মহাভারত · অধ্যায় 5.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.189.1
चकार यत्नं द्रुपदः सुतायाः सर्वकर्मसु ।
ततो लेख्यादिषु तथा शिल्पेषु च परंतप ॥ ५.१८९.१ ॥
দ্রুপদ তাঁর কন্যার জন্য সকল কর্মে যত্ন করলেন। অতঃপর লেখা ইত্যাদিতে এবং শিল্পকর্মেও, হে শত্রুদমনকারী।
5.189.2
इष्वस्त्रे चैव राजेन्द्र द्रोणशिष्यो बभूव ह ।
तस्य माता महाराज राजानं वरवर्णिनी ॥ ५.१८९.२ ॥
হে রাজেন্দ্র, সে ধনুর্বিদ্যা ও অস্ত্রবিদ্যায় দ্রোণের শিষ্য হলো। হে মহারাজ, তার মাতা, সুন্দরবর্ণা নারী, রাজাকে বললেন।
5.189.3
चोदयामास भार्यार्थं कन्यायाः पुत्रवत्तदा ।
ततस्तां पार्षतो दृष्ट्वा कन्यां संप्राप्तयौवनाम् ।
स्त्रियं मत्वा ततश्चिन्तां प्रपेदे सह भार्यया ॥ ५.१८९.३ ॥
তখন তিনি কন্যাকে পুত্রের মতো মনে করে স্ত্রীর জন্য প্ররোচিত করলেন। অতঃপর পৃষতপুত্র যৌবনপ্রাপ্ত সেই কন্যাকে দেখে, তাকে নারী মনে করে, পত্নীসহ চিন্তায় পড়লেন।
5.189.4
कन्या ममेयं संप्राप्ता यौवनं शोकवर्धिनी ।
मया प्रच्छादिता चेयं वचनाच्छूलपाणिनः ॥ ५.१८९.४ ॥
আমার এই কন্যা শোকবর্ধিনী যৌবন লাভ করেছে। শূলপাণির (শিবের) বাক্যে আমি একে আড়াল করে রেখেছিলাম।
5.189.5
न तन्मिथ्या महाराज भविष्यति कथंचन ।
त्रैलोक्यकर्ता कस्माद्धि वृथा वक्तुमिहार्हति ॥ ५.१८९.५ ॥
হে মহারাজ, তা কোনোভাবেই মিথ্যা হবে না। ত্রিলোকের স্রষ্টা কেন এখানে বৃথা বলবেন?
5.189.6
यदि ते रोचते राजन्वक्ष्यामि श्रृणु मे वचः ।
श्रुत्वेदानीं प्रपद्येथाः स्वां मतिं पृषतात्मज ॥ ५.१८९.६ ॥
আপনার যদি ইচ্ছা হয় তবে বলব, আমার কথা শুনুন। হে পৃষতপুত্র, এখন শুনে নিজের বুদ্ধির আশ্রয় নিন।
5.189.7
क्रियतामस्य यत्नेन विधिवद्दारसंग्रहः ।
भविता तद्वचः सत्यमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१८९.७ ॥
এর জন্য যত্নসহকারে বিধি অনুসারে দারগ্রহণ করানো হোক। তাঁর বাক্য সত্য হবে, এ আমার দৃঢ় বিশ্বাস।
5.189.8
ततस्तौ निश्चयं कृत्वा तस्मिन्कार्येऽथ दंपती ।
वरयाञ्चक्रतुः कन्यां दशार्णाधिपतेः सुताम् ॥ ५.१८९.८ ॥
অতঃপর সেই দম্পতি সেই কাজে সিদ্ধান্ত নিয়ে দশার্ণাধিপতির কন্যাকে বরণের প্রস্তাব দিলেন।
5.189.9
ततो राजा द्रुपदो राजसिंहः ।
सर्वान्राज्ञः कुलतः सन्निशाम्य।
दाशार्णकस्य नृपतेस्तनूजां ।
शिखण्डिने वरयामास दारान् ॥ ५.१८९.९ ॥
তখন রাজসিংহ দ্রুপদ সমস্ত রাজবংশ বিবেচনা করে দশার্ণরাজের কন্যাকে শিখণ্ডীর জন্য বরণ করলেন।
5.189.10
हिरण्यवर्मेति नृपो योऽसौ दाशार्णकः स्मृतः ।
स च प्रादान्महीपालः कन्यां तस्मै शिखण्डिने ॥ ५.१८९.१० ॥
হিরণ্যবর্মা নামে পরিচিত সেই দশার্ণরাজ শিখণ্ডীকে তাঁর কন্যা দান করলেন।
5.189.11
स च राजा दशार्णेषु महानासीत्सुदुर्जयः ।
हिरण्यवर्मा दुर्धर्षो महासेनो महामनाः ॥ ५.१८९.११ ॥
সেই রাজা দশার্ণদের মধ্যে মহান ও অতি দুর্জয় ছিলেন। হিরণ্যবর্মা দুর্ধর্ষ, মহাসেন ও মহামনা ছিলেন।
5.189.12
कृते विवाहे तु तदा सा कन्या राजसत्तम ।
यौवनं समनुप्राप्ता सा च कन्या शिखण्डिनी ॥ ५.१८९.१२ ॥
হে রাজশ্রেষ্ঠ! তখন বিবাহ সম্পন্ন হলে সেই কন্যা যৌবনে উপনীত হলেন। সেই কন্যা শিখণ্ডিনী।
5.189.13
कृतदारः शिखण्डी च काम्पिल्यं पुनरागमत् ।
न च सा वेद तां कन्यां कंचित्कालं स्त्रियं किल।
यदा त्वेनामजानात्सा स्त्रियमेव नृपात्मजा ॥ ५.१८९.१३ ॥
শিখণ্ডী বিবাহ করে আবার কাম্পিল্যে ফিরে এল। কিছুকাল সেই কন্যা তাকে নারী বলে জানত না; পরে রাজকন্যা তাকে নারীরূপেই জানতে পারল।
5.189.14
धात्रीणां च सखीनां च व्रीडयाना न्यवेदयत् ।
कन्यां पाञ्चालराजस्य सुतां तां वै शिखण्डिनीम् ॥ ५.१८९.१४ ॥
ধাত্রী ও সখীদের কাছে লজ্জিত হয়ে সে জানাল যে পাঞ্চালরাজের সেই কন্যা শিখণ্ডিনী।
5.189.15
ततस्ता राजशार्दूल धात्र्यो दाशार्णिकास्तदा ।
जग्मुरार्ति परां प्रेष्याः प्रेषयामासुरेव च ॥ ५.१८९.१५ ॥
তখন হে রাজশার্দূল, দশার্ণের সেই ধাত্রীরা অত্যন্ত দুঃখিত হয়ে দূত পাঠিয়ে সংবাদও পাঠাল।
5.189.16
ततो दशार्णाधिपतेः प्रेष्याः सर्वा न्यवेदयन् ।
विप्रलम्भं यथावृत्तं स च चुक्रोध पार्थिवः ॥ ५.१८९.१६ ॥
তখন দশার্ণাধিপতির সব ভৃত্য ঘটে যাওয়া প্রতারণার কথা যেমন ঘটেছিল তেমনই জানাল, আর সেই রাজা ক্রুদ্ধ হলেন।
5.189.17
शिखण्ड्यपि महाराज पुंवद्राजकुले तदा ।
विजहार म्रुदा युक्तः स्त्रीत्वं नैवातिरोचयन् ॥ ५.१८९.१७ ॥
হে মহারাজ, শিখণ্ডীও তখন রাজবাড়িতে পুরুষের মতো আনন্দে বিচরণ করত; নারীত্ব সে মোটেও পছন্দ করেনি।
5.189.18
ततः कतिपयाहस्य तच्छ्रुत्वा भरतर्षभ ।
हिरण्यवर्मा राजेन्द्र रोषादर्तिं जगाम ह ॥ ५.१८९.१८ ॥
কয়েকদিন পরে, হে ভরতশ্রেষ্ঠ, এটি শুনে হিরণ্যবর্মা, হে রাজেন্দ্র, ক্রোধে ব্যথিত হলেন।
5.189.19
ततो दाशार्णको राजा तीव्रकोपसमन्वितः ।
दूतं प्रस्थापयामास द्रुपदस्य निवेशनम् ॥ ५.१८९.१९ ॥
তখন তীব্র ক্রোধে পূর্ণ দাশার্ণক রাজা দ্রুপদের আবাসে একজন দূত পাঠালেন।
5.189.20
ततो द्रुपदमासाद्य दूतः काञ्चनवर्मणः ।
एक एकान्तसुत्सार्य रहो वचनमब्रवीत् ॥ ५.१८९.२० ॥
তারপর দ্রুপদের কাছে পৌঁছে কাঞ্চনবর্মার দূত, অন্যদের সরিয়ে দিয়ে একান্তে একা এই কথাগুলি বললেন।
5.189.21
दाशार्णराजो राजंस्त्वामिदं वचनमब्रवीत् ।
अभिष्गात्प्रकुपितो विप्रलब्धस्त्वयाऽनघ ॥ ५.१८९.२१ ॥
হে রাজন, দাশার্ণ-রাজা আপনাকে এই কথা বলেছেন। হে নিষ্পাপ, আপনার দ্বারা প্রতারিত হয়ে তিনি অত্যন্ত ক্রুদ্ধ।
5.189.22
अवमन्यसे मां नृपते नूनं दुर्मन्त्रितं तव ।
यन्मे कन्यां स्वकन्यार्थे मोहाद्याचितवानसि ॥ ५.१८९.२२ ॥
হে রাজন, আপনি আমাকে অবমাননা করছেন; নিশ্চয়ই এটি আপনার দুর্মন্ত্রণা — মোহবশত নিজ কন্যার জন্য আপনি আমার কন্যা প্রার্থনা করেছেন।
5.189.23
तस्याद्य विप्रलम्भस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मते ।
एष त्वं सजनामात्यमुद्धरामि स्थिरो भव ॥ ५.१८९.२३ ॥
হে দুর্মতি, এখন সেই প্রতারণার ফল গ্রহণ কর। তোমাকে, তোমার প্রজা ও অমাত্যদের সহ আমি উৎপাটিত করব — স্থির থাকো।
5.189.24
अवमत्य च वीर्यं मे कुलं चारित्रमेव च ।
विप्रलम्भस्त्वयापूर्वो मनुष्येषु प्रवर्तितः ॥ ५.१८९.२४ ॥
আমার বীর্য, কুল ও আচরণকে অবজ্ঞা করে তুমি মানুষের মধ্যে এমন প্রতারণা চালু করেছ যা পূর্বে ছিল না।
5.189.25
कुरु सर्वाणि कार्याणि भुङ्क्ष्व कभोगाननुत्तमान् ।
अभियास्यामि शीघ्रं त्वां समुद्धर्तुं सबान्धवम् ॥ ५.१८९.२५ ॥
সমস্ত কর্ম সম্পাদন করো, শ্রেষ্ঠ কামভোগ উপভোগ করো। তোমাকে ও তোমার বান্ধবদের উদ্ধার করতে আমি শীঘ্রই যাব।