महाभारत · अध्याय 5.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.21.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रज्ञावृद्धो महाद्युतिः ।
संपूज्यैनं यथाकालं भीष्मो वचनमब्रवीत् ॥ ५.२१.१ ॥
त्याचे ते वचन ऐकून प्रज्ञेने वृद्ध, महातेजस्वी भीष्माने यथाकाळी त्याचा सत्कार करून हे वचन सांगितले.
5.21.2
दिष्ट्या कुशलिनः सर्वे सह दामोदरेण ते ।
दिष्ट्या सहायवन्तश्च दिष्ट्या धर्मे च ते रताः ॥ ५.२१.२ ॥
सुदैवाने ते सर्व दामोदरासह कुशल आहेत; सुदैवाने त्यांना सहायक आहेत, आणि सुदैवाने ते धर्मात रत आहेत.
5.21.3
दिष्ट्या च सन्धिकामास्ते भ्रातरः कुरुनन्दनाः ।
दिष्टा न युद्धमनसः पाण्डवाः सह बान्धवैः ॥ ५.२१.३ ॥
सुदैवाने कुरुवंशातील ते बंधू संधीची इच्छा करतात; सुदैवाने पांडव आपल्या बांधवांसह युद्धात मन लावणारे नाहीत.
5.21.4
भवता सत्यमुक्तं तु सर्वमेतन्न संशयः ।
अतितीक्ष्णं तु ते वाक्यं ब्राह्मण्यादिति मे मतिः ॥ ५.२१.४ ॥
तुम्ही सत्य सांगितले आहे, हे सर्व निःसंशय खरे आहे; पण तुमचे वाक्य अतितीक्ष्ण आहे—ब्राह्मण्यामुळे असे, असे माझे मत आहे.
5.21.5
असंशयं क्सेशितास्ते वने चेह च पाण्डवाः ।
प्राप्ताश्च धर्मतः सर्वं पितुर्धनमसंशयम् ॥ ५.२१.५ ॥
निःसंशय पांडव वनात आणि येथेही क्लेश भोगून आले आहेत; आणि धर्माने पित्याचे सर्व धन त्यांना प्राप्त झाले आहे, यात संशय नाही.
5.21.6
किरीटि बलवान्पार्थः कृतास्त्रश्च महारथः ।
को हि पाण्डुसुतं युद्धे विषहेत धनञ्जयम् ॥ ५.२१.६ ॥
किरीटी, बलवान पार्थ, शस्त्रविद्येत निपुण आणि महारथी—युद्धात पांडुपुत्र धनंजयाला कोण सहन करू शकेल?
5.21.7
अपि वज्रधरः साक्षात्किमुतान्ये धनुर्भृतः ।
त्रयाणामपि लोकानां समर्थ इति मे मतिः ॥ ५.२१.७ ॥
प्रत्यक्ष वज्रधर (इंद्र) असला तरी, इतर धनुर्धरांची काय कथा? तिन्ही लोकांनाही तो समर्थ आहे असे माझे मत आहे.
5.21.8
भीष्मे ब्रुवति तद्वाक्यं धृष्टमाक्षिप्य मन्युना ।
दुर्योधनं समालोक्य कर्णो वचनमब्रवीत् ॥ ५.२१.८ ॥
भीष्म ते बोलत असताना, कर्णाने रागाने ते खंडन करून, दुर्योधनाकडे पाहत धिटाईने हे वचन म्हटले.
5.21.9
न तत्राविदितं ब्रह्मँल्लोके भूतेन केनचित् ।
पुनरुक्तेन किं तेन भाषितेन पुनः पुनः ॥ ५.२१.९ ॥
हे ब्राह्मणा, या जगात कोणत्याही प्राण्याला हे अज्ञात नाही. वारंवार सांगितलेल्या त्या बोलण्याचा काय उपयोग?
5.21.10
दुर्योधनार्थे शकुनिर्द्यूते निर्जितवान्पुरा ।
समयेन गतोऽरण्यं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ५.२१.१० ॥
दुर्योधनासाठी शकुनीने पूर्वी द्यूतात जिंकले; त्या कराराप्रमाणे पांडुपुत्र युधिष्ठिर अरण्यात गेला.
5.21.11
स तं समयमाश्रित्य राज्यं नेच्छति पैतृकम् ।
बलमाश्रित्य मत्स्यानां पाञ्चालानां च मूर्खवत् ॥ ५.२१.११ ॥
त्या करारावर विसंबून तो पैतृक राज्य इच्छित नाही; मत्स्य आणि पांचाल यांच्या बळावर विश्वास ठेवून मूर्खासारखा वागत आहे.
5.21.12
दुर्योधनो भयाद्विद्वन्न दद्यात्पादमन्ततः ।
धर्मतस्तु महीं कृत्स्नां प्रदद्याच्छत्रवेऽपि च ॥ ५.२१.१२ ॥
हे विद्वान, दुर्योधन भीतीने शेवटपर्यंत पायभर जमीनही देणार नाही; परंतु धर्मानुसार तर शत्रूलाही सारी पृथ्वी द्यावी.
5.21.13
यदि काङ्क्षन्ति ते राज्यं पितृपैतामहं पुनः ।
यथाप्रतिज्ञं कालं तं चरन्तु वनमाश्रिताः ॥ ५.२१.१३ ॥
जर त्यांना पिता व पितामह यांचे राज्य पुन्हा हवे असेल, तर वचनाप्रमाणे तो काळ त्यांनी वनात घालवावा.
5.21.14
ततो दुर्योधनस्याङ्के वर्तन्तामकुतोभयाः ।
अधार्मिकीं तु मा बुद्धिं मौर्ख्यात्कुर्वन्तु केवलात् ॥ ५.२१.१४ ॥
मग त्यांनी दुर्योधनाच्या कुशीत निर्भय राहावे; केवळ मूर्खपणाने अधार्मिक बुद्धी धरू नये.
5.21.15
अथ ते धर्ममुत्सृत्य युद्धमिच्छन्ति पाण्डवाः ।
आसाद्येमान्कुरुश्रेष्ठान्स्मरिष्यन्ति वचो मम ॥ ५.२१.१५ ॥
पांडव धर्म सोडून युद्ध इच्छित असतील, तर या कुरुश्रेष्ठांजवळ येऊन त्यांना माझे वचन आठवेल.
5.21.16
किं नु राधेय वाचा ते कर्म तत्स्मर्तुमर्हसि ।
एक एव यदा पार्थः षड्रथाञ्जितवान्युधि ॥ ५.२१.१६ ॥
हे राधेया! तू आपल्या शब्दांनुसार ते कर्म का आठवत नाहीस, जेव्हा एकट्या पार्थाने युद्धात सहा रथींना जिंकले होते?
5.21.17
विराटनगरे धीरः किं त्वं तत्रैव नागतः ।
बहुशो जीयमानस्य कर्म दृष्टं तदैव ते ॥ ५.२१.१७ ॥
हे धीरा! विराट नगरात तू तिथे का आला नाहीस? वारंवार पराजित होत असताना तुझे ते कर्म तेव्हाच दिसले होते.
5.21.18
न चेदेवं करिष्यामो यदयं ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
ध्रुवं युधि हतास्तेन भक्षयिष्याम पांसुकान्। ॥ ५.२१.१८ ॥
या ब्राह्मणाने सांगितल्याप्रमाणे आम्ही केले नाही, तर युद्धात निश्चित मारले जाऊन त्याच्यामुळे आम्ही धूळ खाणारे होऊ.
5.21.19
दुर्योधनः सहामात्यो विनङ्क्ष्यति न संशयः ।
धृतराष्ट्रस्ततो भीष्ममनुमान्य प्रसाद्य च।
अवभर्त्स्य च राधेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.२१.१९ ॥
दुर्योधन आपल्या अमात्यांसह नष्ट होईल, यात संशय नाही. मग धृतराष्ट्राने भीष्मांचा सन्मान करून त्यांना शांत केले आणि राधेयाला (कर्णाला) फटकारून हे वचन म्हटले.
5.21.20
अस्मद्धितं वाक्यमिदं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ।
पाण्डवानां हितं चैव सर्वस्य जगतस्तथा ॥ ५.२१.२० ॥
शंतनूचा पुत्र भीष्म आमच्या हितासाठी हे वचन बोलले; पांडवांच्या हितासाठी आणि सर्व जगाच्या हितासाठीही तसेच.
5.21.21
चिन्तयित्वा तु पार्थेभ्यः प्रेषयिष्यामि सञ्जयम् ।
स भवान्प्रतियात्वद्य पाण्डवानेव माचिरम् ॥ ५.२१.२१ ॥
याचा विचार करून मी पार्थांकडे संजयाला पाठवीन. तो आजच पांडवांकडे परत जावो, विलंब करू नये.
5.21.22
स तं सत्कृत्य कौरव्यः प्रेषयामास पाण्डवान् ।
सभामध्ये समाहूय सञ्जयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.२१.२२ ॥
कौरवाने त्याचा सन्मान करून त्याला पांडवांकडे पाठवले. सभेच्या मध्यभागी संजयाला बोलावून तो हे वचन बोलला.