মহাভারত · অধ্যায় 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.5.1
द्रुपदेनैवमुक्ते तु वाक्ये वाक्यविदां वरः ।
वसुदेवसुतस्तत्र पृष्णिसिंहोऽब्रवीदिदम् ॥ ५.५.१ ॥
দ্রুপদ এরূপ বললে, বাক্যজ্ঞদের শ্রেষ্ঠ, বসুদেবের পুত্র, পৃষ্ণিসিংহ সেখানে এই কথা বললেন।
5.5.2
उपपन्नमिदं वाक्यं सोमकानां धुरंधरे ।
अर्थसिद्धिकरं राज्ञः पाण्डवस्यामितौजसः ॥ ५.५.२ ॥
সোমকদের ধুরন্ধর, এই বাক্য যুক্তিসঙ্গত; অমিততেজা পাণ্ডব রাজার প্রয়োজন সিদ্ধকারী এটি।
5.5.3
एतच्च पूर्वं कार्यं नः सुनीतिमभिकाङ्क्षताम् ।
अन्यथा ह्याचरन्कर्म पुरुषः स्यात्सुबालिशः ॥ ५.५.३ ॥
সুনীতি কামনাকারী আমাদের এটিই প্রথম কর্তব্য; নতুবা কর্ম করা মানুষ অতি নির্বোধ হবে।
5.5.4
किं तु संबन्धकं तुल्यमस्माकं कुरुपाण्डुषु ।
यथेष्टं वर्तमानेषु पाण्डवेषु च तेषु च ॥ ५.५.४ ॥
কিন্তু কুরু ও পাণ্ডুর বংশীয়দের সঙ্গে আমাদের সম্বন্ধ সমান; পাণ্ডবেরা ও তাঁরা ইচ্ছামতো থাকলে।
5.5.5
ते विवाहार्थमानीता वयं सर्वे तथा भवान् ।
कृते विवाहे मुदिता गमिष्यामो गृहान्प्रति ॥ ५.५.५ ॥
তাঁরা, আমরা সবাই এবং আপনিও বিবাহের জন্য আনীত; বিবাহ সম্পন্ন হলে আনন্দিত হয়ে আমরা গৃহে ফিরব।
5.5.6
भवान्वृद्धतमो राज्ञां वयसा च श्रुतेन च ।
शिष्यवत्ते वयं सर्वे भवामेह न संशयः ॥ ५.५.६ ॥
আপনি রাজাদের মধ্যে বয়সে ও শাস্ত্রজ্ঞানে সর্বাপেক্ষা প্রবীণ; এখানে আমরা সবাই নিঃসন্দেহে আপনার শিষ্যের মতো।
5.5.7
भवन्तं धृतराष्ट्रश्च सततं बहु मन्यते ।
आचार्ययोः सखा चासि द्रोणस्य च कृपस्व च ॥ ५.५.७ ॥
ধৃতরাষ্ট্র সর্বদা আপনাকে অত্যন্ত সম্মান করেন। আপনি দুই আচার্য, দ্রোণ ও কৃপের বন্ধু।
5.5.8
स भवान्प्रेषयत्वद्य पाण्डवार्थकरं वचः ।
सर्वेषां निश्चितं तन्नः प्रेषयिष्यति यद्भवान् ॥ ५.५.८ ॥
অতএব আপনি এখন পাণ্ডবদের স্বার্থসাধক বার্তা পাঠান। আপনি যা পাঠাবেন তাই আমাদের সকলের জন্য নিশ্চিত।
5.5.9
यदि तावच्छमं कुर्यन्न्यायेन कुरुपुङ्गवः ।
न भवेत्कुरुपाण्डूनां सौभ्रात्रेण महान्क्षयः ॥ ५.५.९ ॥
কুরুশ্রেষ্ঠ যদি ন্যায়ত শান্তি স্থাপন করেন, তবে কৌরব ও পাণ্ডবদের মধ্যে সৌভ্রাত্রে মহাবিনাশ ঘটবে না।
5.5.10
अथ दर्पान्वितो मोहान्न कुर्याद्धृतराष्ट्रजः ।
अन्येषां प्रेषयित्वा च पश्चादस्मान्सभाह्वये ॥ ५.५.१० ॥
কিন্তু ধৃতরাষ্ট্রপুত্র দর্পে ও মোহে তা না করে, অন্যদের পাঠিয়ে পরে আমাদের সভায় আহ্বান করলে।
5.5.11
ततो दुर्योधनो मन्दः सहामात्यः सबान्धवः ।
निष्ठामापत्स्यते मूढः क्रुद्धे गाण्डीवधन्वनि ॥ ५.५.११ ॥
তখন মূঢ় দুর্যোধন মন্ত্রী ও আত্মীয়দের সঙ্গে, গাণ্ডীবধারী ক্রুদ্ধ হলে, ধ্বংস বরণ করবে।
5.5.12
ततः सत्कृत्य वार्ष्णेयं विराटः पृथिवीपतिः ।
गृहान्प्रस्थापयामास सगणं सहबान्धवम् ॥ ५.५.१२ ॥
তারপর পৃথিবীপতি বিরাট বার্ষ্ণেয়কে (কৃষ্ণকে) সৎকার করে তাঁর পরিজন ও আত্মীয়দের সঙ্গে গৃহে প্রেরণ করলেন।
5.5.13
द्वारकं तु गते कृष्णे युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
चक्रुः साङ्घ्रामिकं सर्वं विराटश्च महीपतिः ॥ ५.५.१३ ॥
কৃষ্ণ দ্বারকায় চলে গেলে যুধিষ্ঠির যাঁদের অগ্রণী, তাঁরা এবং মহীপতি বিরাট যুদ্ধের সমস্ত প্রস্তুতি করলেন।
5.5.14
ततः संप्रेषयामास विराटः सह बान्धवैः ।
सर्वेषां भूमिपालानां द्रुपदश्च महीपतिः ॥ ५.५.१४ ॥
তারপর বিরাট তাঁর আত্মীয়দের সঙ্গে সমস্ত ভূপালদের কাছে দূত পাঠালেন; মহীপতি দ্রুপদও পাঠালেন।
5.5.15
वचनात्कुरुसिंहानां मत्स्यपाञ्चालयोश्च ते ।
समाजग्मुर्महीपालाः संप्रहृष्टा महाबलाः ॥ ५.५.१५ ॥
কুরুসিংহ ও মৎস্য-পাঞ্চালদের আদেশে সেই মহাবল ভূপালগণ অত্যন্ত হর্ষিত হয়ে একত্র হলেন।
5.5.16
तच्छ्रुत्वा पाण्डुपुत्राणां समागच्छन्महद्बलम् ।
धृतराष्ट्रसुताश्चापि समानिन्युर्महीपतीन् ॥ ५.५.१६ ॥
তা শুনে পাণ্ডুপুত্রদের পক্ষে বিশাল সৈন্য সমবেত হল; ধৃতরাষ্ট্রের পুত্রেরাও রাজাদের একত্র করলেন।
5.5.17
समाकुला मही राजन्कुरुपाण्डवकारणात् ।
तदा समभवत्कृत्स्ना संप्रयाणे महीक्षिताम् ॥ ५.५.१७ ॥
হে রাজন, কৌরব ও পাণ্ডবদের কারণে সমগ্র পৃথিবী উদ্বেলিত হল; তখন রাজাদের যাত্রায় সারা ভূমি আলোড়িত হল।
5.5.18
संकुला च तदा भूमिश्चतुरङ्गवलान्विता ।
बलानि तेषां वीराणामागच्छन्ति ततस्ततः ॥ ५.५.१८ ॥
তখন চতুরঙ্গ সেনায় পূর্ণ পৃথিবী জনাকীর্ণ হল; বীরদের সৈন্যদল এদিক-ওদিক থেকে আসতে লাগল।
5.5.19
चालयन्तीव गां देवीं सपर्वतवनामिमाम् ।
ततः प्रज्ञावयोवृद्धं पाञ्चाल्यः स्वपुरोहितम्।
कुरुभ्यः प्रेषयामास युधिष्ठिरमते स्थितः ॥ ५.५.१९ ॥
পর্বত ও বনসহ এই দেবী পৃথিবীকে যেন কাঁপিয়ে তুলে, তখন যুধিষ্ঠিরের মতে স্থির থাকা পাঞ্চাল-রাজ প্রজ্ঞায় ও বয়সে বৃদ্ধ নিজ পুরোহিতকে কৌরবদের কাছে পাঠালেন।