മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.48.1
पृच्छामि त्वां सञ्जय राजमध्ये ।
किमब्रवीद्वाक्यमदीनसत्वः।
धनञ्जयस्तात युधां प्रेणता ।
दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा ॥ ५.४८.१ ॥
സഞ്ജയ, ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാരുടെ മധ്യത്തിൽ ദൃഢചിത്തനായ ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) എന്ത് വാക്ക് പറഞ്ഞു? പ്രിയനേ, യുദ്ധത്തിൽ മുന്നിൽ നിന്ന് ദുരാത്മാക്കളുടെ ജീവൻ എടുക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവ് എന്തു പറഞ്ഞു?
5.48.2
दुर्योधनो वाचमिमां श्रृणोतु ।
यदब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानः।
युधिष्ठिरस्यानुमते महात्मा ।
धनञ्जयः श्रृण्वतः केशवस्य ॥ ५.४८.२ ॥
ദുര്യോധനൻ ഈ വാക്ക് കേൾക്കട്ടെ. യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങിയ അർജുനൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സമ്മതത്തോടെ, കേശവൻ കേൾക്കെ, മഹാത്മാവായ ധനഞ്ജയൻ പറഞ്ഞത് കേൾക്കട്ടെ.
5.48.3
अवित्रस्तो बाहुवीर्यं विजान-
न्नुपह्वरे वासुदेवस्य धीरः।
अवोचन्मां योत्स्यमानः किरीटी ।
मध्ये ब्रूया धार्तराष्ट्रं कुरूणाम् ॥ ५.४८.३ ॥
വാസുദേവന്റെ സമീപത്ത് തന്റെ ബാഹുവീര്യം അറിഞ്ഞ നിർഭയനും ധീരനുമായ കിരീടി (അർജുനൻ) യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങി എന്നോട് പറഞ്ഞു: കുരുക്കളുടെ മധ്യത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനോട് ഇത് പറയണം.
5.48.4
संश्रृण्वतस्तस्य दुर्भाषिणो वै ।
दुरात्मनः सूतपुत्रस्य सूत।
यो योद्धुमाशंसति मां सदैव ।
मन्दप्रज्ञः कालपक्वोऽतिमूढः ॥ ५.४८.४ ॥
ആ ദുർഭാഷിയും ദുരാത്മാവുമായ സൂതപുത്രൻ (കർണ്ണൻ) പറയുന്നത് ഞാൻ കേൾക്കുമ്പോൾ—എന്നോട് എപ്പോഴും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ—അവൻ മന്ദബുദ്ധിയും കാലത്താൽ പാകമായവനും അതിമൂഢനുമാണ്.
5.48.5
ये वै राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीताः श्रृण्वतां चापि तेषाम् ।
यथा समग्रं वचनं मयोक्तं ।
सहामात्यं श्रावयेथा नृपं तत ॥ ५.४८.५ ॥
പാണ്ഡവർക്കുവേണ്ടി യുദ്ധത്തിനായി കൂടിയ രാജാക്കന്മാർ, അവർ കേൾക്കെ, ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകളെല്ലാം മന്ത്രിമാരോടൊപ്പമുള്ള ആ രാജാവിനെ കേൾപ്പിക്കണം.
5.48.6
यथा नूनं देवराजस्य देवाः ।
शुश्रूषन्ते वज्रहस्तस्य सर्वे।
तथाऽश्रृण्वन्पाण्डवाः सृञ्जयाश्च ।
किरीटिना वाचमुक्तां समर्थाम् ॥ ५.४८.६ ॥
ദേവന്മാർ വജ്രഹസ്തനായ ദേവരാജനെ എല്ലാവരും ശുശ്രൂഷിച്ച് കേൾക്കുന്നതുപോലെ, പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയരും കിരീടി പറഞ്ഞ യോജിച്ച വാക്ക് കേട്ടു.
5.48.7
इत्यब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानो ।
गाण्डीवधन्वा लोहितपद्मनेत्रः।
न चेद्राज्यं मुञ्चति धार्तराष्ट्रो ।
यधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ ५.४८.७ ॥
യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങിയ അർജ്ജുനൻ, ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ച്, ചുവന്ന താമരക്കണ്ണുകളോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ അജമീഢവംശജനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ രാജ്യം വിട്ടുകൊടുത്തില്ലെങ്കിൽ.
5.48.8
अस्ति नूनं कर्म कृतं पुरस्ता-
दनिर्विष्टं पापकं धार्तराष्ट्रैः।
येषां युद्धं भीमसेनार्जुनाभ्यां ।
तथाश्विभ्यां वासुदेवेन चैव ॥ ५.४८.८ ॥
തീർച്ചയായും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ മുൻപ് ചെയ്ത ഒരു പാപകർമ്മത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്തിട്ടില്ല; അതിനാൽ ഭീമസേനനും അർജ്ജുനനും അശ്വിനിമാരും വാസുദേവനും ചേർന്ന് അവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടിവരും.
5.48.9
शैनयेन ध्रुवमात्तायुधेन ।
धृष्टद्युम्नेनाथ शिखण्डिना च।
युधिष्ठिरेणेन्द्रकल्पेन चैव ।
योऽपध्यानान्निर्दहेद्गां दिवं च ॥ ५.४८.९ ॥
ശൈനേയനായ സാത്യകിയാലും, ആയുധമെടുത്ത ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനാലും, ശിഖണ്ഡിയാലും, ഇന്ദ്രതുല്യനായ യുധിഷ്ഠിരനാലും ഖണ്ഡിതമായും അവർ വധിക്കപ്പെടും; അസൂയയാൽ ഭൂമിയെയും സ്വർഗ്ഗത്തെയും ദഹിപ്പിക്കുവാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് അവൻ.
5.48.10
तैश्चेद्योद्धुं मन्यते धार्तराष्ट्रो ।
निर्वृत्तोऽर्थः सकलः पाण्डवानाम्।
मा तत्कार्षीः पाण्डवस्यार्थहेतो-
रुपैहि युद्धं यदि मन्यसे त्वम् ॥ ५.४८.१० ॥
അവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, പാണ്ഡവരുടെ എല്ലാ ലക്ഷ്യവും ഇതിനകം നിറവേറിയിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ നന്മയ്ക്കായി ആ കർമ്മം ചെയ്യരുത്; യുദ്ധമാണ് നിനക്കിഷ്ടമെങ്കിൽ യുദ്ധത്തിന് വരിക.
5.48.11
यां तां वने दुःखशय्यामवात्सी-
त्प्रव्राजितः पाण्डवो धर्मचारी।
आप्नोतु तां दुःखतरामनर्था-
मन्त्यां शय्यां धार्तराष्ट्रः पराशुः ॥ ५.४८.११ ॥
ധർമ്മചാരിയായ പാണ്ഡവൻ കാട്ടിൽ നാടുകടത്തപ്പെട്ട് ദുഃഖശയ്യയിൽ കിടന്നതുപോലെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ അതിനെക്കാൾ കഠിനമായ അനർത്ഥത്തിന്റെ അന്ത്യശയ്യ പ്രാപിക്കട്ടെ; അവൻ മരിച്ചു വീഴട്ടെ.
5.48.12
ह्रिया ज्ञानेन तपसा दमेन ।
शौर्येणाथो धर्मगुप्त्या धनेन।
अन्यायवृत्तिः कुरु पाण्डवे या-
नध्यातिष्ठद्धार्तराष्ट्रो दुरात्मा ॥ ५.४८.१२ ॥
ലജ്ജ, ജ്ഞാനം, തപസ്സ്, ദമം, ശൗര്യം, ധർമ്മസംരക്ഷണം, ധനം എന്നിവകൊണ്ടുപോലും—കുരുവംശത്തിലെ പാണ്ഡവനോട് അന്യായമായി പെരുമാറിയ ദുരാത്മാവായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ സ്വീകരിച്ചില്ല.
5.48.13
मायोपधं प्रतिधानार्जवाभ्यां ।
तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन।
सत्यं ब्रुवन्प्रतिपन्नो नृपो न-
स्तितिक्षमाणः क्लिश्यमानोऽतिवेलम् ॥ ५.४८.१३ ॥
വഞ്ചനയും പ്രതികാരവും ആർജ്ജവവും തപസ്സും ദമവും ധർമ്മസംരക്ഷണവും ബലവും—സത്യം പറയുന്ന രാജാവ് (യുധിഷ്ഠിരൻ) ഇവയിലൊന്നും സ്വീകരിച്ചില്ല; ക്ഷമിച്ചുകൊണ്ട് അതിയായ ക്ലേശത്തിൽ വലഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.
5.48.14
यदा ज्येष्ठः पाण्डवः संशितात्मा ।
क्रोधं यत्तं वर्षपूगान्सुघोरम्।
अवस्त्रष्टा कुरुपूद्वृत्तचेता-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१४ ॥
മൂത്ത പാണ്ഡവൻ, നിയന്ത്രിതമനസ്സുള്ളവൻ, വർഷങ്ങളായി അടക്കിവെച്ച ഭയങ്കരമായ ക്രോധം പുറത്തുവിടുമ്പോൾ, കുരുശ്രേഷ്ഠനും പക്വബുദ്ധിയുമായ അവൻ; അന്ന് ആ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ അനുതപിക്കും.
5.48.15
कृष्णवर्त्मेव ज्वलितः समिद्धो ।
यथा दहेत्कक्षमग्निर्निदाघे।
एवं दग्धा धार्तराष्ट्रस्य सेनां ।
युधिष्ठिरः क्रोधदीप्तोन्ववेक्ष्य ॥ ५.४८.१५ ॥
കറുത്ത വഴിയുള്ള തീപോലെ ജ്വലിച്ച്, വേനലിൽ തീ കാടിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ക്രോധത്താൽ ദീപ്തനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ സേനയെ നോക്കി അതിനെ ദഹിപ്പിക്കും.
5.48.16
यदा द्रष्टा भीमसेनं रथस्यं ।
गदाहस्तं क्रोधविषं वमन्तम्।
अमर्षणं पाण्डवं भीमवेगं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१६ ॥
രഥത്തിൽ നിന്ന്, കൈയിൽ ഗദയേന്തി, ക്രോധവിഷം ഛർദ്ദിക്കുന്ന, അസഹിഷ്ണുവായ, ഭയങ്കര വേഗമുള്ള പാണ്ഡവൻ ഭീമസേനനെ കാണുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനുതപിക്കും.
5.48.17
सेनागगं दंशितं भीमसेनं ।
सुलक्षणं वीरहणं परेषाम्।
घ्नन्तं चमूमन्तकसन्निकाशं ।
तदा स्मर्ता वचनस्यातिमानी ॥ ५.४८.१७ ॥
സേനയുടെ മുൻനിരയിൽ കവചമണിഞ്ഞ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന, യമനു തുല്യനായി സേനയെ കൊല്ലുന്ന ഭീമസേനനെ കണ്ടിട്ട്, അന്ന് അതിമാനിയായ അവൻ തന്റെ വാക്കുകൾ ഓർക്കും.
5.48.18
यदा द्रष्टा भीमसेनेन नागा-
न्निपातितान्गिरिकूटप्रकाशान्।
किम्भैरिवासृग्वमतो भिन्नकुम्भां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१८ ॥
പർവതശിഖരങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങുന്ന ആനകളെ ഭീമസേനൻ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, പിളർന്ന കുംഭസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം ചിതറുമ്പോൾ, അന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനുതപിക്കും.
5.48.19
महासिंहो गा इव संप्रविश्य ।
गदापाणिर्धार्तराष्ट्रानुपेत्य।
यदा भीमो भीमरूपो निहन्ता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१९ ॥
വലിയ സിംഹം പശുക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ, ഗദ കയ്യിലേന്തി, ഭയങ്കരരൂപനായ ഭീമൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ സമീപിച്ച് സംഹരിക്കുമ്പോൾ, അന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനുതപിക്കും.
5.48.20
महाभये वीतभयः कृतास्त्रः ।
समागमे शत्रुबलावमर्दी।
सकृद्रथेनाप्रतिमान्रथौघा-
न्पदातिसङ्घान्गदयाभिनिघ्नन् ॥ ५.४८.२० ॥
മഹാഭയത്തിലും ഭയമില്ലാത്തവനും, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനും, ശത്രുബലത്തെ മർദ്ദിക്കുന്നവനുമായ അവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഒറ്റ രഥംകൊണ്ട് ഉപമയില്ലാത്ത രഥസമൂഹങ്ങളെയും കാലാൾസംഘങ്ങളെയും ഗദകൊണ്ട് അടിച്ചുവീഴ്ത്തുന്നു.
5.48.21
सैन्याननेकांस्तरसा विगृह्ण-
न्यदा छेत्ता धार्तराष्ट्रस्य सैन्यम्।
छिन्दन्वनं परशुनेव शूर-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२१ ॥
വീരനായ ഭീമൻ അനേകം സേനകളെ വേഗത്തിൽ ആക്രമിച്ച്, മഴുകൊണ്ട് കാടു വെട്ടുന്നതുപോലെ ധൃതരാഷ്ട്രസേനയെ വെട്ടിവീഴ്ത്തുമ്പോൾ, അന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനുതപിക്കും.
5.48.22
तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ।
ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रान्समीक्ष्य।
पक्वं सस्यं वैद्युतेनेव दग्धं ।
परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम् ॥ ५.४८.२२ ॥
തീയാൽ പുല്ലുപോലെ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമംപോലെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കണ്ട്; മിന്നലാൽ കത്തിയ പഴുത്ത വിളപോലെ, സ്വന്തം വിശാലസേനാപ്രവാഹം ചിതറിക്കപ്പെട്ടു.
5.48.23
हतप्रवीरं विमुखं भयार्तं ।
पराङ्मुखं प्रायशोऽनष्टयोधम्।
शस्त्रार्चिषा भिमसेनेन दग्धं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्त्सत् ॥ ५.४८.२३ ॥
വീരന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട്, മുഖം തിരിച്ച്, ഭയത്താൽ പീഡിതരായി, പിന്തിരിഞ്ഞ്, മിക്കവാറും യോദ്ധാക്കൾ നശിക്കാത്ത സേന ആയുധജ്വാലയാൽ ഭീമസേനൻ ദഹിപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ യുദ്ധത്താൽ സന്തപ്തനായി.
5.48.24
उपासङ्गानाचरेद्दक्षिणेन ।
वराङ्गानां नकुलश्चित्रयोधी।
यदा रथाग्र्यो रथिनः प्रचेता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२४ ॥
നകുലൻ, അത്ഭുതമായി പൊരുതുന്ന യോദ്ധാവ്, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രഥി, ജാഗ്രതയോടെ, വലതുവശത്തുനിന്ന് ആവനാഴികളോടെ ഉത്തമാംഗ യോദ്ധാക്കളിലേക്ക് നീങ്ങിയപ്പോൾ; അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ യുദ്ധത്താൽ സന്തപ്തനായി.
5.48.25
सुखोचितो दुःखशय्यां वनेषु ।
दीर्घं कालं नकुलो यामशेत।
आशीविषः क्रुद्ध इवोद्वमन्विषं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२५ ॥
സുഖത്തിൽ ശീലിച്ച നകുലൻ കാടുകളിൽ ദുഃഖശയ്യയിൽ ദീർഘകാലം കിടന്നു; കോപിച്ച സർപ്പം വിഷം വമിക്കുന്നതുപോലെ; അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ യുദ്ധത്താൽ സന്തപ്തനായി.
5.48.26
त्यक्तात्मानः पार्थिवायोधनाय ।
समादिष्टा धर्मराजेन सूत।
रथैः शुभ्रैः सैन्यमभिद्रवन्तो ।
दृष्ट्वा पश्चात्तप्स्यते धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.२६ ॥
ജീവൻ ത്യജിച്ചവരായി, രാജാക്കന്മാരുടെ യുദ്ധത്തിനായി ധർമ്മരാജാവാൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവരായി, ശോഭയുള്ള രഥങ്ങളാൽ സൈന്യത്തിന്മേൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്നവരെ കണ്ട്, ഹേ സൂതാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ പിന്നീട് പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.27
शिशून्कृतास्त्रानशिशुप्रकाशान् ।
यदा द्रष्टा कौरवः पञ्च शूरान्।
त्यक्त्वा प्राणान्कौरवानाद्रवन्त-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२७ ॥
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണരായ, കുട്ടികളെപ്പോലെ തോന്നിയാലും കുട്ടികളല്ലാത്ത ആ അഞ്ച് ശൂരന്മാർ ജീവൻ ത്യജിച്ച് കൗരവരുടെ മേൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്നത് കൗരവൻ കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിന് പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.28
यथा शक्रो दानवनाशनार्थं ।
सुवर्णतारं रथमुत्तमाश्वैः।
दान्तैर्युक्तं सहदेवोऽधिरूढः ।
शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौघैः ॥ ५.४८.२८ ॥
ദാനവരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഇന്ദ്രൻ സ്വർണ്ണനക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, ഉത്തമമായ, മെരുക്കിയ കുതിരകളെ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെ, സഹദേവൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ രാജാക്കന്മാരുടെ ശിരസ്സുകൾ തെറിപ്പിക്കും.
5.48.29
महाभये संप्रवृत्ते रथस्थं ।
विवर्तमानं समरे कृतास्त्रम्।
सर्वा दिशः सपतन्तं समीक्ष्य ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२९ ॥
മഹാഭയം ഉണ്ടായപ്പോൾ, രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനായി യുദ്ധത്തിൽ തിരിഞ്ഞുനടക്കുന്ന, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ അവൻ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പാഞ്ഞടുക്കുന്നത് കണ്ട്, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിന് പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.30
ह्रीनिषेवो निपुणः सत्यवादी ।
महाबलः सर्वधर्मोपपन्नः।
गान्धारिमार्छंस्तुमुले क्षिप्रकारी ।
क्षेप्ता जनान्सहदेवस्तरस्वी ॥ ५.४८.३० ॥
ലജ്ജാശീലനും നിപുണനും സത്യവാദിയും മഹാബലനും സർവധർമസമ്പന്നനുമായ സഹദേവൻ, ഘോരയുദ്ധത്തിൽ ഗാന്ധാരീപുത്രനെ എതിർക്കുന്നു; ശീഘ്രകാരിയും വേഗവാനുമായ അവൻ ജനങ്ങളെ എറിഞ്ഞുവീഴ്ത്തുന്നു.
5.48.31
यदा द्रष्टा द्रौपदेयान्महेषून् ।
शूरान्कृतास्त्रान्रथयुद्धकोविदान्।
आशीविषान्घोरविषानिवायत-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३१ ॥
ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരെ—മഹാധനുർധരന്മാരും ശൂരന്മാരും അസ്ത്രനിപുണന്മാരും രഥയുദ്ധവിദഗ്ധരുമായവരെ, ഘോരവിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ മുന്നേറുന്നവരെ—കാണുമ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.32
यदाभिमन्युः परवीरघाती ।
शरैः परान्मेघ इवाभिवर्षन्।
विगाहिता कृष्णसमः कृतास्त्र-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३२ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന അഭിമന്യു മേഘംപോലെ ശരങ്ങൾ വർഷിച്ച് ശത്രുക്കളെ നേരിട്ട്, കൃഷ്ണനോടൊത്ത അസ്ത്രനിപുണനായി യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.33
यदा द्रष्टा बालमबालवीर्यं ।
द्विषच्चमूं मृत्युमिवोत्पतन्तम्।
सौभद्रमिन्द्रप्रतिमं कृतास्त्रं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३३ ॥
ബാലനെങ്കിലും ബാലിശമല്ലാത്ത വീര്യമുള്ളവനും, ശത്രുസേനയിൽ മൃത്യുവെന്നപോലെ ചാടിവീഴുന്നവനും, ഇന്ദ്രനു തുല്യനും അസ്ത്രനിപുണനുമായ സുഭദ്രാപുത്രനെ കാണുമ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.34
प्रभद्रकाः शीघ्रतरा युवानो ।
विशारदाः सिंहसमानवीर्याः।
यदा क्षेप्तारो धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३४ ॥
വേഗമേറിയവരും നിപുണരും സിംഹതുല്യ വീര്യമുള്ളവരുമായ പ്രഭദ്രക യുവാക്കൾ സൈന്യസഹിതം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.35
वृद्धौ विराटद्रुपदौ महारथौ ।
पथक्कमूभ्यामभिवर्तमानौ।
यदा द्रष्टारौ धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३५ ॥
വൃദ്ധന്മാരായ മഹാരഥന്മാരായ വിരാടനും ദ്രുപദനും വെവ്വേറെ സേനാവിഭാഗങ്ങളുമായി മുന്നേറി ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും അവരുടെ സൈന്യത്തെയും കാണുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.36
यदा कृतास्त्रो द्रुपदः प्रचिन्वन् ।
शिरांसि यूनां समरे रथस्थः।
क्रूद्धः शरैश्छेत्स्यति चापमुक्तै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३६ ॥
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ ദ്രുപദൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ യുവാക്കളുടെ ശിരസ്സുകൾ ശേഖരിച്ച്, കോപത്തോടെ വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ അവ അറുക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.37
यदा विराटः परवीरघाती ।
रथान्तरे शत्रुचमूं प्रवेष्टा।
मात्स्यैः सार्धमनृशंसरूपै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३७ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന വിരാടൻ, ദയാലുക്കളായ മത്സ്യരോടൊപ്പം രഥങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ ശത്രുസൈന്യത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.38
ज्येष्ठं मात्स्यमनृसंसार्यरूपं ।
विराटपुत्रं रथिनं पुरस्तात्।
यदा द्रष्टा दंशतिं पाण्डवार्थे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३८ ॥
പാണ്ഡവർക്കായി കവചം ധരിച്ച്, മൃദുരൂപനായ മത്സ്യജ്യേഷ്ഠനായ വിരാടപുത്രൻ രഥത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് അവൻ കാണുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ സന്തപ്തനാകും.
5.48.39
रणे हते कौरवाणां प्रवीरे ।
शिखण्डिना शन्तनोर्वै तनूजे।
न जातु नः शत्रवो धारयेयु-
रशंशयं सत्यमेतद्ब्रवीति ॥ ५.४८.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കൗരവവീരനായ ശന്തനുപുത്രൻ ശിഖണ്ഡിയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടാൽ നമ്മുടെ ശത്രുക്കൾ ഒരിക്കലും പിടിച്ചുനിൽക്കില്ല — ഇത് സത്യമാണ്, സംശയമില്ല എന്ന് അവൻ പറയുന്നു.
5.48.40
यदा शिखण्डी रथिनः प्रचिन्वन् ।
भीष्मं रथेनाभियाता वरूथी।
दिव्यैर्हयैरवमृद्गन् रथौघां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४० ॥
ശിഖണ്ഡി രഥികളെ തിരഞ്ഞ്, കവചം ധരിച്ച് തന്റെ രഥത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ മുന്നേറി, ദിവ്യാശ്വങ്ങളാൽ രഥസംഘങ്ങളെ ചവിട്ടിമെതിക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ സന്തപ്തനാകും.
5.48.41
यदा द्रष्टा सृञ्जयानामनीके ।
धृष्टद्नुम्नं प्रमुखे रोचमानम्।
अस्त्रं यस्मै गुह्यमुवाच धीमा-
न्द्रोणस्तदा तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.४१ ॥
സൃഞ്ജയസൈന്യത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ തിളങ്ങുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ അവൻ കാണുമ്പോൾ — ബുദ്ധിമാനായ ദ്രോണൻ ആർക്ക് രഹസ്യാസ്ത്രം ഉപദേശിച്ചുവോ ആ വീരനെ — ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ സന്തപ്തനാകും.
5.48.42
यदा स सेनापतिरप्रमेयः ।
परामृद्गन्निषुभिर्धार्तराष्ट्रान्।
द्रोणं रणे शत्रुसहोभियाता ।
तदा युद्धं धार्ताराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४२ ॥
അളക്കാനാവാത്ത ആ സേനാപതി, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ഞെരിച്ചുകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ദ്രോണനെ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിനായി വേദനിക്കും.
5.48.43
ह्रीमान्मनीपी बलवान्मनस्वी ।
स लक्ष्मीवान्सोमकानां प्रबर्हः ।
न जातु तं शत्रवोऽन्ये सहेर-
न्योपां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.४३ ॥
അവൻ ലജ്ജാശീലനും ബുദ്ധിമാനും ബലവാനും ഉദാരമനസ്കനുമാണ്; അവൻ സോമകരുടെ തേജസ്സും ശ്രേഷ്ഠമായ അലങ്കാരവുമാണ്. ശത്രുക്കൾക്ക് ഒരിക്കലും അവനെ നേരിടാനാവില്ല; മറ്റുള്ളവരിലും അവൻ അഗ്രണിയായിരിക്കും, വൃഷ്ണികളിലെ സിംഹം.
5.48.44
इदं च ब्रूया मा वृणीष्वेति लोके ।
युद्धेऽद्वितीयं सचिवं रथस्थम्।
शिनेर्नप्तारं प्रवृणीम सात्यकिं ।
महाबलं वीतभयं कृतास्त्रम् ॥ ५.४८.४४ ॥
ലോകത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയണം: 'വേണ്ട, തിരഞ്ഞെടുക്കരുത്' എന്ന്. യുദ്ധത്തിൽ അദ്വിതീയനും രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനുമായ ശിനിയുടെ പൗത്രൻ സാത്യകിയെ ഞങ്ങൾ സചിവനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; അവൻ മഹാബലനും ഭയരഹിതനും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനുമാണ്.
5.48.45
महोरस्को दीर्घबाहुः प्रमाथी ।
युद्धेऽद्वितीयः परमास्त्रवेदी।
शिनेर्नप्ता तालमात्रायधोऽयं ।
महारथो वीतभयः कृतास्त्रः ॥ ५.४८.४५ ॥
വിശാലമായ മാർവ്വും നീണ്ട കൈകളുമുള്ളവൻ, ശത്രുക്കളെ കലക്കുന്നവൻ, യുദ്ധത്തിൽ അദ്വിതീയൻ, പരമാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ശിനിയുടെ പൗത്രൻ; താളമരത്തോളം നീളമുള്ള ആയുധമുള്ളവൻ. ഈ മഹാരഥൻ ഭയരഹിതനും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനുമാണ്.
5.48.46
यदा शिनीनामधिपो मयोक्तः ।
शरैः परान्मेघ इव प्रवर्षन्।
प्रच्छादयिष्यत्यरिहा योधमुख्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४६ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞ ശിനികളുടെ അധിപൻ മേഘം പോലെ അമ്പുകൾ വർഷിച്ച് ശത്രുക്കളെ മറയ്ക്കുമ്പോൾ, ശത്രുഹന്താവ് പ്രധാന യോദ്ധാക്കളെ മറയ്ക്കും; അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനുതപിക്കും.
5.48.47
यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमानः ।
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
सिंहस्येव गन्धमाघ्राय गावः ।
संचेष्टन्ते शत्रवोऽस्माद्रणाग्रे ॥ ५.४८.४७ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യാനൊരുങ്ങുന്ന ആ നീണ്ടബാഹുവും ദൃഢധന്വാവും മഹാത്മാവുമായവൻ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ, സിംഹഗന്ധം മണത്ത പശുക്കളെപ്പോലെ യുദ്ധമുഖത്ത് ശത്രുക്കൾ അവനാൽ ഇളകുന്നു.
5.48.48
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
भिन्द्याद्गिरीन्संहरेत्सर्वलोकान्।
अस्त्रे कृती निपुणः क्षिप्रहस्तो ।
दिवि स्थितः सूर्य इवाभिभाति ॥ ५.४८.४८ ॥
ആ നീണ്ടബാഹുവും ദൃഢധന്വാവുമായ മഹാത്മാവിന് പർവതങ്ങളെ പിളർക്കാനും സർവലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കാനും കഴിയും; അസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദഗ്ധനും നിപുണനും ക്ഷിപ്രഹസ്തനുമായ അവൻ ആകാശത്ത് നിൽക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
5.48.49
चित्रः सूक्ष्मः सुकृतो यादवस्य ।
अस्त्रे योगो वृष्णिसिंहस्य भूयान्।
यथाविधं योगमाहुः प्रशस्तं ।
सर्वैर्गुणैः सात्यकिस्तैरुपेतः ॥ ५.४८.४९ ॥
യാദവന്റെ അസ്ത്രവിദ്യാ യോഗം വിചിത്രവും സൂക്ഷ്മവും സുകൃതവുമാണ്; വൃഷ്ണിസിംഹന്റെ അസ്ത്രയോഗം അത്യധികമാണ്. വിധിപ്രകാരം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്ന ആ യോഗത്തോടെ സാത്യകി എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവനാണ്.
5.48.50
हिरण्मयं श्वेतहयैश्चतुर्भि-
र्यदा युक्तं स्यन्दनं माधवस्य।
द्रष्टा युद्धे सात्यकेर्धार्तराष्ट्र-
स्तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ സാത്യകിയോടൊപ്പം മാധവന്റെ സ്വർണ്ണരഥം നാല് വെള്ളക്കുതിരകളോടെ കെട്ടിയിരിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, അടക്കമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ആ മൂഢൻ ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകും.
5.48.51
यदा रथं हेममणिप्रकाशं ।
श्वेताश्वयुक्तं वानरकेतुमुग्रम्।
दृष्ट्वा ममाप्यास्थितं केशवेन ।
तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५१ ॥
സ്വർണ്ണവും രത്നവും പോലെ തിളങ്ങുന്ന, വെള്ളക്കുതിരകളെ പൂട്ടിയ, കുരങ്ങുകൊടിയുള്ള ഭയങ്കര രഥത്തിൽ എന്നോടൊപ്പം കേശവൻ കയറിയിരിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, അടക്കമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ആ മൂഢൻ ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകും.
5.48.52
यदा मौर्व्यास्तलनिष्पेपमुग्रं ।
महाशब्दं वज्रनिष्पेपतुल्यम्।
विद्यूयमानस्य महारणे मया ।
स गाण्डिवस्य श्रोष्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.५२ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ മിന്നൽ പോലെ പാഞ്ഞുനീങ്ങുമ്പോൾ, വില്ലിന്റെ ഞാണൊലിയും കൈയടിയും ചേർന്ന ഭയങ്കര ശബ്ദം, വജ്രനിസ്വനം പോലെ മഹാശബ്ദമായി ഉയരുന്നത് ആ മന്ദബുദ്ധി ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ശബ്ദമായി കേൾക്കും.
5.48.53
तदा मूढो धृतराष्ट्रस्य पुत्र-
स्तप्ता युद्धे दुर्मतिर्दुःसहायः।
दृष्ट्वा सैन्यं बाणवर्षान्धकारे ।
प्रभज्यन्तं गोकुलवद्रणाग्रे ॥ ५.४८.५३ ॥
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ആ മൂഢൻ, ദുർബുദ്ധിയും ദുർബലമായ സഹായികളുമുള്ളവൻ, അമ്പുമഴയുടെ ഇരുട്ടിൽ, യുദ്ധമുന്നണിയിൽ തന്റെ സേന ഗോകുലത്തിലെ പശുക്കളെപ്പോലെ ചിതറിപ്പോകുന്നത് കണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ വെന്തുരുകും.
5.48.54
बलाहकादुच्चरतः सुभीमा-
न्विद्युत्स्फुलिङ्गानिव घोररूपान्।
सहस्रघ्नान्द्विषतां सङ्गरेषु ।
अस्थिच्छिदो मर्मभिदः सुपुङ्खान् ॥ ५.४८.५४ ॥
മേഘത്തിൽനിന്ന് ഉയരുന്ന അതിഭയങ്കരവും മിന്നൽപ്പൊരികൾ പോലെ ഘോരരൂപവുമുള്ള, യുദ്ധങ്ങളിൽ ശത്രുക്കളിൽ ആയിരം പേരെ കൊല്ലുന്ന, അസ്ഥികളെ ഛേദിക്കുന്ന, മർമ്മങ്ങളെ ഭേദിക്കുന്ന, മനോഹരമായ തൂവലുകളുള്ള (അമ്പുകൾ).
5.48.55
यदा द्रष्टा ज्यामुखाद्बाणसङ्घान् ।
गाण्डीवमुक्तानापततः शिताग्रान्।
हयान्गजान्वर्मिणश्चाददानां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५५ ॥
വില്ലിന്റെ അഗ്രത്തുനിന്ന് ഗാണ്ഡീവത്തിൽനിന്ന് വിട്ടുവീണ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രങ്ങളോടുകൂടിയ അമ്പുകൂട്ടങ്ങൾ പാഞ്ഞുവരുന്നതും, കുതിരകളെയും ആനകളെയും കവചധാരികളെയും പിടിച്ചെടുക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കും.
5.48.56
यदा मन्दः परबाणान्विमुक्ता-
न्ममेषुभिर्हियमाणान्प्रतीपम्।
तिर्यग्विध्य च्छिद्यमानान्पृषत्कै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५६ ॥
മൂഢനായ അവൻ, ശത്രുക്കളുടെ വിട്ട അമ്പുകൾ എന്റെ അമ്പുകളാൽ എതിർദിശയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നതും, കുറുകെ തുളയ്ക്കപ്പെട്ട് പുള്ളിയുള്ള അമ്പുകളാൽ ഛേദിക്കപ്പെടുന്നതും കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കും.
5.48.57
यदा विपाठा मद्भुजविप्रमुक्ता ।
द्विजाः फलानीव महीरुहाग्रात्।
प्रचेतार उत्तमाङ्गानि यूनां ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५७ ॥
എന്റെ ഭുജങ്ങളിൽനിന്ന് വിട്ടയക്കപ്പെട്ട, പിളർക്കുന്ന അമ്പുകൾ, മരത്തിന്റെ അഗ്രത്തുനിന്ന് പഴങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ, യുവാക്കളുടെ ശിരസ്സുകൾ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കും.
5.48.58
यदा द्रष्टा पततः स्यन्दनेभ्यो ।
महागजेभ्योऽश्वगतान्सुयोधनान्।
शरैर्हतान्पातितांश्चैव रङ्गे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५८ ॥
രഥങ്ങളിൽനിന്നും മഹാഗജങ്ങളിൽനിന്നും വീഴുന്നവരെയും അശ്വാരൂഢരായ സുയോധനന്റെ യോദ്ധാക്കളെയും അമ്പുകളാൽ ഹതരും വീണവരുമായി രംഗത്തു കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിനായി അനുതപിക്കും.
5.48.59
असंप्राप्तानस्त्रपथं परस्य ।
यदा द्रष्टा नश्यतो धार्तराष्ट्रान्।
अकुर्वतः कर्म युद्धे समन्ता-
त्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५९ ॥
ശത്രുവിന്റെ അസ്ത്രപഥത്തിലെത്താതെ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഒരു കർമവും ചെയ്യാതെ നശിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ദ്രഷ്ടാവ് കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ആ യുദ്ധത്തിനായി അനുതപിക്കും.
5.48.60
पदातिसङ्घान्रथसङ्घान्समन्ता-
द्व्यात्ताननः काल इवाततेषुः।
प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर्बाणवर्षैः ।
शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६० ॥
കാലനെപ്പോലെ വായ് തുറന്ന്, അമ്പുകൾ തൊടുത്ത ഞാൻ, ജ്വലിക്കുന്ന ശരവർഷങ്ങളാൽ എല്ലായിടത്തും കാലാൾക്കൂട്ടങ്ങളെയും രഥസംഘങ്ങളെയും മുന്നോട്ടു തള്ളും; ശത്രുക്കളെ, അപ്പോൾ മന്ദബുദ്ധി അനുതപിക്കും.
5.48.61
सर्वा दिशः संपतता रथेन ।
रजोध्वस्तं गाण्डिवेन प्रकृत्तम्।
यदा द्रष्टा स्वबलं संप्रमूढं ।
तदा पश्चात्तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६१ ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പാഞ്ഞടുക്കുന്ന രഥത്താൽ, പൊടിയിൽ മൂടി, ഗാണ്ഡീവത്താൽ മുറിക്കപ്പെട്ട്, തന്റെ സൈന്യം പൂർണമായി മോഹിതമായിരിക്കുന്നത് ദ്രഷ്ടാവ് കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ മന്ദബുദ്ധി പിന്നീട് അനുതപിക്കും.
5.48.62
कान्दिग्भूतं छिन्नगात्रं विसंज्ञं ।
दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम्।
हताश्ववीराग्र्यनरेन्द्रनागं ।
पिपासितं श्रान्तपत्रं भयार्तम् ॥ ५.४८.६२ ॥
ദുര്യോധനൻ തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും കാണും; ദിക്കറിയാതെ, അവയവങ്ങൾ മുറിഞ്ഞ്, ബോധമറ്റ്, കുതിരകളും ശ്രേഷ്ഠ വീരന്മാരും രാജാക്കന്മാരും ആനകളും കൊല്ലപ്പെട്ട്, ദാഹവും ക്ഷീണവും ഭയവും പീഡിപ്പിച്ച സൈന്യത്തെ.
5.48.63
आर्तस्वरं हन्यमानं हतं च ।
विकीर्णकेशास्थिकपालसङ्घम्।
प्रजापतेः कर्म यथार्थनिष्ठितं ।
तदा दृष्ट्वा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६३ ॥
ആർത്ത സ്വരങ്ങളോടെ കൊല്ലപ്പെടുന്നവരെയും കൊല്ലപ്പെട്ടവരെയും, ചിതറിയ മുടിയും അസ്ഥികളും തലയോടുകളും കൂട്ടിയിട്ട കാഴ്ചയെയും, പ്രജാപതിയുടെ പ്രവൃത്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ പൂർത്തിയായതായി കണ്ട്, അപ്പോൾ ആ മന്ദബുദ്ധി പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.64
यदा रथे गाण्डिवं वासुदेवं ।
दिव्यं शङ्खं पाञ्चजन्यं हयांश्च।
तूणावक्षय्यौ देवदत्तं च मां च ।
दृष्ट्वा युद्धे धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.६४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ രഥത്തിൽ ഗാണ്ഡീവം, വാസുദേവൻ, ദിവ്യശംഖമായ പാഞ്ചജന്യം, കുതിരകൾ, അക്ഷയങ്ങളായ രണ്ട് ആവനാഴികൾ, ദേവദത്തം, എന്നെയും കാണുമ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ പശ്ചാത്തപിക്കും.
5.48.65
उद्वर्तयन्दस्युसङ्घान्समेतान् ।
प्रवर्तयन्युगमन्यद्युगान्ते।
यदा धक्ष्याम्यग्निवत्कौरवेयां-
स्तदा तप्ता धृतराष्ट्रः सपुत्रः ॥ ५.४८.६५ ॥
ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ദസ്യുസംഘങ്ങളെ വേരോടെ പിഴുതെറിഞ്ഞ്, യുഗാന്ത്യത്തിൽ മറ്റൊരു യുഗത്തെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ച്, അഗ്നിപോലെ കൗരവരെ ദഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ, പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ധൃതരാഷ്ട്രൻ സന്തപ്തനാകും.
5.48.66
सभ्राता वै सहसैन्यः सभृत्यो ।
भ्रष्टैश्वर्यः क्रोधवशोऽल्पचेताः।
दर्पस्यान्ते निहतो वेपमानः ।
पश्चान्मन्दस्तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.६६ ॥
സഹോദരന്മാരോടും സേനയോടും ഭൃത്യരോടും കൂടി, ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ക്രോധവശനും അല്പബുദ്ധിയുമായി, ഗർവ്വിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട് വിറച്ചുകൊണ്ട്, പിന്നീട് മന്ദനായ ധാർതരാഷ്ട്രൻ സന്താപിക്കും.
5.48.67
पूर्वाह्णे मां कृतजप्यं कदाचि-
द्विप्रः प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम्।
कर्तव्यं ते दुष्करं कर्म पार्थ ।
योद्धव्यं कते शत्रुभिः सव्यसाचिन् ॥ ५.४८.६७ ॥
ഒരിക്കൽ പൂർവാഹ്നത്തിൽ ജപം ചെയ്തശേഷം ജലതീരത്തുവെച്ച് ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ എന്നോടു മനോഹരമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു: പാർത്ഥാ, നീ കഠിനമായ കർമ്മം ചെയ്യണം, ശത്രുക്കളോട് യുദ്ധം ചെയ്യണം, സവ്യസാചിൻ.
5.48.68
इन्द्रो वा ते हरिवान्वज्रहस्तः ।
पुरस्ताद्यातु समरेऽरीन्विनिघ्नन्।
सुग्रीवयुक्तेन रथेन वा ते ।
पश्चात्कृष्णो रक्षतु वासुदेवः ॥ ५.४८.६८ ॥
ഹരികളുടെ നാഥനും കയ്യിൽ വജ്രമുള്ളവനുമായ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചുകൊണ്ട് നിനക്കു മുന്നിൽ പോകട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ സുഗ്രീവൻ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ നിനക്കു പിന്നിൽ വാസുദേവകൃഷ്ണൻ രക്ഷിക്കട്ടെ.
5.48.69
वज्रे चाहं वज्रहस्तान्महेन्द्रा-
दस्मिन्युद्धे वासुदेवं सहायम्।
स मे लब्धो दस्युवधाय कृष्णो ।
मन्ये चेतद्विहितं दैवतेर्मे ॥ ५.४८.६९ ॥
വജ്രവും, വജ്രപാണിയായ മഹേന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ഈ യുദ്ധത്തിൽ സഹായിയായ വാസുദേവനെയും ഞാൻ നേടിയിരിക്കുന്നു. ദസ്യുക്കളെ വധിക്കാൻ കൃഷ്ണൻ എനിക്കു ലഭിച്ചു; ഇത് ദേവന്മാർ എനിക്കായി വിധിച്ചതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
5.48.70
अयुद्ध्यमानो मनसापि यस्य ।
जयं कृष्णः पुरुषस्याभिनन्देत्।
एवं सर्वान्स व्यतीयादमित्रान् ।
सेन्द्रान्देवान्मानुषे नास्ति चिन्ता ॥ ५.४८.७० ॥
യുദ്ധം ചെയ്യാതെതന്നെ, മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും ആരുടെ ജയത്തെ കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ അഭിനന്ദിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഇങ്ങനെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും കടന്നുപോകുന്നു; ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാരെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യന് ചിന്തയില്ല.
5.48.71
स बाहुभ्यां सागरमुत्तितीर्षे-
न्महोदधिं सलिलस्याप्रमेयम्।
तेजस्विनं कृष्णमत्यन्तशूरं ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७१ ॥
തന്റെ ബാഹുക്കളാൽ അളവറ്റ ജലമുള്ള മഹാസമുദ്രം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, യുദ്ധത്തിൽ തേജസ്വിയും അത്യന്തം ശൂരനുമായ വാസുദേവ കൃഷ്ണനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
5.48.72
गिरिं य इच्छेत्तु तलेन भेत्तुं ।
शिलोच्चयं श्वेतमतिप्रमाणम्।
तस्यैव पाणिः सनखो विशीर्ये-
न्न चापि किञ्चित्स गिरेस्तु कुर्यात् ॥ ५.४८.७२ ॥
ഉള്ളംകൈകൊണ്ട് ഒരു പർവതത്തെ തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, വെളുത്തതും അതിവിശാലവുമായ ശിലാസമൂഹത്തെ — അവന്റെ കൈതന്നെ നഖങ്ങളോടെ ചതഞ്ഞരയും; അവന് പർവതത്തിന് ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല.
5.48.73
अग्निं समिद्धं शमयेद्भुजाभ्यां ।
चन्द्रं च सूर्यं च निवारयेत।
हरेद्देवानाममृतं प्रसह्य ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७३ ॥
തന്റെ ബാഹുക്കളാൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അണയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും തടയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ അമൃതം ബലമായി കവർന്നെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ — യുദ്ധത്തിൽ വാസുദേവ കൃഷ്ണനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
5.48.74
यो रुक्मिणीमेकरथेन भोज-
नुत्साद्य राज्ञः समरे प्रसह्य।
उवाह भार्यां यशसा ज्वलन्तीं ।
यस्यां जज्ञे रौक्मिणेयो महात्मा ॥ ५.४८.७४ ॥
ഒറ്റ രഥത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭോജന്മാരെയും രാജാക്കന്മാരെയും ബലമായി കീഴടക്കി, യശസ്സിനാൽ ജ്വലിക്കുന്ന രുക്മിണിയെ ഭാര്യയായി കൊണ്ടുപോയവൻ; അവളിൽ മഹാത്മാവായ രൗക്മിണേയൻ ജനിച്ചു.
5.48.75
अयं गान्धारांस्तरसा संप्रमथ्य ।
जित्वा पुत्रान्नग्नजितः समग्रान्
बद्धं मुमोच विनदन्तं प्रसह्य ।
सुदर्शनं वै देवतानां ललामम् ॥ ५.४८.७५ ॥
ഇദ്ദേഹം ബലത്താൽ ഗാന്ധാരന്മാരെ തകർത്ത്, നഗ്നജിത്തിന്റെ പുത്രന്മാരെ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച്, ഗർജിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ബന്ധിതനെ ബലാത്കാരമായി മോചിപ്പിച്ചു. ഇത് ദേവന്മാരുടെ ആഭരണമായ സുദർശനം.
5.48.76
अयं कवाटे निजघान पाण्ड्यं ।
तथा कलिङ्गान्दन्तवक्रं ममर्द।
अनेन दग्धा वर्षपूगान्विनाथा ।
वाराणसी नगरी संबभूव ॥ ५.४८.७६ ॥
ഇദ്ദേഹം കവാടത്തിൽ പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ വധിച്ചു; അതുപോലെ കലിംഗന്മാരെയും ദന്തവക്ത്രനെയും തകർത്തു. ഇദ്ദേഹം ദഹിപ്പിച്ച വാരാണസി നഗരം വർഷങ്ങളോളം രക്ഷകനില്ലാതെ കിടന്നു.
5.48.77
अयं स्म युद्धे मन्यतेऽन्यैरजेयं ।
तमेकलव्यं नाम निषादराजम्।
वेगेनैव शैलमभिहत्य जम्भः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासुः ॥ ५.४८.७७ ॥
ഇദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് അജേയനെന്ന് കരുതപ്പെട്ടവനാണ്. ഇദ്ദേഹം നിഷാദരാജാവായ ഏകലവ്യനാണ്. വേഗത്തിൽ പർവതത്തിൽ ഇടിച്ച ജംഭനെപ്പോലെ, കൃഷ്ണനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് പ്രാണനില്ലാതെ കിടക്കുന്നു.
5.48.78
तथोग्रसेनस्य सुतं सुदुष्टं ।
वृष्ण्यन्धकानां मध्यगतं सभास्थम्।
अपातयद्बलदेवद्वितीयो ।
हत्वा ददौ चोग्रसेनाय राज्यम् ॥ ५.४८.७८ ॥
അതുപോലെ, ഉഗ്രസേനന്റെ അതിദുഷ്ടനായ പുത്രനെ, വൃഷ്ണികൾക്കും അന്ധകർക്കും ഇടയിൽ സഭയിൽ ഇരുന്നവനെ, ബലദേവനോടൊപ്പം വീഴ്ത്തി. അവനെ വധിച്ച് ഉഗ്രസേനന് രാജ്യം നൽകി.
5.48.79
अयं सौभं योधयामास स्वस्थं ।
विभीषणं मायया साल्वराजम्।
सौभद्वारि प्रत्यगृह्णाच्छतघ्नीं ।
दोर्भ्यां क एनं विषहेत मर्त्यः ॥ ५.४८.७९ ॥
ഇദ്ദേഹം സൗഭവുമായി പോരാടി; മായയാൽ നിലകൊണ്ട ഭയങ്കരനായ ശാല്വരാജാവിനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. സൗഭദ്വാരത്തിൽ ശതഘ്നിയെ രണ്ടു കൈകൾകൊണ്ട് തിരിച്ചു പിടിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തെ ഏതൊരു മർത്യനാണ് സഹിക്കാനാകുക?
5.48.80
प्राग्ज्योतिषं नाम बभूव दुर्गं ।
पुरं घोरमसुराणामसह्यम्।
महाबलो नरकस्तत्र भौमो ।
जहारादित्या मणिकुण्डले शुभे ॥ ५.४८.८० ॥
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ദുർഗ്ഗമുണ്ടായിരുന്നു; അസുരന്മാരുടെ ഭയങ്കരവും അജയ്യവുമായ നഗരമായിരുന്നു അത്. അവിടെ മഹാബലനായ ഭൗമൻ നരകൻ അദിതിയുടെ ശോഭനമായ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ അപഹരിച്ചു.
5.48.81
न तं देवाः सह शक्रेण शेकुः ।
समागता युधि मृत्योरभीताः ।
दृष्ट्वा च तं विक्रमं केशवस्य ।
बलं तथैवास्त्रमवारणीयम् ॥ ५.४८.८१ ॥
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനെത്തിയ, മരണത്തെപ്പോലും ഭയമില്ലാത്ത ദേവന്മാർക്കും അവനെ തടുക്കാനായില്ല. കേശവന്റെ ആ പരാക്രമവും ബലവും തടുക്കാനാകാത്ത അസ്ത്രവും കണ്ടിട്ടും അവർക്കത് കഴിഞ്ഞില്ല.
5.48.82
जानन्तोऽस्य प्रकृतिं केशवस्य ।
न्ययोजयन्दस्युवधाय कृष्णम्।
स तत्कर्म प्रतिशुश्राव दुष्कर-
मैश्वर्यवान्सिद्धिषु वासुदेवः ॥ ५.४८.८२ ॥
കേശവന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും ആ ദസ്യുവധത്തിനായി അവർ കൃഷ്ണനെത്തന്നെ നിയോഗിച്ചു. ഐശ്വര്യവാനായ വാസുദേവൻ സിദ്ധികളിലും ദുഷ്കരമായ ആ കർമ്മം ഏറ്റെടുത്തു.
5.48.83
निर्मोचने षट्सहस्राणि हत्वा ।
संच्छिद्य पाशान्सहसा क्षुरान्तान्।
मुरं हत्वा विनिहत्यौघरक्षो ।
निर्मोचनं चापि जगाम वीरः ॥ ५.४८.८३ ॥
നിർമോചനത്തിൽ ആറായിരം പേരെ വധിച്ച്, ക്ഷുരാന്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് പാശങ്ങൾ ഉടനെ ഛേദിച്ച്, മുരനെ കൊന്ന്, രാക്ഷസസംഘത്തെ നശിപ്പിച്ച് ആ വീരൻ നിർമോചനത്തിലേക്കും പോയി.
5.48.84
तत्रैव तेनास्य बभूव युद्धं ।
महाबलेनातिबलस्य विष्णोः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासु-
र्वातेनेव मथितः कर्णिकारः ॥ ५.४८.८४ ॥
അവിടെവെച്ചുതന്നെ അതിബലശാലിയായ വിഷ്ണുവായ മഹാബലനോടൊപ്പം അവന് യുദ്ധമുണ്ടായി. കൃഷ്ണനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട് പ്രാണൻ പോയ അവൻ കാറ്റിൽ ഞെരിഞ്ഞ കർണികാരവൃക്ഷംപോലെ കിടക്കുന്നു.
5.48.85
आहृत्य कृष्णो मणिकुण्डले ते ।
हत्वा च भौमं नरकं मुर च।
श्रिया वृतो यशसा चैव विद्वा-
न्प्रत्याजगामाप्रतिमप्रभावः ॥ ५.४८.८५ ॥
കൃഷ്ണൻ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് മടങ്ങി; ഭൗമനായ നരകനെയും മുരനെയും വധിച്ച്, ശ്രീയാലും യശസ്സാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, ജ്ഞാനിയും അതുല്യപ്രഭാവനുമായ അദ്ദേഹം മടങ്ങിയെത്തി.
5.48.86
अस्मै वराण्यददंस्तत्र देवा ।
दृष्ट्वा भीमं कर्म कृतं रणे तत्।
श्रमश्च ते युध्यमानस्य न स्या-
दाकाशे चाप्सु च ते क्रमः स्यात् ॥ ५.४८.८६ ॥
അവിടെ ദേവന്മാർ അവനു വരങ്ങൾ നൽകി; യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ചെയ്ത ഭീകരകർമ്മം കണ്ട്. പോരാടുന്ന നിനക്കു ക്ഷീണമുണ്ടാകാതിരിക്കട്ടെ, ആകാശത്തും ജലത്തിലും നിന്റെ ഗമനം ഉണ്ടാകട്ടെ എന്ന്.
5.48.87
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर-
न्नित्येव कृष्णश्च ततः कृतार्थः ।
एवं रूपे वासुदेवेऽप्रमेये ।
महाबले गुणसंपत्सदैव ॥ ५.४८.८७ ॥
ആയുധങ്ങൾ നിന്റെ ശരീരത്തെ സ്പർശിക്കാതിരിക്കട്ടെ എന്ന്; ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ കൃതാർത്ഥനായി. ഇങ്ങനെയുള്ള രൂപമുള്ള, അപ്രമേയനായ, മഹാബലനായ വാസുദേവനിൽ ഗുണസമ്പത്ത് എപ്പോഴും ഉണ്ട്.
5.48.88
तमसह्यं विष्णुमनन्तवीर्य-
माशंसते धार्तराष्ट्रो विजेतुम् ।
सदा ह्येनं तर्कयते दुरात्मा ।
तच्चाप्ययं सहतेऽस्मान्समीक्ष्य ॥ ५.४८.८८ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുരാത്മാവ് ആ അസഹ്യനും അനന്തവീര്യനുമായ വിഷ്ണുവിനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ദുരാത്മാവ് എപ്പോഴും അവനെ കണക്കാക്കുന്നു; ഇദ്ദേഹം നമ്മെ നോക്കി അതു സഹിക്കുന്നു.
5.48.89
पर्यागतं मम कृष्णस्य चैव ।
यो मन्यते कलहं संप्रसह्य।
शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वं ।
तद्वेदिता संयुगं तत्र गत्वा ॥ ५.४८.८९ ॥
എനിക്കും കൃഷ്ണനുമെതിരായ കലഹം സഹിച്ച്, പാണ്ഡവരുടെ ഉടമസ്ഥത അപഹരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് കരുതുന്നവൻ, ആ യുദ്ധത്തിലേക്ക് ചെന്ന് അതറിയും.
5.48.90
नमस्कृत्वा शान्तनवाय राज्ञे ।
द्रोणायाथो सहपुत्राय चैव।
शारद्वतायाप्रतिद्वन्द्विने च ।
योत्स्याम्यहं राज्यमभीप्समानः ॥ ५.४८.९० ॥
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ രാജാവിനെ നമസ്കരിച്ച്, പുത്രസഹിതനായ ദ്രോണനെയും, അപ്രതിദ്വന്ദ്വിയായ ശാരദ്വതനെയും നമസ്കരിച്ച്, രാജ്യം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും.
5.48.91
धर्मेणाप्तं निधनं तस्य मन्ये ।
यो योत्स्यते पाण्डवैर्धर्मचारी ।
मिथ्या ग्लहे निर्जिता वै नृशंसैः ।
संवत्सरान्वै द्वादश राजपुत्राः ॥ ५.४८.९१ ॥
ധർമ്മം അനുസരിച്ച് പാണ്ഡവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ധർമ്മത്താൽ തന്നെ മരണം പ്രാപിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ക്രൂരന്മാർ വ്യാജ ചൂതാട്ടത്തിൽ രാജപുത്രന്മാരെ തോൽപ്പിച്ചു, പന്ത്രണ്ടു വർഷം.
5.48.92
वासः कृच्छ्रो विहितश्चाप्यरण्ये ।
दीर्घं कालं चैकमज्ञातवर्षम्।
ते हि कस्माज्जीवतां पाण्डवानां ।
नन्दिष्यन्ते धार्तराष्ट्राः पदस्थाः ॥ ५.४८.९२ ॥
കാട്ടിൽ കഠിനവാസം വിധിക്കപ്പെട്ടു, ദീർഘകാലം, ഒരു വർഷം അജ്ഞാതമായി. പാണ്ഡവർ ജീവിച്ചിരിക്കെ, സ്ഥാനത്തിരിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എന്തിന് സന്തോഷിക്കും?
5.48.93
ते चेदस्मान्युध्यमानाञ्जयेयु-
र्देवैर्महेन्द्रप्रमुखैः सहायैः।
धर्मादधर्मश्चरितो गरीयां-
स्ततो ध्रुवं नास्ति कृतं च साधु ॥ ५.४८.९३ ॥
അവർ നമ്മോട് യുദ്ധം ചെയ്ത് മഹേന്ദ്രപ്രമുഖരായ ദേവന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ നമ്മെ ജയിച്ചാൽ, ധർമ്മത്തെക്കാൾ അധർമ്മം ആചരിക്കുന്നത് ഭാരമേറിയതാകും; അപ്പോൾ തീർച്ചയായും നല്ല കർമ്മമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
5.48.94
न चेदिदं पौरुषं कर्मबद्धं ।
न चेदस्मान्मन्यतेऽसौ विशिष्टान्।
आशंसेऽहं वासुदेवद्वितीयो ।
दुर्योधनं सानुबन्धं निहन्तुम् ॥ ५.४८.९४ ॥
ഈ പൗരുഷം കർമ്മബദ്ധമല്ലെങ്കിലും, അവൻ നമ്മെ ശ്രേഷ്ഠരായി കരുതുന്നില്ലെങ്കിലും, വാസുദേവനെ രണ്ടാമനാക്കി ദുര്യോധനനെ അനുചരന്മാരോടുകൂടി വധിക്കുമെന്ന് ഞാൻ പ്രത്യാശിക്കുന്നു.
5.48.95
न चेदिदं कर्म नरेन्द्र वन्ध्यं ।
न चेद्भवेत्सुकृतं निष्फलं वा।
इदं च तच्चाभिसमीक्ष्य नूनं ।
पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधुः ॥ ५.४८.९५ ॥
ഹേ നരേന്ദ്രാ, ഈ കർമ്മം വ്യർത്ഥമല്ലെങ്കിലും, സുകൃതം നിഷ്ഫലമല്ലെങ്കിലും, ഇവയെല്ലാം പരിഗണിച്ചാൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ പരാജയം തീർച്ചയായും ഉചിതമാണ്.
5.48.96
प्रत्यक्षं वः कुरवो यद्ब्रवीमि ।
युद्ध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति।
अन्यत्र युद्धात्कुरवो यदि स्यु-
र्न युद्धे वै शेष इहास्ति कश्चित् ॥ ५.४८.९६ ॥
കുരുക്കളേ, ഞാൻ പറയുന്നത് നിങ്ങളുടെ കൺമുന്നിൽത്തന്നെ വ്യക്തമാണ്: യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ശേഷിക്കുകയില്ല. യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മാറി കുരുക്കൾ ഉണ്ടായാലും, യുദ്ധത്തിൽ ഇവിടെ ആരും ശേഷിക്കില്ല.
5.48.97
हत्वा त्वहं धार्तराष्ट्रान्सकर्णा-
न्राज्यं कुरूणामवजेता समग्रम्।
यद्वः कार्यं तत्कुरुध्वं यथास्व-
मिष्टान्दरानात्मभोगान्भजध्वम् ॥ ५.४८.९७ ॥
കർണ്ണനോടൊപ്പം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വധിച്ച് കുരുക്കളുടെ സമസ്ത രാജ്യം ഞാൻ ജയിച്ചെടുക്കും. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ കടമ ചെയ്യുക; ഓരോരുത്തരും തനിക്കിഷ്ടമുള്ള ഭാര്യമാരെയും സ്വന്തം ഭോഗങ്ങളെയും അനുഭവിക്കുക.
5.48.98
अप्येवं नो ब्राह्मणाः सन्ति वृद्धा ।
बहुश्रुताः शीलवन्तः कुलीनाः।
सांवत्सरा ज्योतिषि चाभियुक्ता ।
नक्षत्रयोगेषु च निश्चयज्ञाः ॥ ५.४८.९८ ॥
ഞങ്ങൾക്കുമുണ്ട് വൃദ്ധരായ ബ്രാഹ്മണർ; അവർ ബഹുശ്രുതരും ശീലവാന്മാരും കുലീനരുമാണ്; സംവത്സരഗണന അറിയുന്നവരും ജ്യോതിഷത്തിൽ നിപുണരും നക്ഷത്രയോഗങ്ങളുടെ നിശ്ചയജ്ഞാനമുള്ളവരുമാണ്.
5.48.99
उच्चावचं दैवयुक्तं रहस्यं ।
दिव्याः प्रश्ना मृगचक्रा मुहूर्ताः ।
क्षयं महान्तं कुरुसृञ्जयानां ।
निवेदयन्ते पाण्डवानां जयं च ॥ ५.४८.९९ ॥
പലവിധമായ, ദൈവയുക്തമായ രഹസ്യലക്ഷണങ്ങൾ, ദിവ്യപ്രശ്നങ്ങൾ, മൃഗചക്രങ്ങൾ, മുഹൂർത്തങ്ങൾ എന്നിവ കുരുക്കളുടെയും സൃഞ്ജയരുടെയും മഹാക്ഷയത്തെയും പാണ്ഡവരുടെ ജയത്തെയും അറിയിക്കുന്നു.
5.48.100
यथा हि नो मन्यतेऽजातशत्रुः ।
संसिद्धार्थो द्विपतां निग्रहाय।
जनार्दनश्चाप्यपरोक्षविद्यो ।
न संशयं पश्यति वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.१०० ॥
നാം കരുതുന്നതുപോലെ, അജാതശത്രു (യുധിഷ്ഠിരൻ) തന്റെ ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചവനായി ശത്രുക്കളെ അടക്കാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; നേരിട്ടുള്ള അറിവുള്ള ജനാർദ്ദനനും വൃഷ്ണിസിംഹനും യാതൊരു സംശയവും കാണുന്നില്ല.
5.48.101
अहं तथैनं खलु भाविरूपं ।
पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्तः।
दृष्टिश्च मे न व्यथते पुराणी ।
संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति ॥ ५.४८.१०१ ॥
ഞാനും അങ്ങനെതന്നെ, ജാഗ്രതയോടെ എന്റെ ബുദ്ധികൊണ്ട് ഇതിന്റെ ഭാവിരൂപം കാണുന്നു; എന്റെ പഴയ ദൃഷ്ടി ഇളകുന്നില്ല: യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ഉണ്ടാവില്ല.
5.48.102
अनालब्धं जृम्भति गाण्डिवं धनु-
रनाहता कम्पति मे धनुर्ज्या।
बाणाश्च मे तूणमुखाद्विसृत्य ।
मुहुर्मुहुर्गन्तुमुशन्ति चैव ॥ ५.४८.१०२ ॥
തൊടാതെതന്നെ ഗാണ്ഡീവ വില്ല് കോട്ടുവായിടുന്നു; അടിക്കാതെതന്നെ എന്റെ വില്ലിന്റെ ഞാൺ വിറയ്ക്കുന്നു; എന്റെ അമ്പുകൾ ആവനാഴിയുടെ വായിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.48.103
खङ्गः कोशान्निःसरति प्रसन्नो ।
हित्वेव जीर्णासुरगस्त्वचं स्वाम्।
ध्वजे वाचो रौद्ररूपा भवन्ति ।
कदा रथो योक्ष्यते ते किरीटिन् ॥ ५.४८.१०३ ॥
ഉറയിൽനിന്ന് വാൾ പ്രകാശത്തോടെ പുറത്തുവരുന്നു; പഴയ പാമ്പിന്റെ തൊലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. കൊടിയിൽ ഭയങ്കര രൂപമുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. കിരീടീ, നിന്റെ രഥം എപ്പോൾ പൂട്ടപ്പെടും?
5.48.104
गोमायुसङ्घाश्च नदन्ति रात्रौ ।
रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात्।
मृगाः श्रृगालाः शितिकण्ठाश्च काका ।
गृध्रा बकाश्चैव तरक्षवश्च ॥ ५.४८.१०४ ॥
രാത്രിയിൽ കുറുനരികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ഓരിയിടുന്നു; പിന്നെ ആകാശത്തുനിന്ന് രാക്ഷസന്മാർ ഇറങ്ങുന്നു. മാനുകൾ, കുറുനരികൾ, നീലകണ്ഠപ്പക്ഷികൾ, കാക്കകൾ, കഴുകന്മാർ, കൊക്കുകൾ, കുറുക്കന്മാർ.
5.48.105
सुवर्णपत्राश्च पतन्ति पञ्चा-
दृष्ट्वा रथं श्वेतहयप्रयुक्तम् ।
अहं ह्येकः पार्थिवान्सर्वयोधान् ।
शरान्वर्पन्मृत्युलोकं नयेयम् ॥ ५.४८.१०५ ॥
സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ള അമ്പുകൾ അഞ്ചു ദിശകളിൽനിന്നും വീഴുന്നു. വെള്ളക്കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥം കണ്ട് ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് രാജാക്കന്മാരെയും എല്ലാ യോദ്ധാക്കളെയും അമ്പുമഴ പെയ്ത് മൃത്യുലോകത്തേക്ക് നയിക്കും.
5.48.106
समादेदानः पृथगस्त्रमार्गा-
न्यथाप्रिरिद्धो गहनं निदाघे।
स्थूणाकर्णं पाशुपतं महास्त्रं ।
ब्राह्मं चास्त्रं यच्च शक्रोऽप्यदान्मे ॥ ५.४८.१०६ ॥
വേനലിൽ ജ്വലിക്കുന്ന തീ ഇടതൂർന്ന കാടിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ വിവിധ അസ്ത്രമാർഗ്ഗങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി. സ്ഥൂണാകർണം, പാശുപതം, മഹാസ്ത്രം, ബ്രാഹ്മാസ്ത്രം, ഇന്ദ്രൻ എനിക്ക് നൽകിയ അസ്ത്രവും.
5.48.107
वधे धृतो वेगवतः प्रमुञ्च-
न्नाहं प्रजाः किञ्चिदिहावशिष्ये ।
शान्तिं लप्स्ये परमो ह्येप भावः ।
स्थिरो मम ब्रूहि गावल्गणे तान् ॥ ५.४८.१०७ ॥
വേഗവാനെ വധിക്കുന്നതിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് അസ്ത്രങ്ങൾ വിടുന്ന ഞാൻ ഈ ലോകത്ത് പ്രജകളിൽ ഒന്നും ശേഷിപ്പിക്കില്ല. എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കും; ഇതാണ് എന്റെ പരമമായ ഭാവം. ഗാവൽഗണേ, എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം അവരോട് പറയൂ.
5.48.108
ये वैजय्याः समरे सूत लब्ध्वा ।
देवानपीन्द्रग्रमुखान्समेतात्।
तैर्मन्मते कलहं संप्रसह्य ।
स धार्तराष्ट्रः पश्यत मोहमस्य ॥ ५.४८.१०८ ॥
സൂതാ, യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടിയവരും ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ദേവന്മാരെയും അവർ ബലമായി കലഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനാണ്; ഇവന്റെ മോഹം കാണുക.
5.48.109
वृद्धो भीष्मः शान्तनवः कृपश्च ।
द्रोणः सपुत्रो विदुरश्च धीमान्।
एते सर्वे यद्वदन्ते तदस्तु ।
आयुष्मन्तः कुरवः सन्तु सर्वे ॥ ५.४८.१०९ ॥
വൃദ്ധനായ ഭീഷ്മർ, ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ, കൃപർ, പുത്രനോടൊപ്പമുള്ള ദ്രോണർ, ബുദ്ധിമാനായ വിദുരർ — ഇവരെല്ലാം പറയുന്നത് സംഭവിക്കട്ടെ. കുരുക്കളെല്ലാം ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ.