Mahābhārata · Adhyāya 5.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.48.1
पृच्छामि त्वां सञ्जय राजमध्ये ।
किमब्रवीद्वाक्यमदीनसत्वः।
धनञ्जयस्तात युधां प्रेणता ।
दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा ॥ ५.४८.१ ॥
Sañjaya, te pregunto: ¿qué palabras dijo Dhanañjaya, el de ánimo indomable, en medio de los reyes? Querido, ¿qué declaró aquel magnánimo, guía en la batalla y cortador de la vida de los malvados?
5.48.2
दुर्योधनो वाचमिमां श्रृणोतु ।
यदब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानः।
युधिष्ठिरस्यानुमते महात्मा ।
धनञ्जयः श्रृण्वतः केशवस्य ॥ ५.४८.२ ॥
Que Duryodhana escuche este discurso que Arjuna, dispuesto a combatir, pronunció con la aprobación de Yudhiṣṭhira mientras Keśava escuchaba, el magnánimo Dhanañjaya.
5.48.3
अवित्रस्तो बाहुवीर्यं विजान-
न्नुपह्वरे वासुदेवस्य धीरः।
अवोचन्मां योत्स्यमानः किरीटी ।
मध्ये ब्रूया धार्तराष्ट्रं कुरूणाम् ॥ ५.४८.३ ॥
Sabiendo el poder de sus brazos en presencia de Vāsudeva, el intrépido y firme Kirīṭin (Arjuna), dispuesto a combatir, me dijo: díselo en medio de los Kuru al hijo de Dhṛtarāṣṭra.
5.48.4
संश्रृण्वतस्तस्य दुर्भाषिणो वै ।
दुरात्मनः सूतपुत्रस्य सूत।
यो योद्धुमाशंसति मां सदैव ।
मन्दप्रज्ञः कालपक्वोऽतिमूढः ॥ ५.४८.४ ॥
Mientras se escuchaba a aquel hijo del cochero (Karṇa), de lengua maligna y mente perversa, que siempre desea combatirme, es de mente torpe, madurado por el tiempo y completamente necio.
5.48.5
ये वै राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीताः श्रृण्वतां चापि तेषाम् ।
यथा समग्रं वचनं मयोक्तं ।
सहामात्यं श्रावयेथा नृपं तत ॥ ५.४८.५ ॥
Haz que los reyes reunidos para la batalla por los Pāṇḍava, mientras escuchan, oigan todo el discurso que he pronunciado; haz que aquel rey, junto con sus ministros, lo escuche.
5.48.6
यथा नूनं देवराजस्य देवाः ।
शुश्रूषन्ते वज्रहस्तस्य सर्वे।
तथाऽश्रृण्वन्पाण्डवाः सृञ्जयाश्च ।
किरीटिना वाचमुक्तां समर्थाम् ॥ ५.४८.६ ॥
Así como todos los dioses escuchan atentamente al rey de los dioses, que empuña el rayo, así escucharon los Pāṇḍavas y los Sṛñjayas las palabras apropiadas pronunciadas por el portador de la corona.
5.48.7
इत्यब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानो ।
गाण्डीवधन्वा लोहितपद्मनेत्रः।
न चेद्राज्यं मुञ्चति धार्तराष्ट्रो ।
यधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ ५.४८.७ ॥
Así habló Arjuna, dispuesto a combatir, portador del arco Gāṇḍīva, de ojos como loto rojo: si el hijo de Dhṛtarāṣṭra no abandona el reino del rey Yudhiṣṭhira, descendiente de Ajamīḍha.
5.48.8
अस्ति नूनं कर्म कृतं पुरस्ता-
दनिर्विष्टं पापकं धार्तराष्ट्रैः।
येषां युद्धं भीमसेनार्जुनाभ्यां ।
तथाश्विभ्यां वासुदेवेन चैव ॥ ५.४८.८ ॥
Sin duda los hijos de Dhṛtarāṣṭra han cometido en el pasado alguna mala acción no expiada, por la cual combatirán con Bhīmasena y Arjuna, con los Aśvin y con Vāsudeva.
5.48.9
शैनयेन ध्रुवमात्तायुधेन ।
धृष्टद्युम्नेनाथ शिखण्डिना च।
युधिष्ठिरेणेन्द्रकल्पेन चैव ।
योऽपध्यानान्निर्दहेद्गां दिवं च ॥ ५.४८.९ ॥
Sin duda serán abatidos por el hijo de Śini (Sātyaki), por Dhṛṣṭadyumna con el arma en alto, por Śikhaṇḍin y por Yudhiṣṭhira, semejante a Indra, aquel que con su ira podría quemar la tierra y el cielo.
5.48.10
तैश्चेद्योद्धुं मन्यते धार्तराष्ट्रो ।
निर्वृत्तोऽर्थः सकलः पाण्डवानाम्।
मा तत्कार्षीः पाण्डवस्यार्थहेतो-
रुपैहि युद्धं यदि मन्यसे त्वम् ॥ ५.४८.१० ॥
Si el hijo de Dhṛtarāṣṭra piensa luchar con ellos, todo el propósito de los Pāṇḍavas ya se ha cumplido. No hagas eso por el bien de los Pāṇḍavas; si crees que la guerra es lo correcto, entonces ven a la batalla.
5.48.11
यां तां वने दुःखशय्यामवात्सी-
त्प्रव्राजितः पाण्डवो धर्मचारी।
आप्नोतु तां दुःखतरामनर्था-
मन्त्यां शय्यां धार्तराष्ट्रः पराशुः ॥ ५.४८.११ ॥
Que el hijo de Dhṛtarāṣṭra obtenga aquel lecho final de una calamidad aún más dolorosa que el lecho de sufrimiento en el que el Pāṇḍava justo, desterrado, habitó en el bosque; que yazca allí muerto.
5.48.12
ह्रिया ज्ञानेन तपसा दमेन ।
शौर्येणाथो धर्मगुप्त्या धनेन।
अन्यायवृत्तिः कुरु पाण्डवे या-
नध्यातिष्ठद्धार्तराष्ट्रो दुरात्मा ॥ ५.४८.१२ ॥
Ni por pudor, conocimiento, austeridad, dominio de sí, valor, protección del dharma ni riqueza adoptó el hijo de Dhṛtarāṣṭra, de mente perversa, que obró injustamente hacia el Pāṇḍava kuru.
5.48.13
मायोपधं प्रतिधानार्जवाभ्यां ।
तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन।
सत्यं ब्रुवन्प्रतिपन्नो नृपो न-
स्तितिक्षमाणः क्लिश्यमानोऽतिवेलम् ॥ ५.४८.१३ ॥
Ni por engaño ni represalia, ni por rectitud, austeridad, dominio de sí, protección del dharma o fuerza tomó el rey que habla la verdad; soportando, era atormentado más allá de toda medida.
5.48.14
यदा ज्येष्ठः पाण्डवः संशितात्मा ।
क्रोधं यत्तं वर्षपूगान्सुघोरम्।
अवस्त्रष्टा कुरुपूद्वृत्तचेता-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१४ ॥
Cuando el mayor de los Pāṇḍava, de ánimo firme, libere la terrible cólera que ha contenido durante muchos años, entonces el mejor de los Kurus, de mente madura, el hijo de Dhṛtarāṣṭra, se lamentará de aquella guerra.
5.48.15
कृष्णवर्त्मेव ज्वलितः समिद्धो ।
यथा दहेत्कक्षमग्निर्निदाघे।
एवं दग्धा धार्तराष्ट्रस्य सेनां ।
युधिष्ठिरः क्रोधदीप्तोन्ववेक्ष्य ॥ ५.४८.१५ ॥
Como un fuego ardiente y encendido de llamas oscuras que quema la espesura en el calor del verano, así Yudhiṣṭhira, ardiendo de ira, al contemplar el ejército del hijo de Dhṛtarāṣṭra, lo consumirá.
5.48.16
यदा द्रष्टा भीमसेनं रथस्यं ।
गदाहस्तं क्रोधविषं वमन्तम्।
अमर्षणं पाण्डवं भीमवेगं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१६ ॥
Cuando contemple a Bhīmasena, el Pāṇḍava de pie en su carro, con la maza en la mano, vomitando el veneno de la cólera, implacable, de terrible velocidad, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella guerra.
5.48.17
सेनागगं दंशितं भीमसेनं ।
सुलक्षणं वीरहणं परेषाम्।
घ्नन्तं चमूमन्तकसन्निकाशं ।
तदा स्मर्ता वचनस्यातिमानी ॥ ५.४८.१७ ॥
Entonces, al ver a Bhīmasena al frente del ejército, acorazado, de excelentes marcas, aniquilador de los héroes enemigos, abatiendo a la tropa como la misma Muerte, el orgulloso recordará sus propias palabras.
5.48.18
यदा द्रष्टा भीमसेनेन नागा-
न्निपातितान्गिरिकूटप्रकाशान्।
किम्भैरिवासृग्वमतो भिन्नकुम्भां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१८ ॥
Cuando Bhīmasena derribe a los elefantes, que brillan como cimas de montañas, de cuyas sienes partidas brota sangre como de heridas terribles, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.19
महासिंहो गा इव संप्रविश्य ।
गदापाणिर्धार्तराष्ट्रानुपेत्य।
यदा भीमो भीमरूपो निहन्ता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१९ ॥
Como un gran león que entra en un rebaño de vacas, Bhīma, de forma terrible y con la maza en la mano, se acercará a los hijos de Dhṛtarāṣṭra y los matará; entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.20
महाभये वीतभयः कृतास्त्रः ।
समागमे शत्रुबलावमर्दी।
सकृद्रथेनाप्रतिमान्रथौघा-
न्पदातिसङ्घान्गदयाभिनिघ्नन् ॥ ५.४८.२० ॥
Impávido en el gran peligro, diestro en las armas, aplastador de la fuerza del enemigo, él, en la batalla, con un solo carro, derriba con su maza a las incomparables multitudes de carros y a las masas de soldados de infantería.
5.48.21
सैन्याननेकांस्तरसा विगृह्ण-
न्यदा छेत्ता धार्तराष्ट्रस्य सैन्यम्।
छिन्दन्वनं परशुनेव शूर-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२१ ॥
Cuando el héroe Bhīma, asaltando con fuerza a los numerosos ejércitos, corte el ejército del hijo de Dhṛtarāṣṭra como se corta un bosque con un hacha, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.22
तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ।
ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रान्समीक्ष्य।
पक्वं सस्यं वैद्युतेनेव दग्धं ।
परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम् ॥ ५.४८.२२ ॥
Como una aldea quemada por el fuego como si fuera hierba, al ver a los hijos de Dhṛtarāṣṭra; como una cosecha madura quemada por el rayo, la vasta corriente del propio ejército fue dispersada.
5.48.23
हतप्रवीरं विमुखं भयार्तं ।
पराङ्मुखं प्रायशोऽनष्टयोधम्।
शस्त्रार्चिषा भिमसेनेन दग्धं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्त्सत् ॥ ५.४८.२३ ॥
Con los héroes muertos, vuelto el rostro, afligido por el miedo, de espaldas, el ejército con guerreros en su mayoría ilesos fue quemado por Bhīmasena con la llama de las armas; entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra fue atormentado por la batalla.
5.48.24
उपासङ्गानाचरेद्दक्षिणेन ।
वराङ्गानां नकुलश्चित्रयोधी।
यदा रथाग्र्यो रथिनः प्रचेता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२४ ॥
Cuando Nakula, guerrero de combate admirable, el primero de los aurigas entre los guerreros de carro, alerta, avanzó por la derecha con sus aljabas hacia los guerreros de excelentes miembros, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra fue atormentado por la batalla.
5.48.25
सुखोचितो दुःखशय्यां वनेषु ।
दीर्घं कालं नकुलो यामशेत।
आशीविषः क्रुद्ध इवोद्वमन्विषं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२५ ॥
Nakula, acostumbrado a la comodidad, yació largo tiempo en un lecho de penurias en los bosques, como una serpiente airada que escupe veneno; entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra fue atormentado por la batalla.
5.48.26
त्यक्तात्मानः पार्थिवायोधनाय ।
समादिष्टा धर्मराजेन सूत।
रथैः शुभ्रैः सैन्यमभिद्रवन्तो ।
दृष्ट्वा पश्चात्तप्स्यते धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.२६ ॥
Quienes han renunciado a sus vidas, enviados por el rey del dharma para la batalla de los reyes, cargando contra el ejército con carros resplandecientes: al verlos, oh auriga, el hijo de Dhṛtarāṣṭra se consumirá después de remordimiento.
5.48.27
शिशून्कृतास्त्रानशिशुप्रकाशान् ।
यदा द्रष्टा कौरवः पञ्च शूरान्।
त्यक्त्वा प्राणान्कौरवानाद्रवन्त-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२७ ॥
Cuando el Kaurava vea a aquellos cinco héroes, diestros en las armas, que parecen niños pero no lo son, lanzándose contra los Kauravas tras haber renunciado a sus vidas, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se consumirá de remordimiento por aquella batalla.
5.48.28
यथा शक्रो दानवनाशनार्थं ।
सुवर्णतारं रथमुत्तमाश्वैः।
दान्तैर्युक्तं सहदेवोऽधिरूढः ।
शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौघैः ॥ ५.४८.२८ ॥
Así como Indra sube al carro adornado de estrellas de oro, uncido a excelentes caballos domados, para destruir a los Dānavas, así Sahadeva, montado en él, derribará las cabezas de los reyes con torrentes de flechas.
5.48.29
महाभये संप्रवृत्ते रथस्थं ।
विवर्तमानं समरे कृतास्त्रम्।
सर्वा दिशः सपतन्तं समीक्ष्य ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२९ ॥
Cuando surja el gran terror y se le vea de pie en su carro, girando en la batalla, diestro en las armas, abalanzándose sobre todas las direcciones, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se consumirá de remordimiento por aquella batalla.
5.48.30
ह्रीनिषेवो निपुणः सत्यवादी ।
महाबलः सर्वधर्मोपपन्नः।
गान्धारिमार्छंस्तुमुले क्षिप्रकारी ।
क्षेप्ता जनान्सहदेवस्तरस्वी ॥ ५.४८.३० ॥
Sahadeva, modesto, diestro, veraz, de gran fuerza y dotado de todas las virtudes, se lanza contra el hijo de Gāndhārī en el tumulto; rápido en la acción e impetuoso, derriba a los hombres.
5.48.31
यदा द्रष्टा द्रौपदेयान्महेषून् ।
शूरान्कृतास्त्रान्रथयुद्धकोविदान्।
आशीविषान्घोरविषानिवायत-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३१ ॥
Cuando vea a los hijos de Draupadī —grandes arqueros, héroes diestros en las armas y expertos en el combate de carros, avanzando como serpientes de terrible veneno—, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.32
यदाभिमन्युः परवीरघाती ।
शरैः परान्मेघ इवाभिवर्षन्।
विगाहिता कृष्णसमः कृतास्त्र-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३२ ॥
Cuando Abhimanyu, matador de héroes enemigos, derramando flechas como una nube sobre el enemigo, se adentre en la batalla, igual a Kṛṣṇa y diestro en las armas, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.33
यदा द्रष्टा बालमबालवीर्यं ।
द्विषच्चमूं मृत्युमिवोत्पतन्तम्।
सौभद्रमिन्द्रप्रतिमं कृतास्त्रं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३३ ॥
Cuando vea al joven de valor no infantil, que se lanza contra la hueste enemiga como la Muerte, el hijo de Subhadrā, igual a Indra y diestro en las armas, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.34
प्रभद्रकाः शीघ्रतरा युवानो ।
विशारदाः सिंहसमानवीर्याः।
यदा क्षेप्तारो धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३४ ॥
Cuando los jóvenes prabhadrakas, veloces, expertos y de valor leonino, arremetan contra los hijos de Dhṛtarāṣṭra con sus ejércitos, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.35
वृद्धौ विराटद्रुपदौ महारथौ ।
पथक्कमूभ्यामभिवर्तमानौ।
यदा द्रष्टारौ धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३५ ॥
Cuando los dos ancianos grandes guerreros en carro, Virāṭa y Drupada, avanzando en dos divisiones separadas, vean a los hijos de Dhṛtarāṣṭra con sus ejércitos, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.36
यदा कृतास्त्रो द्रुपदः प्रचिन्वन् ।
शिरांसि यूनां समरे रथस्थः।
क्रूद्धः शरैश्छेत्स्यति चापमुक्तै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३६ ॥
Cuando Drupada, diestro en las armas, de pie en su carro, recogiendo en la batalla las cabezas de los jóvenes, enfurecido, las cercene con flechas disparadas desde su arco, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.37
यदा विराटः परवीरघाती ।
रथान्तरे शत्रुचमूं प्रवेष्टा।
मात्स्यैः सार्धमनृशंसरूपै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३७ ॥
Cuando Virāṭa, matador de héroes enemigos, junto con los matsyas de noble porte, entre en el ejército enemigo por el hueco entre los carros, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.38
ज्येष्ठं मात्स्यमनृसंसार्यरूपं ।
विराटपुत्रं रथिनं पुरस्तात्।
यदा द्रष्टा दंशतिं पाण्डवार्थे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३८ ॥
Cuando vea al primogénito hijo de Virāṭa, el príncipe Matsya de apariencia gentil, de pie en su carro, blindado al frente por los Pāṇḍavas, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se atormentará en aquella batalla.
5.48.39
रणे हते कौरवाणां प्रवीरे ।
शिखण्डिना शन्तनोर्वै तनूजे।
न जातु नः शत्रवो धारयेयु-
रशंशयं सत्यमेतद्ब्रवीति ॥ ५.४८.३९ ॥
Cuando el héroe de los Kauravas, el hijo de Śantanu, sea muerto en la batalla por Śikhaṇḍin, nuestros enemigos jamás podrán resistir — esta es la verdad, sin duda, dice.
5.48.40
यदा शिखण्डी रथिनः प्रचिन्वन् ।
भीष्मं रथेनाभियाता वरूथी।
दिव्यैर्हयैरवमृद्गन् रथौघां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४० ॥
Cuando Śikhaṇḍin, buscando a los auriga, avance blindado en su carro contra Bhīṣma y, con caballos divinos, aplaste las multitudes de carros, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se atormentará en aquella batalla.
5.48.41
यदा द्रष्टा सृञ्जयानामनीके ।
धृष्टद्नुम्नं प्रमुखे रोचमानम्।
अस्त्रं यस्मै गुह्यमुवाच धीमा-
न्द्रोणस्तदा तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.४१ ॥
Cuando vea a Dhṛṣṭadyumna resplandeciendo al frente del ejército de los Sṛñjaya, aquel a quien el sabio Droṇa enseñó el arma secreta, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra será atormentado.
5.48.42
यदा स सेनापतिरप्रमेयः ।
परामृद्गन्निषुभिर्धार्तराष्ट्रान्।
द्रोणं रणे शत्रुसहोभियाता ।
तदा युद्धं धार्ताराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४२ ॥
Cuando ese comandante inconmensurable, aplastando a los hijos de Dhṛtarāṣṭra con flechas, arremeta contra Droṇa en la batalla, vencedor de enemigos, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se atormentará por aquella batalla.
5.48.43
ह्रीमान्मनीपी बलवान्मनस्वी ।
स लक्ष्मीवान्सोमकानां प्रबर्हः ।
न जातु तं शत्रवोऽन्ये सहेर-
न्योपां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.४३ ॥
Es modesto, sabio, fuerte y de elevado ánimo; es la gloria y el principal ornamento de los Somakas. Los enemigos jamás podrían resistirlo, y entre los demás será el primero, el león de los Vṛṣṇis.
5.48.44
इदं च ब्रूया मा वृणीष्वेति लोके ।
युद्धेऽद्वितीयं सचिवं रथस्थम्।
शिनेर्नप्तारं प्रवृणीम सात्यकिं ।
महाबलं वीतभयं कृतास्त्रम् ॥ ५.४८.४४ ॥
Y en el mundo debe decirse: 'No elijas.' Elegimos como consejero a Sātyaki, nieto de Śini, incomparable en batalla, de pie en su carro, de gran fuerza, sin temor y diestro en las armas.
5.48.45
महोरस्को दीर्घबाहुः प्रमाथी ।
युद्धेऽद्वितीयः परमास्त्रवेदी।
शिनेर्नप्ता तालमात्रायधोऽयं ।
महारथो वीतभयः कृतास्त्रः ॥ ५.४८.४५ ॥
De pecho ancho y brazos largos, aplastador de enemigos, incomparable en la batalla, conocedor de las armas supremas, nieto de Śini, cuya arma es tan larga como una palmera: este gran auriga es intrépido y diestro en las armas.
5.48.46
यदा शिनीनामधिपो मयोक्तः ।
शरैः परान्मेघ इव प्रवर्षन्।
प्रच्छादयिष्यत्यरिहा योधमुख्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४६ ॥
Cuando el señor de los Śinis, del que he hablado, lloviendo flechas como una nube, cubra a los enemigos, el matador de enemigos cubrirá a los principales guerreros; entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará de aquella batalla.
5.48.47
यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमानः ।
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
सिंहस्येव गन्धमाघ्राय गावः ।
संचेष्टन्ते शत्रवोऽस्माद्रणाग्रे ॥ ५.४८.४७ ॥
Cuando aquel de brazos largos, de arco firme y gran alma, dispuesto a combatir, toma su resolución, los enemigos en el frente de batalla se agitan ante él, como las vacas al oler el olor de un león.
5.48.48
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
भिन्द्याद्गिरीन्संहरेत्सर्वलोकान्।
अस्त्रे कृती निपुणः क्षिप्रहस्तो ।
दिवि स्थितः सूर्य इवाभिभाति ॥ ५.४८.४८ ॥
Aquel de brazos largos, de arco firme y gran alma podría partir las montañas y destruir todos los mundos; diestro y experto en las armas, de manos veloces, resplandece como el sol que está en el cielo.
5.48.49
चित्रः सूक्ष्मः सुकृतो यादवस्य ।
अस्त्रे योगो वृष्णिसिंहस्य भूयान्।
यथाविधं योगमाहुः प्रशस्तं ।
सर्वैर्गुणैः सात्यकिस्तैरुपेतः ॥ ५.४८.४९ ॥
La destreza del Yādava con las armas es admirable, sutil y bien formada; el león de los Vṛṣṇis posee gran maestría en las armas. Sātyaki está dotado de todas las cualidades de esa destreza, que se dice excelente según la regla.
5.48.50
हिरण्मयं श्वेतहयैश्चतुर्भि-
र्यदा युक्तं स्यन्दनं माधवस्य।
द्रष्टा युद्धे सात्यकेर्धार्तराष्ट्र-
स्तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५० ॥
Cuando vea en la batalla el carro dorado de Mādhava, uncido a cuatro caballos blancos junto a Sātyaki, entonces aquel necio de alma sin control se consumirá en el dolor.
5.48.51
यदा रथं हेममणिप्रकाशं ।
श्वेताश्वयुक्तं वानरकेतुमुग्रम्।
दृष्ट्वा ममाप्यास्थितं केशवेन ।
तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५१ ॥
Cuando vea aquel carro feroz, brillante como oro y gemas, uncido a caballos blancos, con el estandarte del mono, en el que Keśava viaja conmigo, entonces aquel necio de alma sin control se consumirá en el dolor.
5.48.52
यदा मौर्व्यास्तलनिष्पेपमुग्रं ।
महाशब्दं वज्रनिष्पेपतुल्यम्।
विद्यूयमानस्य महारणे मया ।
स गाण्डिवस्य श्रोष्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.५२ ॥
Cuando, en la gran batalla, yo me mueva como un relámpago, y él oiga aquel estruendo feroz y grande del tañido de la cuerda y del golpe de la palma, semejante al estallido del rayo, el sonido del Gāṇḍīva, entonces aquel de mente torpe lo escuchará.
5.48.53
तदा मूढो धृतराष्ट्रस्य पुत्र-
स्तप्ता युद्धे दुर्मतिर्दुःसहायः।
दृष्ट्वा सैन्यं बाणवर्षान्धकारे ।
प्रभज्यन्तं गोकुलवद्रणाग्रे ॥ ५.४८.५३ ॥
Entonces el hijo deludido de Dhṛtarāṣṭra, de mala mente y mal sostenido por sus aliados, será abrasado en la batalla, cuando vea a su ejército desbandarse al frente del combate, como un rebaño de Gokula, en la oscuridad de la lluvia de flechas.
5.48.54
बलाहकादुच्चरतः सुभीमा-
न्विद्युत्स्फुलिङ्गानिव घोररूपान्।
सहस्रघ्नान्द्विषतां सङ्गरेषु ।
अस्थिच्छिदो मर्मभिदः सुपुङ्खान् ॥ ५.४८.५४ ॥
Que se elevaban de las nubes, sumamente terribles, semejantes a chispas de relámpago, de forma horrenda, que en las batallas matan a miles de enemigos, que cortan los huesos, que perforan los puntos vitales, de bellas plumas.
5.48.55
यदा द्रष्टा ज्यामुखाद्बाणसङ्घान् ।
गाण्डीवमुक्तानापततः शिताग्रान्।
हयान्गजान्वर्मिणश्चाददानां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५५ ॥
Cuando vea las hileras de flechas, lanzadas desde el Gāṇḍīva desde la boca de la cuerda del arco, de punta aguda, que se precipitan y arrebatan caballos, elefantes y guerreros acorazados, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.56
यदा मन्दः परबाणान्विमुक्ता-
न्ममेषुभिर्हियमाणान्प्रतीपम्।
तिर्यग्विध्य च्छिद्यमानान्पृषत्कै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५६ ॥
Cuando aquel necio vea las flechas de los enemigos, lanzadas, llevadas en sentido contrario por mis flechas, atravesadas transversalmente y cortadas por saetas moteadas, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.57
यदा विपाठा मद्भुजविप्रमुक्ता ।
द्विजाः फलानीव महीरुहाग्रात्।
प्रचेतार उत्तमाङ्गानि यूनां ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५७ ॥
Cuando las flechas perforantes, lanzadas desde mis brazos, como frutos que caen de las copas de los árboles, derriben las cabezas de los jóvenes guerreros, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra lamentará aquella batalla.
5.48.58
यदा द्रष्टा पततः स्यन्दनेभ्यो ।
महागजेभ्योऽश्वगतान्सुयोधनान्।
शरैर्हतान्पातितांश्चैव रङ्गे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५८ ॥
Cuando vea a los guerreros de Suyodhana caer de carros y de grandes elefantes, y a los jinetes, muertos y derribados por flechas en el campo, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará por aquella batalla.
5.48.59
असंप्राप्तानस्त्रपथं परस्य ।
यदा द्रष्टा नश्यतो धार्तराष्ट्रान्।
अकुर्वतः कर्म युद्धे समन्ता-
त्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५९ ॥
Cuando el vidente vea a los hijos de Dhṛtarāṣṭra perecer sin alcanzar el alcance de las armas del enemigo, sin hacer ninguna hazaña por todas partes en la batalla, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará por aquella batalla.
5.48.60
पदातिसङ्घान्रथसङ्घान्समन्ता-
द्व्यात्ताननः काल इवाततेषुः।
प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर्बाणवर्षैः ।
शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६० ॥
Con la boca abierta como la Muerte, con las flechas tensadas, empujaré hacia adelante las compañías de infantes y de carros por todos lados con lluvias de flechas ardientes; entonces el de mente torpe se lamentará por los enemigos.
5.48.61
सर्वा दिशः संपतता रथेन ।
रजोध्वस्तं गाण्डिवेन प्रकृत्तम्।
यदा द्रष्टा स्वबलं संप्रमूढं ।
तदा पश्चात्तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६१ ॥
Cuando el vidente vea a su propio ejército, abalanzándose en todas direcciones con el carro, cubierto de polvo, abatido por el Gāṇḍīva, totalmente desconcertado, entonces el de mente torpe se lamentará después.
5.48.62
कान्दिग्भूतं छिन्नगात्रं विसंज्ञं ।
दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम्।
हताश्ववीराग्र्यनरेन्द्रनागं ।
पिपासितं श्रान्तपत्रं भयार्तम् ॥ ५.४८.६२ ॥
Duryodhana verá todo el ejército, desorientado en todas direcciones, con los miembros cortados y sin sentido, con sus caballos, sus héroes principales, reyes y elefantes muertos, sedientos, con sus soldados agotados, atormentados por el miedo.
5.48.63
आर्तस्वरं हन्यमानं हतं च ।
विकीर्णकेशास्थिकपालसङ्घम्।
प्रजापतेः कर्म यथार्थनिष्ठितं ।
तदा दृष्ट्वा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६३ ॥
Al ver a los que son muertos entre gritos de angustia y a los ya muertos, un montón de cabellos esparcidos, huesos y cráneos, la obra de Prajāpati verdaderamente consumada, entonces ese de mente torpe se lamentará.
5.48.64
यदा रथे गाण्डिवं वासुदेवं ।
दिव्यं शङ्खं पाञ्चजन्यं हयांश्च।
तूणावक्षय्यौ देवदत्तं च मां च ।
दृष्ट्वा युद्धे धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.६४ ॥
Cuando en la batalla vea en el carro el arco Gāṇḍīva, a Vāsudeva, la divina concha Pāñcajanya, los caballos, los dos carcaj inagotables, Devadatta y a mí, entonces el hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará.
5.48.65
उद्वर्तयन्दस्युसङ्घान्समेतान् ।
प्रवर्तयन्युगमन्यद्युगान्ते।
यदा धक्ष्याम्यग्निवत्कौरवेयां-
स्तदा तप्ता धृतराष्ट्रः सपुत्रः ॥ ५.४८.६५ ॥
Cuando, arrancando de raíz a las bandas de bandidos reunidas y poniendo en marcha otra edad al final de esta, queme a los Kauravas como el fuego, entonces Dhṛtarāṣṭra, con sus hijos, será atormentado.
5.48.66
सभ्राता वै सहसैन्यः सभृत्यो ।
भ्रष्टैश्वर्यः क्रोधवशोऽल्पचेताः।
दर्पस्यान्ते निहतो वेपमानः ।
पश्चान्मन्दस्तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.६६ ॥
Junto con sus hermanos, su ejército y sus servidores, despojado de poder, dominado por la ira y de mente estrecha, abatido al final de su orgullo y temblando, el necio hijo de Dhṛtarāṣṭra se lamentará después.
5.48.67
पूर्वाह्णे मां कृतजप्यं कदाचि-
द्विप्रः प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम्।
कर्तव्यं ते दुष्करं कर्म पार्थ ।
योद्धव्यं कते शत्रुभिः सव्यसाचिन् ॥ ५.४८.६७ ॥
Una vez, tras recitar mis plegarias por la mañana, un brahmán a orillas del agua me dijo palabras agradables: Oh hijo de Pṛthā, debes realizar una hazaña difícil; debes combatir a tus enemigos, oh Savyasācin.
5.48.68
इन्द्रो वा ते हरिवान्वज्रहस्तः ।
पुरस्ताद्यातु समरेऽरीन्विनिघ्नन्।
सुग्रीवयुक्तेन रथेन वा ते ।
पश्चात्कृष्णो रक्षतु वासुदेवः ॥ ५.४८.६८ ॥
Que Indra, señor de los corceles, con el rayo en la mano, vaya delante de ti en la batalla abatiendo a los enemigos; o que Vāsudeva Kṛṣṇa te proteja por detrás en un carro uncido con Sugrīva.
5.48.69
वज्रे चाहं वज्रहस्तान्महेन्द्रा-
दस्मिन्युद्धे वासुदेवं सहायम्।
स मे लब्धो दस्युवधाय कृष्णो ।
मन्ये चेतद्विहितं दैवतेर्मे ॥ ५.४८.६९ ॥
He obtenido el rayo del gran Indra, el de la mano del rayo, y en esta batalla a Vāsudeva como mi ayudante. Kṛṣṇa me ha sido concedido para la matanza de los bandidos; creo que los dioses lo han dispuesto para mí.
5.48.70
अयुद्ध्यमानो मनसापि यस्य ।
जयं कृष्णः पुरुषस्याभिनन्देत्।
एवं सर्वान्स व्यतीयादमित्रान् ।
सेन्द्रान्देवान्मानुषे नास्ति चिन्ता ॥ ५.४८.७० ॥
Aquel cuya victoria Kṛṣṇa celebraría en su mente, sin combatir, así supera a todos sus enemigos; los hombres no tienen preocupación ni siquiera por los dioses junto con Indra.
5.48.71
स बाहुभ्यां सागरमुत्तितीर्षे-
न्महोदधिं सलिलस्याप्रमेयम्।
तेजस्विनं कृष्णमत्यन्तशूरं ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७१ ॥
Quien quisiera cruzar con sus brazos el gran océano de aguas inconmensurables, y quien quisiera vencer en batalla a Vāsudeva Kṛṣṇa, radiante y sumamente heroico.
5.48.72
गिरिं य इच्छेत्तु तलेन भेत्तुं ।
शिलोच्चयं श्वेतमतिप्रमाणम्।
तस्यैव पाणिः सनखो विशीर्ये-
न्न चापि किञ्चित्स गिरेस्तु कुर्यात् ॥ ५.४८.७२ ॥
Quien quisiera romper con la palma una montaña, un montón blanco de rocas de enorme tamaño — su propia mano, con las uñas, quedaría aplastada; no le haría nada a la montaña.
5.48.73
अग्निं समिद्धं शमयेद्भुजाभ्यां ।
चन्द्रं च सूर्यं च निवारयेत।
हरेद्देवानाममृतं प्रसह्य ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७३ ॥
Quien quisiera apagar con sus brazos un fuego ardiente, detener la luna y el sol, y arrebatar por la fuerza el néctar de los dioses — quien quisiera vencer en batalla a Vāsudeva Kṛṣṇa.
5.48.74
यो रुक्मिणीमेकरथेन भोज-
नुत्साद्य राज्ञः समरे प्रसह्य।
उवाह भार्यां यशसा ज्वलन्तीं ।
यस्यां जज्ञे रौक्मिणेयो महात्मा ॥ ५.४८.७४ ॥
Quien, en un solo carro, venció por la fuerza en batalla a los Bhojas y a los reyes, y se llevó como esposa a Rukmiṇī, resplandeciente de gloria; de ella nació el magnánimo hijo de Rukmiṇī.
5.48.75
अयं गान्धारांस्तरसा संप्रमथ्य ।
जित्वा पुत्रान्नग्नजितः समग्रान्
बद्धं मुमोच विनदन्तं प्रसह्य ।
सुदर्शनं वै देवतानां ललामम् ॥ ५.४८.७५ ॥
Él aplastó con fuerza a los Gāndhāras, venció a todos los hijos de Nagnajit y liberó por la fuerza al cautivo que rugía. Este es Sudarśana, el adorno de los dioses.
5.48.76
अयं कवाटे निजघान पाण्ड्यं ।
तथा कलिङ्गान्दन्तवक्रं ममर्द।
अनेन दग्धा वर्षपूगान्विनाथा ।
वाराणसी नगरी संबभूव ॥ ५.४८.७६ ॥
En la puerta mató al rey Pāṇḍya; asimismo aplastó a los Kalingas y a Dantavakra. La ciudad de Vārāṇasī, quemada por él, quedó sin protector durante muchos años.
5.48.77
अयं स्म युद्धे मन्यतेऽन्यैरजेयं ।
तमेकलव्यं नाम निषादराजम्।
वेगेनैव शैलमभिहत्य जम्भः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासुः ॥ ५.४८.७७ ॥
Este era considerado invencible en batalla por otros; se llama Ekalavya, rey de los Niṣādas. Como Jambha, que golpeó una montaña con fuerza, yace sin vida, muerto por Kṛṣṇa.
5.48.78
तथोग्रसेनस्य सुतं सुदुष्टं ।
वृष्ण्यन्धकानां मध्यगतं सभास्थम्।
अपातयद्बलदेवद्वितीयो ।
हत्वा ददौ चोग्रसेनाय राज्यम् ॥ ५.४८.७८ ॥
Asimismo, con Balarāma como compañero, derribó al hijo malvadísimo de Ugrasena, que se sentaba en la asamblea entre los Vṛṣṇis y los Andhakas. Tras matarlo, entregó el reino a Ugrasena.
5.48.79
अयं सौभं योधयामास स्वस्थं ।
विभीषणं मायया साल्वराजम्।
सौभद्वारि प्रत्यगृह्णाच्छतघ्नीं ।
दोर्भ्यां क एनं विषहेत मर्त्यः ॥ ५.४८.७९ ॥
Este luchó contra Saubha, contra el rey Śālva, firme y terrible, que se mantenía por la ilusión; a la puerta de Saubha recibió con ambos brazos la Śataghnī. ¿Qué mortal podría resistirlo?
5.48.80
प्राग्ज्योतिषं नाम बभूव दुर्गं ।
पुरं घोरमसुराणामसह्यम्।
महाबलो नरकस्तत्र भौमो ।
जहारादित्या मणिकुण्डले शुभे ॥ ५.४८.८० ॥
Existía una fortaleza llamada Prāgjyotiṣa, ciudad terrible e inexpugnable de los demonios. Allí el poderoso Naraka, hijo de la Tierra, arrebató los hermosos pendientes de joya de Aditi.
5.48.81
न तं देवाः सह शक्रेण शेकुः ।
समागता युधि मृत्योरभीताः ।
दृष्ट्वा च तं विक्रमं केशवस्य ।
बलं तथैवास्त्रमवारणीयम् ॥ ५.४८.८१ ॥
Ni siquiera los dioses, reunidos con Indra y sin temor a la muerte en batalla, pudieron resistirle. Aun viendo el valor de Keśava, su fuerza y aquella arma irresistible, no lo lograron.
5.48.82
जानन्तोऽस्य प्रकृतिं केशवस्य ।
न्ययोजयन्दस्युवधाय कृष्णम्।
स तत्कर्म प्रतिशुश्राव दुष्कर-
मैश्वर्यवान्सिद्धिषु वासुदेवः ॥ ५.४८.८२ ॥
Conociendo la naturaleza de Keśava, asignaron a Kṛṣṇa la tarea de matar al bandido. El poderoso Vāsudeva aceptó aquella hazaña, difícil incluso entre las perfecciones.
5.48.83
निर्मोचने षट्सहस्राणि हत्वा ।
संच्छिद्य पाशान्सहसा क्षुरान्तान्।
मुरं हत्वा विनिहत्यौघरक्षो ।
निर्मोचनं चापि जगाम वीरः ॥ ५.४८.८३ ॥
En Nirmocana mató a seis mil, cortó de golpe los lazos con flechas afiladas como navajas, abatió a Mura y destruyó las hordas de demonios; luego aquel héroe también fue a Nirmocana.
5.48.84
तत्रैव तेनास्य बभूव युद्धं ।
महाबलेनातिबलस्य विष्णोः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासु-
र्वातेनेव मथितः कर्णिकारः ॥ ५.४८.८४ ॥
Allí mismo se libró su batalla con aquel poderoso, Viṣṇu de fuerza sin igual. Muerto por Kṛṣṇa, yace sin vida, como un árbol kārṇikāra abatido por el viento.
5.48.85
आहृत्य कृष्णो मणिकुण्डले ते ।
हत्वा च भौमं नरकं मुर च।
श्रिया वृतो यशसा चैव विद्वा-
न्प्रत्याजगामाप्रतिमप्रभावः ॥ ५.४८.८५ ॥
Kṛṣṇa, habiendo traído los pendientes de joya y dado muerte a Bhauma Naraka y a Mura, regresó, rodeado de gloria y fama, sabio y de poder incomparable.
5.48.86
अस्मै वराण्यददंस्तत्र देवा ।
दृष्ट्वा भीमं कर्म कृतं रणे तत्।
श्रमश्च ते युध्यमानस्य न स्या-
दाकाशे चाप्सु च ते क्रमः स्यात् ॥ ५.४८.८६ ॥
Allí los dioses le concedieron dones, al ver la terrible hazaña que había realizado en la batalla: que el cansancio no te alcanzara mientras combates, y que tu movimiento fuera en el cielo y en las aguas.
5.48.87
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर-
न्नित्येव कृष्णश्च ततः कृतार्थः ।
एवं रूपे वासुदेवेऽप्रमेये ।
महाबले गुणसंपत्सदैव ॥ ५.४८.८७ ॥
Así Kṛṣṇa quedó colmado de su propósito: que las armas nunca dañen tu cuerpo. En Vāsudeva, de tal forma, inconmensurable y de gran poder, la abundancia de cualidades siempre está presente.
5.48.88
तमसह्यं विष्णुमनन्तवीर्य-
माशंसते धार्तराष्ट्रो विजेतुम् ।
सदा ह्येनं तर्कयते दुरात्मा ।
तच्चाप्ययं सहतेऽस्मान्समीक्ष्य ॥ ५.४८.८८ ॥
El hijo malvado de Dhṛtarāṣṭra aspira a vencer a aquel insoportable Viṣṇu de valor sin fin; ese de mente perversa siempre lo tiene en cuenta, y él lo soporta al vernos.
5.48.89
पर्यागतं मम कृष्णस्य चैव ।
यो मन्यते कलहं संप्रसह्य।
शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वं ।
तद्वेदिता संयुगं तत्र गत्वा ॥ ५.४८.८९ ॥
Quien piense, tras soportar la disputa conmigo y con Kṛṣṇa, que se puede arrebatar el apego de los Pāṇḍavas, que vaya a esa batalla y lo aprenderá.
5.48.90
नमस्कृत्वा शान्तनवाय राज्ञे ।
द्रोणायाथो सहपुत्राय चैव।
शारद्वतायाप्रतिद्वन्द्विने च ।
योत्स्याम्यहं राज्यमभीप्समानः ॥ ५.४८.९० ॥
Habiendo rendido homenaje al rey, hijo de Śantanu, a Droṇa junto con su hijo, y a Śāradvata, el incomparable rival, lucharé deseando el reino.
5.48.91
धर्मेणाप्तं निधनं तस्य मन्ये ।
यो योत्स्यते पाण्डवैर्धर्मचारी ।
मिथ्या ग्लहे निर्जिता वै नृशंसैः ।
संवत्सरान्वै द्वादश राजपुत्राः ॥ ५.४८.९१ ॥
Creo que quien, siguiendo el dharma, luche contra los Pāṇḍavas, encontrará la muerte por el dharma. Los crueles vencieron falsamente a los príncipes reales en el juego de dados, durante doce años.
5.48.92
वासः कृच्छ्रो विहितश्चाप्यरण्ये ।
दीर्घं कालं चैकमज्ञातवर्षम्।
ते हि कस्माज्जीवतां पाण्डवानां ।
नन्दिष्यन्ते धार्तराष्ट्राः पदस्थाः ॥ ५.४८.९२ ॥
Se les impuso una dura morada en el bosque, por mucho tiempo, y un año viviendo desconocidos. Mientras los Pāṇḍava estén vivos, ¿por qué se regocijarían los hijos de Dhṛtarāṣṭra, establecidos en su posición?
5.48.93
ते चेदस्मान्युध्यमानाञ्जयेयु-
र्देवैर्महेन्द्रप्रमुखैः सहायैः।
धर्मादधर्मश्चरितो गरीयां-
स्ततो ध्रुवं नास्ति कृतं च साधु ॥ ५.४८.९३ ॥
Si ellos, combatiéndonos, nos vencieran con la ayuda de los dioses encabezados por el gran Indra, entonces la adharma practicada pesa más que el dharma; y entonces, sin duda, no queda ninguna buena acción.
5.48.94
न चेदिदं पौरुषं कर्मबद्धं ।
न चेदस्मान्मन्यतेऽसौ विशिष्टान्।
आशंसेऽहं वासुदेवद्वितीयो ।
दुर्योधनं सानुबन्धं निहन्तुम् ॥ ५.४८.९४ ॥
Si este esfuerzo humano no está atado a la acción, y si él no nos considera superiores, aun así espero, con Vāsudeva como mi segundo, matar a Duryodhana junto con sus seguidores.
5.48.95
न चेदिदं कर्म नरेन्द्र वन्ध्यं ।
न चेद्भवेत्सुकृतं निष्फलं वा।
इदं च तच्चाभिसमीक्ष्य नूनं ।
पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधुः ॥ ५.४८.९५ ॥
Oh señor de los hombres, si este acto no es estéril y si las buenas acciones no son infructuosas, entonces, considerándolo todo, la derrota de los hijos de Dhṛtarāṣṭra es sin duda lo adecuado.
5.48.96
प्रत्यक्षं वः कुरवो यद्ब्रवीमि ।
युद्ध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति।
अन्यत्र युद्धात्कुरवो यदि स्यु-
र्न युद्धे वै शेष इहास्ति कश्चित् ॥ ५.४८.९६ ॥
Oh Kurus, lo que digo está claro ante vuestros ojos: los hijos de Dhṛtarāṣṭra que combatan no quedarán. Aunque los Kurus se mantuvieran apartados de la batalla, nadie quedaría aquí en la batalla.
5.48.97
हत्वा त्वहं धार्तराष्ट्रान्सकर्णा-
न्राज्यं कुरूणामवजेता समग्रम्।
यद्वः कार्यं तत्कुरुध्वं यथास्व-
मिष्टान्दरानात्मभोगान्भजध्वम् ॥ ५.४८.९७ ॥
Tras matar a los hijos de Dhṛtarāṣṭra junto con Karṇa, conquistaré todo el reino de los Kurus. Así pues, cumplid con vuestro deber, y cada uno disfrutad de las esposas que deseéis y de vuestros propios placeres.
5.48.98
अप्येवं नो ब्राह्मणाः सन्ति वृद्धा ।
बहुश्रुताः शीलवन्तः कुलीनाः।
सांवत्सरा ज्योतिषि चाभियुक्ता ।
नक्षत्रयोगेषु च निश्चयज्ञाः ॥ ५.४८.९८ ॥
También entre nosotros hay brahmanes ancianos, versados, de buena conducta y noble linaje, calculadores de los años, expertos en astrología y conocedores ciertos de las conjunciones de los nakṣatras.
5.48.99
उच्चावचं दैवयुक्तं रहस्यं ।
दिव्याः प्रश्ना मृगचक्रा मुहूर्ताः ।
क्षयं महान्तं कुरुसृञ्जयानां ।
निवेदयन्ते पाण्डवानां जयं च ॥ ५.४८.९९ ॥
Presagios de diversas clases, secretos y ligados al destino, preguntas divinas, los círculos del ciervo y los momentos auspiciosos anuncian la gran destrucción de los Kurus y los Sṛñjayas, y la victoria de los Pāṇḍavas.
5.48.100
यथा हि नो मन्यतेऽजातशत्रुः ।
संसिद्धार्थो द्विपतां निग्रहाय।
जनार्दनश्चाप्यपरोक्षविद्यो ।
न संशयं पश्यति वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.१०० ॥
Como nos parece, Ajātaśatru, cuyos fines están cumplidos, se propone someter a los hombres; y también Janārdana, que posee conocimiento directo, el león de los Vṛṣṇis, no ve duda alguna.
5.48.101
अहं तथैनं खलु भाविरूपं ।
पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्तः।
दृष्टिश्च मे न व्यथते पुराणी ।
संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति ॥ ५.४८.१०१ ॥
Igualmente yo mismo, atento, veo con mi intelecto su forma futura, y mi antigua visión no vacila: los hijos de Dhṛtarāṣṭra, combatiendo, no existirán.
5.48.102
अनालब्धं जृम्भति गाण्डिवं धनु-
रनाहता कम्पति मे धनुर्ज्या।
बाणाश्च मे तूणमुखाद्विसृत्य ।
मुहुर्मुहुर्गन्तुमुशन्ति चैव ॥ ५.४८.१०२ ॥
Sin ser tocado, el arco Gāṇḍīva bosteza; sin ser golpeada, la cuerda de mi arco tiembla; y mis flechas, saliendo de las bocas de los carcajes, desean partir una y otra vez.
5.48.103
खङ्गः कोशान्निःसरति प्रसन्नो ।
हित्वेव जीर्णासुरगस्त्वचं स्वाम्।
ध्वजे वाचो रौद्ररूपा भवन्ति ।
कदा रथो योक्ष्यते ते किरीटिन् ॥ ५.४८.१०३ ॥
La espada, brillante, sale de la vaina, como si abandonara su vieja piel de serpiente. En el estandarte surgen voces de forma terrible. ¡Oh Kirīṭin, cuándo será uncido tu carro?
5.48.104
गोमायुसङ्घाश्च नदन्ति रात्रौ ।
रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात्।
मृगाः श्रृगालाः शितिकण्ठाश्च काका ।
गृध्रा बकाश्चैव तरक्षवश्च ॥ ५.४८.१०४ ॥
De noche aúllan bandadas de chacales, y luego los demonios descienden del cielo: ciervos, chacales, aves de garganta azul, cuervos, buitres, garzas y hienas también.
5.48.105
सुवर्णपत्राश्च पतन्ति पञ्चा-
दृष्ट्वा रथं श्वेतहयप्रयुक्तम् ।
अहं ह्येकः पार्थिवान्सर्वयोधान् ।
शरान्वर्पन्मृत्युलोकं नयेयम् ॥ ५.४८.१०५ ॥
Flechas de plumas doradas caen desde cinco direcciones. Al ver el carro uncido con caballos blancos, yo solo, lloviendo flechas sobre los reyes y todos los guerreros, los llevaría al mundo de la muerte.
5.48.106
समादेदानः पृथगस्त्रमार्गा-
न्यथाप्रिरिद्धो गहनं निदाघे।
स्थूणाकर्णं पाशुपतं महास्त्रं ।
ब्राह्मं चास्त्रं यच्च शक्रोऽप्यदान्मे ॥ ५.४८.१०६ ॥
Como un fuego encendido en el calor del verano que arde una espesa maleza, él apuntó por los caminos separados de las armas: el Sthūṇākarṇa, el Pāśupata, el gran arma, el arma de Brahmā y el arma que el mismo Indra me había dado.
5.48.107
वधे धृतो वेगवतः प्रमुञ्च-
न्नाहं प्रजाः किञ्चिदिहावशिष्ये ।
शान्तिं लप्स्ये परमो ह्येप भावः ।
स्थिरो मम ब्रूहि गावल्गणे तान् ॥ ५.४८.१०७ ॥
Firme en dar muerte al veloz, lanzando mis flechas, no dejaré nada de los pueblos aquí. Alcanzaré la paz; este es mi resolución suprema. Oh hijo de Gavalgaṇa, dile a ellos mi firme resolución.
5.48.108
ये वैजय्याः समरे सूत लब्ध्वा ।
देवानपीन्द्रग्रमुखान्समेतात्।
तैर्मन्मते कलहं संप्रसह्य ।
स धार्तराष्ट्रः पश्यत मोहमस्य ॥ ५.४८.१०८ ॥
Oh auriga, aquellos que han obtenido la victoria en la batalla, con Indra a la cabeza, incluso los dioses reunidos: por la fuerza desean esa discordia. Él es el hijo de Dhṛtarāṣṭra; mira su ofuscación.
5.48.109
वृद्धो भीष्मः शान्तनवः कृपश्च ।
द्रोणः सपुत्रो विदुरश्च धीमान्।
एते सर्वे यद्वदन्ते तदस्तु ।
आयुष्मन्तः कुरवः सन्तु सर्वे ॥ ५.४८.१०९ ॥
El anciano Bhīṣma, hijo de Śantanu, Kṛpa, Droṇa con su hijo, y el sabio Vidura: lo que todos ellos digan, que así sea. Que todos los Kurus vivan largamente.