ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.48.1
पृच्छामि त्वां सञ्जय राजमध्ये ।
किमब्रवीद्वाक्यमदीनसत्वः।
धनञ्जयस्तात युधां प्रेणता ।
दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा ॥ ५.४८.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਦੀਨਸੱਤਵ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਬਚਨ ਕਹੇ? ਹੇ ਤਾਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦੁਰਾਤਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਛੇਦਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
5.48.2
दुर्योधनो वाचमिमां श्रृणोतु ।
यदब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानः।
युधिष्ठिरस्यानुमते महात्मा ।
धनञ्जयः श्रृण्वतः केशवस्य ॥ ५.४८.२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਮਹਾਤਮਾ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸੁਣੇ।
5.48.3
अवित्रस्तो बाहुवीर्यं विजान-
न्नुपह्वरे वासुदेवस्य धीरः।
अवोचन्मां योत्स्यमानः किरीटी ।
मध्ये ब्रूया धार्तराष्ट्रं कुरूणाम् ॥ ५.४८.३ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੀ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦੇ ਨਿਰਭਉ ਅਤੇ ਧੀਰ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖੀਂ।
5.48.4
संश्रृण्वतस्तस्य दुर्भाषिणो वै ।
दुरात्मनः सूतपुत्रस्य सूत।
यो योद्धुमाशंसति मां सदैव ।
मन्दप्रज्ञः कालपक्वोऽतिमूढः ॥ ५.४८.४ ॥
ਉਸ ਦੁਰਭਾਸ਼ੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ—ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਕਾਲ ਨਾਲ ਪੱਕਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੂਰਖ ਹੈ।
5.48.5
ये वै राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीताः श्रृण्वतां चापि तेषाम् ।
यथा समग्रं वचनं मयोक्तं ।
सहामात्यं श्रावयेथा नृपं तत ॥ ५.४८.५ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਈਂ।
5.48.6
यथा नूनं देवराजस्य देवाः ।
शुश्रूषन्ते वज्रहस्तस्य सर्वे।
तथाऽश्रृण्वन्पाण्डवाः सृञ्जयाश्च ।
किरीटिना वाचमुक्तां समर्थाम् ॥ ५.४८.६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵਜ੍ਰਹਸਤ ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਨੇ ਕਿਰੀਟੀ ਦੇ ਕਹੇ ਯੋਗ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ।
5.48.7
इत्यब्रवीदर्जुनो योत्स्यमानो ।
गाण्डीवधन्वा लोहितपद्मनेत्रः।
न चेद्राज्यं मुञ्चति धार्तराष्ट्रो ।
यधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ ५.४८.७ ॥
ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਮੀੜ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਰਾਜ ਨਾ ਛੱਡੇ।
5.48.8
अस्ति नूनं कर्म कृतं पुरस्ता-
दनिर्विष्टं पापकं धार्तराष्ट्रैः।
येषां युद्धं भीमसेनार्जुनाभ्यां ।
तथाश्विभ्यां वासुदेवेन चैव ॥ ५.४८.८ ॥
ਯਕੀਨਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
5.48.9
शैनयेन ध्रुवमात्तायुधेन ।
धृष्टद्युम्नेनाथ शिखण्डिना च।
युधिष्ठिरेणेन्द्रकल्पेन चैव ।
योऽपध्यानान्निर्दहेद्गां दिवं च ॥ ५.४८.९ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ), ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਰੂਰ (ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ); ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5.48.10
तैश्चेद्योद्धुं मन्यते धार्तराष्ट्रो ।
निर्वृत्तोऽर्थः सकलः पाण्डवानाम्।
मा तत्कार्षीः पाण्डवस्यार्थहेतो-
रुपैहि युद्धं यदि मन्यसे त्वम् ॥ ५.४८.१० ॥
ਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਹੀ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆ।
5.48.11
यां तां वने दुःखशय्यामवात्सी-
त्प्रव्राजितः पाण्डवो धर्मचारी।
आप्नोतु तां दुःखतरामनर्था-
मन्त्यां शय्यां धार्तराष्ट्रः पराशुः ॥ ५.४८.११ ॥
ਧਰਮਚਾਰੀ ਪਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਜਿਸ ਦੁੱਖ-ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਈ ਅਨਰਥ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸੇਜ ਪਾਵੇ; ਉਹ ਮਰ ਕੇ ਪਿਆ ਰਹੇ।
5.48.12
ह्रिया ज्ञानेन तपसा दमेन ।
शौर्येणाथो धर्मगुप्त्या धनेन।
अन्यायवृत्तिः कुरु पाण्डवे या-
नध्यातिष्ठद्धार्तराष्ट्रो दुरात्मा ॥ ५.४८.१२ ॥
ਸ਼ਰਮ, ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਦਮ, ਸੂਰਬੀਰਤਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਜੋ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ੀ ਪਾਂਡਵ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਿਆਏ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ।
5.48.13
मायोपधं प्रतिधानार्जवाभ्यां ।
तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन।
सत्यं ब्रुवन्प्रतिपन्नो नृपो न-
स्तितिक्षमाणः क्लिश्यमानोऽतिवेलम् ॥ ५.४८.१३ ॥
ਮਾਇਆ-ਛਲ, ਬਦਲਾ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਮ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਬਲ—ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਅਪਣਾਇਆ; ਸਹਿੰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ।
5.48.14
यदा ज्येष्ठः पाण्डवः संशितात्मा ।
क्रोधं यत्तं वर्षपूगान्सुघोरम्।
अवस्त्रष्टा कुरुपूद्वृत्तचेता-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१४ ॥
ਵੱਡਾ ਪਾਂਡਵ, ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਬਾਇਆ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡੇਗਾ, ਤਦ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਿਪੱਕ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.15
कृष्णवर्त्मेव ज्वलितः समिद्धो ।
यथा दहेत्कक्षमग्निर्निदाघे।
एवं दग्धा धार्तराष्ट्रस्य सेनां ।
युधिष्ठिरः क्रोधदीप्तोन्ववेक्ष्य ॥ ५.४८.१५ ॥
ਕਾਲੇ ਰਾਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦੀਪਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
5.48.16
यदा द्रष्टा भीमसेनं रथस्यं ।
गदाहस्तं क्रोधविषं वमन्तम्।
अमर्षणं पाण्डवं भीमवेगं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१६ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲਈ, ਕ੍ਰੋਧ-ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦੇ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.17
सेनागगं दंशितं भीमसेनं ।
सुलक्षणं वीरहणं परेषाम्।
घ्नन्तं चमूमन्तकसन्निकाशं ।
तदा स्मर्ता वचनस्यातिमानी ॥ ५.४८.१७ ॥
ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਯਮ ਵਰਗੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਹੰਕਾਰੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ।
5.48.18
यदा द्रष्टा भीमसेनेन नागा-
न्निपातितान्गिरिकूटप्रकाशान्।
किम्भैरिवासृग्वमतो भिन्नकुम्भां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१८ ॥
ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਡੇਗ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਟੇ ਕੁੰਭਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.19
महासिंहो गा इव संप्रविश्य ।
गदापाणिर्धार्तराष्ट्रानुपेत्य।
यदा भीमो भीमरूपो निहन्ता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਭੀਮ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.20
महाभये वीतभयः कृतास्त्रः ।
समागमे शत्रुबलावमर्दी।
सकृद्रथेनाप्रतिमान्रथौघा-
न्पदातिसङ्घान्गदयाभिनिघ्नन् ॥ ५.४८.२० ॥
ਮਹਾਂ ਭਯ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਡਰ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਰਥ ਨਾਲ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਥ-ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜੱਥਿਆਂ ਨੂੰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ।
5.48.21
सैन्याननेकांस्तरसा विगृह्ण-
न्यदा छेत्ता धार्तराष्ट्रस्य सैन्यम्।
छिन्दन्वनं परशुनेव शूर-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२१ ॥
ਸੂਰਮਾ ਭੀਮ ਅਨੇਕਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਗ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਢਣ ਵਾਂਗ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੱਢੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.22
तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ।
ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रान्समीक्ष्य।
पक्वं सस्यं वैद्युतेनेव दग्धं ।
परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम् ॥ ५.४८.२२ ॥
ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਸੜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ; ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੜੀ ਪੱਕੀ ਫ਼ਸਲ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਖਿੰਡ ਗਿਆ।
5.48.23
हतप्रवीरं विमुखं भयार्तं ।
पराङ्मुखं प्रायशोऽनष्टयोधम्।
शस्त्रार्चिषा भिमसेनेन दग्धं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्त्सत् ॥ ५.४८.२३ ॥
ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਮੂੰਹ ਫੇਰੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪਿੱਠ ਫੇਰੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੋਧੇ ਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
5.48.24
उपासङ्गानाचरेद्दक्षिणेन ।
वराङ्गानां नकुलश्चित्रयोधी।
यदा रथाग्र्यो रथिनः प्रचेता ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२४ ॥
ਨਕੁਲ, ਅਦਭੁਤ ਯੋਧਾ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤਰਕਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤਮ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਜਦੋਂ; ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
5.48.25
सुखोचितो दुःखशय्यां वनेषु ।
दीर्घं कालं नकुलो यामशेत।
आशीविषः क्रुद्ध इवोद्वमन्विषं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२५ ॥
ਸੁਖ ਦਾ ਆਦੀ ਨਕੁਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁੱਤਾ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
5.48.26
त्यक्तात्मानः पार्थिवायोधनाय ।
समादिष्टा धर्मराजेन सूत।
रथैः शुभ्रैः सैन्यमभिद्रवन्तो ।
दृष्ट्वा पश्चात्तप्स्यते धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.२६ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਧਰਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਸੂਤ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.27
शिशून्कृतास्त्रानशिशुप्रकाशान् ।
यदा द्रष्टा कौरवः पञ्च शूरान्।
त्यक्त्वा प्राणान्कौरवानाद्रवन्त-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२७ ॥
ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਪਰ ਬੱਚੇ ਨਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੰਜ ਸੂਰਮੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.28
यथा शक्रो दानवनाशनार्थं ।
सुवर्णतारं रथमुत्तमाश्वैः।
दान्तैर्युक्तं सहदेवोऽधिरूढः ।
शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौघैः ॥ ५.४८.२८ ॥
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਇੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਉੱਤਮ, ਸਧੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਹਦੇਵ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸੁੱਟੇਗਾ।
5.48.29
महाभये संप्रवृत्ते रथस्थं ।
विवर्तमानं समरे कृतास्त्रम्।
सर्वा दिशः सपतन्तं समीक्ष्य ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.२९ ॥
ਮਹਾਂ ਭਿਆਨਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝਪਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.30
ह्रीनिषेवो निपुणः सत्यवादी ।
महाबलः सर्वधर्मोपपन्नः।
गान्धारिमार्छंस्तुमुले क्षिप्रकारी ।
क्षेप्ता जनान्सहदेवस्तरस्वी ॥ ५.४८.३० ॥
ਲਜਾਵਾਨ, ਨਿਪੁੰਨ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਲੀ, ਸਰਬਧਰਮ ਸੰਪੰਨ ਸਹਦੇਵ ਤੁਮੁਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਝਪਟਦਾ ਹੈ; ਫੁਰਤੀਲਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5.48.31
यदा द्रष्टा द्रौपदेयान्महेषून् ।
शूरान्कृतास्त्रान्रथयुद्धकोविदान्।
आशीविषान्घोरविषानिवायत-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३१ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਮਹਾਧਨੁਖਧਾਰੀ, ਸੂਰਮੇ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਥ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਘੋਰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.32
यदाभिमन्युः परवीरघाती ।
शरैः परान्मेघ इवाभिवर्षन्।
विगाहिता कृष्णसमः कृतास्त्र-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३२ ॥
ਵੈਰੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਭਿਮਨਯੂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ—ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.33
यदा द्रष्टा बालमबालवीर्यं ।
द्विषच्चमूं मृत्युमिवोत्पतन्तम्।
सौभद्रमिन्द्रप्रतिमं कृतास्त्रं ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३३ ॥
ਬਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਿਸ ਦਾ ਵੀਰਜ ਬਾਲਕਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ—ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਝਪਟਦੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.34
प्रभद्रकाः शीघ्रतरा युवानो ।
विशारदाः सिंहसमानवीर्याः।
यदा क्षेप्तारो धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३४ ॥
ਤੇਜ਼, ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਨੌਜਵਾਨ ਜਦੋਂ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਝਪਟਣਗੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.35
वृद्धौ विराटद्रुपदौ महारथौ ।
पथक्कमूभ्यामभिवर्तमानौ।
यदा द्रष्टारौ धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३५ ॥
ਬੁੱਢੇ ਮਹਾਰਥੀ ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦੋ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਜਦੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.36
यदा कृतास्त्रो द्रुपदः प्रचिन्वन् ।
शिरांसि यूनां समरे रथस्थः।
क्रूद्धः शरैश्छेत्स्यति चापमुक्तै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३६ ॥
ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦ੍ਰੁਪਦ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣਗੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.37
यदा विराटः परवीरघाती ।
रथान्तरे शत्रुचमूं प्रवेष्टा।
मात्स्यैः सार्धमनृशंसरूपै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३७ ॥
ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਰਾਟ ਮਤਸ੍ਯਾਂ ਸਮੇਤ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.38
ज्येष्ठं मात्स्यमनृसंसार्यरूपं ।
विराटपुत्रं रथिनं पुरस्तात्।
यदा द्रष्टा दंशतिं पाण्डवार्थे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.३८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਕੋਮਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮੱਛ ਦੇ ਜੇਠੇ ਵਿਰਾਟਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
5.48.39
रणे हते कौरवाणां प्रवीरे ।
शिखण्डिना शन्तनोर्वै तनूजे।
न जातु नः शत्रवो धारयेयु-
रशंशयं सत्यमेतद्ब्रवीति ॥ ५.४८.३९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਵੀਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਕਦੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ — ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ।
5.48.40
यदा शिखण्डी रथिनः प्रचिन्वन् ।
भीष्मं रथेनाभियाता वरूथी।
दिव्यैर्हयैरवमृद्गन् रथौघां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४० ॥
ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ, ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵਧਦਾ, ਦਿਵ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕੁਚਲਦਾ ਜਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
5.48.41
यदा द्रष्टा सृञ्जयानामनीके ।
धृष्टद्नुम्नं प्रमुखे रोचमानम्।
अस्त्रं यस्मै गुह्यमुवाच धीमा-
न्द्रोणस्तदा तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.४१ ॥
ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੇਖੇਗਾ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਗੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ — ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
5.48.42
यदा स सेनापतिरप्रमेयः ।
परामृद्गन्निषुभिर्धार्तराष्ट्रान्।
द्रोणं रणे शत्रुसहोभियाता ।
तदा युद्धं धार्ताराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४२ ॥
ਉਹ ਅਪਾਰ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.43
ह्रीमान्मनीपी बलवान्मनस्वी ।
स लक्ष्मीवान्सोमकानां प्रबर्हः ।
न जातु तं शत्रवोऽन्ये सहेर-
न्योपां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.४३ ॥
ਉਹ ਲਾਜਵੰਤ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੋਮਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਵੈਰੀ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ, ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅਗਰਗਣੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ।
5.48.44
इदं च ब्रूया मा वृणीष्वेति लोके ।
युद्धेऽद्वितीयं सचिवं रथस्थम्।
शिनेर्नप्तारं प्रवृणीम सात्यकिं ।
महाबलं वीतभयं कृतास्त्रम् ॥ ५.४८.४४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਨਾ, ਚੁਣੋ ਨਾ।' ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਚਿਵ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
5.48.45
महोरस्को दीर्घबाहुः प्रमाथी ।
युद्धेऽद्वितीयः परमास्त्रवेदी।
शिनेर्नप्ता तालमात्रायधोऽयं ।
महारथो वीतभयः कृतास्त्रः ॥ ५.४८.४५ ॥
ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੋਤਾ; ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਲੰਮਾ ਹਥਿਆਰ ਜਿਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
5.48.46
यदा शिनीनामधिपो मयोक्तः ।
शरैः परान्मेघ इव प्रवर्षन्।
प्रच्छादयिष्यत्यरिहा योधमुख्यां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.४६ ॥
ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸ਼ਿਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਮੇਘ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਢਕ ਲਵੇਗਾ; ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.47
यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमानः ।
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
सिंहस्येव गन्धमाघ्राय गावः ।
संचेष्टन्ते शत्रवोऽस्माद्रणाग्रे ॥ ५.४८.४७ ॥
ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਉਹ ਦੀਰਘਬਾਹੂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਜਦੋਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਣ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੈਰੀ ਕੰਬਦੇ ਹਨ।
5.48.48
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा ।
भिन्द्याद्गिरीन्संहरेत्सर्वलोकान्।
अस्त्रे कृती निपुणः क्षिप्रहस्तो ।
दिवि स्थितः सूर्य इवाभिभाति ॥ ५.४८.४८ ॥
ਉਹ ਦੀਰਘਬਾਹੂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਨਿਪੁਣ, ਤੇਜ਼ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
5.48.49
चित्रः सूक्ष्मः सुकृतो यादवस्य ।
अस्त्रे योगो वृष्णिसिंहस्य भूयान्।
यथाविधं योगमाहुः प्रशस्तं ।
सर्वैर्गुणैः सात्यकिस्तैरुपेतः ॥ ५.४८.४९ ॥
ਯਾਦਵ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ-ਯੋਗ ਵਿਚਿੱਤਰ, ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਸੁਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ-ਯੋਗ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹੇ ਗਏ ਉਸ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸਾਤਯਕੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
5.48.50
हिरण्मयं श्वेतहयैश्चतुर्भि-
र्यदा युक्तं स्यन्दनं माधवस्य।
द्रष्टा युद्धे सात्यकेर्धार्तराष्ट्र-
स्तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਤਯਕੀ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਰਥ ਚਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੇਕਾਬੂ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੂਰਖ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਵੇਗਾ।
5.48.51
यदा रथं हेममणिप्रकाशं ।
श्वेताश्वयुक्तं वानरकेतुमुग्रम्।
दृष्ट्वा ममाप्यास्थितं केशवेन ।
तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ ५.४८.५१ ॥
ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਬਾਂਦਰ-ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਰਥ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਬੇਕਾਬੂ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੂਰਖ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਵੇਗਾ।
5.48.52
यदा मौर्व्यास्तलनिष्पेपमुग्रं ।
महाशब्दं वज्रनिष्पेपतुल्यम्।
विद्यूयमानस्य महारणे मया ।
स गाण्डिवस्य श्रोष्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.५२ ॥
ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਚੋਟ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ, ਵਜਰ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਨਾਦ, ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੇਗਾ।
5.48.53
तदा मूढो धृतराष्ट्रस्य पुत्र-
स्तप्ता युद्धे दुर्मतिर्दुःसहायः।
दृष्ट्वा सैन्यं बाणवर्षान्धकारे ।
प्रभज्यन्तं गोकुलवद्रणाग्रे ॥ ५.४८.५३ ॥
ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਭੱਜਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਵੇਗਾ।
5.48.54
बलाहकादुच्चरतः सुभीमा-
न्विद्युत्स्फुलिङ्गानिव घोररूपान्।
सहस्रघ्नान्द्विषतां सङ्गरेषु ।
अस्थिच्छिदो मर्मभिदः सुपुङ्खान् ॥ ५.४८.५४ ॥
ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਉੱਠਦੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਘੋਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਮਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ (ਬਾਣ)।
5.48.55
यदा द्रष्टा ज्यामुखाद्बाणसङ्घान् ।
गाण्डीवमुक्तानापततः शिताग्रान्।
हयान्गजान्वर्मिणश्चाददानां-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५५ ॥
ਤੀਰ ਦੀ ਤਾਂਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.56
यदा मन्दः परबाणान्विमुक्ता-
न्ममेषुभिर्हियमाणान्प्रतीपम्।
तिर्यग्विध्य च्छिद्यमानान्पृषत्कै-
स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५६ ॥
ਮੂਰਖ ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਤਿਰਛੇ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਕੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.57
यदा विपाठा मद्भुजविप्रमुक्ता ।
द्विजाः फलानीव महीरुहाग्रात्।
प्रचेतार उत्तमाङ्गानि यूनां ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५७ ॥
ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣ, ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਡੇਗਣਗੇ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.58
यदा द्रष्टा पततः स्यन्दनेभ्यो ।
महागजेभ्योऽश्वगतान्सुयोधनान्।
शरैर्हतान्पातितांश्चैव रङ्गे ।
तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५८ ॥
ਜਦੋਂ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਰਥਾਂ ਤੋਂ, ਮਹਾਗਜਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਤੇ ਡੇਗੇ ਹੋਏ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.59
असंप्राप्तानस्त्रपथं परस्य ।
यदा द्रष्टा नश्यतो धार्तराष्ट्रान्।
अकुर्वतः कर्म युद्धे समन्ता-
त्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.५९ ॥
ਵੈਰੀ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.60
पदातिसङ्घान्रथसङ्घान्समन्ता-
द्व्यात्ताननः काल इवाततेषुः।
प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर्बाणवर्षैः ।
शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६० ॥
ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਤੀਰ ਤਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਲਦੀਆਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੈਦਲ ਟੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਥ ਟੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਾਂਗਾ; ਤਦ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.61
सर्वा दिशः संपतता रथेन ।
रजोध्वस्तं गाण्डिवेन प्रकृत्तम्।
यदा द्रष्टा स्वबलं संप्रमूढं ।
तदा पश्चात्तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६१ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝਪਟਦੇ ਰੱਥ ਨਾਲ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੀ, ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਛਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.62
कान्दिग्भूतं छिन्नगात्रं विसंज्ञं ।
दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम्।
हताश्ववीराग्र्यनरेन्द्रनागं ।
पिपासितं श्रान्तपत्रं भयार्तम् ॥ ५.४८.६२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ—ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ, ਅੰਗ-ਭੰਗ, ਬੇਹੋਸ਼, ਘੋੜੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਿਆਸੀ, ਥੱਕੀ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ।
5.48.63
आर्तस्वरं हन्यमानं हतं च ।
विकीर्णकेशास्थिकपालसङ्घम्।
प्रजापतेः कर्म यथार्थनिष्ठितं ।
तदा दृष्ट्वा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ ५.४८.६३ ॥
ਦੁਖੀ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਖਿੰਡੇ ਵਾਲਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਕਰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ—ਤਦ ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.64
यदा रथे गाण्डिवं वासुदेवं ।
दिव्यं शङ्खं पाञ्चजन्यं हयांश्च।
तूणावक्षय्यौ देवदत्तं च मां च ।
दृष्ट्वा युद्धे धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत् ॥ ५.४८.६४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਥ ਉੱਤੇ ਗਾਂਡੀਵ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦਿਵ ਸ਼ੰਖ ਪਾਂਚਜਨਯ, ਘੋੜੇ, ਦੋ ਅਕਸ਼ੈ ਤਰਕਸ਼, ਦੇਵਦੱਤ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.65
उद्वर्तयन्दस्युसङ्घान्समेतान् ।
प्रवर्तयन्युगमन्यद्युगान्ते।
यदा धक्ष्याम्यग्निवत्कौरवेयां-
स्तदा तप्ता धृतराष्ट्रः सपुत्रः ॥ ५.४८.६५ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦਸਯੂ-ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ, ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਯੁਗ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ, ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਾਂਗਾ, ਤਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤਪੇਗਾ।
5.48.66
सभ्राता वै सहसैन्यः सभृत्यो ।
भ्रष्टैश्वर्यः क्रोधवशोऽल्पचेताः।
दर्पस्यान्ते निहतो वेपमानः ।
पश्चान्मन्दस्तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ ५.४८.६६ ॥
ਭਰਾਵਾਂ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਗਵਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਅਤੇ ਅਲਪ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਕੰਬਦਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
5.48.67
पूर्वाह्णे मां कृतजप्यं कदाचि-
द्विप्रः प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम्।
कर्तव्यं ते दुष्करं कर्म पार्थ ।
योद्धव्यं कते शत्रुभिः सव्यसाचिन् ॥ ५.४८.६७ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੈਨੂੰ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ।
5.48.68
इन्द्रो वा ते हरिवान्वज्रहस्तः ।
पुरस्ताद्यातु समरेऽरीन्विनिघ्नन्।
सुग्रीवयुक्तेन रथेन वा ते ।
पश्चात्कृष्णो रक्षतु वासुदेवः ॥ ५.४८.६८ ॥
ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ; ਜਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜੁੜੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
5.48.69
वज्रे चाहं वज्रहस्तान्महेन्द्रा-
दस्मिन्युद्धे वासुदेवं सहायम्।
स मे लब्धो दस्युवधाय कृष्णो ।
मन्ये चेतद्विहितं दैवतेर्मे ॥ ५.४८.६९ ॥
ਮੈਨੂੰ ਵਜਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਜਰਹੱਥ ਮਹਿੰਦਰ ਤੋਂ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਦਸਿਊਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ।
5.48.70
अयुद्ध्यमानो मनसापि यस्य ।
जयं कृष्णः पुरुषस्याभिनन्देत्।
एवं सर्वान्स व्यतीयादमित्रान् ।
सेन्द्रान्देवान्मानुषे नास्ति चिन्ता ॥ ५.४८.७० ॥
ਯੁੱਧ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਧਾਈ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
5.48.71
स बाहुभ्यां सागरमुत्तितीर्षे-
न्महोदधिं सलिलस्याप्रमेयम्।
तेजस्विनं कृष्णमत्यन्तशूरं ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७१ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਅਥਾਹ ਜਲ ਵਾਲੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਜਸਵੀ, ਅਤਿ ਸੂਰਵੀਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੇ।
5.48.72
गिरिं य इच्छेत्तु तलेन भेत्तुं ।
शिलोच्चयं श्वेतमतिप्रमाणम्।
तस्यैव पाणिः सनखो विशीर्ये-
न्न चापि किञ्चित्स गिरेस्तु कुर्यात् ॥ ५.४८.७२ ॥
ਜੋ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਸ ਚਿੱਟੇ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ — ਉਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਨਹੁੰਆਂ ਸਮੇਤ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਪਹਾੜ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
5.48.73
अग्निं समिद्धं शमयेद्भुजाभ्यां ।
चन्द्रं च सूर्यं च निवारयेत।
हरेद्देवानाममृतं प्रसह्य ।
युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ ५.४८.७३ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣਾ ਚਾਹੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੋਹਣਾ ਚਾਹੇ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੇ।
5.48.74
यो रुक्मिणीमेकरथेन भोज-
नुत्साद्य राज्ञः समरे प्रसह्य।
उवाह भार्यां यशसा ज्वलन्तीं ।
यस्यां जज्ञे रौक्मिणेयो महात्मा ॥ ५.४८.७४ ॥
ਇੱਕੋ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੋਜਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਦਮਕਦੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰੌਕਮਿਣੇਯ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
5.48.75
अयं गान्धारांस्तरसा संप्रमथ्य ।
जित्वा पुत्रान्नग्नजितः समग्रान्
बद्धं मुमोच विनदन्तं प्रसह्य ।
सुदर्शनं वै देवतानां ललामम् ॥ ५.४८.७५ ॥
ਇਸ ਵੀਰ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਗੰਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ, ਨਗਨਜਿਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਗਰਜਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਏ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਛੁਡਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ।
5.48.76
अयं कवाटे निजघान पाण्ड्यं ।
तथा कलिङ्गान्दन्तवक्रं ममर्द।
अनेन दग्धा वर्षपूगान्विनाथा ।
वाराणसी नगरी संबभूव ॥ ५.४८.७६ ॥
ਇਸ ਵੀਰ ਨੇ ਕਵਾਟ ਤੇ ਪਾਂਡਿਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਨੂੰ ਮਸਲਿਆ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾੜਿਆ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬਿਨਾਂ ਰਿਹਾ।
5.48.77
अयं स्म युद्धे मन्यतेऽन्यैरजेयं ।
तमेकलव्यं नाम निषादराजम्।
वेगेनैव शैलमभिहत्य जम्भः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासुः ॥ ५.४८.७७ ॥
ਇਹ ਵੀਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਯ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਏਕਲਵਯ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਵੇਗ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੰਭ ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਪਿਆ ਹੈ।
5.48.78
तथोग्रसेनस्य सुतं सुदुष्टं ।
वृष्ण्यन्धकानां मध्यगतं सभास्थम्।
अपातयद्बलदेवद्वितीयो ।
हत्वा ददौ चोग्रसेनाय राज्यम् ॥ ५.४८.७८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਬਲਦੇਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ।
5.48.79
अयं सौभं योधयामास स्वस्थं ।
विभीषणं मायया साल्वराजम्।
सौभद्वारि प्रत्यगृह्णाच्छतघ्नीं ।
दोर्भ्यां क एनं विषहेत मर्त्यः ॥ ५.४८.७९ ॥
ਇਸ ਵੀਰ ਨੇ ਸੌਭ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਭਿਆਨਕ ਸਾਲਵ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਸੌਭ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਤਘਨੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?
5.48.80
प्राग्ज्योतिषं नाम बभूव दुर्गं ।
पुरं घोरमसुराणामसह्यम्।
महाबलो नरकस्तत्र भौमो ।
जहारादित्या मणिकुण्डले शुभे ॥ ५.४८.८० ॥
ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਯੋਤਿਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਜੇਤੂ ਨਗਰ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੌਮ ਨਰਕ ਨੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਚੁਰਾ ਲਏ।
5.48.81
न तं देवाः सह शक्रेण शेकुः ।
समागता युधि मृत्योरभीताः ।
दृष्ट्वा च तं विक्रमं केशवस्य ।
बलं तथैवास्त्रमवारणीयम् ॥ ५.४८.८१ ॥
ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਏ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਉਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਉਸਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਅਸਤ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
5.48.82
जानन्तोऽस्य प्रकृतिं केशवस्य ।
न्ययोजयन्दस्युवधाय कृष्णम्।
स तत्कर्म प्रतिशुश्राव दुष्कर-
मैश्वर्यवान्सिद्धिषु वासुदेवः ॥ ५.४८.८२ ॥
ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਡਾਕੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਐਸ਼ਵਰਿਆਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਔਖਾ ਕਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਸੀ।
5.48.83
निर्मोचने षट्सहस्राणि हत्वा ।
संच्छिद्य पाशान्सहसा क्षुरान्तान्।
मुरं हत्वा विनिहत्यौघरक्षो ।
निर्मोचनं चापि जगाम वीरः ॥ ५.४८.८३ ॥
ਨਿਰਮੋਚਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕਸ਼ੁਰਾਂਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਫਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਕੇ, ਮੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਨਿਰਮੋਚਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆ।
5.48.84
तत्रैव तेनास्य बभूव युद्धं ।
महाबलेनातिबलस्य विष्णोः ।
शेते स कृष्णेन हतः परासु-
र्वातेनेव मथितः कर्णिकारः ॥ ५.४८.८४ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸਦਾ ਅਤਿਬਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮਹਾਬਲੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਸਲੇ ਹੋਏ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ।
5.48.85
आहृत्य कृष्णो मणिकुण्डले ते ।
हत्वा च भौमं नरकं मुर च।
श्रिया वृतो यशसा चैव विद्वा-
न्प्रत्याजगामाप्रतिमप्रभावः ॥ ५.४८.८५ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜੇ; ਭੌਮ ਨਰਕ ਅਤੇ ਮੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆਏ।
5.48.86
अस्मै वराण्यददंस्तत्र देवा ।
दृष्ट्वा भीमं कर्म कृतं रणे तत्।
श्रमश्च ते युध्यमानस्य न स्या-
दाकाशे चाप्सु च ते क्रमः स्यात् ॥ ५.४८.८६ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ। ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗਤੀ ਹੋਵੇ।
5.48.87
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर-
न्नित्येव कृष्णश्च ततः कृतार्थः ।
एवं रूपे वासुदेवेऽप्रमेये ।
महाबले गुणसंपत्सदैव ॥ ५.४८.८७ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹਣ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤਦ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਏ। ਐਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਸਦਾ ਹੈ।
5.48.88
तमसह्यं विष्णुमनन्तवीर्य-
माशंसते धार्तराष्ट्रो विजेतुम् ।
सदा ह्येनं तर्कयते दुरात्मा ।
तच्चाप्ययं सहतेऽस्मान्समीक्ष्य ॥ ५.४८.८८ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਦੁਰਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਅਸਹਿ, ਅਨੰਤ ਵੀਰਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।
5.48.89
पर्यागतं मम कृष्णस्य चैव ।
यो मन्यते कलहं संप्रसह्य।
शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वं ।
तद्वेदिता संयुगं तत्र गत्वा ॥ ५.४८.८९ ॥
ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ, ਜੋ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੋਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ।
5.48.90
नमस्कृत्वा शान्तनवाय राज्ञे ।
द्रोणायाथो सहपुत्राय चैव।
शारद्वतायाप्रतिद्वन्द्विने च ।
योत्स्याम्यहं राज्यमभीप्समानः ॥ ५.४८.९० ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਸਹਿਤ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤਿਦਵੰਦਵੀ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ।
5.48.91
धर्मेणाप्तं निधनं तस्य मन्ये ।
यो योत्स्यते पाण्डवैर्धर्मचारी ।
मिथ्या ग्लहे निर्जिता वै नृशंसैः ।
संवत्सरान्वै द्वादश राजपुत्राः ॥ ५.४८.९१ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਕਰੂਰਾਂ ਨੇ ਝੂਠੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ।
5.48.92
वासः कृच्छ्रो विहितश्चाप्यरण्ये ।
दीर्घं कालं चैकमज्ञातवर्षम्।
ते हि कस्माज्जीवतां पाण्डवानां ।
नन्दिष्यन्ते धार्तराष्ट्राः पदस्थाः ॥ ५.४८.९२ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨ ਵਾਸ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਗਿਆਤ ਰਹਿ ਕੇ। ਪਾਂਡਵ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪਦ ਤੇ ਬੈਠੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ?
5.48.93
ते चेदस्मान्युध्यमानाञ्जयेयु-
र्देवैर्महेन्द्रप्रमुखैः सहायैः।
धर्मादधर्मश्चरितो गरीयां-
स्ततो ध्रुवं नास्ति कृतं च साधु ॥ ५.४८.९३ ॥
ਜੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹੇਂਦਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਅਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
5.48.94
न चेदिदं पौरुषं कर्मबद्धं ।
न चेदस्मान्मन्यतेऽसौ विशिष्टान्।
आशंसेऽहं वासुदेवद्वितीयो ।
दुर्योधनं सानुबन्धं निहन्तुम् ॥ ५.४८.९४ ॥
ਜੇ ਇਹ ਪੌਰਖ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾ ਮੰਨਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
5.48.95
न चेदिदं कर्म नरेन्द्र वन्ध्यं ।
न चेद्भवेत्सुकृतं निष्फलं वा।
इदं च तच्चाभिसमीक्ष्य नूनं ।
पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधुः ॥ ५.४८.९५ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਜੇ ਇਹ ਕਰਮ ਬਾਂਝ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੇ ਸੁਕਰਮ ਫਲਹੀਣ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
5.48.96
प्रत्यक्षं वः कुरवो यद्ब्रवीमि ।
युद्ध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति।
अन्यत्र युद्धात्कुरवो यदि स्यु-
र्न युद्धे वै शेष इहास्ति कश्चित् ॥ ५.४८.९६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਓ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ: ਲੜ ਰਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਜੇ ਕੁਰੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।
5.48.97
हत्वा त्वहं धार्तराष्ट्रान्सकर्णा-
न्राज्यं कुरूणामवजेता समग्रम्।
यद्वः कार्यं तत्कुरुध्वं यथास्व-
मिष्टान्दरानात्मभोगान्भजध्वम् ॥ ५.४८.९७ ॥
ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਜਿੱਤਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਤ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ।
5.48.98
अप्येवं नो ब्राह्मणाः सन्ति वृद्धा ।
बहुश्रुताः शीलवन्तः कुलीनाः।
सांवत्सरा ज्योतिषि चाभियुक्ता ।
नक्षत्रयोगेषु च निश्चयज्ञाः ॥ ५.४८.९८ ॥
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ; ਉਹ ਬਹੁਸ਼ਰੁਤ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਹਨ; ਸੰਵਤਸਰ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਯੋਗਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ।
5.48.99
उच्चावचं दैवयुक्तं रहस्यं ।
दिव्याः प्रश्ना मृगचक्रा मुहूर्ताः ।
क्षयं महान्तं कुरुसृञ्जयानां ।
निवेदयन्ते पाण्डवानां जयं च ॥ ५.४८.९९ ॥
ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ, ਦੈਵੀ ਰਹੱਸਮਈ ਸੰਕੇਤ, ਦਿਵਯ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਮ੍ਰਿਗਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.48.100
यथा हि नो मन्यतेऽजातशत्रुः ।
संसिद्धार्थो द्विपतां निग्रहाय।
जनार्दनश्चाप्यपरोक्षविद्यो ।
न संशयं पश्यति वृष्णिसिंहः ॥ ५.४८.१०० ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਸਫ਼ਲ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ; ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨੀ ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਿ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
5.48.101
अहं तथैनं खलु भाविरूपं ।
पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्तः।
दृष्टिश्च मे न व्यथते पुराणी ।
संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति ॥ ५.४८.१०१ ॥
ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖੀ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡੋਲਦੀ ਨਹੀਂ: ਲੜਦੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।
5.48.102
अनालब्धं जृम्भति गाण्डिवं धनु-
रनाहता कम्पति मे धनुर्ज्या।
बाणाश्च मे तूणमुखाद्विसृत्य ।
मुहुर्मुहुर्गन्तुमुशन्ति चैव ॥ ५.४८.१०२ ॥
ਛੋਹਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਕੰਬਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਤਰਕਸ਼ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
5.48.103
खङ्गः कोशान्निःसरति प्रसन्नो ।
हित्वेव जीर्णासुरगस्त्वचं स्वाम्।
ध्वजे वाचो रौद्ररूपा भवन्ति ।
कदा रथो योक्ष्यते ते किरीटिन् ॥ ५.४८.१०३ ॥
ਮਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਲਵਾਰ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੱਪ-ਕੁੰਜੀ ਆਪਣੀ ਖੱਲ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਕਿਰੀਟੀ, ਤੇਰਾ ਰੱਥ ਕਦੋਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?
5.48.104
गोमायुसङ्घाश्च नदन्ति रात्रौ ।
रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात्।
मृगाः श्रृगालाः शितिकण्ठाश्च काका ।
गृध्रा बकाश्चैव तरक्षवश्च ॥ ५.४८.१०४ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚੀਕਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਉਤਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਨ, ਗਿੱਦੜ, ਨੀਲਕੰਠ ਪੰਛੀ, ਕਾਂ, ਗਿਰਝਾਂ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੂ ਵੀ।
5.48.105
सुवर्णपत्राश्च पतन्ति पञ्चा-
दृष्ट्वा रथं श्वेतहयप्रयुक्तम् ।
अहं ह्येकः पार्थिवान्सर्वयोधान् ।
शरान्वर्पन्मृत्युलोकं नयेयम् ॥ ५.४८.१०५ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰੱਥ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆਂਗਾ।
5.48.106
समादेदानः पृथगस्त्रमार्गा-
न्यथाप्रिरिद्धो गहनं निदाघे।
स्थूणाकर्णं पाशुपतं महास्त्रं ।
ब्राह्मं चास्त्रं यच्च शक्रोऽप्यदान्मे ॥ ५.४८.१०६ ॥
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਸਾਧੇ। ਸਥੂਣਾਕਰਣ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਮਹਾਸਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਾਹਮ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
5.48.107
वधे धृतो वेगवतः प्रमुञ्च-
न्नाहं प्रजाः किञ्चिदिहावशिष्ये ।
शान्तिं लप्स्ये परमो ह्येप भावः ।
स्थिरो मम ब्रूहि गावल्गणे तान् ॥ ५.४८.१०७ ॥
ਤੇਜ਼ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਭਾਵ ਹੈ। ਹੇ ਗਾਵਲਗਣ, ਮੇਰਾ ਅਟੱਲ ਇਰਾਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ।
5.48.108
ये वैजय्याः समरे सूत लब्ध्वा ।
देवानपीन्द्रग्रमुखान्समेतात्।
तैर्मन्मते कलहं संप्रसह्य ।
स धार्तराष्ट्रः पश्यत मोहमस्य ॥ ५.४८.१०८ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ੋਰੀ ਕਲਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਮੋਹ ਵੇਖੋ।
5.48.109
वृद्धो भीष्मः शान्तनवः कृपश्च ।
द्रोणः सपुत्रो विदुरश्च धीमान्।
एते सर्वे यद्वदन्ते तदस्तु ।
आयुष्मन्तः कुरवः सन्तु सर्वे ॥ ५.४८.१०९ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗ ਭੀਸ਼ਮ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਪ, ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਦ੍ਰੋਣ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ — ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਕਹਿਣ ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।