महाभारत · अध्याय 5.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.189.1
चकार यत्नं द्रुपदः सुतायाः सर्वकर्मसु ।
ततो लेख्यादिषु तथा शिल्पेषु च परंतप ॥ ५.१८९.१ ॥
द्रुपदाने आपल्या कन्येसाठी सर्व कामांत प्रयत्न केला. नंतर लेखन इत्यादी विद्येत आणि शिल्पांतही, हे शत्रुतापना.
5.189.2
इष्वस्त्रे चैव राजेन्द्र द्रोणशिष्यो बभूव ह ।
तस्य माता महाराज राजानं वरवर्णिनी ॥ ५.१८९.२ ॥
हे राजेंद्रा, तो धनुर्विद्या आणि शस्त्रविद्येत द्रोणाचा शिष्य झाला. हे महाराजा, त्याची माता, सुंदर वर्णाची स्त्री, राजाला म्हणाली.
5.189.3
चोदयामास भार्यार्थं कन्यायाः पुत्रवत्तदा ।
ततस्तां पार्षतो दृष्ट्वा कन्यां संप्राप्तयौवनाम् ।
स्त्रियं मत्वा ततश्चिन्तां प्रपेदे सह भार्यया ॥ ५.१८९.३ ॥
तेव्हा त्याने कन्येला मुलासारखे मानून पत्नीसाठी प्रवृत्त केले. नंतर पृषताचा पुत्र यौवनप्राप्त झालेल्या त्या कन्येला पाहून, तिला स्त्री मानून, पत्नीसह चिंतेत पडला.
5.189.4
कन्या ममेयं संप्राप्ता यौवनं शोकवर्धिनी ।
मया प्रच्छादिता चेयं वचनाच्छूलपाणिनः ॥ ५.१८९.४ ॥
माझी ही कन्या शोक वाढवणारे यौवन प्राप्त झाली आहे. शूलपाणीच्या (शिवाच्या) वचनाने मी हिला लपवून ठेवले होते.
5.189.5
न तन्मिथ्या महाराज भविष्यति कथंचन ।
त्रैलोक्यकर्ता कस्माद्धि वृथा वक्तुमिहार्हति ॥ ५.१८९.५ ॥
हे महाराजा, ते कोणत्याही प्रकारे खोटे ठरणार नाही. त्रैलोक्याचा निर्माता येथे व्यर्थ का बोलेल?
5.189.6
यदि ते रोचते राजन्वक्ष्यामि श्रृणु मे वचः ।
श्रुत्वेदानीं प्रपद्येथाः स्वां मतिं पृषतात्मज ॥ ५.१८९.६ ॥
तुम्हाला आवडत असेल तर मी सांगते, माझे शब्द ऐका. हे पृषताच्या पुत्रा, आता ऐकून आपल्या बुद्धीचा आश्रय घ्या.
5.189.7
क्रियतामस्य यत्नेन विधिवद्दारसंग्रहः ।
भविता तद्वचः सत्यमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१८९.७ ॥
त्याच्यासाठी प्रयत्नपूर्वक विधिवत् विवाह करावा. त्याचे वचन सत्य होईल, हा माझा निश्चित विचार आहे.
5.189.8
ततस्तौ निश्चयं कृत्वा तस्मिन्कार्येऽथ दंपती ।
वरयाञ्चक्रतुः कन्यां दशार्णाधिपतेः सुताम् ॥ ५.१८९.८ ॥
मग त्या दांपत्याने त्या कार्यात निश्चय करून दशार्णाधिपतीच्या कन्येला वराची मागणी घातली.
5.189.9
ततो राजा द्रुपदो राजसिंहः ।
सर्वान्राज्ञः कुलतः सन्निशाम्य।
दाशार्णकस्य नृपतेस्तनूजां ।
शिखण्डिने वरयामास दारान् ॥ ५.१८९.९ ॥
तेव्हा राजसिंह द्रुपदाने सर्व राजांच्या कुळांचा विचार करून दशार्णराजाच्या कन्येला शिखंडीसाठी वराची मागणी घातली.
5.189.10
हिरण्यवर्मेति नृपो योऽसौ दाशार्णकः स्मृतः ।
स च प्रादान्महीपालः कन्यां तस्मै शिखण्डिने ॥ ५.१८९.१० ॥
हिरण्यवर्मा नावाने ओळखला जाणारा तो दशार्णराजा शिखंडीला आपली कन्या देता झाला.
5.189.11
स च राजा दशार्णेषु महानासीत्सुदुर्जयः ।
हिरण्यवर्मा दुर्धर्षो महासेनो महामनाः ॥ ५.१८९.११ ॥
तो राजा दशार्णांमध्ये महान आणि अत्यंत दुर्जय होता. हिरण्यवर्मा दुर्धर्ष, महासेन आणि महामना होता.
5.189.12
कृते विवाहे तु तदा सा कन्या राजसत्तम ।
यौवनं समनुप्राप्ता सा च कन्या शिखण्डिनी ॥ ५.१८९.१२ ॥
हे राजश्रेष्ठा! तेव्हा विवाह झाल्यावर ती कन्या यौवनात आली. ती कन्या शिखंडिनी होती.
5.189.13
कृतदारः शिखण्डी च काम्पिल्यं पुनरागमत् ।
न च सा वेद तां कन्यां कंचित्कालं स्त्रियं किल।
यदा त्वेनामजानात्सा स्त्रियमेव नृपात्मजा ॥ ५.१८९.१३ ॥
शिखंडी विवाह करून पुन्हा काम्पिल्याला परतला. काही काळ त्या कन्येला ती स्त्री आहे हे कळले नाही; पण जेव्हा त्या राजकन्येला कळले, तेव्हा ती स्त्रीच होती.
5.189.14
धात्रीणां च सखीनां च व्रीडयाना न्यवेदयत् ।
कन्यां पाञ्चालराजस्य सुतां तां वै शिखण्डिनीम् ॥ ५.१८९.१४ ॥
धात्री आणि सख्यांना लाजत तिने सांगितले की पांचाल राजाची ती कन्या शिखंडिनी आहे.
5.189.15
ततस्ता राजशार्दूल धात्र्यो दाशार्णिकास्तदा ।
जग्मुरार्ति परां प्रेष्याः प्रेषयामासुरेव च ॥ ५.१८९.१५ ॥
तेव्हा हे राजशार्दूला, दशार्णातील त्या धात्री अत्यंत दुःखी झाल्या आणि त्यांनी दूत पाठवून वार्ताही पाठवली.
5.189.16
ततो दशार्णाधिपतेः प्रेष्याः सर्वा न्यवेदयन् ।
विप्रलम्भं यथावृत्तं स च चुक्रोध पार्थिवः ॥ ५.१८९.१६ ॥
तेव्हा दशार्णाधिपतीच्या सर्व सेवकांनी घडलेली फसवणूक जशी घडली तशी सांगितली आणि तो राजा संतापला.
5.189.17
शिखण्ड्यपि महाराज पुंवद्राजकुले तदा ।
विजहार म्रुदा युक्तः स्त्रीत्वं नैवातिरोचयन् ॥ ५.१८९.१७ ॥
हे महाराजा, शिखंडीही तेव्हा राजकुलात पुरुषासारखा आनंदाने वावरत होता; स्त्रीत्व त्याला मुळीच आवडत नव्हते.
5.189.18
ततः कतिपयाहस्य तच्छ्रुत्वा भरतर्षभ ।
हिरण्यवर्मा राजेन्द्र रोषादर्तिं जगाम ह ॥ ५.१८९.१८ ॥
काही दिवसांनी, हे भरतर्षभा, हे ऐकून हिरण्यवर्मा, हे राजेंद्रा, रागाने दुःखी झाला.
5.189.19
ततो दाशार्णको राजा तीव्रकोपसमन्वितः ।
दूतं प्रस्थापयामास द्रुपदस्य निवेशनम् ॥ ५.१८९.१९ ॥
तेव्हा तीव्र क्रोधाने भरलेल्या दाशार्णक राजाने द्रुपदाच्या निवासस्थानी एक दूत पाठवला.
5.189.20
ततो द्रुपदमासाद्य दूतः काञ्चनवर्मणः ।
एक एकान्तसुत्सार्य रहो वचनमब्रवीत् ॥ ५.१८९.२० ॥
मग द्रुपदाजवळ जाऊन काञ्चनवर्म्याच्या दूताने इतरांना दूर करून एकांतात एकट्याने हे शब्द सांगितले.
5.189.21
दाशार्णराजो राजंस्त्वामिदं वचनमब्रवीत् ।
अभिष्गात्प्रकुपितो विप्रलब्धस्त्वयाऽनघ ॥ ५.१८९.२१ ॥
हे राजा, दाशार्णांच्या राजाने तुम्हाला हे शब्द सांगितले आहेत. हे निष्पाप, तुमच्याकडून फसवला गेल्याने ते अत्यंत संतप्त झाले आहेत.
5.189.22
अवमन्यसे मां नृपते नूनं दुर्मन्त्रितं तव ।
यन्मे कन्यां स्वकन्यार्थे मोहाद्याचितवानसि ॥ ५.१८९.२२ ॥
हे राजा, तुम्ही माझा अपमान करत आहात; निश्चितच ही तुमची दुष्ट मसलत आहे — मोहामुळे तुम्ही स्वतःच्या कन्येसाठी माझी कन्या मागितलीत.
5.189.23
तस्याद्य विप्रलम्भस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मते ।
एष त्वं सजनामात्यमुद्धरामि स्थिरो भव ॥ ५.१८९.२३ ॥
हे दुर्बुद्धे, आता त्या फसवणुकीचे फळ भोग. तुला, तुझ्या लोकांसह व अमात्यांसह मी उखडून टाकीन — स्थिर राहा.
5.189.24
अवमत्य च वीर्यं मे कुलं चारित्रमेव च ।
विप्रलम्भस्त्वयापूर्वो मनुष्येषु प्रवर्तितः ॥ ५.१८९.२४ ॥
माझे पराक्रम, माझे कुल आणि माझे आचरण यांचा अनादर करून तू मनुष्यांमध्ये पूर्वी न झालेली फसवणूक सुरू केली आहेस.
5.189.25
कुरु सर्वाणि कार्याणि भुङ्क्ष्व कभोगाननुत्तमान् ।
अभियास्यामि शीघ्रं त्वां समुद्धर्तुं सबान्धवम् ॥ ५.१८९.२५ ॥
सर्व कार्ये कर, उत्तम कामभोगांचा उपभोग घे. तुला आणि तुझ्या बांधवांना सोडवण्यासाठी मी लवकरच जाईन.