महाभारत · अध्याय 5.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.25.1
समागताः पाण्डवाः सृञ्जयाश्च ।
जनार्दनो युयुधानो विराटः।
यत्ते वाक्यं धृतराष्ट्रानुशिष्टं ।
गावल्गणे ब्रूहि तत्सूतपुत्र ॥ ५.२५.१ ॥
पांडव आणि सृंजय येथे एकत्र जमले आहेत; जनार्दन, युयुधान आणि विराटही आहेत. धृतराष्ट्राने तुला शिकवून पाठवलेले वचन सांग, हे गावल्गणिपुत्रा, सूतपुत्रा.
5.25.2
अजातशत्रुं च वृकोदरं च ।
धनञ्जयं माद्रवतीसुतौ च।
आमन्त्रये वासुदेवं च शौरिं ।
युयुधानं चेकितानं विराटम् ॥ ५.२५.२ ॥
अजातशत्रू, वृकोदर, धनंजय, माद्रीचे दोन पुत्र, वासुदेव, शौरी, युयुधान, एकितान आणि विराट यांना मी आमंत्रित करतो.
5.25.3
पञ्चालानामधिपं चैव वृद्धं ।
धृष्टद्युम्नं पार्षतं याज्ञसेनिम् ।
सर्वे वाचं शृणुतेमां मदीयां ।
वक्ष्यामि यां भूतिमिच्छन्कुरूणाम् ॥ ५.२५.३ ॥
पांचालांचा अधिपती वृद्ध धृष्टद्युम्न, पार्षता, याज्ञसेनी, तुम्ही सर्वजण माझे हे वचन ऐका. कौरवांच्या कल्याणाची इच्छा धरून मी जे सांगणार आहे ते ऐका.
5.25.4
शमं राजा धृतराष्ट्रोऽभिनन्द-
न्नयोजयत्त्वरमाणो रथं मे।
सभ्रातृपुत्रस्वजनस्य राज्ञ-
स्तद्रोचतां पाण्डवानां शमोऽस्तु ॥ ५.२५.४ ॥
राजा धृतराष्ट्राने शांतीचे स्वागत करत घाईने माझा रथ जुंपण्यास सांगितले. भाऊ, पुत्र आणि स्वजनांसह राजाला हे रुचो; पांडवांशी शांती होवो.
5.25.5
सर्वैर्धर्मैः समुपेतास्तु पार्थाः ।
संस्थानेन मार्दनेवार्जवेन।
जाताः कुले ह्यनृशंसा वदान्या ।
हीनिषेवाः कर्मणां निश्चयज्ञाः ॥ ५.२५.५ ॥
सर्व धर्मांनी युक्त असलेले पृथेचे पुत्र पांडव, स्थैर्य, मृदुता आणि सरळपणा यांनी आपल्या कुलात जन्मले आहेत; ते दयाळू, उदार, लज्जाशील आणि कर्माचा निश्चय जाणणारे आहेत.
5.25.6
न युज्यते कर्म युष्मासु हीनं ।
सत्वं हि वस्तादृशं भीमसेनाः ।
उद्भासते ह्यञ्जनबिन्दुवत्त-
च्छुभ्रे वस्त्रे यद्भवेत्किल्बिषं वः ॥ ५.२५.६ ॥
तुमच्यामध्ये असे हीन कर्म शोभत नाही, कारण हे भीमसेना, तुमचा स्वभाव तसा नाही. पांढऱ्या वस्त्रावर काजळाचा ठिपका जसा ठळक दिसतो, तसाच तुमचा दोषही स्पष्ट दिसेल.
5.25.7
सर्वक्षयो दृश्यते यत्र कृत्स्नः ।
पापोदयो भावसंस्थः कुरूणाम्।
कस्तत्र कुर्याञ्जातु कर्म प्रजानन् ।
पराजयो यत्र समो जयश्च ॥ ५.२५.७ ॥
जिथे संपूर्ण विनाश दिसतो, कुरूंमध्ये पापाचा उदय त्यांच्या स्वभावातच स्थिर आहे, जिथे पराजय आणि विजय सारखेच, असे कर्म जाणणारा कोण करील?
5.25.8
ते वै धन्या यैः कृतं ज्ञातिकार्यं ।
ते वै पुत्राः सुहृदो बान्धवाश्च।
उपक्रुष्टं जीवितं सन्त्यजेयु-
र्यतः कुरूणां नियतो वै भवः स्यात् ॥ ५.२५.८ ॥
ज्यांनी ज्ञातीचे कर्तव्य पार पाडले तेच धन्य; निंदित जीवन सोडू शकतील तेच पुत्र, सुहृद आणि बांधव; म्हणजे कुरूंचे कल्याण निश्चित होईल.
5.25.9
ते चेत्कुरूननुशिष्याथ पार्था ।
निर्णीय सर्वान्द्विषतो निगृह्य।
समं वस्तज्जीवितं मृत्युन स्या-
द्यज्जीवध्वं ज्ञातिवधेन साधु ॥ ५.२५.९ ॥
पृथेच्या पुत्रांनी कुरूंना उपदेश देऊन, सर्व शत्रूंचा निर्णय करून त्यांना वश केले, तर ज्ञातिवधाने तुम्ही जगाल ते जीवन मृत्यूसमान ठरणार नाही; ते चांगलेच होईल.
5.25.10
को ह्येव युष्मान्सह केशवेन ।
सचेकितानान्पार्षतबाहुगुप्तान्।
ससात्यकीन्विषहेत प्रजेतुं ।
लब्ध्वाऽपि देवान्सचिवान्सहेन्द्रान् ॥ ५.२५.१० ॥
केशवासह असलेल्या तुम्हांला, पार्षताच्या बाहूंनी रक्षिलेल्या चेकितानाला आणि सात्यकीला, कोण जिंकण्यास सहन करू शकेल? इंद्र व मंत्र्यांसह देवांना मिळवूनही.
5.25.11
को वा कुरून्द्रोणभीष्माभिगुप्ता-
नश्वत्थाम्ना शल्यकृपादिभिश्च।
रणे विजेतुं विषहेत राजन् ।
राधेयगुप्तान्सह भूमिपालैः ॥ ५.२५.११ ॥
हे राजा, द्रोण, भीष्म, अश्वत्थामा, शल्य, कृप इत्यादींनी रक्षिलेल्या कुरूंना, राधेयाने रक्षिलेल्या भूमिपालांसह युद्धात जिंकण्यास कोण सहन करू शकेल?
5.25.12
महद्बलं धार्तराष्ट्रस्य राज्ञः ।
को वै शक्तो हन्तुमक्षीयमाणः ।
सोऽहं जये चैव पराजये च ।
निःश्रेयसं नाधिगच्छामि किंचित् ॥ ५.२५.१२ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्राच्या राजाच्या महान सेनेला, जी क्षीण होत नाही, खरोखर कोण मारण्यास समर्थ आहे? मी जयातही आणि पराजयातही काहीही कल्याण मिळवत नाही.
5.25.13
कथं हि नीचा इव दौष्कुलेया ।
निर्धर्मार्थं कर्म कुर्युश्च पार्थाः ।
सोऽहं प्रसाद्य प्रणतो वासुदेवं ।
पञ्चालानामधिपं चैव वृद्धम् ॥ ५.२५.१३ ॥
नीच कुळातल्या लोकांसारखे पृथेचे पुत्र अधर्मासाठी कर्म कसे करतील? मी वासुदेवाला प्रसन्न करून नमस्कार केला, आणि पांचाल्यांचा वृद्ध अधिपतीही.
5.25.14
कृताञ्जलिः शरणं वः प्रपद्ये ।
कथं स्वस्ति स्यात्कुरुसृञ्जयानाम्।
न ह्येवमेवं वचनं वासुदेवो ।
धनञ्जयो वा जातु किंचिन्न कुर्यात् ॥ ५.२५.१४ ॥
हात जोडून मी तुम्हांला शरण येतो. कुरू आणि सृंजयांचे कल्याण कसे होईल? वासुदेव किंवा धनंजय अशा शब्दांनुसार कधीही काहीही करणार नाहीत.
5.25.15
प्रणान्दद्याद्याचमानः कुतोऽन्य-
देतद्विद्वन्साधनार्थं ब्रवीमि ।
एतद्राज्ञो भीष्मपुरोगमस्य ।
मतं यद्वः शान्तिरिहोत्तमा स्यात् ॥ ५.२५.१५ ॥
प्राण देऊनही याचना करावी; यापेक्षा आणखी काय? हे विद्वाना, याच साधनासाठी मी सांगतो. भीष्म पुढे असलेल्या राजाचे हे मत आहे; येथे तुमच्यासाठी हीच उत्तम शांती होईल.