ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.27.1
धर्मनित्या पाण्डव ते विचेष्टा ।
लोके श्रुता दृश्यते चापि पार्थ ।
महाश्रावं जीवित चाप्यनित्यं ।
संपश्य त्वं पाण्डव मा व्यनीनशः ॥ ५.२७.१ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମର ଆଚରଣ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ବୋଲି ଜଗତରେ ଶୁଣାଯାଏ ଏବଂ ଦେଖାଯାଏ। ହେ ପାର୍ଥ, ଜୀବନ ମହାପ୍ରବାହ ପରି ଅନିତ୍ୟ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏହା ଭଲ ଭାବେ ବୁଝ, ବିନଷ୍ଟ ହୁଅ ନାହିଁ।
5.27.2
नचेद्भागं कुरवोऽन्यत्र युद्धा-
त्प्रयच्छेरंस्तुभ्यमजातशत्रो।
भैक्षचर्यामन्धकवृष्णिराज्ये ।
श्रेयो मन्ये न तु युद्धेन राज्यम् ॥ ५.२७.२ ॥
ହେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ କୌରବମାନେ ଯଦି ତୁମକୁ ତୁମର ଭାଗ ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ଧକ-ବୃଷ୍ଣି ରାଜ୍ୟରେ ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟା କରି ଜୀବନ ଧାରଣ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମନେ କରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା ନୁହେଁ।
5.27.3
अल्पकालं जीवितं यन्मनुष्ये ।
महास्रावं नित्यदुःखं चलं च।
भूयश्च तद्यशसो नानुरूपं ।
तस्मात्पापं पाण्डव मा कृथास्त्वम् ॥ ५.२७.३ ॥
ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଅଳ୍ପକାଳସ୍ଥାୟୀ, ମହାପ୍ରବାହ ପରି, ସଦା ଦୁଃଖମୟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ। ଆହୁରି ତାହା ଯଶୋର ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ହେ ପାଣ୍ଡବ, ପାପ କର ନାହିଁ।
5.27.4
कामा मनुष्यं प्रसजन्त एते ।
धर्मस्य ये विघ्नमूलं नरेन्द्र ।
पूर्वं नरस्तान्मतिमान्प्रणिघ्नन् ।
लोके प्रशंसां लभतेऽनवद्याम् ॥ ५.२७.४ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ମନୁଷ୍ୟକୁ ଲାଗି ରହୁଥିବା ଏହି କାମନାସବୁ ଧର୍ମର ବିଘ୍ନର ମୂଳ। ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦମନ କରେ, ସେ ଜଗତରେ ନିର୍ଦୋଷ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ।
5.27.5
निबन्धनी ह्यर्थतृष्णेह पार्थ ।
तामिच्छतां बाध्यते धर्म एव।
धर्मं तु यः प्रणृणीते स बुद्धः ।
कामे गृध्नो हीयतेऽर्थानुरोधात् ॥ ५.२७.५ ॥
ଏଠାରେ ଧନତୃଷ୍ଣା ହିଁ ବନ୍ଧନ, ହେ ପାର୍ଥ। ଯେଉଁମାନେ ତାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ହିଁ ବାଧିତ ହୁଏ। ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପାଳନ କରେ, ସେ ହିଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ। କାମରେ ଲୋଭୀ ଲୋକ ଧନ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିବାରୁ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।
5.27.6
धर्मं कृत्वा कर्मणां तात मुख्यं ।
महाप्रतापः सवितेव भाति।
हीनो हि धर्मेण महीमपीमां ।
लब्ध्वा नरः सीदति पापबुद्धिः ॥ ५.२७.६ ॥
ହେ ତାତ, କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଧର୍ମର ପାଳନ କରି ମହାପ୍ରତାପୀ ମଣିଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମହୀନ, ପାପବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଏ।
5.27.7
वेदोऽधीतश्चरितं ब्रह्मचर्यं ।
यज्ञैरिष्टं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्तम् ।
परं स्थानं मन्यमानेन भूय ।
आत्मा दत्तो वर्षपूगं सुखेभ्यः ॥ ५.२७.७ ॥
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଇଛି, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରାଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି। ପରମ ସ୍ଥାନ ଭାବି ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ନିଜକୁ ସୁଖଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିଛି।
5.27.8
सुखप्रिये सेवमानोऽतिवेलं ।
योगाभ्यासे यो न करोति कर्म।
वित्तक्षये हीनसुखोऽतिवेलं ।
दुःखं शेते कामवेगप्रणुन्नः ॥ ५.२७.८ ॥
ସୁଖପ୍ରିୟ ହୋଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୋଗରେ ରତ, ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ କର୍ମ ନ କରୁଥିବା, ଧନ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସୁଖହୀନ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ରହେ, କାମବେଗରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।
5.27.9
एवं पुनर्ब्रह्मचर्याऽप्रसक्तो ।
हित्वा धर्मं यः प्रकरोत्यधर्मम्।
अश्रद्दधत्परलोकाय मूढो ।
हित्वा देहं तप्यते प्रेत्य मन्दः ॥ ५.२७.९ ॥
ଏହିପରି ପୁଣି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ନ ହୋଇ, ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଧର୍ମ କରୁଥିବା, ପରଲୋକରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ମୂଢ଼ ଓ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ, ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୁଏ।
5.27.10
न कर्मणां विप्रणाशोऽस्त्यमुत्र ।
पुण्यानां वाऽप्यथवा पापकानाम् ।
पूर्वं कर्तुर्गच्छति पुण्यपापं ।
पश्चात्त्वेनमनुयात्येव कर्ता ॥ ५.२७.१० ॥
କର୍ମର ପରଲୋକରେ ବିନାଶ ନାହିଁ, ତାହା ପୁଣ୍ୟ ହେଉ କି ପାପ। କର୍ତ୍ତାର ପୁଣ୍ୟପାପ ପୂର୍ବରୁ ଯାଏ; ପଶ୍ଚାତ୍ କର୍ତ୍ତା ନିଜେ ତାହାର ଅନୁସରଣ କରେ।
5.27.11
न्यायोपेतं ब्राह्मणेभ्योऽथ दत्तं ।
श्रद्धापूतं गन्धरसोपपन्नम् ।
अन्वाहार्येषूत्तमदक्षिणेषु ।
तथारूपं कर्म विख्यायते ते ॥ ५.२७.११ ॥
ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର, ଗନ୍ଧରସଯୁକ୍ତ, ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ — ସେହିପରି କର୍ମ ତୁମର ଖ୍ୟାତ ହୁଏ।
5.27.12
इह क्षेत्रे क्रियते पार्थ कार्यं ।
न वै किंचित्क्रियते प्रेत्य कार्यम् ।
कृतं त्वया पारलोक्यं च कर्म ।
पुण्यं महत्सद्भिरतिप्रशस्तम् ॥ ५.२७.१२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ (ଜୀବନରେ) କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରାଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କିଛି କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ତୁମେ ପରଲୋକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମ କରିଛ; ତାହା ମହାନ ପୁଣ୍ୟ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ।
5.27.13
जहाति मृत्युं च जरां भयं च ।
न क्षुत्पिपासे मनसोऽप्रियाणि।
न कर्तव्यं विद्यते तत्र किंचि-
दन्यत्र वै चेन्द्रियप्रीणनाद्धि ॥ ५.२७.१३ ॥
ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ଜରା ଓ ଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ; କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣା ଓ ମନକୁ ଅପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ତାକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟତୃପ୍ତି ବ୍ୟତୀତ କରଣୀୟ କିଛି ନାହିଁ।
5.27.14
एवंरूपं कर्मफलं नरेन्द्र ।
मातापित्रोर्हृदयस्याप्रियेण।
त्यज क्रोधं पाण्डव हर्षजं च ।
लोकावुभौ मा प्रहासीश्चिराया ॥ ५.२७.१४ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, କର୍ମଫଳ ଏହିପରି; ମାତାପିତାଙ୍କ ହୃଦୟ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ହର୍ଷରୁ ଜାତ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର; ଉଭୟ ଲୋକକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଛାଡ଼ନାହିଁ।
5.27.15
अन्तं गत्वा कर्मणां या प्रशंसा ।
सत्यं दमं चार्जवमानृशंस्यम् ।
अश्वमेधं राजसूयं तथेष्ट्वा ।
पापस्यान्तं कर्मणो मा पुनर्गाः ॥ ५.२७.१५ ॥
କର୍ମର ଅନ୍ତ ପାଇ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରଶଂସା, ସତ୍ୟ, ଦମ, ଋଜୁତା, ଦୟା, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ପାପକର୍ମର ଅନ୍ତ ପାଅ; ପୁନର୍ବାର ସେଥିକୁ ଯାଅନାହିଁ।
5.27.16
तच्चेदेवं द्वेषरूपेण पार्थाः ।
करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय।
निवसध्वं वर्षपूगान्वनेषु ।
दुःखं वासं पाण्डवा धर्म एव ॥ ५.२७.१६ ॥
ହେ ପୃଥାପୁତ୍ରଗଣ, ଦ୍ୱେଷରୂପେ ଏହିପରି ଦୀର୍ଘକାଳ ପାପକର୍ମ କଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ବହୁ ବର୍ଷ ବନରେ ଦୁଃଖମୟ ବାସ କରିବ; ତାହା ହିଁ ଧର୍ମ।
5.27.17
प्रव्रज्यया यातयित्वा पुरस्ता-
दात्माधीनं यद्बलं ते तदाऽसीत्।
नित्यं च वश्याः सचिवास्तवेमे ।
जनार्दनो युयुधाश्च वीरः ॥ ५.२७.१७ ॥
ପ୍ରବାସ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଯାତନା ଦେଇ ଯେଉଁ ବଳ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଥିଲା, ତାହା ସେତେବେଳେ ତୁମର ଥିଲା; ତୁମର ଏହି ସଚିବମାନେ ସଦା ବଶରେ ଥିଲେ—ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଓ ବୀର ଯୁଯୁଧାନ ମଧ୍ୟ।
5.27.18
मत्स्यो राजा रुक्मरथः सपुत्रः ।
प्रहारिभिः सहपुत्रैर्विराटः।
राजानस्ते ये विजिताः पुरस्ता-
त्त्वामेव ते संश्रयेयुः समस्ताः ॥ ५.२७.१८ ॥
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ରୁକ୍ମରଥ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ, ବିରାଟ ନିଜ ପୁତ୍ର ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଜିତାଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମରି ଶରଣ ନେବେ।
5.27.19
महासहायः प्रतपन्बलस्थः ।
पुरस्कृतो वासुदेवार्जुनाभ्याम्।
वरान्हनिष्यन्द्विषतो रङ्गमध्ये ।
व्यनेष्यथा धार्तराष्ट्रस्य दर्पम् ॥ ५.२७.१९ ॥
ମହାସହାୟକ ସହିତ, ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବଳରେ ସ୍ଥିତ, ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନଙ୍କୁ ରଣକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ବଧ କରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରର ଦର୍ପ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବ।
5.27.20
बलं कस्माद्वर्धयित्वा परस्य ।
निजान्कस्मात्कर्शयित्वा सहायान्।
निरुष्य कस्माद्वर्षपूगान्वनेषु ।
युयुत्ससे पाण्डव हीनकाले ॥ ५.२७.२० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଶତ୍ରୁର ସୈନ୍ୟ ବଢ଼ାଇ, ନିଜ ସହାୟକମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀଣ କରି, ବନରେ ବହୁ ବର୍ଷ ରହି, କାହିଁକି ଅନୁକୂଳ ନ ଥିବା ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
5.27.21
अप्राज्ञो वा पाण्डव युद्ध्यमानो-
ऽधर्मज्ञो वा भूतिमथोऽभ्युपैति।
प्रज्ञावान्वा बुद्ध्यमानोऽपि धर्मं ।
संस्तम्भाद्वा सोऽपि भूतेरपैति ॥ ५.२७.२१ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯେ ଅଜ୍ଞ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, କିମ୍ବା ଯେ ଧର୍ମ ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମ ବୁଝି ମଧ୍ୟ ଯେ ହଠରେ ଚଳେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିରୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
5.27.22
नाधर्मे ते धीयते पार्थ बुद्धि-
र्न संरम्भात्कर्म चकर्थ पापम् ।
आत्थ किं तत्कारणं यस्य हेतोः ।
प्रज्ञाविरुद्धं कर्म चिकीर्षसीदम् ॥ ५.२७.२२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଅଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ; କ୍ରୋଧବଶରେ ତୁମେ କୌଣସି ପାପକର୍ମ କରିନାହଁ। କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରଜ୍ଞାର ବିରୁଦ୍ଧ ଏ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ତାହା କହୁଛ?
5.27.23
अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगि ।
यशोमुषं पापफलोदयं वा।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ ५.२७.२३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି କ୍ରୋଧ ରୋଗରୁ ଜାତ ନୁହେଁ; ଏହା ତିକ୍ତ, ମସ୍ତକ ରୋଗ ଘଟାଏ, ଯଶ ହରଣ କରେ, ପାପଫଳ ଉଦୟ କରେ। ସାଧୁମାନେ ପାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଅସାଧୁମାନେ ପାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅତଏବ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଏହି କ୍ରୋଧ ପାନ କରନ୍ତୁ।
5.27.24
पापानुबन्धं को नु तं कामयेत ।
क्षमैव ते ज्यायसी नोत भोगाः ।
यत्र भीष्मः शान्तनवो हतः स्या-
द्यत्र द्रोणः सहपुत्रो हतः स्यात् ॥ ५.२७.२४ ॥
ପାପ ସହ ବନ୍ଧା ଯାଇଥିବା ଫଳକୁ କିଏ ଇଚ୍ଛା କରିବ? ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷମା ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୋଗ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ହତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ପୁତ୍ର ସହିତ ଦ୍ରୋଣ ହତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଏ ସେହି ସୁଖ ଚାହିଁବ?
5.27.25
कृपः शल्यः सौमदत्तिर्विकर्णो ।
विविंशतिः कर्णदुर्योधनौ च।
एतान्हत्वा कीदृशं तत्सुखं स्या-
द्यद्विन्देथास्तदनुब्रूहि पार्थ ॥ ५.२७.२५ ॥
କୃପ, ଶଲ୍ୟ, ସୋମଦତ୍ତ ପୁତ୍ର, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ବିବିଂଶତି, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ — ଏମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆପଣ ଯେଉଁ ସୁଖ ପାଇବେ, ତାହା କେଜାଣି କିପରି? ହେ ପାର୍ଥ, ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
5.27.26
लब्ध्वाऽपीमां पृथिवीं सागरान्तां ।
जरामृत्यू नैव हि त्वं प्रजह्याः।
प्रियाप्रिये सुखदुःखे च राज-
न्नैवं विद्वान्नैव युद्धं कुरु त्वम् ॥ ५.२७.२६ ॥
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଛାଡ଼ି ପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ, ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟ ଓ ସୁଖ-ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଛାଡ଼ି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
5.27.27
अमात्यानां यदि कामस्य हेतो-
रेवं युक्तं कर्म चिकीर्षसि त्वम्।
अपक्रमेः स्वं प्रदायैव तेषां ।
मागास्त्वं वै देवयानात्पथोऽद्य ॥ ५.२७.२७ ॥
ଯଦି ତୁମେ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ କାମନା ହେତୁ ଏପରି ଉଚିତ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଂଶ ଦେଇ ହିଁ ସରିଯାଅ; ଆଜି ତୁମେ ଦେବଯାନ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅ ନାହିଁ।