ५.१८८.८ ॥
वारंवार विनवणी केली असता शिव म्हणाले, 'हे दैव आहे; याहून वेगळे काही होणार नाही; जे होणार ते तसेच होईल.'
5.188.9
ततः सा नियता भूत्वा ऋतुकाले मनस्विनी ।
पत्नी द्रुपदराजस्य द्रुपदं प्रविवेश ह ॥ ५.१८८.९ ॥
नंतर ती संयमी व मनस्विनी होऊन ऋतुकाळी द्रुपद राजाच्या पत्नीच्या रूपाने द्रुपदाकडे गेली.
5.188.10
लेभे गर्भं यथाकालं विधिदृष्टेन कर्मणा ।
पार्षतस्य महीपाल यथा मां नारदोऽब्रवीत् ॥ ५.१८८.१० ॥
हे राजा, विधिनिर्दिष्ट कर्मामुळे तिला यथाकाळी गर्भ राहिला — पार्षतासाठी; नारदांनी मला सांगितल्याप्रमाणे.
5.188.11
ततो दधार सा देवी गर्भं राजीवलोचना ।
तां स राजा प्रियां भार्यां द्रुपदः कुरुनन्दन ॥ ५.१८८.११ ॥
नंतर त्या कमलनयना देवीने गर्भ धारण केला. हे कुरुनंदना, द्रुपद राजाने आपल्या प्रिय पत्नीला (त्या अवस्थेत पाहिले).
5.188.12
पुत्रस्नेहान्महाबाहुः मुखं पर्यचरत्तदा ।
सर्वानभिप्रायकृतान्भार्याऽलभत कौरव ॥ ५.१८८.१२ ॥
पुत्रस्नेहामुळे त्या महाबाहूने तेव्हा तिच्या मुखाची सेवा केली. हे कौरवा, पत्नीला सर्व इच्छित गोष्टी प्राप्त झाल्या.
5.188.13
अपुत्रस्य सतो राज्ञो द्रुपदस्य महीपतेः ।
यथाकालं तु सा देवी महिषी द्रुपदस्य ह ॥ ५.१८८.१३ ॥
पुत्रहीन महीपती द्रुपदाची, योग्य काळी त्याची प्रधान राणी देवी...
5.188.14
कन्यां प्रवररूपां तु प्राजायत नराधिप ।
अपुत्रस्य तु राज्ञः सा द्रुपदस्य मनस्विनी ॥ ५.१८८.१४ ॥
हे नराधिपा, श्रेष्ठ रूपाची एक कन्या जन्मली; पुत्रहीन राजा द्रुपदाची ती मनस्विनी...
5.188.15
ख्यापयामास राजेन्द्र पुत्रो ह्येष ममेति वै ।
ततः स राजा द्रुपद प्रच्छन्नाया नराधिप ॥ ५.१८८.१५ ॥
हे राजेंद्रा, 'हा माझाच पुत्र आहे' असे त्याने जाहीर केले; नंतर हे नराधिपा, राजा द्रुपद त्या लपवलेल्या (कन्येबाबत)...
5.188.16
पुत्रवत्पुत्रकार्याणि सर्वाणि समकारयत् ।
रक्षणं चैव मन्त्रस्य महिषी द्रुपदस्य सा ॥ ५.१८८.१६ ॥
पुत्राप्रमाणे त्याने पुत्रकर्तव्ये सर्व करवून घेतली; आणि गुपिताचे रक्षणही — द्रुपदाची ती प्रधान राणी...
5.188.17
चकार सर्वयत्नेन ब्रुवणा पुत्र इत्युत ।
न च तां वेदक नगरे कश्चिदन्यत्र पार्षतात् ॥ ५.१८८.१७ ॥
तिने सर्व प्रयत्नांनिशी 'हा पुत्र आहे' असे म्हणत वर्तन केले; आणि नगरात पार्षतावाचून दुसरा कोणीही तिला ओळखत नव्हता.
5.188.18
श्रद्दधानो हि तद्वाक्यं देवस्याच्युततेजसः ।
छादयामास तां कन्यां पुमानिति च सोब्रवीत् ॥ ५.१८८.१८ ॥
अच्युततेजस्वी देवाच्या त्या वचनावर श्रद्धा ठेवून त्याने त्या कन्येला झाकले; 'हा पुरुष आहे' असेही तो म्हणाला.
5.188.19
जातकर्माणि सर्वाणि कारयामास पार्थिवः ।
पुंवद्विधानयुक्तानि शिखण्डीति च तां विदुः ॥ ५.१८८.१९ ॥
राजाने पुत्राप्रमाणे विधिपूर्वक सर्व जातकर्मे करवली; लोक तिला शिखंडी म्हणून ओळखू लागले.
5.188.20
अहमेकस्तु चारेण वचनान्नारदस्य च ।
ज्ञातवान्देववाक्येन अम्बायास्तपसा तथा ॥ ५.१८८.२० ॥
मी एकटाच गुप्तहेरांमार्फत, नारदाच्या वचनाने, देवाच्या वाक्याने आणि अंबेच्या तपाने हे जाणले.