મહાભારત · અધ્યાય 5.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.60.1
सञ्जयस्य वचः श्रुत्वा प्रज्ञाचक्षुर्जनेश्वरः ।
ततः सङ्ख्यातुमारेभे तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.१ ॥
સંજયનાં વચન સાંભળીને પ્રજ્ઞાચક્ષુ જનેશ્વર રાજાએ પછી એ વચનોને ગુણદોષ પ્રમાણે તોળવાનું શરૂ કર્યું.
5.60.2
प्रसङ्ख्याय च सौक्ष्म्येण गुणदोषान्विचक्षणः ।
यथावन्मतितत्त्वेन जयकामः सुतान्प्रति ॥ ५.६०.२ ॥
સૂક્ષ્મતાથી ગુણદોષોની સારી ગણતરી કરીને વિચક્ષણ રાજાએ વિજયની કામનાથી પોતાના પુત્રો વિશે બુદ્ધિના તત્ત્વ વડે યથાવત વિચાર કર્યો.
5.60.3
बलाबलं विनिश्चित्य याथातथ्येन बुद्धिमान् ।
यदा तु मेने भूयिष्ठं तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.३ ॥
બળ અને નિર્બળતા યથાર્થ રીતે નક્કી કરીને બુદ્ધિમાન રાજાએ જ્યારે એ વચનોને ગુણદોષ પ્રમાણે વધુ ભાગે સાચાં માન્યાં.
5.60.4
पुनरेव कुरूणां च पाण्डवानां च बुद्धिमान् ।
शक्तिं शङ्ख्यातुमारेभे तदा वै मनुजाधिपः ॥ ५.६०.४ ॥
ફરીથી કૌરવો અને પાંડવોની શક્તિની ગણતરી કરવાનું એ બુદ્ધિમાન મનુજાધિપે ત્યારે શરૂ કર્યું.
5.60.5
देवमानुषयोः शक्त्या तेजसा चैव पाण्डवान् ।
कुरूञ्शक्त्याऽल्पतरया दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ५.६०.५ ॥
દેવો અને માનવોની શક્તિ તથા તેજથી પાંડવોને, અને અલ્પ શક્તિવાળા કૌરવોને વિચારીને તેણે દુર્યોધનને કહ્યું.
5.60.6
दुर्योधनेयं चिन्ता मे शश्वन्न व्युपशाम्यति ।
सत्यं ह्येतदहं मन्ये प्रत्यक्षं नानुमानतः ॥ ५.६०.६ ॥
હે દુર્યોધન, મારી આ ચિંતા સતત શાંત થતી નથી. હું એને સત્ય માનું છું; આ પ્રત્યક્ષ છે, અનુમાનથી નહિ.
5.60.7
आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभातिनि कुर्वते ।
प्रियामि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च ॥ ५.६०.७ ॥
પોતાના પુત્રો પર લોકો અત્યંત સ્નેહ રાખે છે, અને યથાશક્તિ તેમનું પ્રિય અને હિત કરે છે.
5.60.8
एवमेवोपकर्तॄणां प्रायशो लक्षयामहे ।
इच्छन्ति बहुलं सन्तः प्रतिकर्तुं महत्प्रियम् ॥ ५.६०.८ ॥
એ જ રીતે, ઉપકાર કરનારાઓનો બદલો વાળવા સજ્જનો ઘણું ઇચ્છે છે, એવું આપણે સામાન્ય રીતે જોઈએ છીએ.
5.60.9
अग्निः साचिव्यर्ता स्यात्खाण्डवे तत्कृतं स्मरन् ।
अर्जुनस्यापि भीमेऽस्मिन्कुरुपाण्डुसमागमे ॥ ५.६०.९ ॥
ખાંડવ વનમાં અર્જુને કરેલું કાર્ય સ્મરણ કરીને, કુરુ-પાંડવોના આ મિલનમાં અગ્નિ પણ સહાયક થશે.
5.60.10
जातिगृद्ध्याऽभिपन्नाश्च पाण्डवानामनेकशः ।
धर्मादयः समेष्यन्ति समाहूता दिवौकसः ॥ ५.६०.१० ॥
કુળ-સ્નેહને વશ થઈ, પાંડવો માટે અનેકવાર પીડિત થયેલા ધર્મ આદિ દેવો બોલાવાઈને એકત્ર થશે.
5.60.11
भीष्मद्रोणकृपादीनां भयादशनिसन्निभम् ।
रिरक्षिषन्तः संरभ्यं गमिष्यन्तीति मे मतिः ॥ ५.६०.११ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ આદિના વજ્ર જેવા ભયથી તેમનું રક્ષણ કરવાની ઇચ્છાથી તેઓ આવેશ સાથે જશે, એવો મારો મત છે.
5.60.12
ते देवैः सहिताः पार्था न शक्याः प्रतिवीक्षितुम् ।
मानुषेण नरव्याघ्रा वीर्यवन्तोऽस्त्रपारगाः ॥ ५.६०.१२ ॥
દેવો સાથે રહેલા તે પૃથાના પુત્રો પાંડવો, નરવ્યાઘ્ર, વીર્યવાન અને અસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગત છે; મનુષ્યો તેમની સામે જોઈ પણ શકતા નથી.
5.60.13
दुरासदं यस्य दिव्यं गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ।
वारुणौ चाक्षयौ दिव्यौ शरपूर्णौ महेषुधी ॥ ५.६०.१३ ॥
જેનું દિવ્ય ગાંડીવ નામનું ઉત્તમ ધનુષ્ય દુર્જય છે, અને વરુણના અક્ષય દિવ્ય બે ભાથા બાણોથી ભરેલા છે.
5.60.14
वानरश्च ध्वजे दिव्यो निःसङ्गे धूमवद्गतिः ।
रथश्च चतुरन्तायां यस्य नास्ति समः क्षितौ ॥ ५.६०.१४ ॥
જેના ધ્વજ પર દિવ્ય વાનર છે, જેની ગતિ અવરોધ વિના ધુમાડા જેવી છે, અને ચારે દિશામાં જેના રથ સમાન પૃથ્વી પર કોઈ રથ નથી.
5.60.15
महामेघनिभश्चापि निर्घोषः श्रूयते जनैः ।
महाशनिसमः शब्दःत शात्रवाणां भयंकरः ॥ ५.६०.१५ ॥
મહામેઘ જેવો તેનો ગર્જનાનાદ પણ લોકો સાંભળે છે; મહાવજ્ર સમાન તેનો શબ્દ શત્રુઓ માટે ભયંકર છે.
5.60.16
यं चातिमानुषं वीर्ये कृत्स्नो लोको व्यवस्यति ।
देवानामपि जेतारं यं विदुः पार्थिवा रणे ॥ ५.६०.१६ ॥
જેના પરાક્રમને સમગ્ર લોક અતિમાનુષ માને છે, અને યુદ્ધમાં દેવોને પણ જીતનાર તરીકે રાજાઓ જેને જાણે છે.
5.60.17
शतानि पञ्च चैवेषून्यो गृह्णन्नैव दृश्यते ।
निमेषान्तरमात्रेण मुञ्चन्दूरं च पातयन् ॥ ५.६०.१७ ॥
પાંચસો બાણ લેતાં પણ જે દેખાતો નથી, અને એક પલકના અંતરમાં બાણ છોડી દૂરના શત્રુઓને પાડી દે છે.
5.60.18
यमाह भीष्मो द्रोणश्च कृपो द्रौणिस्तथैव च ।
मद्रराजस्तथा शल्यो मध्यस्था ये च मानवाः ॥ ५.६०.१८ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, મદ્રરાજ શલ્ય, અને મધ્યસ્થ માનવો જેના વિશે બોલ્યા.
5.60.19
युद्धायावस्थितं पार्थं पार्थिवैरतिमानुषैः ।
अशक्यं रथशार्दूलं पराजेतुमरिंदमम् ॥ ५.६०.१९ ॥
યુદ્ધ માટે ઊભેલા પાર્થને, અતિમાનવ રાજાઓ પણ હરાવી શકે નહીં; તે રથવીરોમાં સિંહ, શત્રુદમન છે.
5.60.20
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
सदृशं बाहुवीर्येण कार्तवीर्यस्य पाण्डवम् ॥ ५.६०.२० ॥
એક જ વેગથી પાંચસો બાણ છોડનાર; બાહુબળમાં કાર્તવીર્યની સમાન એ પાંડવ.
5.60.21
तमर्जुनं महेष्वासं महेन्द्रोपेन्द्रविक्रमम् ।
निघ्नन्तमिव पश्याभि विमर्देऽस्मिन्महाहवे ॥ ५.६०.२१ ॥
તે મહાધનુર્ધર અર્જુનને — મહેન્દ્ર અને ઉપેન્દ્રના પરાક્રમ સમાન — આ મહાયુદ્ધના મર્દનમાં પ્રહાર કરતા જુઓ.
5.60.22
इत्येवं चिन्तयन्कृत्स्नमहोरात्राणि भारत ।
अनिद्रो निःसुखश्चास्मि कुरूणां शमचिन्तया ॥ ५.६०.२२ ॥
હે ભારત, આ રીતે રાત-દિવસ વિચારતો, કૌરવોની શાંતિની ચિંતાથી હું નિદ્રાવિહીન અને સુખવિહીન છું.
5.60.23
क्षयोदयोऽयं सुमहान्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अस्य चेत्कलहन्यान्तः शमादन्यो न विद्यते ॥ ५.६०.२३ ॥
કૌરવો પર આ મહાન વિનાશનો ઉદય નજીક આવ્યો છે; આ કલહનો અંત લાવવો હોય તો શાંતિ સિવાય બીજો માર્ગ નથી.
5.60.24
शमो मे रोचते नित्यं पार्थैस्तात न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवाञ्शक्तिमत्तरान् ॥ ५.६०.२४ ॥
હે તાત, પાર્થો સાથે મને સદા શાંતિ જ ગમે છે, વિગ્રહ નહીં; પાંડવો કૌરવો કરતાં વધુ શક્તિશાળી છે એમ હું સદા માનું છું.